^

Toussian, Southern

The New Testament in the Southern Toussian language of Burkina Faso: toussian du sud: wĩn nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tirlɛ New Testament

Nouveau Testament en toussian

copyright © 2013 Wycliffe Bible Translators, Inc. in cooperation with ANTBA
Language: Southern Toussian (Toussian, Southern)
Contributor: Wycliffe Bible Translators, Inc.

All rights reserved.

2025-07-09

ePub generated by Haiola 8 Aug 2026 from source files dated 9 Jul 2025

aaf2875e-90b5-5c14-b910-61579d3da2c7

Matye

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

Matye-á nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir nɛ̂ wãrkɩ Yesu tyɩ́ sɔkɔ

1

Yesu Krista duku wìl-ǹsahlɛ

1 Yesu Krista sútó náhkɩ̀ yɔ́ ye lésõ Davidilɛ, Davidi sútó náhkɩ̀ yɔ́ mɛ Abrahmɩnɛ. Yesu Krista mɛ̀ náh tãn nónó-á ku sɔkɔ, pé yni wɛ yɔ̀: 2 Abrahmɩ mɛ̀nɛ, Yisakɩ sú ye. Yisakɩlɛ, Nsyakɔbɩ sú ye. Nsyakɔbɩlɛ, Nsyuda sú ye, ǹmɔ nɛ̂-á ǹ dĩ́npì sɔkɔ yɔ́lɛ.* 3 Nsyudalɛ, Perɛsɩ ànɛ̂ Nsera sú ye, tɛ́ Tamar mɛ pé yṹnɛ. Perɛsɩlɛ, Yɛsrɔnɩ sú ye. Yɛsrɔnɩnɛ, Wramɩ sú ye. 4 Wramɩnɛ, Yaminadabɩ sú ye. Yaminadabɩlɛ, Nasõ sú ye. Nasõnɛ, Salma sú ye. 5 Salmalɛ, Bowasɩ sú ye, tɛ́ Bowasɩ yṹ mɛ Wrahbɩlɛ. Bowasɩlɛ, Wobɛdɩ sú ye, tɛ́ Wobɛdɩ yṹ mɛ Wrutilɛ. Wobɛdɩlɛ, Nsyese sú ye. 6 Nsyeselɛ, yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ Davidi sú ye. Yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ Davidilɛ, Salomo sú ye, tɛ́ Salomo yṹnɛ, Yuri lékókè kyɩ ye lésõ. 7 Salomolɛ, Wroboyam sú ye. Wroboyamnɛ, Abya sú ye. Abyalɛ, Asafɩ sú ye. 8 Asafɩlɛ, Nsyosafatɩ sú ye. Nsyosafatɩlɛ, Nsyoram sú ye. Nsyoramnɛ, Wosyasɩ sú ye. 9 Wosyasɩlɛ, Yotam sú ye. Yotamnɛ, Asyasɩ sú ye. Asyasɩlɛ, Yesekyasɩ sú ye. 10 Yesekyasɩlɛ, Manasɩ sú ye. Manasɩlɛ, Amo sú ye. Amolɛ, Nsyosyasɩ sú ye. 11 Nsyosyasɩlɛ, Yekonya sú ye, ǹmɔ nɛ̂-á ǹ dĩ́npì sɔkɔ yɔ́lɛ. Tɛ́ légbĩ́ ye sõ̀ pè mɛ Yisrayel no kyɩ̃ mɔ à pè tɛ̃ sɔkɔ Babilɔnɩ yamana sɔkɔ.† 12 Képah náh, Salatyɛlɩ dubi, ǹmɔ nɛ̂-á Yekonya pídĩ́nɛ. Salatyɛlɩlɛ, Nsorobabɛlɩ sú ye. 13 Nsorobabɛlɩlɛ, Abiyudi sú ye. Abiyudilɛ, Yelyakimi sú ye. Yelyakiminɛ, Asɔrɩ sú ye. 14 Asɔrɩlɛ, Sadɔkɩ sú ye. Sadɔkɩlɛ, Asyimi sú ye. Asyiminɛ, Yeliyudi sú ye. 15 Yeliyudilɛ, Yeleyasar sú ye. Yeleyasarlɛ, Matã sú ye. Matãnɛ, Nsyakɔbɩ sú ye. 16 Nsyakɔbɩlɛ, Nsyosɛfu sú ye, nɛ̂-á Mari pɛlɛ. Mari mɛ̀ ye sõ̀ dubi Yesulɛ, nɛ̂-á pè n ye Kristalɛ, Liyel nɛy yáhntɔkɔnɔlɛ.

17 Knɔ knɔ nónó pól-á wɛ sɔkɔ, sè wɛ yɔ̀: À tɔkɔ Abrahmɩ gbĩ tyɩ́, pópó à pɔ syɩ Davidi gbĩ tyɩ́, knɔ knɔnɔ gbɔ̃nyã́h ye wɛ sɔkɔ. À tɔkɔ Davidi gbĩ tyɩ́, à pɔ syɩ Yisrayel no tɛ̃́nsɔkɔnɔ tyɩ́ Babilɔnɩ yamana sɔkɔ, knɔ knɔnɔ gbɔ̃nyã́h ye tɔ̃ wɛ sɔkɔ. Tɛ́ à tɔ̃ tɔkɔ Yisrayel no tɛ̃́nsɔkɔnɔ tyɩ́ Babilɔnɩ yamana sɔkɔ à pɔ syɩ Krista gbĩ tyɩ́, knɔ knɔnɔ gbɔ̃nyã́h ye wɛ sɔkɔ.

Yesu Krista dubi dùkùlɛ

18 Yesu Krista dubi dùkù wɛ yɔ̀: Ǹ yṹ Mari sõ̀ mɛ gbɩ̃́nɔ́lɛ Nsyosɛfu tyɩ́. Ǹtɛ pɛ̀kɩ̀ náh sõ̀ wɛ yah pé wrɔ́, tɛ́ kè pɔ wɛ Mari mɛ kúrkìlɛ Liyel Mirki gbõ̀ yõ. 19 Tɛ́ ǹ pɛ Nsyosɛfulɛ, nɛ́gbɩ́ ye sõ̀ ǹnɛ. À náh sõ̀ mɛ ké tyɩ́ nɛ pé Mari yĩn yɩkɩ névye yĩ́ yah. Képah ye à kè yah tɔkɔ nɛ, páh kɩ à yahle sètĩ̀n sõ̀ sɔkɔ. 20 Wǎh mɛ képah sõnɔ sɔkɔ, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Liyel yĩ̂nyõ tõ̀npɩ yɔ́ pɔ wil ǹ yah dɛ́kɩ́ sɔkɔ, tɛ́ yo ǹ tyɩ́ nɛ: «Davidi pídĩ́ Nsyosɛfu, káh tíkí pɩ á kyɩ Mari fúrnɔ́lɛ. Á náh wɛ di, Liyel Mirki gbõ̀ yõ ye à tɔkɔ kúrkì mɛ̀nɛ. 21 À kɩ pídĩ́ dubi nɛ̂-á kɩ ǹ no pwah n mɔ n pi pé tyípêl sɔkɔ. Képah ye, á kɩ ǹ yĩn sah Yesulɛ.»‡ 22 Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Liyel-á lésõ ǹ tɛ̃ntõ̀ syínyo-ò kɔ̃ à tyi nónó yo sah, sépi wil yĩn ye tyi nɔ́pi pól kɔ̃ sè pɩ. À lésõ nɛ ńkɛ̃́: 23 «Yah, dĩ́ pɩ̃́-ńkɛ̃̂ sê kɩ kúrkì tɔkɔ. À kɩ dĩ́npir yɔ́ dubi, tɛ́ ǹ yĩn kɩ sah Yemanuwɛlɩlɛ, nɛ̂ kɔ́r-á: Liyel mɛ ápilɛ.»§ 24 Nsyosɛfu-á pɔ dɔ yuku, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Liyel yĩ̂nyõ tõ̀npɩ-á tyi nónó yo ǹ tyɩ́, à sè pɩ. À ǹ kyɩ Mari fur. 25 Ǹtɛ pɛ̀kɩ̀ náh wɛ yah pé wrɔ́, fɔ́ɔ́ Mari syi pɔ pídĩ́ mɛ̀ dubi, tɛ́ Nsyosɛfu mɛ ǹ yĩn sah Yesulɛ.

2

Ńwɔ̃́ kèpye sɔkɔ tyi pnɛ̀pu kyɩ́nyahnɔlɛ Yesu tyɩ́

1 Yesu dubi Betlɛmɩ kwil sɔkɔ, Nsyude sétáh yõ, gbĩ́ nɛ̂-á lésõ yõ̀tɔ̃rɩ́ mɛ yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ Yerɔdɩ gbõ̀. Yesu-á dubi sɛ̃́, ńwɔ̃́ kèpye sɔkɔ tyi pnɛ̀pu mɛ wil gbĩ̀ngbokelɛ, à pɔ Yerusalɛmɩ kwil sɔkɔ, 2 tɛ́ mɛ píkínyahnɔ pɩ nɛ ńkɛ̃́: «Nsyifunɔ yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ nɛ̂-á dubi, à mɛ ńyãh sɔkɔ? Ápi mɛ gbĩ̀ngbokelɛ tɛ́ ǹ ńwɔ̃́ kèpil wɛ kè wil. Képah ye á nɛ á pɔ gbílkínɔ́ sah ǹ yõ.» 3 Yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ Yerɔdɩ-á képah tɛ̃̀ noh sɛ̃́, kè ǹ fɔkɔ fɛ̃kɩ ànɛ̂ Yerusalɛmɩ tãn póllɛ. 4 Kǎh pɩ sɛ̃́, à mɛ sárká syínwìlkìpu yõ̀tãm ànɛ̂ Liyel tyi kõ̀nsàhnɔ́ kwɔ́pú pól ye tuke, tɛ́ pè piki yah nɛ ńkɛ̃́, ńyãh sɔkɔ se Liyel nɛy yáhntɔkɔnɔ yɩ̃nɛ à pɔ dubi nɩ? 5 Pè mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ: «Betlɛmɩ sɔkɔ ye, Nsyude sétáh yõ. Á náh wɛ di, Liyel lésõ ǹ tɛ̃ntõ̀ syínyo-ò kɔ̃ à kè wãrkɩ sah nɛ ńkɛ̃́: 6 ‹Áwɔ Betlɛmɩ kwil nɛ̂-á Nsyude sétáh yõ, á náh mɛ fṍrɔɔ Nsyude sétáh yõ kwlo ǹgbnɔ sɔkɔ dɛ́. Yah, névye yah tɛ̃́-ò yɔ́ kɩ pɔ n dubi n pi á sɔkɔ, nɛ̂-á kɩ ńmɔ no Yisrayel tɛ̃́nɔ́ plɛ n pi.›»*

7 Képah tɛ̃̀nɛ, Yerɔdɩ mɛ ńwɔ̃́ kèpye sɔkɔ tyi pnɛ̀pu wɔ̃bɩ ye à pɔ pè piki yah pɩ̃, gbĩ́ nɛ̂ tɔ́tɔ́-á pè wɛ ńwɔ̃́ kèpil mɛ̀nɛ. 8 Képah náh, à pè tɛkɩ mɔ Betlɛmɩ sɔkɔ, tɛ́ yo pé tyɩ́ nɛ, pàh kɩ kyɩ, pè píkínyahnɔ pɩ pallɛ piri mɛ̀ tyɩ́ sɔkɔ, pàh kɩ à wɛ, pè pɔ kè yo pé tyɩ́, péwɔ tɔ kɔ̃ pé kyɩ gbílkínɔ́ sah ǹ yõ. 9 Yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ Yerɔdɩ-á wɛlɔ nɔ́pi yo tɛ pé tyɩ́, pè mɛ wɛ̃̀kɩ̀ tɛ̃. Pǎh wɛ̃̀kɩ̀ tɛ̃, ńwɔ̃́ kèpil nɛ̂-á sõ̀ pè wɛ tɛ́ mɛ gbĩ̀ngbokelɛ, pè tɔ̃ kè wɛ pé yah tĩ̀nnɛ kè n yuku pélɛ, pópó à kyɩ yĩn piri mɛ́-ńsah yõ̀tah sírr sɔkɔ. 10 Ńwɔ̃́ kèpil mɛ̀ tɔ̃́nwɛnɔlɛ, kè pé nɩ kah vɩ. 11 Pè mɛ de gbô, tɛ́ piri wɛ ànɛ̂ ǹ yṹ Marilɛ. Képah tɛ̃̀nɛ, pè pé gbètukunɔ di piri mɛ̀ yah à gbílkínɔ́ sah ǹ yõ, tɛ́ pé vyɔ́ yey yɩkɩ mɔ à sã́n, ànɛ̂ wɔ̀kɔ̀ yɔ̃ yɔ̃ kwâh pãn pènɛ̀kɩ̀ yɔ́, ànɛ̂ làsèkwěl pãn pènɛ̀kɩ̀ yɔ́ wilki sé sɔkɔ, à pèpɔrɩ pɩ piri tyɩ́. 12 Képah náh, Liyel gbáhdyâh yɔ́ di pé tyɩ́ dɛ́kɩ́ sɔkɔ nɛ, pè káh pé syɩ yuku Yerɔdɩ tĩ̀nnɛ. Kǎh pɩ sɛ̃́, pè mɛ wɛ̃̀kɩ̀ káhkɩ́ yɔ́ tɛ̃, à pé syɩ sɔkɔ pé kwil sɔkɔ.

Nsyosɛfu ànɛ̂ ǹ no tónsɔkɔnɔlɛ Yesyipti yamana sɔkɔ

13 Ńwɔ̃́ kèpye sɔkɔ tyi pnɛ̀pu-á pé syɩ sɔkɔ, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Liyel yĩ̂nyõ tõ̀npɩ yɔ́ mɛ wil Nsyosɛfu yah dɛ́kɩ́ sɔkɔ, tɛ́ yo ǹ tyɩ́ nɛ: «Yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ Yerɔdɩ kɩ piri mɛ̀ soh n kɔ̃ n pi núkúnúkú ǹ ko n mɔ n yĩnnɛ. Képah ye, yuku piri mɛ̀ tɛ̃ ànɛ̂ ǹ yṹnɛ, ǹ to n sɔkɔ pélɛ Yesyipti yamana sɔkɔ, ǹ kyɩ n tɛ̃ nɛ́npɔ́, pópó kɩ pɔ n nɔ ń yónmɔnɔ tyɩ́ á tyɩ́.» 14 Képah tɛ̃̀nɛ, Nsyosɛfu mɛ yuku kénɛ lékã̂hnɛ, à piri ànɛ̂ ǹ yṹ tɛ̃ pè sɔkɔ Yesyipti yamana sɔkɔ. 15 Pè kyɩ tɛ̃ nɛ́npɔ́, pópó Yerɔdɩ syi pɔ ku. Kǎh pɩ sɛ̃́, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Liyel-á lésõ ǹ tɛ̃ntõ̀ syínyo-ò kɔ̃ à nɛ̂ yo sah nɛ: «Mé ń Pídĩ́ ye yal Yesyipti yamana sɔkɔ.»† kè kɩ wil.

Betlɛmɩ wɛ̃́npì yrɔ̃́ kònmɔnɔlɛ

16 Yerɔdɩ-á pɔ pɩ̃ nɛ ńwɔ̃́ kèpye sɔkɔ tyi pnɛ̀pu-á pé vi tɛ̃, ǹ fɔkɔ kah vyãh. Tɛ́ wǎh lésõ ńwɔ̃́ kèpil mɛ̀ wil gbĩ́ wɛ noh sɔkɔ tɛ ńwɔ̃́ kèpye sɔkɔ tyi pnɛ̀pu tyɩ́ sɛ̃́, à núkú nɛ pè kyɩ Betlɛmɩ kwil ànɛ̂ ké gbɔ̀plɔ kwlo wɛ̃́npì pól ko mɔ, nónó-á pè náh kah ye nínɔ́ nínɔ́lɛ. 17 Képah sɔkɔ, Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyo-ò Nsyeremi-á lésõ nɛ̂ yo sah, kè wil. À lésõ nɛ ńkɛ̃́:

18 «Yĩ́npɔ̃́ yɔ́ mɛ n dɔkɔ Wrama kwil sɔkɔ,

nɛ̂-á pɔ̀ gbónɔ́ ànɛ̂ yãm yãm tyi kàhnpɩ́nɔ́lɛ.

Arasyɩlɩ ye n gbo ǹ wɛ̃́npì yĩnnɛ.

Pè ye yah kwlɔ, képah ye à náh mɛ fàlnɔ́ tyɩ́.»‡

Nsyosɛfu ànɛ̂ ǹ no kyɩ́ntɛ̃̀nɔ́lɛ Nasarɛtɩ kwil

19 Yerɔdɩ kúntɛnɔ náh, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Liyel yĩ̂nyõ tõ̀npɩ yɔ́ wil Nsyosɛfu yah dɛ́kɩ́ sɔkɔ Yesyipti yamana, 20 tɛ́ yo ǹ tyɩ́ nɛ: «Nónó-á sõ̀ n yah n kɔ̃ piri mɛ̀ kònmɔ-ńsahlɛ, pè ku tɛ. Képah ye, yuku piri ànɛ̂ ǹ yṹ tɛ̃ n sɔkɔ Yisrayel sétáh yõ.» 21 Képah sɔkɔ, Nsyosɛfu mɛ yuku piri ànɛ̂ ǹ yṹ tɛ̃ pè sɔkɔ Yisrayel sétáh yõ. 22 Tɛ́ wǎh pɔ noh nɛ Arsyɩlawusi-á tɔkɔ Nsyude mara yõ̀tɔ̃rɩ́lɛ ǹ sú Yerɔdɩ swɔ, tíkí à tɛ̃ kyɩ́nɔ́lɛ nɛ́npɔ́. Ǹtɛ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ mɛ yo mɔ ǹ tyɩ́ dɛ́kɩ́ sɔkɔ. Képah sɔkɔ, à mɛ sɔkɔ Kalile mara sɔkɔ,§ 23 à kyɩ tɛ̃ ké kwil yɔ́ sɔkɔ, nɛ̂-á pè n ye Nasarɛtɩlɛ. Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Liyel-á lésõ ǹ tɛ̃ntõ̀ syínyopu kɔ̃ pè tir nɛ̂ yo sah, képah wil yĩn ye tir mɛ̀ kɔ̃ kè pɩ. Pè lésõ nɛ ńkɛ̃́: «À kɩ n ye Nasarɛtɩ nɛynɛ.»

3

Wèlnwìlkì-ò Nsyɔ̃ mɛ Liyel wɛynɛ n yo

1 Légbĩ́nɛ, Wèlnwìlkì-ò Nsyɔ̃ pɔ Nsyude mara gbɛ̃́nnɩ sɔkɔ, à pɔ tyah Liyel wɛynɛ n yo. 2 À sõ̀ mɛ yo tũ nɛ: «Yé yé tyípêl pɩ́nɔ́ yal mɔ. Yé náh wɛ di, Liyel tɔ̃́rɩ́ mɛ yĩni tɛ̃ tɛ.» 3 Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyo-ò Yesayi-á lésõ nɛ̂ yo sah nɛ ńkɛ̃́: «Ǹnɩ̂ yɔ́ yĩ́npɔ̃́ mɛ n dɔkɔ gbɛ̃́nnɩ sɔkɔ nɛ ńkɛ̃́: ‹Yé Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ wɛ̃̀kɩ̀ tɔ̃ sah. Yé ǹ sɔ́kɔ́-ńtã̂n pɩ tómtóm.» Nsyɔ̃ yĩ́npɔ̃́ tyɩ́ ye lésõ à n yo. 4 Yã̀hmɩ́kɩ̀ yɛ̀ fwɔ̀mɔnɩ ye sõ̀ Nsyɔ̃ wil, tɛ́ à mɛ ǹ syɩ̃ tɛ̃ sêl kɔ̃lɛ. Sègblo ànɛ̂ syɩ̃rɩ ye sõ̀ ǹ yõkelɛ. 5 Képah tɛ̃̀nɛ, Yerusalɛmɩ kwil tãn, ànɛ̂ Nsyude mara pól névye, ànɛ̂ Nsyurdɛ̃ yɔ gbɛ̃̀nyah pól névye sõ̀ mɛ n wil n pɔ ǹ tyɩ́. 6 Pè sõ̀ mɛ pé tyípêl pɩ́nɔ́lɛ n yo n pɔ no pól yĩ́ yah, tɛ́ Nsyɔ̃ mɛ pélɛ n wel n wilki Nsyurdɛ̃ yɔ sɔkɔ. 7 Képah sɔkɔ, Nsyɔ̃-á kè wɛ Farisi wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́pú ànɛ̂ Sadusi wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́pú náhnáh mɛ n pɔ n pɔ à kɔ̃ à pélɛ n wel n wilki sɛ̃́, à mɛ yo pé tyɩ́ nɛ, wáhnmɩ́rɔ́ dùkù nɔ́pi! Nɛ̂ se kwɔ pélɛ nɛ pǎh kɩ fɛ̃ to pwah Liyel fɔ̀kɔ̀vyã̀hnɩ̀ yah, nɛ̂-á n pi nɩ? 8 Pè tyípéplɔlɛ n pɩ, nónó-á n wɛ̃kɩ n pi nɛ pǎh pé tyípêl pɩ́nɔ́ yal mɔ. 9 Tɛ́ pè káh wɛ nɛ páh kɩ n sõ pé fɔkɔnɩ sɔkɔ nɛ Abrahmɩ-á pé súlɛ, képah-á kɩ yɩ̃nɛ dɛ́. Páh kélɛ n yo pé tyɩ́, dyêh nónó-á yɔ̀, Liyel-á kɩ fɛ̃ sè vi mɔ pɩ Abrahmɩ pyelɛ. 10 Tɛ́ man ńtɛ̃-á mɛ yáhnsàhntɛnɔlɛ sésân fɛ̃ yĩnnɛ sé sémîn sɔkɔ. Séswɔ̂ nɛ̂-à n syí-ńkɛ̃̂nɛ pye pèplɔlɛ, kǎh kɩ ko min dah mɔ nyàh sɔkɔ.

11 Péwɔ tɛ̃̀ wɔ-á pélɛ n wel n wilki ni sɔkɔ, nɛ̂-á kɩ kè wɛ̃kɩ nɛ pǎh pé tyípêl pɩ́nɔ́ yal mɔ. Ǹtɛ névi nɛ̂-á kɩ n pɔ n pi péwɔ náhlɛ, tɛ̃̀ wɔ tɛ̃́nwɛnɔ-á kal péwɔ tyɩ́lɛ. Páh fṍrɔɔ kah ǹ lékyêh ńtɛ̃ dɛ́nɔ́lɛ. Tɛ̃̀ wɔ-á kɩ pɔ pè wel wilki Liyel Mirki ànɛ̂ nyàh sɔkɔ.* 12 Ǹ sèmukɔ fwo fwo kwâh-á mɛ ǹ gbõ̀. Wǎh kɩ ǹ táh tɔ̃ sah, kɩ ǹ sèmukɔ fwo, tɛ́ kɩ ké pɔ́rɩ́ kwel mɔ dúkúrí sɔkɔ. Ǹtɛ sé yésyɩ̂ wɔlɛ, wǎh kɩ sépi sukɛ ní-ńkɛ̃̂ nyàh sɔkɔ.

Yesu wèlnwìlkìnɔ́lɛ ni sɔkɔ

13 Képah tɛ̃̀nɛ, Yesu wil Kalile mara sɔkɔ à pɔ Nsyɔ̃ tyɩ́ Nsyurdɛ̃ yɔ́ngbalɩ sɔkɔ, nɛ pé pɔ à kɔ̃ à pé wel wilki ni sɔkɔ. 14 Ǹtɛ Nsyɔ̃ mɛ yahle tɛ́ nɛ, péwɔ-á yɩ̃nɛ pé pɔ ǹmɔ kɔ̃ à pé wel wilki ni sɔkɔ, tɛ́ ǹmɔ pyě pɔ péwɔ tyɩ́ nɩ? 15 Ǹtɛ Yesu mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ: «Yɛ kè pɩ sɛ̃́ ǎtrɛ. Á náh wɛ di, ké yah ye Liyel-á nɛ̂ yah kɔ̃, ápi kè pɩ.» Wǎh képah yo sɛ̃́, Nsyɔ̃ mɛ fɛ̃ syi. 16 Yesu wèlnwìlkìntɛnɔ ǹsɔ̃̀, à wil ni sɔkɔ. Nɛ́npɔ́ swɔ yĩ̂nyõ yɩkɩ mɔ, tɛ́ à mɛ Liyel Mirki wɛ kè mɛ n tiki n pi kèpíkípíkí tyɩ́ kɔ̃lɛ, à pɔ tɛ̃ ǹ yõ. 17 Képah sɔkɔ, yĩ́npɔ̃́ yɔ́ núkú n wil yĩ̂nyõ nɛ ńkɛ̃́: «Ńmɔ nɩ̀dɛ̀ Pídĩ́ ye yɔ̀. Ǹmɔ ye ń nɩ̀vɩ̀nɩ̀ yõlɛ.»

4

Sétã̀n yõ̀tɛ̃̀-á Yesu tɔ̃ mɔ yah dùkù nɛ̂nɛ

1 Képah náh, Liyel Mirki Yesu tɛ̃ yuku gbɛ̃́nnɩ sɔkɔ nɛ sétã̀n yõ̀tɛ̃̀ à wɛ tɔ̃ mɔ yah nɛ́npɔ́. 2 Wǎh sèpĩ̀n tikininí ànɛ̂ lékãhlɔnɔ́ tikininí pɩ yõke yṍ-ńkɛ̃̂nɛ, kwɛkɩ à tɛ̃. 3 Képah sɔkɔ, sétã̀n yõ̀tɛ̃̀ nɛ̂-á tɔ̃̀nmɔ-òlɛ, ǹmɔ mɛ nɔ de Yesulɛ tɛ́ yo ǹ tyɩ́ nɛ, ǹmɔ-à kɩ nɛ̂ Liyel Pídĩ́nɛ, à yo dyêh nɔ́pi tyɩ́ sè vi mɔ pɩ yõkelɛ. 4 Yesu mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ: «Kè mɛ wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ Liyel wɛy sɛ́bɛ́y sɔkɔ nɛ ńkɛ̃́: ‹Yõke ó náh n pu névilɛ dɛ́. Ǹtɛ wɛlɔ nónó-á n wil Liyel vyãh, sépi ye pyě n pu névilɛ.›»* 5 Képah náh, sétã̀n yõ̀tɛ̃̀ yuku ǹnɛ Yerusalɛmɩ kwil, à kyɩ à sah Liyel ní-ńsah gbô yõ̀tah† 6 tɛ́ mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ, ǹmɔ-à kɩ nɛ̂ Liyel Pídĩ́nɛ, à yɔkɔ n tiki sétáh. À kó wɛ nɩ, kǎh mɛ wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ Liyel wɛy sɛ́bɛ́y sɔkɔ nɛ ńkɛ̃́, ǹmɔ yĩnnɛ, Liyel-á kɩ ǹ yĩ̂nyõ tõ̀npɩbɩ kɔ̃ sè kɩ à swah syi sé gbã̀n sɔkɔ, ǹ gbáhkɩ̀ kɔ̃ kè náh n mɩ n pi dáhkɩ̀ tyɩ́.‡ 7 Képah sɔkɔ, Yesu mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ: «Kè mɛ wã́rkɩ́nsàhnɔ́ tɔlɛ nɛ: ‹Káh á Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Liyellɛ n mɔ n yah.›»§ 8 Képah náh, sétã̀n yõ̀tɛ̃̀ tɔ̃ sɔkɔ ǹnɛ yɔ̃lɩ kèyy yɔ́ yõ, à kyɩ kèkõyṍ tɔ̃́rɩ́ póllɛ à wɛ̃kɩ ànɛ̂ ké tahrɩlɛ, 9 tɛ́ yo ǹ tyɩ́ nɛ, wàh kɩ ǹ gbètukunɔ di péwɔ yah à pé gbilki, páh kɩ sé póllɛ à kɔ̃. 10 Képah tɛ̃̀nɛ, Yesu yo ǹ tyɩ́ nɛ: «Yal ń tnɔ̂, sétã̀n yõ̀tɛ̃̀! Kè mɛ wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ Liyel wɛy sɛ́bɛ́y sɔkɔ nɛ: ‹Á Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Liyellɛ n gbilki, ǹ tɛ́ nɛ n sah ǹmɔ ó tyɩ́ yõ.»* 11 Képah sɔkɔ, sétã̀n yõ̀tɛ̃̀ mɛ yal ǹ tnɔ̂. Yĩ̂nyõ tõ̀npɩbɩ mɛ pɔ ǹ tnɔ̂, à pɔ n yah n dah n mɔ ǹ tyɩ́ sɔkɔ.

Yesu tõ̀ tyàhnɔ́lɛ Kalile mara sɔkɔ

12 Pè lésõ Wèlnwìlkì-ò Nsyɔ̃ dah mɔ wɔ̀kɔ̀npèkè sɔkɔ.† Yesu-á kè noh gbĩ́ nɛ̂nɛ, à ǹ syɩ sɔkɔ Kalile mara sɔkɔ. 13 Tɛ́ à náh tɛ̃ Nasarɛtɩ kwil sɔkɔ. À sõ̀ mɛ kyɩ tɛ̃ Kalile yɔ́-ǹgbɛ̃ gbɔ̀pɔ kwil yɔ́ sɔkɔ pè n ye Kapɛrnayuminɛ, Nsabulõ yìkì ànɛ̂ Nɛfutali yìkì névye sétáh yõ. 14 Kè ye pɩ sɛ̃́, nɛ̂-á kɩ Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyo-ò Yesayi tir yónsàhnɔ́ mɛ̀ kɔ̃ kè kɩ wil. À lésõ nɛ ńkɛ̃́: 15 «Nsabulõ yìkì ànɛ̂ Nɛfutali yìkì névye nónó-á mɛ wɛ̃̀kɩ̀ gbɔ̀pɔ nɛ̂-á sɔkɔ yɔ́-ǹgbɛ̃ tnɔ̂, ànɛ̂ pé nónó-á mɛ Nsyurdɛ̃ yɔ́nkahnɩnɛ, à tahlɩ pé Kalile mara tãn tyɩ́ nónó-á pé túkù náh pɩ Nsyifunɔlɛ, 16 pépi nónó-á sõ̀ mɛ fɛ̃́ntũ̂ sɔkɔ, pè kyòo ǹgbɛ̃ yɔ́ wɛ. Pépi nónó-á sõ̀ mɛ fɛ̃́ntũ̂ sɔkɔ kũ tíkílɛ pé sɔkɔ, kyòo yɔ́ mɛ wɛ pé tyɩ́.»‡

17 Tɛ́ à tɔkɔ gbĩ́ nɛ̂-á sõ̀ Yesu mɛ Kapɛrnayumi sɔkɔ, à tyah Liyel wɛynɛ n yo, mɛ yo tũ nɛ: «Yé yé tyípêl pɩ́nɔ́ yal mɔ. Yé náh wɛ di, Liyel tɔ̃́rɩ́ mɛ yĩni tɛ̃ tɛ.»

Yesu tõ̀ sã́hpú nɛ́gbrolɛ

18 Yesu sõ̀ mɛ n kɔ Kalile yɔ́-ǹgbɛ̃ gbɔ̀pɔ sɔkɔ, tɛ́ díbí nɛ́pĩ̂ nímí wɛ. Simo nɛ̂-á pè yĩn dyɩ à kɔ̃ Pyɛrɩlɛ, ǹmɔ ye sõ̀ ànɛ̂ ǹ gbɛ̃̀ndĩ́ Andrelɛ. Pè sõ̀ mɛ yɛ̃́nkyɔ tɛ̃ tɛ̃ mnɔlɛ n min yɔ sɔkɔ. Yɛ̃́nkyɔ tɛ̃́pú ye sõ̀ pélɛ. 19 Yesu mɛ yo pé tyɩ́ nɛ: «Yé ń sõ̀ tɛ̃. Mé kɩ yé pɩ névye tɛ̃́npɔpulɛ Liyel tyɩ́.» 20 Nɛ́npɔ́ swɔ, pè núkú pé yɛ̃́nkyɔ tɛ̃ tɛ̃ mnɔ sah tɛ́ ǹ sõ̀ tɛ̃. 21 Wǎh tɔ̃ yuku yahlɛ kwéy, à díbí nɛ́pĩ̂ nímí yísyɔ́ wɛ. Nsyakɩ ànɛ̂ Nsyɔ̃ ye sõ̀, pépi nónó-á Nsebede dĩ́npìlɛ. Pè sõ̀ mɛ ànɛ̂ pé sú Nsebedelɛ krótókè sɔkɔ, mɛ pé yɛ̃́nkyɔ tɛ̃ tɛ̃ mnɔlɛ n tɔ̃ n sah. Yesu mɛ pè ye yah. 22 Nɛ́npɔ́ swɔ, pè núkú yal krótókè ànɛ̂ pé sú tnɔ̂, tɛ́ ǹ sõ̀ tɛ̃.

Yesu névye kwɔ́nɔ́ ànɛ̂ yámpú dɛ́nmɔnɔlɛ

23 Yesu sõ̀ mɛ Kalile mara póllɛ n kɔ n kɔ̃, mɛ nolɛ n kwɔ Nsyifunɔ Liyel ní-ńtã̂n vɩ̀ sɔkɔ, mɛ Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tirlɛ n yo Liyel tɔ̃́rɩ́ tyɩ́ yõ, tɛ́ mɛ yámpú pól ànɛ̂ nɛ́fukulɔ́ póllɛ n dɛ n mɔ. 24 Kǎh pɩ sɛ̃́, Yesu yĩn wil Siri yamana pól sɔkɔ. No mɛ tyah n pɔ n pɔ yámpú póllɛ ǹ tyɩ́, nónó-á sõ̀ mɛ kwlɔ́nɔ́ sɔkɔ yam ànɛ̂ yèvyãhrɩ duke duke pól sɔkɔ, ànɛ̂ sétã̀n-á sõ̀ mɛ nónó sɔkɔ, ànɛ̂ ǹdyɩ̀kɩ̀npɩbɩlɛ, ànɛ̂ wil kúnɔ́ névyelɛ, Yesu pé pól dɛ mɔ. 25 Képah tɛ̃̀nɛ, tɔ́wû ǹgbɛ̃ Yesu sõ̀ tɛ̃. Pé túkù sõ̀ wil Kalile mara sɔkɔ, túkù wil Dekapoli mara sɔkɔ, túkù wil Yerusalɛmɩ kwil, túkù wil Nsyude mara sɔkɔ, túkù mɛ wil Nsyurdɛ̃ yɔ́nkahnɩnɛ.

5

Yesu-á kwɔ́nɔ́ nónó pɩ yɔ̃lɩ yõ.

1 Yesu-á tɔ́wû wɛ sɛ̃́, à dɔkɔ yuku yɔ̃lɩ yõ. Wǎh kɔ̃ tɛ̃, ǹ tõ̀ sã́hpú mɛ nɔ de ǹ tnɔ̂. 2 Képah sɔkɔ, à mɛ tyah pélɛ n kwɔ nɛ ńkɛ̃́:

Névye nónó-á mɛ nɔlɩ sɔkɔ

3 «Nónó-á pɩ̃ nɛ Liyel yétõ̂-á mɛ pé tɛ̃, pépi tyɩ́ nɔ. Pè kɩ Liyel tɔ̃́rɩ́ nɔlɩ yõ n pi. 4 Nónó-á mɛ gbní sɔkɔ, pépi tyɩ́ nɔ. Liyel kɩ pé yétĩ kele n pi. 5 Gblɔ̌y tíkínmɔnɔ-á mɛ nónó sɔkɔ, pépi tyɩ́ nɔ. Sétáh kɩ pɔ n pɩ n pi pépi tyɩ́lɛ.* 6 Gbɩ wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́lɔ́ dékè-á mɛ nónó sɔkɔ, á kɩ nɛ kwɛkɩ ànɛ̂ níkì sɔ̃́ tɛ̃ pélɛ, pépi tyɩ́ nɔ. Pǎh nɛ̂nɛ n yah n kɔ̃, pè kɩ kè wɛ n dal n mɔ n pi. 7 Nónó-á névye yãmnɛ n yah, pépi tyɩ́ nɔ. Liyel kɩ pé tɔ yãm yah n pi. 8 Nónó nnɔ-á mɛ yályál Liyel yah, pépi tyɩ́ nɔ. Pè kɩ Liyel wɛ n pi yĩ́nɛ. 9 Nónó gbõ̀ yõ-á yèvɩnɩ n wɛ, pépi tyɩ́ nɔ. Pè kɩ n ye n pi Liyel wɛ̃́npìlɛ. 10 Nónó-á mɛ fṍhnɔ́lɛ n wɛ pé nɛ́gblɔ́ pɩ́nɔ́ yĩnnɛ Liyel yah, pépi tyɩ́ nɔ. Pè kɩ Liyel tɔ̃́rɩ́ nɔlɩ yõ n pi. 11 Névye-à yélɛ n gbyɔ gbĩ́ nɛ̂nɛ, tɛ́ yélɛ n fõh, tɛ́ yé tyɩ́lɛ n yo n ko à mɩ̀nɩ̀ duke duke póllɛ n sah yé yõ ńmɔ yĩnnɛ, yépi tyɩ́ nɔ. 12 Sɛ̃́ ye lésõ pè fõh Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyopulɛ nónó-á yé dyàh tɛ̃ pɔ sɔkɔ. Yé kɩ ké yõre ǹgbɛ̃ wɛ n pi yĩ̂nyõ sɔkɔ. Képah ye, yé nɛ n mɛ nɩ̀vɩ̀nɩ̀ ǹgbɛ̃ sɔkɔ yèsyɩ̀kɩ̀ tɛ̃̀nɛ.

Yesu-á kwɔ́nɔ́ nɛ̂nɛ ǹ tõ̀ sã́hpú kɔ̃ pnɛ ànɛ̂ kyòo tyɩ́ yõ

13 Yépi ye n nɔ kèkõyṍlɛ, sɔ̃́-á pnɛ pãnnɛ n nɔ. Ǹtɛ pnɛ dêndên-à wal ké sɔkɔ, sɔ̃́ mɛ kè kɩ tɔ̃ fɛ̃ pɩ dêndên? Kè náh tɔ̃ fɛ̃ tir yɔ́ pɛkɩ n pi, à wil mílkínɔ́ tyɩ́ sɔkɔ kégbɔ́, tɛ́ névye kɩ n kɔ n sɔkɔ ké yõ. 14 Yépi ye kèkõyṍ kyòolɛ. Kwil nɛ̂-à mɛ mɔ́nɔ́lɛ yɔ̃lɩ yõ, kè náh fɛ̃ n wɔ̃bɩ n pi dò. 15 Pè náh fɔ̀tnɔ̀lɛ n soh tɛ́ dúlɛ n kwĩnki n mɔ ké yah. Pě kè sah fɔ̀tnɔ̀ sahkɩ sɔkɔ, kè kɔ̃ kè n pɩ kyòolɛ wɔ̀kɔ̀ sɔkɔ névye pól tyɩ́. 16 Sɛ̃́ ye yé yɩ̃nɛ yè pɩ kyòolɛ névye tyɩ́, pè kɔ̃ pè yé tyípéplɔ pɩ́nɔ́ wɛ, pè mó yé Súlɛ n gbilki, nɛ̂-á mɛ yĩ̂nyõ sɔkɔ.

Yesu-á kwɔ́nɔ́ nɛ̂nɛ ǹ tõ̀ sã́hpú kɔ̃ tyi kõ̀nsàhnɔ́ tyɩ́ yõ

17 Yé káh wɛ nɛ ńmɔ-á pɔ tyi kõ̀nsàhnɔ́ duku kò-ǹsah, képah náh pɩ Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyopu-á kwɔ́nɔ́ nónó kɔ̃, sépi duku kò-ǹsah dɛ́. Mé náh pɔ sé duku kò-ǹsah, ǹtɛ mé pɔ sé tyi pɩ́ndalnmɔ-ńsah. 18 Kègbɩ yõ mé kélɛ n yo yé tyɩ́, yĩ̂nyõ ànɛ̂ sétáh tɛ̃̀-à fyɔ̀ mɛ, kwâh tyɩ̃́ɩ̃ yɔ́, képah náh pɩ kwáhkyɩ̃rɩ́ yɔ́ ńtɛ̃ náh n wilki n pi tyi kõ̀nsàhnɔ́ sɔkɔ, fɔ́ɔ́ kɩ pɔ syɩ ké sɔkɔ tyi pól pɩ́ntɛnɔ tyɩ́. 19 Képah ye, névi nɛ̂-à n sàh-ǹkɛ̃̂nɛ tyi kõ̀nsàhnɔ́ sɔkɔ tir kyɩ̃rɩ́ fyé yõ, tɛ́ no tɛ́lɔ́ tɔ yõ yɩkɩ mɔ sɛ̃́ntɛ̃̀ pɩ́nɔ́ sɔkɔ, tɛ̃̀ kɩ fṍrɔɔ kal Liyel tɔ̃́rɩ́ nɔlɩ yṍpú póllɛ. Ǹtɛ névi nɛ̂ wɔ-à n sah sé sɔkɔ tyíyónɔ́ yõ, tɛ́ sélɛ nolɛ n kwɔ, tɛ̃̀ wɔ kɩ yĩ́n-ńsah ǹgbɛ̃ wɛ Liyel tɔ̃́rɩ́ nɔlɩ yṍ-ńsah sɔkɔ. 20 Mé kélɛ n yo yé tyɩ́, yáh kɩ pɩ́-ńkɛ̃̂nɛ gbɩ wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́púlɛ Liyel yah à kal Liyel tyi kõ̀nsàhnɔ́ kwɔ́pú ànɛ̂ Farisi wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́púlɛ, yé náh Liyel tɔ̃́rɩ́ nɔlɩ yõ n pi.

Yesu-á kwɔ́nɔ́ nɛ̂nɛ ǹ tõ̀ sã́hpú kɔ̃ fɔ̀kɔ̀vyã̀hnɩ̀ tyɩ́ yõ

21 Yé kè noh sɔkɔ nɛ kǎh yo á náh tãn tyɩ́ nɛ, nɛy káh nɛ́kókè mɔ. Névi nɛ̂-à nɛ́kókè mɔ, tɛ̃̀-á yɩ̃nɛ tùkènɔ́lɛ. 22 Ǹtɛ ńmɔ wɔ kélɛ n yo yé tyɩ́ nɛ, névi nɛ̂-à ǹ fɔkɔ vyãh ǹ ní-òlɛ, tɛ̃̀-á yɩ̃nɛ tùkènɔ́lɛ. Nɛ̂-à ǹ ní-ò ye Nɛ́wõ̂lɛ, tɛ̃̀-á yɩ̃nɛ tùkènɔ́lɛ tukey tùkèpu tĩ̀nkì tyɩ́. Tɛ́ nɛ̂-à à ye Vínpɩlɛ, tɛ̃̀ wɔ-á yɩ̃nɛ dáhnmɔnɔlɛ ní-ńkɛ̃̂ nyàhnpèkè sɔkɔ. 23 Wâh pɔ á yɩ̃ n kɔ̃ kɔ̃ kwâhlɛ Liyel kɔ̃́-ńsah, tɛ́ á dyɔ to kõ nɛ́npɔ́ sɔkɔ nɛ wáh pɩ de á ní-ò yɔ́ tyɩ́, 24 á yɩ̃ n kɔ̃ kɔ̃ kwâh sah nɛ́npɔ́, ǹ tɛ́ n kyɩ á wrɔ́ tɔ̃ n sah á ní-ò mɛ̀nɛ, ǹ tɛ́ n pyě n pɔ kélɛ Liyel kɔ̃. 25 Tir yɔ́ kénkɔ̃-à mɛ yé wrɔ́ ànɛ̂ ǹnɩ̂ yɔ́lɛ, tɛ́ à kyɩ ǹ ye tukey tùkè-ò tyɩ́, gbah n tɛ̃ ké yah wah yé yĩ́níntɛ̃-ńkɛ̃̂ sɔkɔ nɛ́npɔ́. Képah-à pɩ́-ńkɛ̃̂nɛ, à kɩ kyɩ álɛ tukey tùkè-ò tyɩ́ nɛ à ké yah wah, tukey tùkè-ò mɛ̀ kɩ kyɩ álɛ sràsyíbí kɔ̃, tɛ́ pépi kɩ mó ǹ dah mɔ wɔ̀kɔ̀npèkè sɔkɔ. 26 Kègbɩ yõ mé kélɛ n yo á tyɩ́, á náh n wil n pi nɛ́npɔ́, nɛ́ á náh kɔ̃lɩ mɛ̀ pól dyah tɛ pnɛ́pnɛ́.

Yesu-á kwɔ́nɔ́ nɛ̂nɛ ǹ tõ̀ sã́hpú kɔ̃ fɔ̀fɩ́kɩ̀ tyɩ́ yõ

27 Yé kè noh sɔkɔ nɛ kǎh mɛ yónɔ́lɛ nɛ: «Káh fɔ̀fɩ́kɩ̀lɛ n pɩ.»† 28 Ǹtɛ ńmɔ kélɛ n yo yé tyɩ́ nɛ, névi nɛ̂-à sê yɔ́ yah, tɛ́ yĩ́ wil ǹ tyɩ́, tɛ̃̀-á fɔ̀fɩ́kɩ̀ pɩ tɛ ǹnɛ ǹ nɩ sɔkɔ. 29 Á gbõ̀yõ̀ sõ̀ yĩ́-à kɩ nɛ̂ ǹ dah n mɔ n pi tyípékè pɩ́nɔ́ sɔkɔ, kè gbahlɩ n wilki n milki álɛ fɩ́ɩ́. Á tɛ́kɩ́nɔ́lɛ á wil gbɛ̃́nsê fɩ̃́ núkú sɔkɔ, képah kɩ fṍnfṍ kal á wil pól mínndahnmɔnɔ yõ ní-ńkɛ̃̂ nyàhnpèkè sɔkɔ. 30 Á gbõ̀yõ̀ sõ̀ gbõ̀-à kɩ nɛ̂ ǹ dah n mɔ n pi tyípékè pɩ́nɔ́ sɔkɔ, kè kãm n milki álɛ fɩ́ɩ́. Á tɛ́kɩ́nɔ́lɛ á wil gbɛ̃́nsê fɩ̃́ núkú sɔkɔ, képah kɩ fṍnfṍ kal á wil pól kyɩ́ndenɔ yõ ní-ńkɛ̃̂ nyàhnpèkè sɔkɔ.

Yesu-á kwɔ́nɔ́ nɛ̂nɛ ǹ tõ̀ sã́hpú kɔ̃ fúr yɩ́kɩ́nɔ́ tyɩ́ yõ

31 Kè mɛ yónɔ́ tɔlɛ nɛ, névi nɛ̂-à ǹ kyɩlɛ n fĩn n mɔ, tɛ̃̀-á yɩ̃nɛ à ǹ fĩ́nnmɔnɔ tàrfyɔ̀ sɛ́bɛ́y pɩ à kɔ̃.‡ 32 Ǹtɛ ńmɔ tɛ̃̀ wɔ kélɛ n yo yé tyɩ́ nɛ, névi nɛ̂-à ǹ kyɩ fĩn mɔ nɛ́ fɔ̀fɩ́kɩ̀ tɛ̃̀ tyɩ́ yõ náh, tɛ̃̀-á mɛ ǹnɛ n mɔ fɔ̀fɩ́kɩ̀ pɩ́nɔ́ wɛ̃̀kɩ̀ yõ. Névi nɛ̂ tɔ-à mó sê fĩ́nnmɔnɔ tɔkɔ, fɔ̀fɩ́kɩ̀-á tɛ̃̀ n pɩ.

Yesu-á kwɔ́nɔ́ nɛ̂nɛ ǹ tõ̀ sã́hpú kɔ̃ gblɔ̌y wónɔ́ tyɩ́ yõ

33 Yé kè noh sɔkɔ tɔlɛ nɛ kǎh yo á náh tãn tyɩ́ nɛ: «Káh álɛ n wo mɩ̀nɩ̀ tyi sɔkɔ. Wâh á wo tir nɛ̂ sɔkɔ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ yah, á yɩ̃nɛ ǹ kè pɩ.» 34 Ǹtɛ ńmɔ tɛ̃̀ wɔ kélɛ n yo yé tyɩ́ nɛ, yé káh yélɛ n wo póllɛ. Yé káh yélɛ n wo yĩ̂nyõlɛ. Liyel tɔ̃́rɩ́ kǒ ye kélɛ, képah ye yé káh yélɛ n wo kélɛ. 35 Yé káh yélɛ n wo sétáhlɛ. Liyel gbyẽ̂h súnsàh-ǹsah kǒ ye kélɛ, képah ye yé káh yélɛ n wo kélɛ. Yé káh yélɛ n wo Yerusalɛmɩnɛ. Yõ̀tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Liyel kwil ye kélɛ, képah ye yé káh yélɛ n wo kélɛ. 36 Káh álɛ n wo á yõlɛ. Á náh fɛ̃ á yõ̀yén pɔ́ núkú ńtɛ̃ fyé piki, képah náh pɩ à kè silki n pi, képah ye káh álɛ n wo kélɛ. 37 Kàh àwelɛ, yo nɛ àwe-á. Kàh ɔ̃́ɔ̃lɛ, yo nɛ ɔ̃́ɔ̃-á. Tɛ́ wâh nɛ̂ yo dohnɩ sépi yõ, pèkè pɩ́-ò tõ̀ vyãh ye.

Yesu-á kwɔ́nɔ́ nɛ̂nɛ ǹ tõ̀ sã́hpú kɔ̃ pèkè dyáhnɔ́ tyɩ́ yõ

38 Yé kè noh sɔkɔ nɛ kǎh mɛ yónɔ́lɛ nɛ: «Wâh yĩ́ sɔ, á yĩ́ kɩ sɔ. Wâh yĩ́n dal, á yĩ́n kɩ dal.»§ 39 Ǹtɛ ńmɔ kélɛ n yo yé tyɩ́ nɛ, névi-à tyítúkù pɩ yé tyɩ́, yé káh nɛ yáh ké wɔ́lɛ n dɛ. Tɛ́ névi-à á gbõ̀yõ̀ sõ̀ létáh mɩ, ké ní-ò tɔ vi n mɔ à kɔ̃. 40 Névi-à mɛ ké tyɩ́ nɛ pé ǹ ye tukey tùkèpu tyɩ́ á fwɔ̀mɔ̀npír syi yĩnnɛ, á fwɔ̀mɔ̀-ǹgbɛ̃ tɔlɛ tɛ̃̀ kɔ̃. 41 Névi-à ǹ kyɩ̃ mɔ nɛ á kíló núkú kɔ pélɛ, kílónɔ́ nínɔ́ kɔ tɛ̃̀nɛ. 42 Névi nɛ̂-à ni á tyɩ́, yɩ̃ tɛ̃̀ kɔ̃. Nɛ̂-à nɛ pé dɛkɩ syi á tyɩ́, káh n yahle.

Yesu-á kwɔ́nɔ́ nɛ̂nɛ ǹ tõ̀ sã́hpú kɔ̃ à yuku sépɛ́bɩ́ tyɩ́-á yɩ̃nɛ kè nɔ pé tyɩ́ sɔ̃́

43 Yé kè noh sɔkɔ nɛ kǎh mɛ yónɔ́lɛ nɛ, á ní-ò tyɩ́-á yɩ̃nɛ kè nɔ á tyɩ́,* á mó á sépɛ dyɔlɛ n yɔ. 44 Ǹtɛ ńmɔ kélɛ n yo yé tyɩ́ nɛ, yé yɛ yé sépɛ́bɩ́ tyɩ́ nɔ yé tyɩ́, yé mó Liyellɛ n ni yé fṍhpú tyɩ́. 45 Yâh képahlɛ n pɩ, yé Sú Liyel nɛ̂-á yĩ̂nyõ sɔkɔ, yé mɛ kélɛ n wɛ̃kɩ nɛ ǹmɔ wɛ̃́npì-á yélɛ. Ǹmɔ ye n sɛ ǹ gbĩnɛ nɛ́pêl ànɛ̂ nɛ́péplɔ tyɩ́, tɛ́ pũ̀nɛ n pɩ n mɔ nɛ́gblɔ́ ànɛ̂ nɛ́túkúnì tyɩ́. 46 Tɛ́ yépi tyɩ́-á nɔ nónó tyɩ́, pépi ó tyɩ́-à nɔ yé tyɩ́, yõre nɛ̂ mɛ yé kɩ n wɛ n pi képah sɔkɔ Liyel tyɩ́? Mɔ́rɩ́ syípú ńtɛ̃ tɔ náh mɛ sɛ̃́ntɛ̃̀nɛ n pɩ di? 47 Yâh n wɛkɩ n mɔ yé no ó tyɩ́, gbɛ̃̀ndùnì tir nɛ̂ mɛ képahlɛ? Liyel wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́-ńkɛ̃̂pú ńtɛ̃ tɔ náh mɛ sɛ̃́ntɛ̃̀nɛ n pɩ di? 48 Yépi tɛ̃̀ wɔlɛ, yé tyípéplɔ ó kɔ́kɔ́lɛ n pɩ, sɔ̃́-á yé Sú tyípéplɔ ó kɔ́kɔ́lɛ n pɩ, ǹmɔ nɛ̂-á mɛ yĩ̂nyõ sɔkɔ.

6

Yesu-á kwɔ́nɔ́ nɛ̂nɛ ǹ tõ̀ sã́hpú kɔ̃ yɩ̃ n kɔ̃ dùkù tyɩ́ yõ

1 Yé yé gblɔ̌ynɛ n tɛ̃ gbɩ wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́lɔ́lɛ yĩ́nyáhkɩ̀ sɔkɔ dɛ́. Yâh képahlɛ n pɩ, yé náh ké yõre wɛ n pi Sú Liyel tyɩ́, ǹmɔ nɛ̂-á yĩ̂nyõ. 2 Képah ye, wâh kwâhlɛ n yɩ̃ yãm nɛynɛ n kɔ̃, káh ké kwnínɛ n kɔ̃ sɔ̃́-á névye túkù n nɛ n pɩ kélɛ Liyel ní-ńtã̂n vɩ̀ sɔkɔ ànɛ̂ wã̀l yey sɔkɔ, névye kɔ̃ pě pélɛ n gbilki. Kègbɩ yõ mé kélɛ n yo yé tyɩ́, pè ye ké yõre wɛ tɛ. 3 Ǹtɛ áwɔ-à kwâhlɛ n yɩ̃ yãm nɛynɛ n kɔ̃, káh n yɛ ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ pɩ̃ ké sɔkɔ. 4 Képah sɔkɔ, yɩ̃́nkɔ̃nɔ nɛ̂-á á pɩ, kè kɩ tɛ̃̀ sètĩ̀n sõ̀ sɔkɔ. Tɛ́ Sú Liyel nɛ̂-á sètĩ̀n sõ̀ tyilɛ n pnɛ, ǹmɔ kɩ ǹ dyah ké yõrelɛ.

Yesu-á kwɔ́nɔ́ nɛ̂nɛ ǹ tõ̀ sã́hpú kɔ̃ Liyel ni dùkù tyɩ́ yõ

5 Yâh Liyellɛ n ni, yé káh névye túkùlɛ n yah n pɩ. Liyel ní-ńtã̂n vɩ̀ ànɛ̂ wɛ̃̀tlo yey sɔkɔ yúkúnyĩnntɛ̃̀nɔ́ tyɩ́ ye nɔ pépi tyɩ́ pàh Liyellɛ n ni. Pé gblɔ̌y wɛ̃kɩ yĩn ye pè n nɛ n pɩ képahlɛ. Kègbɩ yõ mé kélɛ n yo yé tyɩ́, pè ye ké yõre wɛ tɛ. 6 Ǹtɛ áwɔ-à mɛ ké tyɩ́ nɛ á Liyel ni, wâh pɩ ǹ de á wɔ̀kɔ̀ sɔkɔ, ǹ tɛ́ á yah vike, ǹ tɛ́ á Sú Liyellɛ n ni. Tɛ́ Sú Liyel nɛ̂-á sètĩ̀n sõ̀ tyilɛ n pnɛ, ǹmɔ kɩ ǹ dyah ké yõrelɛ. 7 Yâh nírílɛ n pɩ, yé káh tyilɛ n tɔ̃ n yo tyɛ́-ńkɛ̃̂nɛ Liyel pɩ̃́-ńkɛ̃̂pú tyɩ́ kɔ̃lɛ. Pépi tɛ̃̀ sõnɔ sɔkɔ, tyi tɔ̃́nyonɔ kwlěyy nírí ye Liyel n tɛ̃. 8 Ǹtɛ yî nónó yétõ̂-á mɛ yépi tɛ̃, yé Sú Liyel sè pɩ̃ tɛ sé ní-ńkɛ̃̂ gbĩ́ ńtɛ̃nɛ ǹ tyɩ́. Képah ye, yé káh Liyel pɩ̃́-ńkɛ̃̂púlɛ n yah n pɩ.

9 Yáh yɩ̃nɛ yè Liyellɛ n ni dùkù nɛ̂nɛ, kè wɛ yɔ̀:

Ápi Sú Liyel nɛ̂-á yĩ̂nyõ,

á yĩn nɛ n gbilki.

10 Á yõ̀tɔ̃rɩ́ wɛ̃kɩ.

Wáh mɛ nɛ̂ tyɩ́,

képah nɛ n pɩ sétáh yõ, sɔ̃́-á kélɛ yĩ̂nyõ.

11 Á kwɛy gbĩ̀yĩ̀kì yõkelɛ á kɔ̃.

12 Ápi-á pɩ de áwɔ tyɩ́ tyi nónó sɔkɔ, sè yɔ̃ n mɔ á kɔ̃,

sɔ̃́-á ápi tɔ yɔ̃ mɔ névye kɔ̃, nónó-á pɩ de á tyɩ́.

13 Káh n yɛ à sétã̀n yõ̀tɛ̃̀ tɔ̃̀nmɔnɔlɛ n fɛ̃ n syi.

Ǹtɛ á pwah n mɔ ǹ gbõ̀, ǹmɔ nɛ̂ tyɩ́-á pèkè pɩ́nɔ́ sõ n wil.

[Yõ̀tɔ̃rɩ́, ànɛ̂ tɛ̃́nwɛnɔ, ànɛ̂ gbílkínɔ́lɛ, áwɔ tyɩ́ ye gbĩ́mɛgbĩ́. Amiina!]

14 Névye nónó-á n pɩ n de yé tyɩ́, yâh n yɔ̃ n mɔ pélɛ n kɔ̃, yé Sú Liyel nɛ̂-á yĩ̂nyõ, à kɩ n yɔ̃ n mɔ yé tɔlɛ n kɔ̃. 15 Ǹtɛ yépi-à névye tyípêllɛ n yɔ̃ n mɔ pélɛ n kɔ̃́-ńkɛ̃̂nɛ, yé Sú Liyel náh yépi tɔ tyɩ́ yɔ̃ n mɔ yé kɔ̃ n pi.

Yesu-á kwɔ́nɔ́ nɛ̂nɛ ǹ tõ̀ sã́hpú kɔ̃ níkì tɛ̃ dùkù tyɩ́ yõ

16 Yâh níkì tɛ̃, yé káh yé yey kwɔ n sah névye túkù tyɩ́ kɔ̃lɛ. Pépi ńkɛ̃́nɛ pé yey yõre n sah nɛ névye pɩ̃ nɛ páh mɛ níkì tɛ̃. Kègbɩ yõ mé kélɛ n yo yé tyɩ́, pè ye ké yõre wɛ tɛ. 17 Ǹtɛ áwɔ-à níkì tɛ̃, á yah wu, tɛ́ káh á yõ pɩ n sah yákárá, 18 névye kɔ̃ pè pɩ̃ nɛ wáh mɛ níkì tɛ̃. Tɛ́ á Sú Liyel nɛ̂-á sètĩ̀n sõ̀ tyilɛ n pnɛ, ǹmɔ kɩ ǹ dyah ké yõrelɛ.

Yesu-á kwɔ́nɔ́ nɛ̂nɛ ǹ tõ̀ sã́hpú kɔ̃ tahrɩ koh n sah dùkù tyɩ́ yõ yĩ̂nyõ

19 Yé káh tahrɩlɛ n yah n koh n sah kèkõyṍ mɛ̀ sɔkɔ, képah nɛ̂ sɔkɔ-á sóhrɩ́ ànɛ̂ syɩ̃́mɩ́ kɩ fɛ̃ sélɛ n yõ, képah náh pɩ yɩ̃́pú kɩ fɛ̃ kye de vɩ̀ sɔkɔ kɩ sè yɩ̃ tɔkɔ. 20 Ǹtɛ yé tahrɩlɛ n yah n koh n sah yĩ̂nyõ, képah nɛ̂ sɔkɔ-á sóhrɩ́ ànɛ̂ syɩ̃́mɩ́ náh mɛ sé yõ yõ tɛ̃̀nɛ, yɩ̃́pú tɔ náh mɛ kɩ fɛ̃ kye de vɩ̀ sɔkɔ, képah náh pɩ kɩ yɩ̃be yɩ̃. 21 Á náh wɛ di, á tahrɩ-à mɛ ńyãh, á sõnɔ tɔ kɩ mɛ nɛ́npɔ́.

22 Wil kyòolɛ, yɩ̃́ ye. Á yɩ̃́-à mɛ vyelɛ, á wil pól kɩ mɛ kyòo sɔkɔ. 23 Ǹtɛ á yɩ̃́-à yɩkɩ, á wil pól kɩ mɛ fɛ̃́ntũ̂ sɔkɔ. Kyòo nɛ̂-á á sɔkɔ, kàh kɩ mɛ fɛ̃́ntũ̂nɛ, á mɛ yĩ́ĩ́ fɛ̃́ntũ̂ pbèy sɔkɔ dɛ́. 24 Névi yɔ́ ńtɛ̃ náh fɛ̃ tõ̀ kwrɔ n pɩ n pi yõ̀tãm nɛ́pĩ̂ nímí tyɩ́. À kɩ núkú dyɔlɛ n yɔ, tɛ́ kɩ nɔ ǹ ní-òlɛ. Képah náh pɩ, à kɩ núkúlɛ n tĩnki, tɛ́ kɩ ǹ ní-ò wɛ mɔ. Sɛ̃́ ó ye, yé náh fɛ̃ tõ̀ kwrɔ n pɩ n pi Liyel ànɛ̂ pɔ́ tyɩ́.

25 Képah ye ń kɔ̃ mé kélɛ n yo yé tyɩ́ nɛ, yé káh yé fɔkɔlɛ n sõ yáh nɛ wɛ n yõ [tɛ́ wɛ n wɔ] n pi sɔ̃́, tɛ́ kɩ mɛ min sɔkɔ, ànɛ̂ yáh nɛ yé wil flɔ wɛ n mɔ n pi sɔ̃́. Névi min tyɩ́ náh tah kal yõkelɛ di? Wil tɔ tyɩ́ náh tah kal flɔlɛ di? 26 Yé yah kèpyelɛ yĩ̂nyõ sɔkɔ kɛ̀; sè náh sèmukɔlɛ n duku, sè náh sèmukɔlɛ n tɔkɔ; sè náh se mó tɔ̃ sèmukɔlɛ n koh n sah díké sɔkɔ; tɛ́ yé Sú Liyel sélɛ n pu. Ǹtɛ yépi náh fṍnfṍ kal kèpye yõ náhnáh di? 27 Yépi sɔkɔ nɛ̂ tɛ̃̀ kɩ fɛ̃ kwéy ńtɛ̃ fyé dohnɩ ǹ gblɔ̌y min yõ, ǹ fɔ́kɔ́sõnɔ gbõ̀ yõ? 28 Ǹtɛ kwâh nɛ̂ fɔkɔ sõnɔ mɛ yé tyɩ́ yé mɔ mɔ flɔ tyɩ́ sɔkɔ wɛ́? Yé yah fílkì fĩ pɩ dùkùlɛ swɛ̃y sɔkɔ kɛ̀: Sè náh tõ̀lɛ n pɩ, sè náh se mó tɔ̃ flɔlɛ n tĩ. 29 Ǹtɛ mé kélɛ n yo yé tyɩ́ nɛ, yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ Salomo tàh fyé yah yõ, à náh flɔ wɛ mɔ yah nónó-á plɛ nɔ fílfĩ nɔ́pi sɔkɔ yɔ́ ńtɛ̃nɛ. 30 Liyel yõ sɛ̃́nyĩ-ńkɛ̃̂pú nɔ́pi. Fílkì nɛ̂-á swãh sɔkɔ kwɛynɛ, tɛ́ kɩ pɔ n sukɛ n pi ńsõ̂nɛ, Liyel-á képah fĩ pɩ pallɛ sɛ̃́ à, yépi wɔ se pyě à kɩ yɛ kóhnmɔnɔlɛ kal plɛ́ntnɔɔ? 31 Yé káh yé fɔkɔlɛ n sõ yè pɔ nɛ n yo nɛ, kwâh nɛ̂ se yé kɩ wɛ yõ nɩ? Kwâh nɛ̂ se yé kɩ wɛ wɔ nɩ? Kwâh nɛ̂ se yé kɩ wɛ mɔ yé wil sɔkɔ nɩ? 32 Yé náh wɛ di, Liyel pɩ̃́-ńkɛ̃̂pú ye ńkɛ̃́nɛ nɛ n yah n kɔ̃ sépi póllɛ tyɛ́tyɛ́nɩ́ kɛ̃́nɛ. Ǹtɛ yé Sú nɛ̂-á yĩ̂nyõ, à pɩ̃ nɛ yî nɔ́pi pól yétõ̂-á mɛ yé tɛ̃ dò. 33 Yé Liyel tɔ̃́rɩ́ ǹgbò yah n kɔ̃, ànɛ̂ wǎh mɛ nɛ̂ tyɩ́. Képah sɔkɔ, à kɩ yî tɛ́lɔ́ tɔ pól dohnɩ yé kɔ̃. 34 Yé káh yé fɔkɔlɛ n sõ ńsõ̂ tyɩ́ sɔkɔ. Yé ńsõ̂ tyi sah ńsõ̂ yah. Swɔ̃ swɔ̃ pól ànɛ̂ sé yṍtyí ye.

7

Yesu-á kwɔ́nɔ́ nɛ̂nɛ ǹ tõ̀ sã́hpú kɔ̃ nɛ pè káh no tɛ́lɔ́lɛ n tuke

1 Yé káh nolɛ n tuke. Képah sɔkɔ, Liyel náh yé tɔ tuke n pi. 2 Yé náh wɛ di, yáh no tɛ́lɔ́lɛ n tuke sɔ̃́, sɛ̃́ ye Liyel kɩ n tuke n pi yé tɔlɛ. Yáh no tɛ́lɔ́ tyɩ́lɛ n sãh dú nɛ̂nɛ, yé tɔ tyɩ́ kɩ n sãh n pi kénɛ dú ólɛ. 3 Á pɩ sɔ̃́ tɛ́ ǹdan wɛ á yṹnpi yĩ́ sɔkɔ, tɛ́ dàhnpɛlɛ áwɔ yĩ́ sɔkɔ, á náh mɛ képah wɔ pɩ̃? 4 Á kɩ pɩ sɔ̃́, tɛ́ kɩ yo á yṹnpi tyɩ́ nɛ, à yɛ á ǹdan wilki à kɔ̃ ǹ yĩ́ sɔkɔ, tɛ́ dàhnpɛ mó tɔ̃ mɛ áwɔ yĩ́ sɔkɔ? 5 Fɔ̀kɔ̀pǐl névi. Á yĩ́ sɔkɔ dàhnpɛ ǹgbò wilki. Képah-à pɩ, á kɩ fɛ̃ n yah pallɛ kɩ á yṹnpi yĩ́ sɔkɔ ǹdan wilki.

6 Yî nónó-á mɛ Liyel tyɩ́ yõ, yé káh sélɛ névyelɛ n kɔ̃ nónó-á mɛ pãhlɔ tyɩ́ kɔ̃lɛ, pè kɔ̃ pè káh n pɔ pé yey vi yé tyɩ́ képékèyɔ̂. Yé káh mó tɔ̃ yî kètǎrnɔlɛ névyelɛ n kɔ nónó-á mɛ slo tyɩ́ kɔ̃lɛ, pè kɔ̃ pè káh n pɔ n suki n sɔkɔ sé yõ.

Yesu-á kwɔ́nɔ́ nɛ̂nɛ ǹ tõ̀ sã́hpú kɔ̃ nɛ pè nɛ n ni Liyel tyɩ́

7 Yé nɛ n ni, yé kɩ n wɛ n syi. Yé nɛ n yah n kɔ̃, yé kɩ n wɛ. Yé wùkahlɛ n mɩ, kè kɩ n yɩkɩ n mɔ yélɛ n kɔ̃. 8 Yé náh wɛ di, nɛ̂-à ni Liyel tyɩ́, tɛ̃̀ n wɛ n syi. Nɛ̂-à yah kɔ̃, tɛ̃̀ n wɛ. Nɛ̂-à wùkah mɩ, kè n yɩkɩ n mɔ tɛ̃̀ kɔ̃. 9 Nɛ̂ tɛ̃̀ mɛ yépi sɔkɔ, ǹ pídĩ́-à búrn ni ǹ tyɩ́ à kɩ dáhkɩ̀lɛ à kɔ̃? 10 Képah náh pɩ, wàh yɛ̃́nkɔ̂ ni ǹ tyɩ́, à kɩ wahynɛ à kɔ̃? 11 Yépi nónó-á nɛ́pêllɛ, yé yé wɛ̃́npì kɔ̃́nɔ́ yah wɛ yípéplɔlɛ. Tɔ̀tɔ̀ náh mɛ ké sɔkɔ, yé Sú Liyel nɛ̂-á mɛ yĩ̂nyõ sɔkɔ, ǹmɔ kɩ yîlɛ sé nípú kɔ̃ nónó-á plɛ kal yépi tyɩ́lɛ dò.

12 Yáh mɛ ké tyɩ́ nɛ no tyi nónó póllɛ n pɩ yé tyɩ́, yépi tɔ sɛ̃́nknɔlɛ n pɩ pé tyɩ́. Sɛ̃́ ye tyi kõ̀nsàhnɔ́ ànɛ̂ Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyopu sɛ́bɛ́ynɔ́ yo kélɛ.

Yesu-á kwɔ́nɔ́ nɛ̂nɛ ǹ tõ̀ sã́hpú kɔ̃ dé-ńsah wǒkè ànɛ̂ dé-ńsah fɩ̃́ɩ̃ tyɩ́ yõ

13 Yé nɛ n de dé-ńsah fɩ̃́ɩ̃lɛ. Yé náh wɛ di, wɛ̃̀kɩ̀ nɛ̂-á n yuku tyɩ́ yɩ́kɩ́nɔ́ tɛ̃̀-ǹsah, ké kɔ́lɔ́ mɛ fàhfàh, ké dé-ńsah mɛ wòo. Képah sɔkɔ dépú mɛ dò. 14 Ǹtɛ wɛ̃̀kɩ̀ nɛ̂-á n yuku tyɛ́-ńkɛ̃̂ min tɛ̃̀-ǹsah, ké kɔ́lɔ́ mɛ táhnɔ́lɛ, ké dé-ńsah mɛ fɩ̃́ɩ̃. Ké wɛ́ndepu náh mɛ fwɔ́ɔ.

Yesu-á kwɔ́nɔ́ nɛ̂nɛ ǹ tõ̀ sã́hpú kɔ̃ Liyel yĩn yõ mɩ̀nyobe tyɩ́ yõ

15 Yé yé gblɔ̌ynɛ n kyɔmɩ Liyel yĩn yõ mɩ̀nyobelɛ. Pàh n pi yé tyɩ́, pě pé gblɔ̌y pɩ mámm képyɛ́nɩ̀ tyɩ́ kɔ̃lɛ, tɛ́ ké kègbɩ tɛ̃̀ yõ sɔkɔ, pè mɛ pékénɔ́lɛ gbɛ̃́npãhlɔ sɔ̃́. 16 Yé kɩ pè pɩ̃ n pi pé tyípɩ́nɔ́ sɔkɔ. Yɛ̀rɛsɛ̃̂ náh fɛ̃ n wɛ n gbɛ kahrɩ sɔkɔ. Sènsóké pye tɔ náh mó fɛ̃ n wɛ n gbɛ gbɩ́yɛ̃́kɩ̀ sɔkɔ. 17 Sésân pèplɔ pól n syi pye pèplɔlɛ. Tɛ́ séswɔ́ntùkù wɔ mó n syi pye túkúnìnɛ. 18 Séswɔ̂ pèpɛy náh fɛ̃ n syi pye túkúnìnɛ. Séswɔ́ntùkù tɔ náh mó fɛ̃ n syi pye pèplɔlɛ. 19 Séswɔ̂ nɛ̂-à n syí-ńkɛ̃̂nɛ pye pèplɔlɛ, kè n kãm ǹ min n dah n mɔ nyàh sɔkɔ. 20 Sɛ̃́ ó ye yé kɩ n pɩ̃ n pi Liyel yĩn yõ mɩ̀nyobelɛ pé tyípɩ́nɔ́ sɔkɔ.

Yesu-á kwɔ́nɔ́ nɛ̂nɛ ǹ tõ̀ sã́hpú kɔ̃ tir yónɔ́ ànɛ̂ ké pɩ́nɔ́ tyɩ́ yõ

21 Kè náh pɩ nɛ nónó pól-á ńmɔlɛ n ye Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃, TƐ̃̀ ǸGBƐ̃NƐ pé pól sɔ̃́ kɩ Liyel tɔ̃́rɩ́ nɔlɩ yõ n pi dɛ́. Ń Sú Liyel nɛ̂-á mɛ yĩ̂nyõ, ǹmɔ-á mɛ nɛ̂ tyɩ́, képah pɩ́pú ó ye kɩ yõ ké nɔlɩlɛ. 22 Liyel tukey tuke sõlɛ, névye náhnáh kɩ n yo n pi ń tyɩ́ nɛ, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃, ńmɔ yĩn yõ kó lésõ pé n syi n yo Liyel tɛ̃ntõnènɛ nɩ? Ńmɔ yĩn yõ kó lésõ pè n nɛ n yĩni n wilki sétã̀nnɛ névye sɔkɔ nɩ? Ńmɔ yĩn yõ kó lésõ pè n nɛ n pɩ gbǐlnɔ́ náhnáhlɛ nɩ? 23 Ǹtɛ mé kɩ yo pé tyɩ́ nɛ, mé náh pélɛ n pnɛ póllɛ. Pè gbɛ mɔ ńnɛ, Liyel tyi kõ̀nsàhnɔ́ dêl pɩ́pú nɔ́pi.

Yesu-á kwɔ́nɔ́ nɛ̂nɛ ǹ tõ̀ sã́hpú kɔ̃ vɩ̀ duke nínɔ́ mɔ́nɔ́ tyɩ́ yõ

24 Képah ye, névi nɛ̂-á ń wɛlɔ nɔ́pi noh, tɛ́ mɛ sé tyíyónɔ́lɛ n pɩ, tɛ̃̀ mɛ á kɩ nɛ lékã́m névi yɔ́ sɔ̃́, nɛ̂-á ǹ wɔ̀kɔ̀ mɔ légbɩ̃́ yõ. 25 Pũ̀ mɛ pɔ pɩ, yrɛy yuku à kwɔkɩ kyɩ syɩ kénɛ wɔ̀kɔ̀ tyɩ́, pṹnyã́hkɩ́ tɔ mɛ kõ kyɩ mɩ ké sɔkɔ, ǹtɛ kǎh sõ̀ sõ légbɩ̃́ yõ sɛ̃́, képah ye kè náh syɩkɩ. 26 Ǹtɛ névi nɛ̂-á ń wɛlɔ nɔ́pi noh tɛ́ à náh mɛ sé tyíyónɔ́lɛ n pɩ, tɛ̃̀ mɛ á kɩ nɛ lékã́m kɛ̃́ névi yɔ́ sɔ̃́, nɛ̂-á ǹ wɔ̀kɔ̀ mɔ sèmìyã́hrɩ́ yõ. 27 Pũ̀ mɛ pɔ pɩ, yrɛy yuku à kwɔkɩ kyɩ syɩ kénɛ wɔ̀kɔ̀ tyɩ́, pṹnyã́hkɩ́ tɔ mɛ kõ kyɩ mɩ ké sɔkɔ, kè mɛ syɩkɩ à pirki kwɛ pnɛ́pnɛ́.

28 Képah sɔkɔ, Yesu-á kwɔ́nɔ́ nɔ́pi kɔ̃ tɛ gbĩ́ nɛ̂nɛ, tɔ́wû gbã̀n du ǹ névye kwɔ́nɔ́ dùkùlɛ. 29 Yé náh wɛ di, ǹ névye kwɔ́nɔ́ dùkù náh sõ̀ mɛ Liyel tyi kõ̀nsàhnɔ́ kwɔ́pú tyɩ́ kɔ̃lɛ dɛ́, kè sõ̀ mɛ yõ̀tɔ̃rɩ́ kwɔ́nɔ́lɛ képah ye.

8

Tótɛ̃ dĩ́ yɔ́ dɛ́nmɔnɔlɛ

1 Yesu-á wil yɔ̃lɩ yõ à tiki pɔ gbĩ́ nɛ̂nɛ, tɔ́wû ǹgbɛ̃ ǹ sõ̀ tɛ̃. 2 Tótɛ̃ yɔ́ mɛ nɔ de à gbètukunɔ di ǹ yah sɔkɔ, tɛ́ yo ǹ tyɩ́ nɛ, pé Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃, wàh mɛ ké tyɩ́ wǎh kɩ fɛ̃ pé dɛ mɔ pé kɔ̃ pé pɩ yályál Liyel yah. 3 Wǎh yo sɛ̃́, Yesu mɛ ǹ gbõ̀ nɔ à tũ ǹ tyɩ́, tɛ́ yo ǹ tyɩ́ nɛ: «Mé mɛ ké tyɩ́, á kɩ dɛ.» Nɛ́npɔ́ swɔ, dĩ́ dú ńyân núkú tyɛ. 4 Képah sɔkɔ, Yesu mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ: «Káh yĩ mɛ̀ yãh nɛy tyɩ́ dɛ́. Tɛ́ kyɩ á gblɔ̌ynɛ sárká syínwìlkì-ò wɛ̃kɩ. Moyisi-á sõ̀ sárká nɛ̂ tyɩ́ yo sah tótãm dɛ́nmɔnɔ tyɩ́ sɔkɔ, kyɩ képah wilki, nɛ̂-á kɩ kélɛ pè wɛ̃kɩ nɛ wáh dɛ.»

Wrome sràsyíbí yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ yɔ́ tõ̀npɩ dɛ́nmɔnɔlɛ

5 Tɛ́ Yesu-á pɔ de Kapɛrnayumi sɔkɔ gbĩ́ nɛ̂nɛ, Wrome sràsyíbí yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ yɔ́ pɔ ǹ tnɔ̂ tɛ́ à ni 6 nɛ, pé yõ̀tɛ̃̀, pé tõ̀npɩ dĩ́-á mɛ sɛ̃́nɔ́lɛ gbô sɔkɔ wil kúnɔ́ ńyânnɛ ǹ sɔkɔ. Wǎh mɛ n kwlɔ képékèyɔ̂. 7 Képah sɔkɔ, Yesu mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ páh kɩ ǹ sõ̀ tɛ̃ kyɩ à dɛ mɔ. 8 Ǹtɛ kénɛ dĩ́ mɛ yo Yesu tyɩ́ nɛ, pé yõ̀tɛ̃̀, péwɔ-á fṍrɔɔ kah ǹ dénɔ́lɛ pé gbô sɔkɔ. Ńkɛ̃́ à wɛy núkú ó yo, tɛ́ pé tõ̀npɩ-á kɩ dɛ. 9 À kó wɛ nɩ, yõ̀tãm-á mɛ péwɔ tyɩ́, tɛ́ péwɔ tɔ mó mɛ sràsyíbí yísyɔ́ yõ̀tɛ̃̀nɛ. Pâh yo nɛ̂ tyɩ́ nɛ, à sɔkɔ! Tɛ̃̀ n sɔkɔ. Pâh yo nɛ̂ tyɩ́ nɛ, à pɔ! Tɛ̃̀ n pɔ. Pâh yo pé yɔ̃̀ tyɩ́ nɛ, à tir mɛ̀ pɩ! Ǎ kè pɩ. 10 Képah sɔkɔ, Yesu-á kénɛ wɛlɔ noh sɛ̃́, sè ǹ gbã̀n kah du. À mɛ yo ǹ sõ̀ tɛ̃́pú tyɩ́ nɛ: «Kègbɩ yõ mé kélɛ n yo yé tyɩ́, mé náh Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ ǹgbɛ̃ mɛ̀ dùkù névi wɛ yah Yisrayel no ńtɛ̃ fyé sɔkɔ. 11 Tɛ́ mé kélɛ n yo yé tyɩ́ nɛ, névye náhnáh-á kɩ wil ywɔ̃ ywɔ̃ póllɛ, kɩ pɔ yõke yõ wɛ̃ tyɩ́ Abrahmɩnɛ, ànɛ̂ Yisakɩlɛ, ànɛ̂ Nsyakɔbɩlɛ Liyel tɔ̃́rɩ́ tyah sɔkɔ. 12 Ǹtɛ Yisrayel no nónó-á sõ̀ yɩ̃nɛ dénɔ́lɛ Liyel tɔ̃́rɩ́ tyah sɔkɔ, pépi kɩ wũ kégbɔ́ fɛ̃́ntũ̂ sɔkɔ, ńyãh sɔkɔ-á gbní ànɛ̂ yní táhnɔ́ kɩ mɛ.» 13 Képah tɛ̃̀nɛ, Yesu ǹ syɩ yo sràsyíbí yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ mɛ̀ tyɩ́ nɛ: «Á syɩ nɛ n yuku á tĩ̀nnɛ. Wáh sɛ̃ ńmɔ yõ sɛ̃́, wáh nɛ̂ yah kɔ̃, kè kɩ pɩ á tyɩ́.» Nɛ́npɔ́ swɔ, ǹ tõ̀npɩ dĩ́ núkú dɛ.

Yámpú náhnáh dɛ́nmɔnɔlɛ

14 Képah náh, Yesu kyɩ Pyɛrɩ gbô, tɛ́ kyɩ Pyɛrɩ dɛ́nsê wɛ sɛ̃́nɔ́lɛ wílvyã́hnɩ̀nɛ. 15 Yesu mɛ tũ pi gbõ̀ tyɩ́, wílvyã́hnɩ̀ núkú à fĩn mɔ. Képah tɛ̃̀nɛ, pi mɛ yuku tyah n yah n dah n mɔ Yesu tyɩ́ sɔkɔ.

16 Gbĩ́yĩ́-á de, no pɔ névye náhnáhlɛ Yesu tyɩ́ sétã̀n-á sõ̀ mɛ dénɔ́lɛ nónó sɔkɔ. À mɛ ǹ vyãh wɛynɛ sétã̀n nɔ́pi yĩni wilki pé sɔkɔ, tɛ́ yámpú tɛ́lɔ́ pól dɛ mɔ. 17 À képah pɩ Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyo-ò Yesayi tir yónsàhnɔ́ mɛ̀ kɔ̃ kè wil. À lésõ nɛ ńkɛ̃́: «À ye á yèvyãhrɩnɔ pól tɔkɔ to á yõ, tɛ́ á yamnɔ pól tyɛ.»

Nónó-á sõ̀ mɛ ké tyɩ́ nɛ pé Yesu sõ̀ tɛ̃

18 Yesu-á tɔ́wû ǹgbɛ̃ wɛ pè pɔ à mɔ gbɩ̃ sɛ̃́, à nɛ pé tõ̀ sã́hpú àwɔ pé yuku yɔ́-ǹgbɛ̃ kahnɩnɛ. 19 Képah sɔkɔ, Liyel tyi kõ̀nsàhnɔ́ kwɔ́-ò yɔ́ nɔ de ǹ tnɔ̂ tɛ́ yo ǹ tyɩ́ nɛ, kwɔ́-ò dĩ́, páh kɩ ǹ sõ̀ tɛ̃ n kɔ n kɔ̃ ǹnɛ ǹ yúkú-ńtã̂n pól sɔkɔ. 20 Wǎh yo sɛ̃́, Yesu mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ: «Gbɛ̃́npãhlɔ tyɩ́ pɩ̃̀ mɛ. Kèpye tyɩ́ syɛ̀ mɛ. Ǹtɛ Névi Pídĩ́ tɛ̃̀ tyɩ́, wɛ́nsɛ̃nmɩ̀-ǹsah ńtɛ̃ náh mɛ.» 21 Képah tɛ̃̀nɛ, ǹ tõ̀ sã́hpú sɔkɔ yɔ́ tɔ̃ à syah nɛ, kwɔ́-ò dĩ́, à yɛ pâh pɔ pé sú lékó ǹgbò yɩ̃ tɛ. 22 Yesu mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ: «Ńmɔ sõ̀ tɛ̃, ǹ tɛ́ n yɛ nɛ́kyɩ̂ kɔ̃ pè pé lékyɩ̂lɛ n yɩ̃.»

Yesu yã́hpékè yɔ́ yĩn mɔ yɔ́-ǹgbɛ̃ sɔkɔ

23 Képah sɔkɔ, Yesu de krótókè sɔkɔ ànɛ̂ ǹ tõ̀ sã́hpúlɛ pè sɔkɔ. 24 Dǒ yã́hpékè yɔ́ núkú kõ yɔ́-ǹgbɛ̃ yõ sɔkɔ, fɔ́ɔ́ krótókè yõ n tyah yɩ̃́nɔ́lɛ ni sɔkɔ. Ǹtɛ Yesu wɔ sõ̀ mɛ n dɔ. 25 Képah sɔkɔ, ǹ tõ̀ sã́hpú nɔ de ǹ tnɔ̂ mɛ kyɩ ǹnɛ n yilki n mɔ nɛ ńkɛ̃́, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃, à pé pwah mɔ oo! Yɔ-á mɛ n tyah pé yṍnɔ́lɛ dɛ́! 26 Yesu mɛ yo pé tyɩ́ nɛ: «Kwâh nɛ̂ pɩ tɛ́ tíkí yé tɛ̃? Liyel yõ sɛ̃́nyĩ-ńkɛ̃̂pú nɔ́pi.» Képah tɛ̃̀nɛ, à yuku à dírí kõ yã́hkɩ́ ànɛ̂ ni yõ, tyah núkú pɩ sṹmm. 27 Képah tɛ̃̀nɛ, kè kah pɩ gbɛ̃̀ndùnìnɛ pé tyɩ́. Pè mɛ tyah yo tũ wɛ̃ tyɩ́ nɛ, nɛ́dúkú nɛ̂ se dĩ́ mɛ̀nɛ tɛ́ yã́hkɩ́ ànɛ̂ yɔ tɔ n sah ǹ tyɩ́ yõ nɩ?

Díbí nɛ́pĩ̂ nímí dɛ́nmɔnɔlɛ sétã̀n-á sõ̀ mɛ nónó sɔkɔ

28 Képah sɔkɔ, Yesu-á kyɩ yĩni tɛ̃ yɔ́-ǹgbɛ̃ kahnɩnɛ Kadarɩ tãn sétáh yõ gbĩ́ nɛ̂nɛ, díbí nɛ́pĩ̂ nímí mɛ wil léyã̂l wrɔ́ sɔkɔ à pɔ à yohnɩ sétã̀nnɛ pé sɔkɔ. Pé pékénkàhnɔ́ tɛ̃̀ tyɩ́, nɛy náh sõ̀ mɛ fɛ̃ n sɔkɔ nɛ́npɔ́ wɛ̃̀kɩ̀lɛ. 29 Pǎh pɔ à yohnɩ, pè tyah n de n syi nɛ, Liyel Pídĩ́, kwâh nɛ̂ se à n yah n kɔ̃ pé tyɩ́ nɩ? À se pɔ ásõ̂ pépi fõh yĩnnɛ ké gbĩ́ nɔ́-ńkɛ̃̂ sɔkɔ nɩ? 30 Tɛ́ kè sõ̀ pɔ yɩ̃nɛ sel kwĩnki yísyɔ́ mɛ n yah n yõ n kɔ̃ fɩ́ɩ́ kwéy pélɛ. 31 Sétã̀n nɔ́pi mɛ Yesu ni nɛ, wàh kɩ sé yĩni wilki díbí nɔ́pi sɔkɔ, à yɛ sé kɔ̃ sé kyɩ n de sel nɔ́pi sɔkɔ. 32 Yesu mɛ nɛ, sè nɛ n yuku. Sè núkú wil díbí nɔ́pi sɔkɔ à kyɩ de sel nɔ́pi sɔkɔ. Sel nɔ́pi pól núkú wil yɔ̃lɩ yõ̀tah, à to tiki tùkùtùkù à kyɩ de yɔ sɔkɔ à ku. 33 Képah tɛ̃̀nɛ, sel nɔ́pi fɛ̃̀pu mɛ to de kwil sɔkɔ, à kyɩ tyi nɔ́pi pól yãh no tyɩ́, à tahlɩ tir nɛ̂-á pɩ díbí nɛ́pĩ̂ nímí nɔ́pi tyɩ́ sétã̀n-á sõ̀ nónó sɔkɔ. 34 Képah sɔkɔ, kwil tãn pól wil kyɩ Yesu yohnɩ. Pǎh fyɔ̀ à wɛ, pè à ni nɛ à yal pépi sétáh yõ.

9

Sèkùkù dĩ́ yɔ́ dɛ́nmɔnɔlɛ

1 Képah sɔkɔ, Yesu de krótókè sɔkɔ à ǹ syɩ yɔ́-ǹgbɛ̃ kah à sɔkɔ ǹ kwil sɔkɔ.* 2 Nósyɔ́ mɛ sèkùkù dĩ́ yɔ́ twah sɛ̃ sɛ̃ kwâh yɔ́ yõ à pɔ ǹ tyɩ́. Wǎh kè wɛ pè sɛ̃ ǹ yõ sɛ̃́, à yo sèkùkù dĩ́ mɛ̀ tyɩ́ nɛ: «Káh n yɛ á yáh-ńsah tyɛ ń pídĩ́. Á tyípêl pɩ́nɔ́ ye yɔ̃ mɔ ǹ kɔ̃.» 3 Képah tɛ̃̀nɛ, Liyel tyi kõ̀nsàhnɔ́ kwɔ́pú yísyɔ́ tyah n sõ nɛ, dĩ́ mɛ̀-á mɛ n yo n de Liyel tyɩ́ dɛ́. 4 Ǹtɛ Yesu-á pé sõnɔ pɩ̃ sɛ̃́, à yo pé tyɩ́ nɛ: «Kwâh nɛ̂ pɩ tɛ́ sõnɔ túkúnìnɛ yé sɔkɔ sɛ̃́? 5 Mâh yo sèkùkù dĩ́ mɛ̀ tyɩ́ nɛ: ‹Á tyípêl ye yɔ̃ mɔ.› Képah náh pɩ, mâh yo ǹ tyɩ́ nɛ: ‹Yuku nɛ n kɔ.› Dlo mɛ nɛ̂ tɛ̃̀ yónɔ́ sɔkɔ kal? 6 Ǹtɛ mé kɩ tir yɔ́ pɩ yé kɔ̃ yé kɩ pɩ̃ nɛ, tɛ̃́nwɛnɔ-á mɛ Névi Pídĩ́ tyɩ́ sétáh yõ kɩ fɛ̃ tyípêl yɔ̃ mɔ.» Tɛ́ ǹ syɩ yo sèkùkù mɛ̀ tyɩ́ nɛ: «Yuku, á sɛ̃ sɛ̃ kwâh tɔkɔ ǹ nɛ n yuku á gbô.» 7 Dĩ́ mɛ yuku à sɔkɔ ǹ gbô. 8 Tɔ́wû-á képah tɛ̃̀ wɛ sɛ̃́, tíkí pè tɛ̃. Pè tyah Liyel yĩnnɛ n gbilki wǎh sɔ̃́npɩ́lɛ tɛ̃́nwɛnɔ mɛ̀ dùkùlɛ névye kɔ̃.

Yesu Matye ye pɩ ǹ tõ̀ sã́h-òlɛ

9 Yesu-á yal nɛ́npɔ́ tɛ́ n sɔkɔ, à dĩ́ yɔ́ wɛ à mɛ kɔ̃ tɛ̃ mɔ́rɩ́lɛ n syi mɔ́rɩ́ syí-ńsah sɔkɔ, pè n ye Matyelɛ. Yesu mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ: «Ń sõ̀ tɛ̃.» À mɛ yuku ǹ sõ̀ tɛ̃. 10 Képah náh, Yesu-á sõ̀ mɛ yõke yṍnɔ́ sɔkɔ Matye gbô, mɔ́rɩ́ syípú náhnáh ànɛ̂ Liyel wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́-ńkɛ̃̂pú tɔ pɔ n yõ ǹnɛ wɛ̃ tyɩ́ ànɛ̂ ǹ tõ̀ sã́hpúlɛ. 11 Farisi wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́pú-á képah wɛ sɛ̃́, pè yo Yesu tõ̀ sã́hpú tyɩ́ nɛ, kwâh nɛ̂ se pɩ tɛ́ pé kwɔ́-ò dĩ́ n yõ mɔ́rɩ́ syípú ànɛ̂ Liyel wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́-ńkɛ̃̂púlɛ wɛ̃ tyɩ́ nɩ? 12 Ǹtɛ Yesu-á pé wɛy noh, à yo pé tyɩ́ nɛ: «Névye nónó-á mɛ lènɔlɛ, sènpɩ yétõ̂ se mɛ pé tyɩ́? Yámpú tyɩ́ náh ǹ yétõ̂lɛ di? 13 Liyel-á nɛ̂ yo nɛ ńkɛ̃́: ‹Yâh wɛ̃ yãmnɛ n yah, képah tyɩ́ nɔ ńmɔ tyɩ́ kal yáh sárká nɛ̂nɛ n sukɛ ńnɛ n kɔ̃.› Yé kyɩ yé fɔkɔnɩ mɔ yah képah tyɩ́ sɔkɔ, yè ké kɔ́r pɩ̃. Yé náh wɛ di, névye nónó-á mɛ n sõ nɛ nɛ́gblɔ́-á pélɛ Liyel yah, mé náh pɔ pépi yé-ńsah dɛ́. Ǹtɛ nónó-á pɩ̃ nɛ tyípêl pɩ́pú-á pélɛ, pépi yé-ńsah ye mé pɔ.»

Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir náh mɛ núkúlɛ Nsyifunɔ tyídîlɛ

14 Képah sɔkɔ, Wèlnwìlkì-ò Nsyɔ̃ tõ̀ sã́hpú nɔ de Yesu tnɔ̂ tɛ́ à syah nɛ, kè se pɩ sɔ̃́ tɛ́ pépi ànɛ̂ Farisi wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́pú níkìlɛ n tɛ̃ tɛ́ ǹmɔ tõ̀ sã́hpú náh mɛ níkìlɛ n tɛ̃ nɩ? 15 Yesu mɛ yo pé tyɩ́ nɛ: «Pǎh nónó ye fúr yõke yõ yĩnnɛ, pépi se kɩ fɛ̃ pé yey kwɔ sah pɛ mɛ gbĩ́nɛ pé nɩyṍ? Ǹtɛ sèpĩ̀n yísyɔ́ mɛ n pi, pɛ mɛ̀ kɩ pɔ n tɛ̃ n wilki n pi pé nɩyṍ. Légbĩ́nɛ, pè kɩ níkìlɛ n tɛ̃.

16 Ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ náh yɩ̃nɛ à fwɔ̀sãn kãm à fwɔ̀dyàh min. Yé náh wɛ di, fwɔ̀sãn mɛ̀ kɩ fwɔ̀dyàh mɛ̀ yɔrɩ tɔ, wãn ó kɔ̃ kè kɩ tɔ̃ mɔ ké tɔ́nɔ́ yõ. 17 Dìvɛ̃ sã́n tɔ náh yɩ̃nɛ mɔ́nɔ́lɛ pley dî sɔkɔ. Wâh képah pɩ, dìvɛ̃ mɛ̀-à fũ, kè kɩ pley nɔ́pi sɔkɩ, dìvɛ̃ kɩ kwɛ, pley tɔ tyɩ́ kɩ yɩkɩ. Ǹtɛ kàh dìvɛ̃ sã́nnɛ, pley snɔ́ sɔkɔ ye kè n mɔ. Képah sɔkɔ, kèyǎh ńtɛ̃ náh n yɩkɩ.»

Pi yɔ́ dɛ́nmɔnɔ ànɛ̂ sênpir yɔ́ lékó yílkínmɔnɔlɛ

18 Yesu-á mɛ kénɛ wɛlɔlɛ n yo pé tyɩ́ gbĩ́ nɛ̂nɛ, Nsyifunɔ yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ yɔ́ nɔ de ǹ tnɔ̂, tɛ́ gbètukunɔ di ǹ yah, tɛ́ yo ǹ tyɩ́ nɛ pé písê-á yah kwlɔ núkúnúkú sɛ̃́ yɔ̀. Ǹtɛ à pɔ kyɩ ǹ gbõ̀ sah ǹ yõ, wǎh kɩ min wɛ. 19 Képah sɔkɔ, Yesu ànɛ̂ ǹ tõ̀ sã́hpú mɛ yuku dĩ́ sõ̀ tɛ̃.

20 Tɛ́ kè pɔ yɩ̃nɛ sê yɔ́ sõ̀ mɛ náhlɛ n yɔ tyɛ́-ńkɛ̃̂nɛ ye gbɔ̃ninɔ́. Pi mɛ̀ mɛ nɔ de Yesulɛ ǹ náh tĩ̀nnɛ, à pɔ tũ ǹ fwɔ̀mɔnɩ vyãh tyɩ́. 21 Yé náh wɛ di, à sõ̀ mɛ n sõ ǹ fɔkɔ sɔkɔ nɛ páh kɩ tɛ̃ wɛ tũ ǹ fwɔ̀mɔnɩ ńtɛ̃ ó tyɩ́, páh kɩ dɛ. 22 Yesu-á ǹ yah vi tɛ́ à wɛ, à yo ǹ tyɩ́ nɛ: «Káh n yɛ á yáh-ńsah tyɛ, ń písê. Á Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ ye ǹ dɛ mɔ.» Nɛ́npɔ́ swɔ, pi núkú dɛ.

23 Tɛ́ Yesu-á pɔ yĩni tɛ̃ Nsyifunɔ yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ gbô, à yikɔ fɩ̃́bɩ́pú wɛ tɛ́ tɔ́wû wɛ pè mɛ n pɩ wrǒwrǒ. Képah sɔkɔ, à mɛ yo pé tyɩ́ nɛ: 24 «Yé wil ásõ̂. Pípír náh ku, dɔy† sɔkɔ ye ǹnɛ.» Ǹtɛ pè sõ̀ mɛ kṍlɛ Yesulɛ n ko. 25 Pǎh tɔ́wû wilki mɔ tɛ kégbɔ́ sɔkɔ, Yesu mɛ de yuku wɔ̀kɔ̀ sɔkɔ, tɛ́ pípír gbõ̀ sɔkɔ tɛ̃, pípír yuku. 26 Yĩ mɛ̀ pɩ́nɔ́ tyɩ́ tyah n yãh kénɛ mara ywɔ̃ ywɔ̃ pól sɔkɔ.

Yɩ̃́tũbi nɛ́pĩ̂ nímí yísyɔ́ yɩ̃́ yɩ́kɩ́nmɔnɔlɛ

27 Yesu-á yal nɛ́npɔ́ à n sɔkɔ gbĩ́ nɛ̂nɛ, yɩ̃́tũbi nɛ́pĩ̂ nímí yuku ǹ sõ̀ tɛ̃ tɛ́ mɛ yo tũ léyy nɛ, Davidi Pídĩ́, à pé yãm yah. 28 Yesu-á pɔ yĩni tɛ̃ gbô sɔkɔ, yɩ̃́tũbi nɔ́pi mɛ nɔ de ǹ tnɔ̂. À mɛ pè piki yah nɛ, pè se sɛ̃ ké yõ nɛ péwɔ-á kɩ fɛ̃ pé yɩ̃́ yɩkɩ mɔ nɩ? Pè mɛ nɛ, àwe-á, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃. 29 Képah sɔkɔ, Yesu tũ pé yɩ̃́ tyɩ́ tɛ́ nɛ: «Yáh sɛ̃ ńmɔ yõ sɔ̃́, tɛ́ nɛ̂ yah kɔ̃ ń tyɩ́, Liyel kè pɩ yé tyɩ́ sɛ̃́.» 30 Képah tɛ̃̀nɛ, pé yɩ̃́ yɩkɩ mɔ. Yesu mɛ pè gbah sni nɛ, pè pé gblɔ̌y tɛ̃, pè káh n yɛ nɛy pɩ̃ ké sɔkɔ dɛ́! 31 Ǹtɛ pé wìlntɛnɔ ǹsɔ̃̀, pè kyɩ tyah Yesu yĩ́ngbɩ́lɛ n yo n kɔ̃ kénɛ mara pól sɔkɔ.

Dĩ́ yɔ́ dɛ́nmɔnɔlɛ nɛ̂ vyãh-á sõ̀ mɛ gbɩ́nɔ́lɛ

32 No nɔ́pi-á wil n sɔkɔ gbĩ́ nɛ̂nɛ, nósyɔ́ pɔ dĩ́ yɔ́lɛ Yesu tyɩ́, nɛ̂-á sétõ yɔ́ mɛ ǹ sɔkɔ à kɔ̃ à pɩ kèdɔ̀kɩ̀lɛ. 33 Yesu-á núkú sétõ mɛ̀ yĩni wilki dĩ́ mɛ̀ sɔkɔ, dĩ́ tyah n wɛkɩ. Kè pɩ gbɛ̃̀ndùnìnɛ tɔ́wû pól tyɩ́, pè mɛ yo tũ nɛ ńkɛ̃́, pépi náh ǹsɔ̃̀ntɛ̃̂ dùkù wɛ yah Yisrayel sɔkɔ póllɛ. 34 Ǹtɛ Farisi wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́pú wɔ sõ̀ mɛ yo tũ nɛ, sétã̀n yõ̀tɛ̃̀ gbõ̀ yõ-á à n yĩni sétã̀nnɛ.

Tɔ́wû yãm mɛ Yesu tɛ̃

35 Yesu lésõ mɛ kwló-ǹgbnɔ ànɛ̂ kwlópî póllɛ n kɔ n kɔ̃, mɛ nolɛ n kwɔ Liyel ní-ńtã̂n vɩ̀ sɔkɔ, mɛ Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tirlɛ n yo Liyel tɔ̃́rɩ́ tyɩ́ yõ, tɛ́ mɛ yámpú pól ànɛ̂ nɛ́fukulɔ́ póllɛ n dɛ n mɔ. 36 Yesu-á tɔ́wû nónó wɛ kwlɔ́nɔ́ sɔkɔ, tɛ́ pé yáh-ńsah mɛ tyɛ á kɩ nɛ yípɛ̂y sɔ̃́ fɛ̃̀-ò kɛ̃́nɛ sé tyɩ́, pé yãm à tɛ̃. 37 Képah sɔkɔ, à yo ǹ tõ̀ sã́hpú tyɩ́ nɛ: «Sèmukɔ tɔkɔ tɔkɔ tɛ̃̀ mɛ dò, tɛ́ ké tõ̀npɩbɩlɛ kwéy. 38 Kǎh pɩ sɛ̃́, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Liyel nɛ̂-á sèmukɔ nɛ́tɛ̃̂nɛ, yé à ni à tõ̀npɩbɩ tɛkɩ n mɔ sèmukɔ tɔkɔ yĩnnɛ.»

10

Yesu tɛ̃ntõ̀ névye nɛ́pĩ̂ gbɔ̃nimínɛ

1 Sõ yɔ́lɛ, Yesu ǹ tõ̀ sã́hpú nɛ́pĩ̂ gbɔ̃nimí ye pɔ, tɛ́ tɛ̃́nwɛnɔlɛ pè kɔ̃ nɛ pè sétã̀nnɛ n yĩni, pè mó yámpú póllɛ n dɛ mɔ, ànɛ̂ nɛ́fukulɔ́ póllɛ. 2 Kénɛ nɛ́pĩ̂ gbɔ̃nimí nɔ́pi ye à pɩ ǹ tɛ̃ntõ̀ névyelɛ. Pé yni wɛ yɔ̀: Kè tyah Simo tyɩ́, nɛ̂-á pè yĩn dyɩ à kɔ̃ Pyɛrɩlɛ, ànɛ̂ ǹ gbɛ̃̀ndĩ́ Andrelɛ, à tahlɩ Nsyakɩ ànɛ̂ ǹ gbɛ̃̀ndĩ́ Nsyɔ̃ tyɩ́, pépi nónó-á Nsebede dĩ́npìlɛ, 3 à tahlɩ Filipi ànɛ̂ Bartelemi tyɩ́. Toma sõ̀ mɛ pé sɔkɔ ànɛ̂ Matyelɛ, nɛ̂-á sõ̀ mɔ́rɩ́ syí-òlɛ, à tahlɩ Alfe pídĩ́ Nsyakɩ tyɩ́ ànɛ̂ Tadɩlɛ, 4 ànɛ̂ Simolɛ, nɛ̂-á sõ̀ sú fṍ vyãh syípú sɔkɔ yɔ́lɛ, à tahlɩ Nsyudasɩ Yisikariyɔtɩ tyɩ́ nɛ̂-á pɔ pɩ pè kɔ̃ pè Yesu tɛ̃.

Yesu tɛ̃ntõ̀ névye nɛ́pĩ̂ gbɔ̃nimí tɛ́kɩ́nmɔnɔlɛ Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir yó-ńsah

5 Nɛ́pĩ̂ gbɔ̃nimí nɔ́pi ye Yesu tõ tɛ́ kè gbah yo pé tyɩ́ nɛ: «Yé káh kyɩ névye tĩ̀nnɛ nónó náh pɩ Nsyifunɔlɛ, ànɛ̂ yé káh de Samari tãn kwil yɔ́ ńtɛ̃ sɔkɔ. 6 Yé nɛ n yuku Yisrayel no wɔ tĩ̀nnɛ, pépi nónó-á mɛ képyɛ́nɩ̀ mɔ́npunɔ tyɩ́ kɔ̃lɛ. 7 Yáh kɩ n yuku wɛ̃̀kɩ̀ yõ, yé nɛ n yo n yuku nɛ, Liyel tɔ̃́rɩ́-á mɛ yĩni tɛ̃ tɛ. 8 Yé yámpúlɛ n dɛ n mɔ. Yé lékyɩ̂lɛ n yilki n mɔ. Yé tótãmnɛ n dɛ n mɔ pé dú ńyân sɔkɔ, yè mó sétã̀nnɛ n yĩni n wilki névye sɔkɔ. Yáh wɛ syi nɔ̀nɔ́lɛ sɔ̃́, yé tɔ nɛ n kɔ̃ nɔ̀nɔ́lɛ sɛ̃́.

9 Yé káh pɔ́ tɔkɔ dah mɔ yé yõ. 10 Yé káh pley, ànɛ̂ fwɔ̀mɔlɔ ní-ònɔ́, ànɛ̂ lékyêh, ànɛ̂ lépló tɔkɔ kɔ́lɔ́ yĩnnɛ. Yé náh wɛ di, tõ̀npɩ yɩ̃nɛ ǹ tõ̀ pɩ́nɔ́ yõke yṍnɔ́lɛ.*

11 Yâh kyɩ de kwíl-ǹgbɛ̃ képah náh pɩ kwílpír nɛ̂ sɔkɔ, yé nɛ́gbɩ́ yah kɔ̃ yè twah tɛ̃̀ tyɩ́. Yé mó tɛ̃ tɛ̃̀ tyɩ́, fɔ́ɔ́ kè pɔ nɔ yé yálnɔ́ tyɩ́ kénɛ kwil sɔkɔ. 12 Tɛ́ yâh kyɩ n de kéte nɛ̂ sɔkɔ, yé yo pé tyɩ́ nɛ yèvɩnɩ nɛ mɛ pé yõ. 13 Kénɛ kéte tãn-à fɛ̃ syi yé twah pé tyɩ́, yèvɩnɩ mɛ̀ kɩ mɛ pé yõ. Ǹtɛ pàh yahle, yèvɩnɩ mɛ̀ kɩ ké syɩ pɩ yé tyɩ́lɛ. 14 Yâh de gbô nɛ̂ sɔkɔ képah náh pɩ kwil nɛ̂ sɔkɔ, tɛ́ pè yahle nɛ yé káh twah pé tyɩ́, tɛ́ yahle yé wɛy nóhnɔ́lɛ, yâh n yal, yé yé gbyẽ̂h nɛ̀ngbɔ̃ kwer n kwɛ nɛ́npɔ́. 15 Kègbɩ yõ mé kélɛ n yo yé tyɩ́, Liyel tukey tuke sõlɛ, Sodɔmɩ kwil ànɛ̂ Gbomɔrɩ kwil fṍhnɔ́ ńtɛ̃ náh n peke n nɔ n pi kénɛ kwil tyɩ́lɛ.»

Yèvyãhrɩ nɛ̂-á kɩ n pɔ n pi

16 «Yé yah, yé mɛ á kɩ nɛ képyɛ́nɩ̀ sɔ̃́ ńmɔ n tɛkɩ n mɔ gbɛ̃́npãhlɔ nɩyṍ. Yé nɛ mɛ lékã́m névyelɛ áswɔ̃́ plɛ́y tyɩ́ kɔ̃lɛ, yé fɔkɔ mó nɛ mɛ pérpér tìtí sɔ̃́. 17 Yé yé gblɔ̌ynɛ n kyɔmɩ névyelɛ dɛ́. Pè kɩ yélɛ n tɛ̃ n tuke n pɔ tukey tùkè-ǹtã̀n sɔkɔ, tɛ́ kɩ yélɛ n ko yèfõhlɛ Liyel ní-ńtã̂n vɩ̀ sɔkɔ. 18 Pè kɩ yélɛ n tɛ̃ n kyɩ n pɔ kwíltãm yõ̀tãm ànɛ̂ yõ̀tãm tyɩ́ ńmɔ yĩnnɛ. Képah sɔkɔ, yé kɩ ńmɔ tyɩ́lɛ n wɛ n yo pé tyɩ́, à tahlɩ névye tyɩ́ nónó náh pɩ Nsyifunɔlɛ. 19 Ǹtɛ pàh yé tɛ̃ n yuku tùkè-ǹsah, yé káh yɛ yé yáh-ńsah tyɛ yáh nɛ n yo n wil n pi sɔ̃́, ànɛ̂ yáh nɛ nɛ̂ yo n pi. Yáh nɛ nɛ̂ yo n pi, ké sõnɔ kɩ de yé sɔkɔ nɛ́npɔ́ swɔ. 20 Yé náh wɛ di, yé yah yĩ́ĩ́ wɛlɔ náh yé kɩ n wɛkɩ dɛ́, Sú Liyel Mirki ye kɩ tɛ̃ yé yahlɛ yé kɩ n wɛkɩ. 21 Névye kɩ pè kɔ̃ pè kɩ pé yṹnpyélɛ n tɛ̃ n ko n mɔ. Súbí tɔ kɩ sɛ̃́ntɛ̃̀nɛ n pɩ pé wɛ̃́npì tyɩ́. Wɛ̃́npì tɔ kɩ pé dúbípú tyɩ́ yahle, tɛ́ kɩ pè kɔ̃ pè kɩ pélɛ n ko n mɔ. 22 Névye pól kɩ yé wɛ mɔ ńmɔ yĩnnɛ. Ǹtɛ nɛ̂-à ǹ tah sah à pɔ nɔ ké tyɛ́nɔ́ tyɩ́, tɛ̃̀ kɩ pwáhnmɔnɔ wɛ. 23 Pàh yélɛ n fõh kwil yɔ́ sɔkɔ, yé sɔkɔ kèyǎh sɔkɔ. Kègbɩ yõ mé kélɛ n yo yé tyɩ́, ńmɔ nɛ̂-á Névi Pídĩ́nɛ, yé náh tɔ̃̌nɩ̀ Yisrayel kwlo pól kɔ n kɔ̃ n tɛ n pi tɛ́ mé kɩ pɔ.

24 Tir sã́h-ò náh n kal n pnɛ ǹ kwɔ́-òlɛ. Tõ̀npɩ tɔ náh n kal n pnɛ ǹ yõ̀tɛ̃̀nɛ. 25 Tir sã́h-ò-à pɩ ǹ kwɔ́-ò tyɩ́ kɔ̃lɛ, kè kɩ yɩ̃nɛ. Tõ̀npɩ tɔ-à pɩ ǹ yõ̀tɛ̃̀ tyɩ́ kɔ̃lɛ, kè kɩ yɩ̃nɛ. Névye-á fyɔ̀ mɛ kéte tɛ̃̀ dĩ́ ńtɛ̃nɛ n gbyɔ Bɛlsebulilɛ, (nɛ̂ kɔ́r-á sétã̀n yõ̀tɛ̃̀nɛ), ǹ kéte tãn wɔ se pyě pè kɩ yɛ gbyɔ̀npekenɔlɛ? 26 Kǎh pɩ sɛ̃́, yé káh névye yah tíkílɛ n pɩ. Yé náh wɛ di, tyípǐl yɔ́ ńtɛ̃ náh n wũ n pi wìlkìnmɔ-ńkɛ̃̂nɛ. Sètĩ̀n sõ̀ tir yɔ́ ńtɛ̃ náh n wũ n pi pɩ̃́-ńkɛ̃̂nɛ. 27 Máh tyi nónónɛ n yo yé tyɩ́ fɛ̃́ntũ̂ sɔkɔ, yé sélɛ n yo n wilki n mɔ tyah kyòo yah. Tyi nónó-á n plɔ n yo yé tyɩ́ yé níkílɔ́ yey, yé sé kwnínɛ n kɔ̃ gbɛ̃́ntĩ̂n yõ. 28 Yé káh névye yah tíkílɛ n pɩ, nónó-á névyelɛ n ko mɔ n pnɛ, tɛ́ pè náh fɛ̃ ǹ min ko mɔ n pi. Ǹtɛ Liyel nɛ̂-á kɩ fɛ̃ névi wil gbɛ̃́nsê ànɛ̂ ǹ min tɔ min dah mɔ ní-ńkɛ̃̂ nyàhnpèkè sɔkɔ, yé ǹmɔ wɔ tíkílɛ nɛ n pɩ. 29 Ǹtɛ̃̀npînɔ́ nínɔ́ n yãm pɔ́píkí pɔ́ núkú ólɛ. Ǹtɛ sé sɔkɔ yɔ́ ńtɛ̃ náh n syɩkɩ sétáh, nɛ́ yé Sú Liyel náh ké wɛ̃̀kɩ̀ kɔ̃. 30 Ǹtɛ yépi tɛ̃̀ wɔlɛ, yé yõ̀yén ńtɛ̃ pól dan mɛ pɩ̃́nɔ́lɛ Liyel tyɩ́. 31 Kǎh pɩ sɛ̃́, yé káh tíkílɛ n pɩ, yépi tyɩ́ náh tah kal ǹtɛ̃̀npî kwĩnki tyɩ́lɛ di?

32 Névi nɛ̂-à kè yo dal mɔ névye yĩ́ yah nɛ páh mɛ ńmɔ tyɩ́ yõ, ńmɔ tɔ kɩ kè yo dal mɔ ń Sú yĩ́ yah nɛ̂-á mɛ yĩ̂nyõ, nɛ tɛ̃̀-á mɛ ńmɔ tyɩ́ yõ. 33 Ǹtɛ nɛ̂-à yahle névye yĩ́ yah nɛ pé náh mɛ ńmɔ tyɩ́ yõ, ńmɔ tɔ kɩ yahle ń Sú yĩ́ yah nɛ̂-á mɛ yĩ̂nyõ, nɛ tɛ̃̀ náh mɛ ńmɔ tyɩ́ yõ.»

Yesu tyɩ́-á gbɛ́kɩ́nɔ́ nɛ̂ dahbɩ kèkõyṍ

34 «Yé káh wɛ nɛ yèvɩnɩ-á mé pɔ mɔ́-ńsah sétáh yõ dɛ́. Yèvɩnɩ náh mé pɔ mɔ́-ńsah sétáh yõ, gbɛ́kɩ́nɔ́ wɔ ye pyě. 35 Mé pɔ dĩ́ ànɛ̂ ǹ sú wrɔ́ gbɛ́kɩ́-ńsah; sênpir ànɛ̂ ǹ yṹ wrɔ́ gbɛ́kɩ́-ńsah; sê ànɛ̂ ǹ pɛ yṹ wrɔ́ gbɛ́kɩ́-ńsah. 36 Névi gbô tãn ye kɩ pɩ ǹ sépɛ́bɩ́lɛ.

À á gblɔ̌y dyɔ yĩ́ĩ́ tyi wɛ yɛ, tɛ́ Yesu sõ̀ tɛ̃

37 Névi nɛ̂ sú, képah náh pɩ ǹ yṹ tyɩ́-à nɔ ǹ tyɩ́ à kal ńmɔlɛ, tɛ̃̀ náh yɩ̃nɛ à nɛ n mɛ ńmɔ tyɩ́ yõ. Névi nɛ̂ pídĩ́, képah náh pɩ ǹ písê tyɩ́-à nɔ ǹ tyɩ́ à kal ńmɔlɛ, tɛ̃̀ náh yɩ̃nɛ à nɛ n mɛ ńmɔ tyɩ́ yõ. 38 Névi nɛ̂-à ǹ syɩ syɩ dahnɩ twah ń sõ̀ tɛ̃́-ńkɛ̃̂nɛ, tɛ̃̀ náh yɩ̃nɛ à nɛ n mɛ ńmɔ tyɩ́ yõ. 39 Névi nɛ̂-á nɛ páh pé minnɛ n koh n sah, tɛ̃̀ kɩ tɛkɩ tyɛ́-ńkɛ̃̂ min sɔkɔ. Tɛ́ nɛ̂-á tɛkɩ ǹ min sɔkɔ ńmɔ yĩnnɛ, tɛ̃̀ wɔ kɩ tyɛ́-ńkɛ̃̂ min wɛ.»

Yõre nɛ̂-á n wɛ Liyel nípú tɔ̃́nsàhntɛ̃nɔ sɔkɔ

40 «Névi nɛ̂-à yé tɛ̃ plɛ, ńmɔ ye tɛ̃̀ tɛ̃ plɛ. Nɛ̂ tɔ-à ńmɔ tɛ̃ plɛ, Sú Liyel nɛ̂-á tɛkɩ mɔ ńnɛ, ǹmɔ ye tɛ̃̀ tɛ̃ plɛ. 41 Névi nɛ̂-à Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyo-ò tɛ̃ plɛ ǹ pɩ́nɔ́ yĩnnɛ Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyo-òlɛ, Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyo-ò dyah dyah kwâh kénkɔ̃ ye kɩ dyah tɛ̃̀nɛ. Névi nɛ̂ tɔ-à nɛ́gbɩ́ tɛ̃ plɛ ǹ pɩ́nɔ́ yĩnnɛ nɛ́gbɩ́lɛ, nɛ́gbɩ́ dyah dyah kwâh kénkɔ̃ ye kɩ dyah tɛ̃̀nɛ. 42 Kègbɩ yõ mé kélɛ n yo yé tyɩ́ nɛ, névi nɛ̂-à nívɩ́nɔ́ ńgbíyĩ́nɛ ńmɔ tõ̀ sã́hpú sɔkɔ yɔ́ ńtɛ̃ fyé kɔ̃ à wɔ ǹ pɩ́nɔ́ yĩnnɛ ńmɔ tõ̀ sã́h-òlɛ, tɛ̃̀ náh n tɛkɩ n pi ké lédyáhnɩ́ sɔkɔ póllɛ.»

11

1 Képah sɔkɔ, Yesu-á tyi kwãh sah ǹ tõ̀ sã́hpú nɛ́pĩ̂ gbɔ̃nimí kɔ̃ tɛ gbĩ́ nɛ̂nɛ, à yal nɛ́npɔ́ à yuku gbɔ̀plɔ kwlo sɔkɔ, à kyɩ kwɔ́nɔ́lɛ n pɩ tɛ́ Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tirlɛ n yo.

Wèlnwìlkì-ò Nsyɔ̃-á píkínyahnɔ nɛ̂ pɩ Yesu Krista tyɩ́ sɔkɔ

2 Wèlnwìlkì-ò Nsyɔ̃ sõ̀ mɛ wɔ̀kɔ̀npèkè sɔkɔ tɛ́ Krista tyípɩ́nɔ́ tyɩ́ yónɔ́ noh. À mɛ ǹ tõ̀ sã́hpú yísyɔ́ tõ pè kyɩ à piki yah nɛ, 3 ǹmɔ se Liyel nɛy yáhntɔkɔnɔlɛ nɛ̂-á kɩ sõ̀ n pɔ n pi, tĩ̂ pé se yɩ̃nɛ pé ǹnɩ̂nɛ n syɩkɩ nɩ? 4 Yesu mɛ yo pé tyɩ́ nɛ: «Tyi nónó-á yé n nohnɩ tɛ́ sélɛ n yah yɔ̀, yé kyɩ sè yãh Nsyɔ̃ tyɩ́ nɛ, 5 yɩ̃́tũbi yɩ̃́-á mɛ n yɩkɩ n mɔ, sèkukubi mɛ n kɔ tómtóm, tótãm mɛ n dɛ n mɔ, níkítũbi mɛ n nohnɩ, lékyɩ̂ mɛ n yilki n mɔ, ànɛ̂ Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir mɛ n yo n kɔ̃ yãm tãn tyɩ́. 6 Ǹtɛ ńmɔ tyɩ́-à kɩ névi nɛ̂ kɔ̃ à ń yõ sɛ̃́nɔ́ yáhle-ńkɛ̃̂nɛ, tɛ̃̀ wɔ tyɩ́ nɔ.»

7 Nsyɔ̃ tõ̀ sã́hpú-á pé syɩ sɔkɔ tɛ gbĩ́ nɛ̂nɛ, Yesu tyah Nsyɔ̃ tyɩ́lɛ n yãh tɔ́wû tyɩ́ nɛ ńkɛ̃́: «Kwâh nɛ̂ mɛ yé kyɩ yah gbɛ̃́nnɩ sɔkɔ? Fílkì yɔ́ se yã́hkɩ́ mɛ n fĩ n kɔ̃? 8 Ǹtɛ kwâh nɛ̂ mɛ yé kyɩ yah wɛ́? Dĩ́ yɔ́ se nɛ̂-á mɛ fwɔ̀tǎhnɩ̀ mɔ? Tɛ́ nónó-á mó tɔ̃ fwɔ̀tǎhnɩ̀nɛ n mɔ, pépi mɛ yõ̀tãm fnɛ́ sɔkɔ dò. 9 Ǹtɛ kwâh nɛ̂ mɛ yé kyɩ yah wɛ́? Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyo-ò yɔ́ se? Mé kélɛ n yo yé tyɩ́ nɛ sɛ̃́-á. Tɛ́ ǹmɔ ńtɛ̃-á kal Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyo-òlɛ. 10 Yé náh wɛ di, Nsyɔ̃ tyɩ́ ye wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ Liyel wɛy sɛ́bɛ́y sɔkɔ nɛ Liyel-á nɛ: ‹Yah, ńmɔ Liyel kɩ ń tɛ̃ntõ̀ névi tɛkɩ mɔ á yahlɛ, à kɩ pɔ á wɛ̃̀kɩ̀ tɔ̃ sah.›* 11 Kègbɩ yõ mé kélɛ n yo yé tyɩ́ nɛ, sê fɔkɔ táh pi yɔ́ ńtɛ̃ náh mɛ nɛ̂-á kal Wèlnwìlkì-ò Nsyɔ̃nɛ. Ǹtɛ nɛ̂-á tyɩ̃́ɩ̃ kal Liyel tɔ̃́rɩ́ nɔlɩ yṍpú sɔkɔ, ǹmɔ ńtɛ̃ kal ǹnɛ. 12 Tɛ́ à tɔkɔ Wèlnwìlkì-ò Nsyɔ̃ gbĩ tyɩ́, pópó à pɔ syɩ núkúnúkú tyɩ́, Liyel tɔ̃́rɩ́ nɔlɩ mɛ n wɛ n yõ táhnsàhnɔ́ ó sɔkɔ. Táhnsàhpu ye n wɛ kélɛ. 13 Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyopu pól ànɛ̂ Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́ sõ̀ mɛ Liyel tɔ̃́rɩ́ tyɩ́lɛ n yo, pópó à pɔ syɩ Nsyɔ̃ gbĩ tyɩ́. 14 Yáh kɩ fɛ̃ n sɛ̃ n pi ké yõ, Nsyɔ̃ ye Yeli mɛ̀nɛ, nɛ̂ pɔ́nɔ́ tyɩ́-á sõ̀ yónsàhnɔ́lɛ.† 15 Nɛ̂-à kɩ mɛ kè noh, tɛ̃̀ kè tɛ̃ yĩn.

16 Mé kɩ kwɛy gbĩ névye tɔkɔ sãh nɛ̂nɛ wɛ́? Pè mɛ á kɩ nɛ wɛ̃́npì sɔ̃́ kɔ̃ tɛ̃ tɔ́wû tùkè-ǹtã̀n sɔkɔ, tɛ́ mɛ n yo n mɔ pé no tyɩ́ nɛ, 17 pépi-á yɩkɩ fɩ̃bɩ pé tyɩ́, tɛ́ pè náh yi. Pé tɔ̃ kũ yɩ̀kɩ̀ gbɩ mɔ, pè náh se tɔ̃ gbo. 18 Sɛ̃́ ye kwɛy gbĩ névye tɔ mɛ n pɩ. Yé náh wɛ di, Nsyɔ̃-á lésõ pɔ, à náh mɛ yõke yèsyɩ̀kɩ̀lɛ n yõ, à náh mɛ dìvɛ̃nɛ n wɔ. Képah tɛ̃̀nɛ, pè nɛ sétõ-á mɛ ǹ sɔkɔ. 19 Ǹtɛ Névi Pídĩ́ wɔ-á pɔ, ǹmɔ n yõ pallɛ tɛ́ n wɔ pallɛ. Pè mɛ tɔ̃ nɛ, pè yah yèwònpɩ ànɛ̂ sètɛ̃-á ǹnɛ, mɔ́rɩ́ syípú ànɛ̂ tyípêl pɩ́pú kódĩ́-á ǹnɛ. Ǹtɛ Liyel lékã́m-á n tɔkɔ à tyi nónónɛ n pɩ, sé pal n pnɛ sé tɔ̃ n sah n pɩ dùkù sɔkɔ.

Yesu kàhnwɛkɩnɔlɛ Kalile mara kwlo yísyɔ́ yõ

20 Képah náh, Yesu-á sõ̀ ǹ gbǐlnɔ́ kan pɩ kwlo nónó sɔkɔ, à tyah n kah n wɛkɩ sé névye yõ, pǎh sɔ̃́npɩ́lɛ yahle pé tyípêl pɩ́nɔ́ yálnmɔnɔlɛ. À nɛ: 21 «Pèkè mɛ yé yõ, Korasini tãn. Pèkè mɛ yé yõ, Betisayida tãn. Ǹgbǒ gbǐl tyi nónó-á pɩ yé tĩ̀nnɛ, sɛ̃́nknɔ-à sõ̀ mɛ pɩ Tiri ànɛ̂ Sidõ tãn tĩ̀nnɛ, pè náhkɩ mɛ yèkwɔrɩ flɔ mɔ, tɛ́ náhkɩ mɛ pé piki syɩ̃lɛ à pé tyípêl pɩ́nɔ́ yal mɔ di mónɔ́lɛ. 22 Képah ye mé kélɛ n yo yé tyɩ́, Liyel tukey tuke sõlɛ, Tiri ànɛ̂ Sidõ tãn‡ fṍhnɔ́ ńtɛ̃ náh n peke n nɔ n pi yépi tyɩ́lɛ. 23 Tɛ́ yépi-á dò Kapɛrnayumi tãn, yé se mɛ n sõ nɛ yáh kɩ dɔkɔ mɔ yĩ̂nyõ? Póllɛ, yé kɩ tiki mɔ yuku fɔ́ɔ́ lékókwíl nyàh tɛ̃̀-ǹsah. Yé yah, gbǐl nónó-á pɩ yé tĩ̀nnɛ, sɛ̃́nknɔ-à sõ̀ mɛ pɩ Sodɔmɩ tãn tyɩ́, Sodɔmɩ kwil náhkɩ mɛ sɛ̃́ kwɛy mɛ̀ sɔkɔ. 24 Képah ye mé kélɛ n yo yé tyɩ́, Liyel tukey tuke sõlɛ, Sodɔmɩ kwil tãn fṍhnɔ́ ńtɛ̃ náh n peke n nɔ n pi yépi tyɩ́lɛ.

Wɛ́kɩ́nɔ́lɛ Sú Liyel tyɩ́

25 Légbĩ́nɛ, Yesu nɛ ńkɛ̃́: «Bɔ̌, áwɔ nɛ̂-á yĩ̂nyõ ànɛ̂ sétáh nɛ́tɛ̃̂nɛ, mé n wɛkɩ á tyɩ́ wáh sɔ̃́npɩ́lɛ tyi nɔ́pi wɔ̃bɩ yɩ̃ pɩ̃́pú ànɛ̂ lékã́m névye yah, tɛ́ sélɛ névye wɔ wɛ̃kɩ nónó-á mɛ wɛ̃́npì sɔ̃́. 26 Bɔ̌, kè ye áwɔ dyɔ á kè pɩ sɛ̃́.» 27 Yesu tɔ̃ nɛ: «Ń Sú ye tyi póllɛ ń gbõ̀ dahbɩ. Ńmɔ nɛ̂-á Pídĩ́nɛ, ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ náh ńnɛ n pnɛ nɛ́ Sú ó náh. Ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ tɔ náh mó Súlɛ n pnɛ nɛ́ Pídĩ́ ó náh, à tahlɩ Pídĩ́-à mɛ ké tyɩ́ nɛ pé ǹnɛ nɛ̂ wɛ̃kɩ.

Yesu-á yèvɩnɩ nɛ̂nɛ névyelɛ n kɔ̃

28 Yépi nónó pól-á mɛ kwlɔ́nɔ́ sɔkɔ tɔ́kɔ́pêllɛ yé yõ, yé pɔ ńmɔ tyɩ́, mé kɩ yé kɔ̃ yé kɩ n mɩ. 29 Nɛ́pír névi ànɛ̂ gblɔ̌y tíkínmɔ-ò ye ńmɔlɛ. Képah ye, máh yélɛ n mɔ tõ̀ nɛ̂ sɔkɔ, yé kè fɛ̃ syi yè mó pɩ ń tõ̀ sã́hpúlɛ. Képah sɔkɔ, yé kɩ n wɛ n mɩ. 30 Yé yah, ńmɔ tõ̀ náh tah, ń tɔ́kɔ́bɩ́ mɛ fáhah fáhah.»

12

Yesu-á nɛ̂ yo mɩ mɩ yòh tyɩ́ sɔkɔ

1 Légbĩ́ mɛ̀ ó sɔkɔ, mɩ mɩ yòh sõ yɔ́lɛ Yesu ànɛ̂ ǹ tõ̀ sã́hpú sõ̀ mɛ n kah sèmukɔ swɛ̃y yísyɔ́ sɔkɔ. Tɛ́ kwɛkɩ sõ̀ mɛ ǹ tõ̀ sã́hpú tɛ̃. Kǎh pɩ sɛ̃́, pè mɩ de sèmukɔ ywɔ̃ kɔ̃̀lɩ̀ntahnɔ sɔkɔ. 2 Farisi wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́pú-á képah wɛ sɛ̃́, pè mɛ yo Yesu tyɩ́ nɛ, tir nɛ̂ pɩ́nɔ́ wɛ̃̀kɩ̀ náh mɛ kɔ̃́nɔ́lɛ mɩ mɩ yòh sõlɛ, à nɛ n yah ǹ tõ̀ sã́hpú kélɛ n pɩ lɛ́. 3 Ǹtɛ Yesu mɛ yo pé tyɩ́ nɛ: «Kwɛkɩ-á lésõ yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ Davidi ànɛ̂ ǹ náh névye tɛ̃, wǎh nɛ̂ pɩ, yé náh kè kar yah di? 4 Búrn nónó-á lésõ mɛ sàhnɔ́lɛ Liyel tyɩ́ yõ Liyel wɔ̀kɔ̀ sɔkɔ, à náh lésõ de ké sɔkɔ à sè tɔkɔ tah ànɛ̂ ǹ náh névyelɛ di? Tɛ́ à wil sárká syínwìlkìpu tyɩ́ sɔkɔ, nɛy náh lésõ yɩ̃nɛ sé táhnɔ́lɛ.* 5 Yé se kɩ nɛ yé náh kè kar yah tɔlɛ nɛ, sárká syínwìlkìpu-á ńkɛ̃́nɛ mɩ mɩ yòh dêllɛ n pɩ Liyel ní-ńsah gbô sɔkɔ mɩ mɩ yòh sõnɔ́lɛ, tɛ́ lékàh náh mɛ pé tyɩ́?† 6 Ǹtɛ mé kélɛ n yo yé tyɩ́, névi mɛ ásõ̂ nɛ̂-á kal Liyel ní-ńsah gbôlɛ. 7 Liyel kè yo nɛ ńkɛ̃́: ‹Sárká súkɛ́nkɔ̃nɔ náh mé n yah n kɔ̃ dɛ́, wɛ̃ yãm yáhnɔ́ ye mé n yah n kɔ̃.› Yâh sõ̀ mɛ képah kɔ́rlɛ n pnɛ, yé náh náhkɩ lékàhlɛ lékàh kɛ̃́ névye kɔ̃ n pi. 8 Yé náh wɛ di, Névi Pídĩ́ ye mɩ mɩ yòh yõ̀tɛ̃̀nɛ dò.»

9 Yesu-á yal nɛ́npɔ́, à sɔkɔ pé Liyel ní-ńsah wɔ̀kɔ̀ yɔ́ sɔkɔ. 10 Gbõ̀nkù dĩ́ yɔ́ sõ̀ mɛ nɛ́npɔ́. Tɛ́ pè sõ̀ mɛ ké tyɩ́ nɛ pé lékàh wɛ Yesu kɔ̃. Kǎh pɩ sɛ̃́, pè Yesu piki yah nɛ ńkɛ̃́, yɔ́nwó dɛ́nmɔnɔ wɛ̃̀kɩ̀ se mɛ kɔ̃́nɔ́lɛ mɩ mɩ yòh sõlɛ nɩ? 11 Ǹtɛ à mɛ yo pé tyɩ́ nɛ: «Yé sɔkɔ yɔ́ tyɩ́ képɔ́ núkú ó-à mɛ, tɛ́ à sɔkɔ de pwã̀hsǔkù yɔ́ sɔkɔ mɩ mɩ yòh sõlɛ, tɛ̃̀ se kɩ yɛ ǹ kyɩ́nwìlkìnɔ́lɛ lésõlɛ? 12 Ǹtɛ névi náh fṍnfṍ kal náhnáh képɔ́ yõ di? Kǎh pɩ sɛ̃́, pèpɔrɩ pɩ́nɔ́ wɛ̃̀kɩ̀ mɛ kɔ̃́nɔ́lɛ mɩ mɩ yòh sõlɛ.» 13 Képah tɛ̃̀nɛ, tɛ́ yo gbõ̀nkù dĩ́ mɛ̀ tyɩ́ nɛ: «Á gbõ̀ tɔ̃.» À mɛ kè tɔ̃, kè núkú pɩ vilɛ ké ní-ò mɛ̀ sɔ̃́. 14 Ǹtɛ Farisi wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́pú-á fyɔ̀ wil Liyel ní-ńsah wɔ̀kɔ̀ sɔkɔ, pè kyɩ wɛ̃ wɛ à vì-ǹsah yah Yesu wɛ n ko n mɔ yĩnnɛ.

Liyel-á nɛ̂ yah wilki nɛ à pé tõ̀lɛ n pɩ

15 Yesu-á pɔ pɩ̃ nɛ Farisi wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́pú-á mɛ pé kònmɔ-ńsahlɛ n yah n kɔ̃, à yal nɛ́npɔ́. Névye náhnáh mɛ ǹ sõ̀ tɛ̃. À mɛ pé sɔkɔ yámpú pól dɛ mɔ, 16 tɛ́ pè gbah sni nɛ pè káh pé tyɩ́ yãh nɛy tyɩ́. 17 Yesu-á képah pɩ, Liyel-á lésõ nɛ̂ yo sah ǹ tɛ̃ntõ̀ syínyo-ò Yesayi tyɩ́, kè wil. À lésõ nɛ ńkɛ̃́:

18 «Máh nɛ̂ yah wilki nɛ à ń tõ̀lɛ n pɩ, à wɛ yɔ̀.

Ń nɩ̀dɛ̀ nɛy ye ǹnɛ. Ǹmɔ ye ń nɩ̀vɩ̀nɩ̀ yõlɛ.

Mé kɩ ń Mirki tiki mɔ ǹ yõ,

à kɔ̃ à kɩ gbɩ wɛ̃̀kɩ̀ tyɩ́ yo yìkìnì pól névye tyɩ́.

19 À náh yékã̂b pɩ n pi nɛynɛ, à náh n gbo n mɔ n tũ n pi,

nɛy náh ǹ yĩ́npɔ̃́ noh n pi tɔ́wû tùkè-ǹtã̀n sɔkɔ.

20 Fílkì nɛ̂-á mɛ kwɔ́nmɔntɛ̃̀nɔ́lɛ, à náh ké tɛ́y kwɔ n pi.

Fɔ̀tnɔ̀ nɛ̂-á mɛ n tyah nínɔ́lɛ, à náh ké tɛ́y ni n mɔ n pi.

Sɛ̃́ ye à kɩ n pɩ, pópó kɩ pɔ nɔ gbĩ́ nɛ̂-á gbɩ wɛ̃̀kɩ̀ kɩ yah syi.

21 Tɛ́ yìkìnì pól névye gbõ̀ sàhnɔ́ kɩ mɛ ǹmɔ yõ.»‡

Yesu tɛ̃ wɛ sétã̀n yõ̀tɛ̃̀ tyɩ́

22 Képah náh, nósyɔ́ dĩ́ yɔ́ tɛ̃ pɔ Yesu tyɩ́. Sétõ sõ̀ mɛ ǹ sɔkɔ à kɔ̃ à pɩ yɩ̃́tũ̂ ànɛ̂ kèdɔ̀kɩ̀lɛ. Yesu mɛ à dɛ mɔ, à kɔ̃ tɛ̃ wɛ n wɛkɩ, tɛ́ fɛ̃ n yah. 23 Képah tɛ̃̀nɛ, kè pɩ gbɛ̃̀ndùnìnɛ tɔ́wû pól tyɩ́, pè mɛ tyah n yo wɛ̃ tyɩ́ nɛ: «Tɛ́ Davidi Pídĩ́ náh yɔ̀ lɛ́?» 24 Ǹtɛ Farisi wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́pú-á képah tɛ̃̀ noh sɛ̃́, pè nɛ sétã̀n yõ̀tɛ̃̀ Bɛlsebuli ó gbõ̀ yõ-á à n yĩni sétã̀nnɛ. 25 Tɛ́ Yesu-á pé fɔkɔ sõnɔ wɛ sɛ̃́, à yo pé tyɩ́ nɛ: «Yõ̀tɔ̃rɩ́ nɛ̂ tɛ̃̀ névye-à fyɔ̀ yuku wɛ̃nɛ n fwo, kénɛ yõ̀tɔ̃rɩ́ kɩ yɩkɩ. Kwil nɛ̂ névye-à yuku wɛ̃nɛ n fwo, kè náh n wũ n pi. Sɛ̃́ ó ye, kéte nɛ̂ névye-à yuku wɛ̃nɛ n fwo, ké tɔ náh n wũ n pi. 26 Tɛ́ sétã̀n yõ̀tɛ̃̀-à tyah ǹ nolɛ n yĩni, ǹ gblɔ̌y náh à n fwo di? Ǹ yõ̀tɔ̃rɩ́ se kɩ wũ? 27 Tɛ́ ńmɔ-à mɛ sétã̀nnɛ n yĩni Bɛlsebuli gbõ̀ yõ yé yo à; yépi tĩ̀nkì névye wɔ-á dò, nɛ̂ gbõ̀ yõ mɛ pépi n yĩni sélɛ wɛ́? Pépi ńtɛ̃ ye kɩ lékàhlɛ yé kɔ̃. 28 Liyel Mirki gbõ̀ yõ-à mé n yĩni sélɛ, képah n wɛ̃kɩ nɛ ńkɛ̃́, Liyel tɔ̃́rɩ́-á yĩni tɛ̃ yé tyɩ́. 29 Tǎhkɩ̀-á mɛ dĩ́§ nɛ̂ sɔkɔ, nɛ̂ kɩ fɛ̃ ǹ púkúbí-ńkɛ̃̂ sɔkɔ, kɩ de ǹ wɔ̀kɔ̀ sɔkɔ kɩ ǹ gbã̀n yî kwel? Máhah wǎh kɩ à pukubi tɛ́ kɩ pyě de ǹ wɔ̀kɔ̀ yî kwel. 30 Névi nɛ̂-à mɔ́-ńkɛ̃̂nɛ ńmɔlɛ, tɛ̃̀ mɛ ńnɛ n fwo. Névi nɛ̂ náh mɛ ńnɛ n yohnɩ n mɔ tùkènmɔnɔ sɔkɔ, tɛ̃̀ mɛ kárkɩ́nɔ́lɛ n pɩ.

31 Képah ye, mé kélɛ n yo yé tyɩ́ nɛ: ‹Névye tyípêl pól ànɛ̂ pé Liyel gbyɔ̀nɔ́ pól kɩ fɛ̃ yɔ̃ mɔ pè kɔ̃. Ǹtɛ Liyel Mirki gbyɔ̀nɔ́ tɛ̃̀ wɔ náh n yɔ̃ mɔ n pi pé tyɩ́ póllɛ. 32 Névi nɛ̂-à yo de Névi Pídĩ́ tyɩ́, kè kɩ fɛ̃ yɔ̃ mɔ tɛ̃̀ kɔ̃. Ǹtɛ névi nɛ̂-à yo de Liyel Mirki tɛ̃̀ wɔ tyɩ́, kè náh yɔ̃ mɔ tɛ̃̀ kɔ̃ n pi kwɛynɛ, kè náh yɔ̃ mɔ tɛ̃̀ kɔ̃ n pi ńsõ̂ tɔlɛ.›

33 Yé yah, séswɔ̂ n pnɛ ké pye dùkù sɔkɔ. Yâh nɛ séswɔ̂ nɛ̂-á mɛ plɛ, yé nɛ ké pye tɔ-á mɛ plɛ. Yâh nɛ séswɔ̂ nɛ̂ náh mɛ plɛ, yé nɛ ké pye tɔ-á mɛ kétúkùyɔ̂. 34 Wáhnmɩ́rɔ́ nɔ́pi, tyípéplɔ se kɩ fɛ̃ n wil yé vyɛ̃y sɔkɔ tɛ́ yé nnɔ mó tɔ̃ mɛ yúkúnɔ́lɛ pèkèlɛ? Névi nɩ-á mɛ yúkúnɔ́lɛ tyi nónónɛ, sépi ye n wil tɛ̃̀ vyãh sɔkɔ dò. 35 Nɛ́pépɛ̌y tyípéplɔ n wil ǹ nɩ sɔkɔ. Nɛ́túkù tyítúkúnì tɔ mó n wil ǹ nɩ sɔkɔ. 36 Ǹtɛ mé kélɛ n yo yé tyɩ́, yah kɛ̃́ wɛlɔ nónó pól-á névye n wɛkɩ, sé ywɔ̃ kɩ piki n yah n pi pé tyɩ́ Liyel tukey tuke sõlɛ. 37 Tukey kɩ tuke á yõ à yɩ̃nɛ á vyãh wɛynɛ kɩ gbɩlɛ ǹ kɔ̃, képah náh pɩ kɩ lékàhlɛ ǹ kɔ̃.

Névye mɛ kélɛ n yah n kɔ̃ Yesu tyɩ́ nɛ à gbǐl yɔ́ pɩ, nɛ̂-á n wɛ̃kɩ nɛ wǎh n wil Liyel tyɩ́

38 Képah sɔkɔ, Liyel tyi kõ̀nsàhnɔ́ kwɔ́pú ànɛ̂ Farisi wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́pú yísyɔ́ mɛ Yesu syah nɛ, pé kwɔ́-ò dĩ́, páh mɛ ké tyɩ́ nɛ à gbǐl yɔ́ pɩ pé yah, nɛ̂-á n wɛ̃kɩ nɛ wǎh n wil Liyel tyɩ́. 39 À mɛ yo pé tyɩ́ nɛ: «Kwɛy gbĩ névye náh plɛ. Pè náh mɛ tɛ̃ Liyel ó tyɩ́ yõ. Pè mɛ ké tyɩ́ nɛ mé gbǐl yɔ́ pɩ pé yah. Ǹtɛ kèyǎh ńtɛ̃ náh pɩ pè wɛ̃kɩ n pi, à wil Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyo-ò Nsyonasɩ tyɩ́ sɔkɔ. 40 Yé yah, sɔ̃́-á lésõ Nsyonasɩ sèpĩ̀n tɔ̃́nɩ̀ pɩ yɛ̃́nkɔ̂-ǹgbɛ̃̀kɩ̀ yɔ́ fɔkɔ sɔkɔ,* sɛ̃́ ye Névi Pídĩ́ tɔ kɩ sèpĩ̀n tɔ̃́nɩ̀ pɩ sétáh sõwãh. 41 Nsyonasɩ-á lésõ Liyel tɛ̃ntõ̀ yo Ninivi kwil tãn tyɩ́, pè fɛ̃ syi pé tyípêl pɩ́nɔ́ yal mɔ. Ǹtɛ nɛy mɛ ásõ̂ nɛ̂-á kal Nsyonasɩlɛ. Kǎh pɩ sɛ̃́, Liyel tukey tuke sõlɛ, Ninivi kwil tãn kɩ yuku kwɛy gbĩ névye yõ, kɩ lékàhlɛ pè kɔ̃. 42 Pi nɛ̂-á lésõ yõ̀tɛ̃̀nɛ Saba sétáh yõ, à lésõ wil fɩ́ɩ́ sétáh yĩ̀n tyɩ́, à pɔ yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ Salomo lékã́m wɛlɔ noh.† Ǹtɛ nɛy mɛ ásõ̂, nɛ̂-á kal Salomolɛ. Kǎh pɩ sɛ̃́, Liyel tukey tuke sõlɛ, kénɛ pi kɩ yuku kwɛy gbĩ névye yõ, kɩ lékàhlɛ pè kɔ̃.

Sétõ syɩ́npɔndenɔlɛ névi sɔkɔ

43 Sétõ-à wil névi sɔkɔ, à n kyɩ gbɛ̃́nnɩ kɔ n kɔ̃, ǹ mɩ̀-ǹsah yah n kɔ̃. Ǹtɛ wàh wɛ́-ńkɛ̃̂nɛ, 44 à n yo ǹ gblɔ̌y tyɩ́ nɛ, páh sõ̀ wil ńyãh sɔkɔ, páh kɩ pé syɩ yuku nɛ́npɔ́. Wàh ǹ syɩ, tɛ́ kyɩ ǹ tɛ̃̀-ǹsah dyàh wɛ ké kɔ́kɔ́lɛ yàlntɔ̃nsàhnɔ́lɛ, 45 à n kyɩ sé no sétã̀nnɔ́ kwǎrninɔ syah, nónó-á peke kal ǹmɔlɛ. Sé tɔ̂ɔ́ n kyɩ n de n tɛ̃ tɛ̃̀ sɔkɔ. Kàh pɩ sɛ̃́, tɛ̃̀ mɛ̀ dùkù ké syɩ n peke n kal ǹ gben tɛ̃̀nɛ. Sɛ̃́ ye kwɛy gbĩ nɛ́pêl tɔ tyɩ́ kɩ n pɩ n pi.

Nónó mɛ Yesu yṹ ànɛ̂ ǹ yṹnpyélɛ?

46 Yesu-á mɛ képah yónɔ́ sɔkɔ tɔ́wû tyɩ́, ǹ yṹ ànɛ̂ ǹ yṹnpyé pɔ yĩn kégbɔ́ tɛ́ mɛ ké tyɩ́ nɛ pé yo mɔ ǹ tyɩ́. 47 Ǹnɩ̂ mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ à noh yɔ̀, ǹ yṹ ànɛ̂ ǹ yṹnpyé-á mɛ yĩ́ntɛ̃̀nɔ́lɛ kégbɔ́. Pǎh mɛ ké tyɩ́ nɛ pé yo mɔ ǹ tyɩ́. 48 Yesu mɛ yo tɛ̃̀ tyɩ́ nɛ: «Nɛ̂ mɛ ńmɔ nɔ̂lɛ, ànɛ̂ nónó mɛ ń yṹnpyélɛ?» 49 Tɛ́ ǹ gbõ̀ nɔ mɔ ǹ tõ̀ sã́hpú tyɩ́ tɛ́ nɛ ńkɛ̃́: «Ńmɔ nɔ̂ ànɛ̂ ń yṹnpyé wɛ yɔ̀. 50 Yé yah, ńmɔ Sú nɛ̂-á yĩ̂nyõ, wǎh mɛ nɛ̂ tyɩ́, névi nɛ̂-à képahlɛ n pɩ, tɛ̃̀ wɔ ye ńmɔ yṹnpilɛ, képah náh pɩ ń nɔ̂lɛ.»

13

Sèmìrkì nɛ̂-á yãh sèmukɔ mír-ò tyɩ́ yõ

1 Lésõ mɛ̀ ólɛ, Yesu wil gbô sɔkɔ à kyɩ kɔ̃ tɛ̃ yɔ́-ǹgbɛ̃ gbɔ̀pɔ. 2 Tɔ́wû ǹgbɛ̃ yɔ́ mɛ pɔ à mɔ gbɩ̃. Pé tnɔ́nkàhnɔ́ tɛ̃̀ tyɩ́, à de kɔ̃ tɛ̃ krótókè yɔ́ sɔkɔ. Tɔ́wû pól sõ̀ mɛ yĩ́nntɛ̃̀nɔ́lɛ yɔ́ngbalɩ sɔkɔ. 3 À sõ̀ mɛ tyi náhnáhlɛ n yãh pé tyɩ́ sèmìrn sɔkɔ, mɛ n yo pé tyɩ́ nɛ: «Sõ yɔ́lɛ, dĩ́ yɔ́ lésõ kyɩ sèmukɔ mír-ńsah ǹ swãh sɔkɔ. 4 Wǎh mɛ mírnɔ́ sɔkɔ, yísyɔ́ syɩkɩlɩ wɛ̃̀gbalɩ sɔkɔ, kèpye mɛ pɔ sépi yɔ. 5 Yísyɔ́ mɛ syɩkɩlɩ yen kwéy tɛ̃̀-ǹsah légbɩ̃́ yõ. Tɛ́ kǎh pɩ yen gbɩ náh sõ̀ mɛ nɛ́npɔ́ sɛ̃́, sè núkú fi súú. 6 Tɛ́ sè náh tɛ̃ wɛ yã̀hnɩ̀ gbɩ mɔ. Kǎh pɩ sɛ̃́, gbĩ-á pɔ vyãh sè tɛ̃, sè kɔkɔ. 7 Yísyɔ́ mɛ syɩkɩlɩ de pã̀n nɩyṍ, pã̀n mɛ yuku fyãh sé yõ. 8 Ǹtɛ yísyɔ́ mɛ syɩkɩlɩ sétáh pèpɛy sɔkɔ à pɔ ywɔ̃ pɩ. Túkù pyenɔ lèkwɛ̌kwɛ pɩ, túkù tikitɔ̃nɩ́tɔ̃nɩ pɩ, túkù yõgbãmgbãm pɩ. 9 Nɛ̂-à kɩ mɛ kè noh, tɛ̃̀ kè tɛ̃ yĩn.»

Tir nɛ̂ yĩn mɛ Yesu n yãh névye tyɩ́ sèmìrn sɔkɔ?

10 Képah sɔkɔ, ǹ tõ̀ sã́hpú mɛ nɔ de ǹ tnɔ̂ tɛ́ à piki yah nɛ, kwâh nɛ̂ se pɩ tɛ́ à n yãh no nɔ́pi tyɩ́ sèmìrn sɔkɔ nɩ? 11 À mɛ yo pé tyɩ́ nɛ: «Liyel tɔ̃́rɩ́ tyi nónó-á sõ̀ mɛ wɔ̃̀bɩ̀nsàhnɔ́lɛ, sé pnɛ̀nɔ́ ye yépi kɔ̃. Ǹtɛ kè náh pépi wɔ kɔ̃. 12 Névi nɛ̂ tyɩ́ kwâh-á mɛ, dòhnɩ̀nɔ́ kɩ n pɩ ǹmɔ tyɩ́ yõ yrɔ̌yrɔ̌. Tɛ́ névi nɛ̂ tyɩ́ kwâh náh mɛ, kwéy nɛ̂ ńtɛ̃-á mɛ ǹ tyɩ́, kè kɩ tɛ̃ syi ǹ tyɩ́. 13 No nɔ́pi mɛ n yah, tɛ́ pè náh mɛ kwâh yɔ́lɛ n wɛ, képah n wɛ̃kɩ nɛ pè náh mɛ ké tyɩ́ yahlɛ n wɛ. Pè mɛ pé nínɛ n kwɔ, tɛ́ pè náh mɛ kwâh yɔ́lɛ n nohnɩ, képah n wɛ̃kɩ nɛ pè náh mɛ ké tyɩ́ yahlɛ n wɛ. Képah ye ń kɔ̃ mé n yãh pé tyɩ́ sèmìrn sɔkɔ. 14 Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyo-ò Yesayi-á lésõ nɛ̂ yo sah, képah ye n nɔ pélɛ yɔ̀. À lésõ nɛ ńkɛ̃́:

‹Yé kɩ yé nínɛ n kwɔ n nohnɩ, tɛ́ yé náh ké tyɩ́ yah wɛ n pi.

Yé kɩ n yah, tɛ́ yé náh kwâh yɔ́ wɛ n pi, képah n wɛ̃kɩ nɛ yé náh mɛ ké tyɩ́ yahlɛ n wɛ.

15 Nikisekɔ́kɔ́ névye ye no nɔ́pilɛ.

Pè mɛ pé ní tah tũ,

tɛ́ pé yɩ̃́ vike sah

nɛ sè káh kwâh yɔ́ ńtɛ̃ wɛ,

pé ní káh tir yɔ́ ńtɛ̃ noh

pé kɔ̃ pé káh fɛ̃ ké tyɩ́ yah wɛ,

pé mó vi mɔ Liyel wɛ̃̀kɩ̀ yõ

ń kɔ̃ mé pè wɛ n dɛ n mɔ.›

16 Wɛlɔ nɔ́pi yóntɛnɔ náh, Yesu tɔ̃ yo pé tyɩ́ nɛ: «Ǹtɛ yépi tɛ̃̀ wɔ tyɩ́ nɔ, yé yɩ̃́ mɛ n yah, yé ní mɛ n nohnɩ. 17 Kégbɩ yõ mé kélɛ n yo yé tyɩ́, yáh tyi nónó wɛ, Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyopu ànɛ̂ névye nónó-á nɛ́gblɔ́lɛ Liyel yah, pé náhnáh sõ̀ mɛ ké tyɩ́ nɛ pé sè wɛ, tɛ́ pè náh sè wɛ. Yáh tyi nónó noh, pè sõ̀ mɛ ké tyɩ́ nɛ pé sé tɔ noh, tɛ́ pè náh sè wɛ noh.»

Sèmìrkì kɔ́rlɛ, nɛ̂-á yãh sèmukɔ mír-ò tyɩ́ yõ

18 «Sèmukɔ mír-ò sèmìrkì yõ-á nɛ̂nɛ, yé yé ní sah kè noh: 19 Névye nónó-à Liyel tɔ̃́rɩ́ tyɩ́ yónɔ́ noh tɛ́ pè náh ké dùkù pɩ̃, sétã̀n yõ̀tɛ̃̀ n pɔ wɛy mɛ̀ wilki pé fɔkɔnɩ sɔkɔ. Pè mɛ wɛ̃̀gbalɩ tyɩ́ kɔ̃lɛ ńyãh sɔkɔ-á sèmukɔ syɩkɩlɩ. 20 Túkù mɛ légbɩ̃́ yõ tyɩ́ kɔ̃lɛ, ńyãh sɔkɔ-á sèmukɔ mir mɔ. Pépi-à wɛy mɛ̀ noh, nɛ́npɔ́ swɔ pě kè fɛ̃ n syi nɩ̀vɩ̀nɩ̀ sɔkɔ. 21 Tɛ́ pè náh n yɛ kè yã̀hnɩ̀nɛ n mɔ pé sɔkɔ. Pě kè fɛ̃ n syi nɛ́npɔ́ swɔ ó sɔkɔ. Tɛ́ yèvyãhrɩ, képah náh pɩ fṍhnɔ́-à núkú pè yĩni tɛ̃ kénɛ wɛy yĩnnɛ, pě pé náh vi kè kɔ̃ súú. 22 Túkù mɛ pã̀n tɛ̃̀-ǹsah tyɩ́ kɔ̃lɛ, pàh wɛy mɛ̀ noh, kèkõyṍ tyi fɔkɔ sõnɔ ànɛ̂ tahrɩ dékè n pɔ ké yah kõ, kè náh n tɛ̃ n wɛ tirlɛ n pɛkɩ pé tyɩ́. 23 Túkù wɔ mó mɛ sétáh pèpɛy tyɩ́ kɔ̃lɛ, pépi-à wɛy mɛ̀ noh, pě ké dùkù pɩ̃, yõre n wɛ ké tyɩ́ sèmukɔ tyɩ́ kɔ̃lɛ, nónó-á pyenɔ lèkwɛ̌kwɛ pɩ, ànɛ̂ nónó-á tikitɔ̃nɩ́tɔ̃nɩ pɩ, ànɛ̂ nónó-á yõgbãmgbãm pɩ.»

Sèmìrkì nɛ̂-á yãh fílkì tyɩ́ yõ

24 Yesu tɔ̃ sèmìrkì yɔ́ yãh pé tyɩ́ nɛ ńkɛ̃́: «Yé yah, Liyel tɔ̃́rɩ́-á kɩ fɛ̃ tɔkɔ sãh sèmìrkì nɛ̂nɛ, kè wɛ yɔ̀: Dĩ́ yɔ́ lésõ sèmukɔ duku pèpɛy mir mɔ ǹ swãh sɔkɔ. 25 Tɛ́ névye-á pɔ dɔ gbĩ́ nɛ̂nɛ, ǹ sépɛ kyɩ fílpyé mir dah mɔ kɔ̃ ké sɔkɔ nɛ̂-á mɛ ké kètɔ̀lɛ, tɛ́ ǹ náh vi sɔkɔ. 26 Kǎh pɔ kyãh tɛ́ n dubi gbĩ́ nɛ̂nɛ, fílkì tɔ ké yõ wilki mɔ kwèy. 27 Sètɛ̃̀ dĩ́ tõ̀npɩbɩ-á kè kyɔmɩ wɛ sɛ̃́, pè mɛ kyɩ kè yo pé yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ tyɩ́ nɛ ńkɛ̃́, pé yõ̀tɛ̃̀, sèmukɔ duku pèpɛy-á se sõ̀ à mir mɔ ǹ swãh sɔkɔ; tɛ́ kè se pɩ sɔ̃́ tɛ́ fílkì tɔ pɔ n wɛ ké sɔkɔ nɩ? 28 À mɛ yo pé tyɩ́ nɛ, sépɛ yɔ́ tõ̀ vyãh-á képahlɛ. Pè mɛ nɛ, à se mɛ ké tyɩ́ nɛ pé kyɩ sè viki nɩ? 29 À mɛ nɛ ɔ̃́ɔ̃-á. Ńkɛ̃́ pàh kɩ nɛ páh sélɛ n viki, sèmukɔ tɔ-á kɩ syah n kwrɔ n mɔ n viki sélɛ. 30 Pè yɛ sé yõ sè nɛ n kyãh wɛ̃ tyɩ́ kè syi pɔ n nɔ sèmukɔ tɔkɔ gbĩ́ tyɩ́. Tɛ́ sèmukɔ tɔkɔ gbĩ́-à kɩ pɔ nɔ, páh kɩ yo sèmukɔ tɔ́kɔ́pú tyɩ́ nɛ pè fílkì ǹgbò kõ, pè mó sè pukubi pbɔ pbɔlɛ pè kyɩ n sukɛ. Tɛ́ sèmukɔ wɔlɛ, pè képah tɔkɔ n mɔ pé dúkúrí sɔkɔ.»

Sèmìrn nónó-á yãh mútárdɩ̀ pi ànɛ̂ kɔ́kɔ́nɔ́ tyɩ́ yõ

31 Yesu tɔ̃ sèmìrkì yɔ́ yãh pé tyɩ́ nɛ: «Yé yah, Liyel tɔ̃́rɩ́-á kɩ fɛ̃ tɔkɔ sãh sèmìrkì nɛ̂nɛ, kè wɛ yɔ̀: Dĩ́ yɔ́ lésõ mútárdɩ̀ pi tɔkɔ duku mɔ ǹ swãh sɔkɔ. 32 Képah yilɔ kal yípyé póllɛ. Tɛ́ kàh fi, kè n pɩ gblò kal sèmukɔ duke póllɛ. Kè n pɩ séswɔ̂ sɔ̃́, kèpye n pɔ syɛ̀ pɩ ké yɩ̃̀ngbã̀n tyɩ́.»

33 Képah náh Yesu tɔ̃ sèmìrkì yɔ́ yãh pé tyɩ́ nɛ: «Yé yah, Liyel tɔ̃́rɩ́-á kɩ fɛ̃ tɔkɔ sãh sèmìrkì nɛ̂nɛ, kè wɛ yɔ̀: Sê yɔ́ lésõ kɔ́kɔ́nɔ́ tɔkɔ mɔ tɔkɔ yɩ̃́ tɔ̃́nɔ́ mífã́hkɩ̀ sɔkɔ, ké pól kɔ̃ kè dɔkɔ.»

Yesu sèmìrn yã́hnɔ́ yõlɛ

34 Yesu sõ̀ mɛ tyi nɔ́pi póllɛ n yãh tɔ́wû tyɩ́ sèmìrn ó sɔkɔ. À náh sõ̀ mɛ tir yɔ́ ńtɛ̃nɛ n yo pé tyɩ́ nɛ́ sèmìrn sɔkɔ náh. 35 À képah pɩ Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyo-ò tir yónsàhnɔ́ kɔ̃ kè wil. À lésõ nɛ ńkɛ̃́: «Mé kɩ tyilɛ n yo sèmìrn sɔkɔ. Tyi nónó-á sõ̀ mɛ wɔ̃̀bɩ̀nsàhnɔ́lɛ kèkõyṍ mɔ gbĩ́ dùkùlɛ, mé kɩ névye níkí yɩkɩ sélɛ.»*

Sèmìrkì kɔ́rlɛ, nɛ̂-á yãh fílkì tyɩ́ yõ

36 Képah tɛ̃̀nɛ, Yesu yal tɔ́wû tnɔ̂ à sɔkɔ gbô. Ǹ tõ̀ sã́hpú mɛ nɔ de ǹ tnɔ̂ tɛ́ yo ǹ tyɩ́ nɛ, swãh sɔkɔ fílkì sèmìrkì nɛ̂-á sõ̀ à yãh, à ké yõ yo pé syah. 37 À mɛ yo pé tyɩ́ nɛ: «Sèmukɔ duku pèpɛy mírnmɔ-òlɛ, Névi Pídĩ́ ye. 38 Swãhlɛ, kèkõyṍ ye. Sèmukɔ duku pèpɛynɛ, Liyel yõ̀tɔ̃rɩ́ sɔkɔ wɛ̃́npì ye. Fílkìlɛ, sétã̀n yõ̀tɛ̃̀ náh névye ye. 39 Sépɛ nɛ̂-á mir dah mɔ fílpyélɛ, sétã̀n yõ̀tɛ̃̀ ye. Sèmukɔ tɔ́kɔ́nɔ́lɛ, kèkõyṍ tyɛ́nɔ́ ye. Sèmukɔ tɔ́kɔ́púlɛ, yĩ̂nyõ tõ̀npɩbɩ ye. 40 Sɔ̃́-á pě fílkì viki n sukɛ nyàh sɔkɔ, sɛ̃́nkɔ̃ ye kɩ n pɩ n pi kèkõyṍ tyɛ́nɔ́ tɔ sɔkɔ. 41 Névye nónó pól-á névye yõlɛ n yɩkɩ n mɔ pèkè pɩ́nɔ́ sɔkɔ, ànɛ̂ nónó pól-á tyítúkúnì pɩ́púlɛ, Névi Pídĩ́ kɩ ǹ yĩ̂nyõ tõ̀npɩbɩ tɛkɩ n mɔ n pi, pè kɩ pɔ pè wilki ǹ tɔ̃́rɩ́ tyah sɔkɔ. 42 Tɛ́ kɩ pè min dah mɔ sĩnki nyàh sɔkɔ, ńyãh sɔkɔ-á gbní ànɛ̂ yní táhnɔ́ kɩ mɛ. 43 Ǹtɛ névye nónó-á mɛ nɛ́gblɔ́lɛ Liyel yah, pépi wɔ kɩ n tɛ̃ pé Sú Liyel tɔ̃́rɩ́ sɔkɔ, gbĩ tyɩ́ kɔ̃lɛ. Nɛ̂-à kɩ mɛ kè noh, tɛ̃̀ kè tɛ̃ yĩn.»

Sèmìrn nónó-á yãh tahrɩ wɔ̃̀bɩ̀nsàhnɔ́ ànɛ̂ pɛ́rlɩ̀ tyɩ́ yõ

44 Képah náh, Yesu tɔ̃ yo pé tyɩ́ nɛ: «Yé yah, Liyel tɔ̃́rɩ́-á kɩ fɛ̃ tɔkɔ sãh sèmìrkì nɛ̂nɛ, kè wɛ yɔ̀: Dĩ́ yɔ́ lésõ kyɩ wil mɔ tahrɩ wɔ̃̀bɩ̀nsàhnɔ́ yɔ́ yõ swãh yɔ́ sɔkɔ, tɛ́ kè tɔkɔ tɔ̃ wɔ̃bɩ. Ké wɛ́nɔ́ nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tɛ̃̀ tyɩ́, à sɔkɔ à kyɩ ǹ gbã̀n yî pól yãm à pɔ swãh mɛ̀ dwe.

45 Yé yah, Liyel tɔ̃́rɩ́-á kɩ tɔ̃ fɛ̃ tɔkɔ sãh sèmìrkì nɛ̂nɛ, kè wɛ yɔ̀: Gbɔ̀ yɩ̃́-ò yɔ́ lésõ mɛ, nɛ̂-á yî kètǎrnɔ́ yísyɔ́lɛ n yah n kɔ̃, pè n ye pɛ́rlɩ̀nɔ́lɛ. 46 Wǎh pɔ ké dɛ́nkɔ́kɔ̀ yɔ́ wɛ, à kyɩ ǹ gbã̀n yî pól yãm à pɔ kè dwe.»

Sèmìrkì nɛ̂-á yãh yɛ̃́nkyɔ tɛ̃ tɛ̃ mnɔ tyɩ́ yõ

47 «Yé yah, Liyel tɔ̃́rɩ́-á kɩ fɛ̃ tɔkɔ sãh sèmìrkì nɛ̂nɛ, kè wɛ yɔ̀: Nósyɔ́ lésõ yɛ̃́nkyɔ tɛ̃ tɛ̃ mnɔ min dah mɔ yɔ sɔkɔ, à yɛ̃́nkyɔ duke pól tɛ̃. 48 Kǎh yuku, pè kè yɔrɩ wilki pɔ kènkwã̀h yõ, tɛ́ kɔ̃ tɛ̃ à yɛ̃́nkyɔ gblɔ wah mɔ dú sɔkɔ, tɛ́ sé tɛ́lɔ́ milki. 49 Sɛ̃́ ye kɩ n pɩ n pi kèkõyṍ tyɛ́nɔ́ tɔ sɔkɔ. Yĩ̂nyõ tõ̀npɩbɩ kɩ pɔ nɛ́túkúnì wah wilki nɛ́gblɔ́ sɔkɔ, 50 kɩ kyɩ pè min dah mɔ sĩnki nyàh sɔkɔ, ńyãh sɔkɔ-á gbní ànɛ̂ yní táhnɔ́ kɩ mɛ.»

Kwɔ́nɔ́ kédyâh ànɛ̂ kwɔ́nɔ́ késã́nnɛ

51 Képah náh Yesu tɔ̃ yo ǹ tõ̀ sã́hpú tyɩ́ nɛ: «Yé se tyi nɔ́pi pól noh wah?» Pè mɛ nɛ àwe-á.

52 Képah sɔkɔ, à mɛ yo pé tyɩ́ nɛ: «Liyel tyi kõ̀nsàhnɔ́ kwɔ́pú nónó-á sõ̀ kwɔ́nɔ́ wɛ sɔkɔ Liyel tyi kõ̀nsàhnɔ́ tyɩ́ yõ ǹgbòlɛ, tɛ́ tɔ̃ pɔ kwɔ́nɔ́ wɛ Liyel tɔ̃́rɩ́ tyɩ́ yõ núkúnúkú, tɛ́ névyelɛ n kwɔ sélɛ, pépi mɛ kéte tɛ̃̀ yɔ́ sɔ̃́, nɛ̂-á yídî sõ̀ mɛ ǹ tyɩ́ ǹ dúkúrí sɔkɔ, tɛ́ à tɔ̃ pɔ snɔ́ wɛ dohnɩ sé yõ, tɛ́ mɛ sélɛ névyelɛ n kɔ̃.»

Nasarɛtɩ tãn yahle sɛ̃́nɔ́lɛ Yesu yõ

53 Tɛ́ Yesu-á sèmìrn nɔ́pi yãh tɛ pé tyɩ́ gbĩ́ nɛ̂nɛ, à yal nɛ́npɔ́ 54 tɛ́ sɔkɔ ǹ kwil sɔkɔ. Wǎh kyɩ nɛ́npɔ́, à kyɩ kwɔ́nɔ́lɛ n pɩ pé Liyel ní-ńsah wɔ̀kɔ̀ sɔkɔ, fɔ́ɔ́ no pól gbã̀n du ǹ tyɩ́lɛ. Pè sõ̀ mɛ yo tũ nɛ, à se wɛ ńyãh lékã́m ànɛ̂ tɛ̃́nwɛnɔ mɛ̀nɛ, à fɛ̃ gbǐl nɔ́pilɛ n pɩ nɩ? 55 Ǹmɔ kó sésár sɛ́-ò pídĩ́nɛ nɩ? Ǹ yṹ yĩn kó Marilɛ, tɛ́ ǹ gbɛ̃̀ndĩ́pi mɛ Nsyakɩ, ànɛ̂ Nsyosɛfu, ànɛ̂ Simo, ànɛ̂ Nsyudelɛ nɩ? 56 Tɛ́ ǹ dósyɔ́ pól kó mɛ pépilɛ ásõ̂ yɔ̀ nɩ? Ǹtɛ ńyãh tɛ̃̀ ó se ǹmɔ wɛ lékã́m ànɛ̂ tɛ̃́nwɛnɔ mɛ̀nɛ nɩ? 57 Képah sõnɔ sõ̀ mɛ pé yõ yɩkɩ pè kɔ̃ pè tɛ̃ sɛ̃ kwlɔ Yesu yõ. Képah sɔkɔ, Yesu mɛ yo pé tyɩ́ nɛ: «Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyo-ò kwil ànɛ̂ ǹ kéte sɔkɔ ó ye pè náh ǹnɛ n mɔ n kõ Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyo-òlɛ.» 58 Pǎh yahle sɛ̃́nɔ́lɛ Yesu yõ sɛ̃́, à náh mó gbǐlnɔ́ náhnáh pɩ nɛ́npɔ́.

14

Wèlnwìlkì-ò Nsyɔ̃ kúnɔ́lɛ

1 Légbĩ́nɛ, Kalile mara yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ Yerɔdɩ Yesu tyɩ́ yónɔ́ noh, 2 tɛ́ yo ǹ tõ̀npɩbɩ tyɩ́ nɛ, Wèlnwìlkì-ò Nsyɔ̃-á yɔ̀ tɔ́tɔ́. Ǹ lékó-á yilki mɔ. Képah-á tɛ̃́nwɛnɔlɛ ǹ tyɩ́ à fɛ̃ gbǐlnɔ́lɛ n pɩ. 3-4 Yé náh wɛ di, ǹgbòlɛ, Yerɔdɩ lésõ ǹ gbɛ̃̀ndĩ́ Filipi kyɩ Yerɔdyadɩ tɛ̃ syi. Nsyɔ̃ mɛ kè yo ǹ tyɩ́ nɛ, ké yah náh à à tɔkɔ. Pi mɛ̀ yĩnnɛ, Yerɔdɩ mɛ pè kɔ̃ pè Nsyɔ̃ tɛ̃ à kârn mɔ ǹ tyɩ́, tɛ́ à dah mɔ sah wɔ̀kɔ̀npèkè sɔkɔ. 5 À lésõ mɛ ké tyɩ́ nɛ pé Nsyɔ̃ ko mɔ. Ǹtɛ tɔ́wû-á lésõ mɛ Nsyɔ̃nɛ n mɔ n kõ Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyo-òlɛ sɛ̃́, pépi yah tíkí mɛ à tɛ̃.

6 Ǹtɛ Yerɔdɩ dúbínɔ́ yòh vìnpɔnɔ syáh syah sõlɛ, Yerɔdyadɩ písê yɔ̃ yi nɛ́yénɔ́ yah sɔkɔ. Kè mɛ nɔ Yerɔdɩ tyɩ́, 7 fɔ́ɔ́ à ǹ vyãhlɛ à kɔ̃, tɛ́ ǹ wo ǹ tyɩ́ nɛ wàh kɩ sɔ̃́ kwáhdúkú nɛ̂ yah kɔ̃ pé tyɩ́, páh kɩ kélɛ à kɔ̃. 8 Képah sɔkɔ, pípír yṹ mɛ à kurki mɔ à kɔ̃ à yo Yerɔdɩ tyɩ́ nɛ, à Wèlnwìlkì-ò Nsyɔ̃ yõlɛ pé kɔ̃ ásõ̂ dú pyahrɔ yɔ́ sɔkɔ. 9 Képah tɛ̃̀nɛ, kè yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ yah kwɔ. Ǹtɛ ǹ wónɔ́ mɛ̀ yĩnnɛ ǹ nɛ́yénɔ́ yĩ́ yah, à nɛ pè pɔ kélɛ à kɔ̃. 10 Tɛ́ pè kɔ̃ pè kyɩ Wèlnwìlkì-ò Nsyɔ̃ yõ kãm wɔ̀kɔ̀npèkè sɔkɔ. 11 Pǎh kè kãm, pè kè dah mɔ dú pyahrɔ yɔ́ sɔkɔ à pɔ pípír kɔ̃, à mɛ kè syi kyɩ ǹ yṹ kɔ̃. 12 Nsyɔ̃ tõ̀ sã́hpú mɛ pɔ ǹ lékó tɔkɔ kyɩ yɩ̃, tɛ́ kyɩ ké yah yo Yesu syah.

Nɛ́pĩ̂ kèyõ nínɔ́ kyɛgbãm (5 000) kénkɔ̃ púnɔ́lɛ Yesu tyɩ́

13 Yesu-á yĩ mɛ̀ noh sɛ̃́, à de krótókè yɔ́ sɔkɔ ànɛ̂ ǹ tõ̀ sã́hpúlɛ pè yal nɛ́npɔ́, à yuku gbɛ̃́nnɩ tyah yɔ́ sɔkɔ à kyɩ tɛ̃ pé yahlɛ. Tɔ́wû-á pé sɔ́kɔ́nɔ́ tyɩ́ noh ńyãh sɔkɔ, pè wil kwlo kwlo sɔkɔ à pé nyáh sõ gbáhkɩ̀ yõ. 14 Yesu-á wil krótókè sɔkɔ tɛ́ tɔ́wû ǹgbɛ̃ wɛ sɛ̃́, pé yãm à tɛ̃. À mɛ pé yámpú dɛ mɔ.

15 Ńvɩ̃́-á pɔ nɔ, ǹ tõ̀ sã́hpú nɔ de ǹ tnɔ̂ tɛ́ yo ǹ tyɩ́ nɛ, gbɛ̃́nnɩ tyah sɔkɔ-á pélɛ yɔ̀. Tɛ́ lékã̂h-á mɛ n tyah mɔ́nɔ́lɛ, à kó tɔ́wûlɛ n fĩn n mɔ pè kyɩ yõ yõ yîlɛ n yah n dwe kwlo sɔkɔ nɩ? 16 Yesu mɛ yo pé tyɩ́ nɛ, yõ náh mɛ ké tyɩ́ pè sɔkɔ. Pépi yõke yah pé gblɔ̌y pè kɔ̃ pè yõ. 17 Képah sɔkɔ, pè mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ, búrn plɔ́ kwlɔ́ ànɛ̂ yɛ̃́nkyɔ plɔ́ nínɔ́ ó-á mɛ pépi tyɩ́ ásõ̂ dò. 18 Yesu mɛ yo pé tyɩ́ nɛ, pè sè tɔkɔ n pɔ pé kɔ̃ ásõ̂. 19 Tɛ́ mɛ tɔ́wû kɔ̃ pè kɔ̃ tɛ̃ fílkì yõ, tɛ́ búrn plɔ́ kwlɔ́ ànɛ̂ yɛ̃́nkyɔ plɔ́ nínɔ́ nɔ́pi tɔkɔ, tɛ́ ǹ yah yɔ̃ yĩ̂nyõ à wɛkɩ Liyel tyɩ́, tɛ́ sè kwɔkɩ mɔ ǹ tõ̀ sã́hpú kɔ̃ pè syi tɔ́wû kɔ̃. 20 Pé pól mɛ yõ tɔ̃, tɛ́ pè mɛ pé yṍnkwlɔnɔ tɛ́lɔ́ tuke mɔ vyɔ́ gbɔ̃ninɔ́ yĩ́ĩ́nɛ. 21 Tɛ́ nónó-á sõ̀ yõ yõke mɛ̀nɛ, pè sõ̀ mɛ díbí nɛ́pĩ̂ kèyõ nínɔ́ kyɛgbãm (5 000) kénkɔ̃lɛ syɔ́ ànɛ̂ wɛ̃́npì vyãh kɛ̃́nɛ.

Yesu kɔ́nɔ́lɛ Kalile yɔ́-ǹgbɛ̃ yõ

22 Képah náh, Yesu núkú ǹ tõ̀ sã́hpú gbah tɛ̃ nɛ pè de krótókè sɔkɔ, pè mɔ pé yahlɛ yɔ́-ǹgbɛ̃ kahnɩnɛ, péwɔ mó tɔ́wû fĩn mɔ. 23 Wǎh pé fĩn mɔ tɛ, à dɔkɔ yuku yɔ̃lɩ yõ à kyɩ tɛ̃ ǹ tyɩ́lɛ à Liyellɛ n ni. Lékã̂h mɔ pɔ à wɛ ǹ gblɔ̌y nɛ́npɔ́. 24 Tɛ́ légbĩ́nɛ, krótókè sõ̀ mɛ gbɛ mɔ tɛ yɔ vyãhlɛ náhnáh. Tɛ́ yã́hkɩ́ sõ̀ mɛ pélɛ n yohnɩ. Kǎh pɩ sɛ̃́, ni sõ̀ mɛ krótókèlɛ n kah n fwo. 25 Tyah dal gbĩ́nɛ, Yesu tyah n kɔ n yuku pé tnɔ̂ yɔ yõ. 26 Pǎh à wɛ à n kɔ n pi yɔ yõ sɛ̃́, pé sãm yɔkɔ. Pè tyah n yo nɛ lékó mírkí yɔ́-á. Tɛ́ tyah n de n syi tíkí tɛ̃̀ tyɩ́. 27 Ǹtɛ nɛ́npɔ́ swɔ, Yesu mɛ yo mɔ pé tyɩ́ nɛ, pè pé nɩ syãh. Péwɔ-á, pè káh tíkí pɩ. 28 Képah sɔkɔ, Pyɛrɩ mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃, ǹmɔ-à kɩ nɛ̂ ńtyɩ̃́nɔ, à péwɔ kɔ̃ pé wil kɔ pɔ ǹ tnɔ̂ yɔ yõ. 29 Yesu mɛ yo ǹ tyɩ́: «Pɔ!» Pyɛrɩ mɛ wil krótókè sɔkɔ à tyah n kɔ n yuku Yesu tnɔ̂ yɔ yõ. 30 Ǹtɛ wǎh pɔ kè kyɔmɩ wɛ nɛ yã́hkɩ́-á mɛ n kah n pɩ, tíkí à tɛ̃. Képah sɔkɔ, à tyah n tiki n de ni sɔkɔ tɛ́ de syi nɛ, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃, à pé pwah mɔ oo! 31 Nɛ́npɔ́ swɔ Yesu núkú ǹ gbõ̀ nɔ à à tɛ̃ tɛ́ yo ǹ tyɩ́ nɛ, à náh sɛ̃ péwɔ yõ fwɔ́ɔ lɔ́. Sɔ̃́ se pɩ tɛ́ à n sõ tɔ̀tɔ̀ nɩ? 32 Tɛ́ pè mɛ de krótókè sɔkɔ, yã́hkɩ́ núkú yĩn. 33 Nónó-á sõ̀ mɛ krótókè mɛ̀ sɔkɔ, pè gbètukunɔ di Yesu yah tɛ́ yo ǹ tyɩ́ nɛ, kègbɩ yõ, ǹmɔ-á Liyel Pídĩ́nɛ.

Yámpú dɛ́nmɔnɔlɛ Yenesarɛtɩ sétáh yõ

34 Yesupi-á yɔ́-ǹgbɛ̃ kah tɛ, pè de Yenesarɛtɩ sétáh yõ. 35 Nɛ́npɔ́ tãn mɛ à yah pɩ̃, tɛ́ núkú ǹ pɔ́nɔ́ yo soh mɔ nɛ́npɔ́ tĩ̀n tãn pól tyɩ́. Pè mɛ pɔ pé yámpú póllɛ ǹ tyɩ́. 36 Tɛ́ ǹnɛ n ni nɛ, à yɛ pé kɔ̃ pé tũ ǹ fwɔ̀mɔnɩ vyãh ńtɛ̃ ó tyɩ́. Tɛ́ nónó pól-á fyɔ̀ tũ ké tyɩ́, pè dɛ.

15

Tyi nónó-á kɩ fɛ̃ névi silki Liyel yah

1 Képah sɔkɔ, Farisi wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́pú ànɛ̂ Liyel tyi kõ̀nsàhnɔ́ kwɔ́pú wil Yerusalɛmɩ kwil sɔkɔ à pɔ Yesu tnɔ̂, tɛ́ à syah nɛ ńkɛ̃́, 2 sɔ̃́ se pɩ tɛ́ ǹ tõ̀ sã́hpú náh mɛ n kɔ lékɔ̃lɔ́ wã̀ldì yõ nɩ? À nɛ n yah pè yãrlɛ n yõ, tɛ́ pè náh se mó tɔ̃ pé gbã̀n wu à yɩ̃nɛ pé wã̀ldìlɛ lɛ́. 3 À mɛ yo pé tyɩ́ nɛ: «Tɛ́ yépi wɔ-á dò, sɔ̃́ pɩ tɛ́ yé wã̀ldì yĩnnɛ, yé náh mɛ n kɔ Liyel tyi kõ̀nsàhnɔ́ wã̀l yõ? 4 Yé yah, Liyel kè yo nɛ ńkɛ̃́: ‹Yõ̀yénnɛ n sah á sú ànɛ̂ á yṹ yõ.›* Tɛ́ tɔ̃ kè yo nɛ ńkɛ̃́: ‹Névi nɛ̂-à wɛ̀ntùkù wɛkɩ ǹ sú tyɩ́, képah náh pɩ ǹ yṹ tyɩ́, tɛ̃̀ yɩ̃nɛ kònmɔnɔlɛ.›† 5 Ǹtɛ yépi wɔ n mó nɛ, névi nɛ̂-à yo ǹ sú képah náh pɩ ǹ yṹ tyɩ́ nɛ, kwâh nɛ̂-á sõ̀ mɛ pé tyɩ́ ǹ yohnɩ n mɔ mɔ tɛ̃̀nɛ, páh képahlɛ Liyel kɔ̃ tɛ, 6 ǹ dúbí-ò mɛ̀ yòhnɩ̀nmɔnɔ kɔ̃lɩ náh tɔ̃ mɛ ǹ yõ. Kàh pɩ sɛ̃́ à, Liyel tyi kõ̀nsàhnɔ́ náh yé yɩkɩ yé wã̀ldì yĩnnɛ di? 7 Vyã́hsesyɩ̃́rɩ́ névye nɔ́pi, Liyel-á lésõ Yesayi kɔ̃ à nɛ̂ yo sah, képah ye yépi n pɩ yɔ̀. À lésõ nɛ ńkɛ̃́:

8 «No nɔ́pilɛ, vyãh ó sɔkɔ ye pè n gbilki ńmɔlɛ.

Ǹtɛ pé nnɔ mɛ fɩ́ɩ́ ńnɛ.

9 Pǎh kwɔ́nɔ́lɛ n pɩ tyi nónó yõ,

névye yah yĩ́ĩ́ tyi kõ̀nsàhnɔ́ ye sélɛ.

Képah ye, gbílkínɔ́ nɛ̂-á pè n gbilki n pɔ ńnɛ pè yo,

nɔ̀nɔ́ ye kélɛ.»‡

10 Képah sɔkɔ, Yesu tɔ́wû mɛ̀ ye tuke tɛ́ yo pé tyɩ́ nɛ: «Yé yé ní kwɔ n noh pallɛ, yè wɛlɔ nɔ́pi syɩ́kɩ́-ńsah pɩ̃. 11 Yî nónó-á n de névi vyãh sɔkɔ, sépi náh n silki ǹnɛ Liyel yah dɛ́. Wɛlɔ nónó-á n wil ǹ vyãh sɔkɔ, sépi ye n silki ǹnɛ.» 12 Képah tɛ̃̀nɛ, ǹ tõ̀ sã́hpú mɛ nɔ de ǹ tnɔ̂ tɛ́ yo ǹ tyɩ́ nɛ, à kó pɩ̃ nɛ ǹ wɛlɔ nónó-á sõ̀ sé yey mɔ Farisi wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́pú tĩ̀nnɛ, sǎh pè kah yɔ nɩ? 13 À mɛ yo pé tyɩ́ nɛ: «Yèh nónó pól tɛ̃̀-á fyɔ̀ mɛ, tɛ́ ń Sú nɛ̂-á yĩ̂nyõ ǹmɔ sṍnɔ́ náh sélɛ, sè kɩ viki to. 14 Yé yɛ pé yõ. Yɩ̃́tũbi ye pélɛ, nónó-á mɛ pé no yɩ̃́tũbi yahlɛ n tɛ̃. Tɛ́ yɩ̃́tũ̂-à mó tɔ̃ ǹ ní-ò yɩ̃́tũ̂ yah tɛ̃, pé nímí kɩ syɩkɩ de pwã̀h yɔ́ sɔkɔ.» 15 Képah sɔkɔ, Pyɛrɩ mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ, wǎh sõ̀ nɛ pé pé ní kwɔ wɛlɔ nónó noh pallɛ, à sé kɔ́r yo pé syah. 16 À mɛ pè syah nɛ: «Lékã́m kɛ̃́ névye se yépi tɔlɛ? 17 Yé náh pɩ̃ nɛ yî nónó pól-á n de vyãh sɔkɔ, sǎh ńkɛ̃́nɛ n syɔ̃ kèkùrkì sɔkɔ, ǹ tɛ́ n pyě n pɔ n wilki n kwɛ kèdúkúdahkɩ sɔkɔ di? 18 Ǹtɛ wɛlɔ nónó-á n wil vyãh sɔkɔ, sé sõ n wil sõnɔ sɔkɔ. Sépi ye n silki névilɛ Liyel yah. 19 Névi lékã́m sɔkɔ ye sõnɔ túkúnì n wil, ànɛ̂ nɛ́kókè mɔ́nɔ́lɛ, ànɛ̂ fɔ̀fɩ́kɩ̀ pɩ́nɔ́lɛ, ànɛ̂ prɔ̀prɔ̀ pɩ́nɔ́lɛ, ànɛ̂ yɩ̃belɛ, ànɛ̂ mɩ̀nɩ̀ yónɔ́lɛ, ànɛ̂ gbyɔlɛ. 20 Kénɛ tyi wɔ ye n silki névilɛ Liyel yah. Ǹtɛ névi-à ǹ gbã̀n wú-ńkɛ̃̂nɛ à yɩ̃nɛ wã̀ldì-á kè yo sɔ̃́ tɛ́ yõke yõ, képah náh n silki tɛ̃̀nɛ.»

Sê yɔ́ písê dɛ́nmɔnɔlɛ nɛ̂ náh pɩ Nsyifulɛ

21 Képah náh, Yesu yal nɛ́npɔ́ tɛ́ sɔkɔ Tiri ànɛ̂ Sidõ sétáh yõ. 22 Tɛ́ pi yɔ́ sõ̀ mɛ nɛ́npɔ́ nɛ̂-á Kanah nɛynɛ. Ǹmɔ mɛ pɔ Yesulɛ yúkɛy tɛ́ mɛ n de n syi, mɛ yo tũ ǹ tyɩ́ nɛ pé Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃, ǹmɔ nɛ̂-á Davidi Pídĩ́nɛ, à pé yãm yah. Ńkɛ̃́ sétõ yɔ́-á mɛ pé písê sɔkɔ mɛ ǹnɛ n kwlɔ képékèyɔ̂. 23 Ǹtɛ Yesu náh dahbɩ wilki ǹ tyɩ́. Ǹ tõ̀ sã́hpú mɛ nɔ de ǹnɛ tɛ́ kè yah kɔ̃ ǹ tyɩ́ nɛ, à pi mɛ̀ kɔ̃ à ǹ syɩ pé náh, à káh pé sõ̀ tɛ̃ nɛ n de n syi n yuku sɛ̃́. 24 Yesu mɛ nɛ, Liyel-á pé tɛkɩ mɔ Yisrayel no ó yĩnnɛ, pépi nónó-á mɛ képyɛ́nɩ̀ mɔ́npunɔ sɔ̃́. 25 Ǹtɛ pi mɛ nɔ pɔ ǹ gbètukunɔ di ǹ yah, tɛ́ yo ǹ tyɩ́ nɛ pé Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃, à pé yohnɩ n mɔ. 26 Yesu mɛ à syah nɛ, ké yah náh pè wɛ̃́npì yõke tɔkɔ n mɔ pã̀hnpye kɔ̃. 27 Pi mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ, gbɩ-á à yo pé yõ̀tɛ̃̀. Ǹtɛ pã̀hnpye wɔ-á n yõ sé nátãm yɛ̃́nmîrn yṍnkwɛnɔlɛ. 28 Képah sɔkɔ, Yesu mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ: «Pi, á sɛ̃ yĩ́ĩ́ ńmɔ yõ dɛ́. Wáh nɛ̂ yah kɔ̃, Liyel kɩ kè pɩ á tyɩ́.» Légbĩ́ mɛ̀ ó sɔkɔ, pi písê núkú dɛ.

Yámpú náhnáh dɛ́nmɔnɔlɛ

29 Képah náh, Yesu yal nɛ́npɔ́ à yuku Kalile yɔ́-ǹgbɛ̃ gbɔ̀pɔ. Tɛ́ dɔkɔ yuku yɔ̃lɩ yõ à kyɩ kɔ̃ tɛ̃. 30 Képah tɛ̃̀nɛ, nɛ́kwĩ́nkí pé yámpú tɛ̃ pɔ ǹ tyɩ́ à pɔ pè sah ǹ yah sɔkɔ. Túkù sõ̀ mɛ gbáhkɩ̀ núkú névyelɛ, túkù mɛ yɩ̃́tũbilɛ, túkù mɛ nɛ́dónènɛ, túkù mɛ kèdyɔ̀nɩ̀nɛ, à tahlɩ yámpú túkù tyɩ́. Tɛ́ Yesu mɛ pè dɛ mɔ. 31 Kè pɩ gbɛ̃̀ndùnìnɛ tɔ́wû tyɩ́, pǎh kèdyɔ̀nɩ̀ wɛ pè mɛ fɛ̃ n wɛkɩ, nɛ́dónè dónɔ́nɔ mɛ tyɛ, gbáhkɩ̀ núkú névye mɛ fɛ̃ n kɔ tómtóm, tɛ́ yɩ̃́tũbi mɛ fɛ̃ n yah. Képah tɛ̃̀nɛ, pè gbílkínɔ́ sah Yisrayel Liyel yõ.

Yesu tɔ̃ tɔ́wû ǹgbɛ̃ pu

32 Yesu ǹ tõ̀ sã́hpú ye, tɛ́ yo pé tyɩ́ nɛ, tɔ́wû mɛ̀ yãm-á mɛ péwɔ tɛ̃. Pé sèpĩ̀n tɔ̃́nɩ̀-á péwɔ náh sɔkɔ kwɛynɛ yɔ̀, tɛ́ yõ yõ kwâh náh se pé tyɩ́. Pé náh mɛ ké tyɩ́ nɛ pé pè fĩn n mɔ pè sɔkɔ kwɛkɩlɛ. Pé túkù-á kɩ kyɩ n syah n tɛ̃ n kwlɔ wɛ̃̀kɩ̀ yah. 33 Képah tɛ̃̀nɛ, ǹ tõ̀ sã́hpú à syah nɛ, pé se kɩ wɛ ńyãh yõkelɛ gbɛ̃́nnɩ mɛ̀ sɔkɔ, kɩ fɛ̃ tɔ́wû mɛ̀ dùkù kɔ̃ pè kɩ yõ tɔ̃ nɩ? 34 Yesu mɛ pé piki yah nɛ, búrn plɔ́ sɔ̃́ se mɛ pé tyɩ́ nɩ? Pè mɛ nɛ kwǎrninɔ-á, à tahlɩ yɛ̃́nképì yísyɔ́ tyɩ́. 35 Képah sɔkɔ, à tɔ́wû kɔ̃ pè kɔ̃ tɛ̃ sétáh. 36 Tɛ́ búrn plɔ́ kwǎrninɔ ànɛ̂ yɛ̃́nkyɔ nɔ́pi tɔkɔ, tɛ́ wɛkɩ Liyel tyɩ́, tɛ́ sè kwɔkɩ à ǹ tõ̀ sã́hpú kɔ̃ pè syi tɔ́wû kɔ̃. 37 Pé pól mɛ yõ tɔ̃, tɛ́ pè mɛ pé yṍnkwlɔnɔ tuke mɔ tɔkɔ yɩ̃́ kwǎrninɔlɛ. 38 Tɛ́ nónó-á sõ̀ yõ yõke mɛ̀nɛ, pè sõ̀ mɛ díbí nɛ́pĩ̂ kèyõ nínɔ́lɛ (4 000), syɔ́ ànɛ̂ wɛ̃́npì vyãh kɛ̃́nɛ. 39 Képah náh, Yesu tɔ́wû fĩn mɔ pè sɔkɔ, tɛ́ mɛ de krótókè sɔkɔ à sɔkɔ Makadã sétáh yõ.

16

Névye mɛ kélɛ n yah n kɔ̃ Yesu tyɩ́ nɛ à gbǐl yɔ́ pɩ, nɛ̂-á n wɛ̃kɩ nɛ wǎh n wil Liyel tyɩ́

1 Farisi wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́pú yísyɔ́ ànɛ̂ Sadusi wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́pú yísyɔ́ nɔ de Yesu tnɔ̂ nɛ pé à mɔ yah. Tɛ́ à syah nɛ à gbǐl yɔ́ pɩ pé yah, nɛ̂-á n wɛ̃kɩ nɛ wǎh n wil Liyel tyɩ́. 2 Képah sɔkɔ, Yesu mɛ yo pé tyɩ́ nɛ: «Gbĩ́yĩ́ de gbĩ́nɛ, yĩ̂nyõ-à mɛ gbɔ̃̌lɩ̀ɩ̀, yè n nɛ tyah yah-á kɩ yɩkɩ mɔ. 3 Tɛ́ séngbɔ̃́lɛ, yĩ̂nyõ-à mɛ fĩ̌nmɔ̀ɔ̀, yè n nɛ kwɛynɛ tyah yah náh n yɩkɩ n mɔ n pi. Yé mɛ fɛ̃ tyah dùkù wɔlɛ n pnɛ, tɛ́ tyi nónó wɔ-á mɛ n pɩ kwɛy gbĩ sɔkɔ, sǎh mɛ tyi nónónɛ n wɛ̃kɩ, yé tɛ̃ sépi wɔ dùkù pɩ̃ kwlɔ kɛ̀? 4 Kwɛy gbĩ névye náh plɛ. Pè náh mɛ tɛ̃ Liyel ó tyɩ́ yõ. Pè mɛ ké tyɩ́ nɛ mé gbǐl yɔ́ pɩ pé yah. Ǹtɛ kèyǎh ńtɛ̃ náh pɩ pè wɛ̃kɩ n pi, à wil Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyo-ò Nsyonasɩ tyɩ́ sɔkɔ.» Képah yóntɛnɔ náh, à pè sah nɛ́npɔ́ tɛ́ sɔkɔ.

5 Képah náh, Yesu ànɛ̂ ǹ tõ̀ sã́hpú-á n sɔkɔ yɔ́nkahnɩnɛ, ǹ tõ̀ sã́hpú dyɔ sõ̀ fwɔ búrn tɔ́kɔ́nsɔkɔnɔlɛ. 6 Yesu mɛ yo pé tyɩ́ nɛ: «Yé kyɔ̀mɩ̀nɔ́ pɩ. Yé yé gblɔ̌ynɛ n tɛ̃ Farisi wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́pú ànɛ̂ Sadusi wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́pú kɔ́kɔ́nɔ́lɛ.» 7 Képah sɔkɔ, ǹ tõ̀ sã́hpú tyah n sõ nɛ pépi-á pɔ búrn kɛ̃́nɛ, képah-á à kɔ̃ à n yo sɛ̃́ yɔ̀. 8 Ǹtɛ Yesu mɛ pé sõnɔ pɩ̃ tɛ́ yo pé tyɩ́ nɛ: «Liyel yõ sɛ̃́nyĩ-ńkɛ̃̂pú nɔ́pi. Sɔ̃́ pɩ tɛ́ yé n sõ sɛ̃́ nɛ, yé náh pɔ búrnnɛ képah-á? 9 Yé náh tɔ̃̌nɩ̀ mɛ sé dùkù pɩ̃ sɛ̃́ nɩ? Yé dyɔ náh mɛ n kwnɛ tɔlɛ máh búrn plɔ́ kwlɔ́lɛ díbí nɛ́pĩ̂ kèyõ nínɔ́ kyɛgbãm (5 000) pu, ànɛ̂ yáh yṍnkwlɔnɔ tɛ́lɔ́ tuke mɔ vyɔ́ yɩ̃́ dan nɛ̂nɛ di? 10 À tahlɩ máh búrn plɔ́ kwǎrninɔlɛ díbí nɛ́pĩ̂ kèyõ nínɔ́ (4 000) pu, tɛ́ yáh yṍnkwlɔnɔ tɛ́lɔ́ tuke mɔ tɔkɔ yɩ̃́ dan nɛ̂nɛ, yé dyɔ náh mɛ n kwnɛ kélɛ di? 11 Tɛ́ sɔ̃́ pɩ tɛ́ yé náh tɛ̃ wɛ pɩ̃ nɛ búrn tyɩ́ náh mé n yo yé tyɩ́, máh sõ̀ n yo yé tyɩ́ nɛ: ‹Yé yé gblɔ̌ynɛ n tɛ̃ Farisi wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́pú ànɛ̂ Sadusi wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́pú kɔ́kɔ́nɔ́lɛ?» 12 Képah sɔkɔ, pè pyě pɩ̃ nɛ mífã́hkɩ̀ sɔkɔ mɔ mɔ kɔ́kɔ́nɔ́ tyɩ́ náh sõ̀ Yesu n yo pé tyɩ́ nɛ pé pé gblɔ̌ynɛ n tɛ̃ kélɛ. Ǹtɛ Farisi wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́pú ànɛ̂ Sadusi wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́pú-á kwɔ́nɔ́ nɛ̂nɛ n kɔ̃, képah tyɩ́-á sõ̀ à n yo pé tyɩ́ nɛ pé pé gblɔ̌ynɛ n tɛ̃ kélɛ.

Pyɛrɩ-á nɛ̂ yo Yesu tyɩ́ sɔkɔ

13 Yesu-á kyɩ yĩni tɛ̃ Filipi-Sesarɩ gbɛ̃̀nyah tĩ̀nnɛ, à ǹ tõ̀ sã́hpú piki yah nɛ: «Névye tɛ̃̀ tyɩ́ nɛ̂ mɛ ńmɔlɛ, ńmɔ nɛ̂-á Névi Pídĩ́nɛ?» 14 Pè mɛ nɛ, túkù-á nɛ Wèlnwìlkì-ò Nsyɔ̃-á ǹnɛ. Túkù nɛ Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyo-ò Yeli-á ǹnɛ. Túkù mó nɛ Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyo-ò Nsyeremi-á, képah náh pɩ Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyo-ò yɔ́-á ǹnɛ. 15 Képah sɔkɔ, à tɔ̃ nɛ: «Ǹtɛ yépi-á dò, yépi tɛ̃̀ tyɩ́ nɛ̂ mɛ ńmɔlɛ?» 16 Simo Pyɛrɩ mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ: «Áwɔ ye Liyel nɛy yáhntɔkɔnɔlɛ. Liyel nɛ̂-á min nɛ́tɛ̃̂nɛ, ǹmɔ Pídĩ́ ye álɛ.» 17 Képah sɔkɔ, Yesu yo ǹ tyɩ́ nɛ: «Áwɔ tyɩ́ nɔ, Nsyonasɩ pídĩ́ Simo. Á náh wɛ di, névi náh wɛ̃kɩ álɛ tyi nɔ́pilɛ dɛ́, ń Sú Liyel nɛ̂-á mɛ yĩ̂nyõ sɔkɔ, ǹmɔ ye wɛ̃kɩ álɛ sélɛ. 18 Ǹtɛ ńmɔ kɩ yo á tyɩ́ nɛ: ‹Pyɛrɩ ye álɛ, (nɛ̂ kɔ́r-á légbɩ̃́lɛ). Tɛ́ kénɛ légbɩ̃́ yõ sɔkɔ ye mé kɩ ń yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkì sah. Tɛ́ kũ tǎhkɩ̀ ńtɛ̃ fyé náh tɛ̃ wɛ tir yɔ́ pɩ n pi pé sɔkɔ. 19 Mé kɩ Liyel tɔ̃́rɩ́ tyah yah gbɩ̃́nɩ́ kéníkɔ́pyélɛ ǹ kɔ̃. Wâh tir nɛ̂ yahle sétáh mɛ̀ yõ sɔkɔ, Liyel nɛ̂-á yĩ̂nyõ sɔkɔ, ǹ tɔ kɩ sah ké yõ sɔkɔ. Tɛ́ wâh nɛ̂ wɛ̃̀kɩ̀ kɔ̃ sétáh mɛ̀ yõ sɔkɔ, Liyel nɛ̂-á yĩ̂nyõ sɔkɔ, ǹ tɔ kɩ sah ké yõ sɔkɔ.» Mé kɩ áwɔ kɔ̃ á kɩ fɛ̃ Liyel tɔ̃́rɩ́ nɔlɩ yṍnɔ́ wɛ̃̀kɩ̀lɛ n kɔ̃. Wâh tir nɛ̂ yahle sétáh mɛ̀ yõ sɔkɔ, Liyel nɛ̂-á yĩ̂nyõ sɔkɔ, ǹ tɔ kɩ sah ké yõ sɔkɔ. Tɛ́ wâh nɛ̂ wɛ̃̀kɩ̀ kɔ̃ sétáh mɛ̀ yõ sɔkɔ, Liyel nɛ̂-á yĩ̂nyõ sɔkɔ, ǹ tɔ kɩ sah ké yõ sɔkɔ.» 20 Képah náh, Yesu ǹ tõ̀ sã́hpú gbah sni nɛ, pè káh kè yãh névi syah nɛ péwɔ-á Liyel nɛy yáhntɔkɔnɔlɛ dɛ́.

Yesu mɛ ǹ kúnɔ́ ànɛ̂ ǹ lékó yílkínmɔnɔ tyɩ́lɛ n yo

21 À tɔkɔ légbĩ́ tyɩ́, Yesu tyah ké yahlɛ n yo ǹ tõ̀ sã́hpú tyɩ́ nɛ, páh yɩ̃nɛ pé yuku Yerusalɛmɩ kwil sɔkɔ. Yèwàhnɩ̀, ànɛ̂ sárká syínwìlkìpu yõ̀tãm, ànɛ̂ Liyel tyi kõ̀nsàhnɔ́ kwɔ́pú-á kɩ yèvyãhrɩ náhnáh sah n pi péwɔ yõ. Pǎh kɩ pé ko mɔ, tɛ́ ké sèpĩ̀n tɔ̃́-ò sõlɛ, pé lékó-á kɩ yilki mɔ. 22 Képah tɛ̃̀nɛ, Pyɛrɩ mɛ à ye kɛ̃kɩ tɛ́ tyah n wɛkɩ ǹ yõ nɛ ńkɛ̃́, póllɛ pé Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃, képah náh à yĩni n tɛ̃ n pi. Liyel-á kɩ n tũ n mɔ ǹ yõ. 23 Ǹtɛ Yesu mɛ ǹ yah vi tɛ́ yo ǹ tyɩ́ nɛ: «To ń yah sétã̀n yõ̀tɛ̃̀ mɛ̀. Ńmɔ fɛ̃̀kɩ̀-ǹsah ye á n yah n kɔ̃. Yah, á sõnɔ náh mɛ núkúlɛ Liyel tyɩ́lɛ. Á sõnɔ mɛ núkúlɛ névi tyɩ́lɛ.»

Yesu sõ̀ tɛ̃ dùkùlɛ

24 Képah náh, Yesu yo ǹ tõ̀ sã́hpú tyɩ́ nɛ: «Névi nɛ̂-à mɛ ké tyɩ́ nɛ pé ńmɔ sõ̀ tɛ̃, tɛ̃̀ yɩ̃nɛ à ǹ gblɔ̌y tyi wɛ n yɛ, à mó ǹ syɩ syɩ dahnɩ twah ńmɔ sõ̀ tɛ̃. 25 Névi nɛ̂-à nɛ páh n to n pwah kũ yah, tɛ̃̀ náh tyɛ́-ńkɛ̃̂ min wɛ n pi. Tɛ́ nɛ̂-á tɛkɩ ǹ min sɔkɔ ńmɔ yĩnnɛ, tɛ̃̀ wɔ kɩ tyɛ́-ńkɛ̃̂ min wɛ. 26 Névi-à nɛ kèkõyṍ yî pól wɛ n pi, tɛ́ nɛ n tɛkɩ n pi ǹ min sɔkɔ, yõ se mɛ ké tyɩ́? Képah náh pɩ, kwâh se kɩ fɛ̃ wɛ névi tyɩ́ à kɩ tɔkɔ kɔ̃, ǹ min sɔ̃́nɛ? 27 Yé yah, Névi Pídĩ́ kɩ ǹ syɩ n pɔ n pi ànɛ̂ ǹ yĩ̂nyõ tõ̀npɩbɩlɛ ǹ Sú Liyel tɔ̃́rɩ́lɛ ǹ sɔkɔ. À kɩ pɔ nɛ́núkù núkú pól dyah à yɩ̃nɛ pé tyípɩ́nɩ̀nɛ. 28 Kègbɩ yõ mé kélɛ n yo yé tyɩ́, névye nónó-á ásõ̂, pé túkù náh tɔ̃̌nɩ̀ mɛ n ku n pi, tɛ́ kɩ Névi Pídĩ́ wɛ à kɩ mɛ n pi ǹ yõ̀tɔ̃rɩ́ sɔkɔ.»

17

Yesu dùkù vìnmɔnɔlɛ

1 Sèpĩ̀n kénúkò sɔ́kɔ́ntɛnɔ náh, Yesu mɛ Pyɛrɩ, ànɛ̂ Nsyakɩ, ànɛ̂ Nsyakɩ gbɛ̃̀ndĩ́ Nsyɔ̃ tɛ̃ pè yuku yɔ̃lɩ kèyy yɔ́ yõ, à kyɩ tɛ̃ pé tyɩ́lɛ. 2 Dǒ, Yesu dùkù vi mɔ pé yĩ́ yah. Ǹ yèpɔ tyah n tɛ̃ gbĩ sɔ̃́, tɛ́ ǹ flɔ mɛ piki prɛ́yy. 3 Moyisi ànɛ̂ Yeli núkú wil mɔ pé yah, tɛ́ mɛ n yãh ànɛ̂ Yesulɛ. 4 Képah sɔkɔ, Pyɛrɩ mɛ yo Yesu tyɩ́ nɛ, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃, pé pól tɛ̃̀nɔ́-á mɛ plɛ ásõ̂ dɛ́! Wàh kɩ mɛ ké tyɩ́, páh kɩ yèpyenɔ tɔ̃́nɔ́ pɩ: Núkú-á kɩ pɩ ǹmɔ tyɩ́lɛ, núkú kɩ pɩ Moyisi tyɩ́lɛ, núkú mó pɩ Yeli tyɩ́lɛ. 5 Wǎh mɛ képah yónɔ́ sɔkɔ, ńyĩ́rkì yɔ́ núkú wil ńvyɔ̃́ɔ̃ à fob mɔ pé yõ. Tɛ́ yĩ́npɔ̃́ yɔ́ mɛ wil ńyĩ́rkì mɛ̀ sɔkɔ nɛ: «Nɛ̂-á yɔ̀, ńmɔ nɩ̀dɛ̀ Pídĩ́ ye. Ǹmɔ ye ń nɩ̀vɩ̀nɩ̀ yõlɛ. Yé nɛ n nohnɩ ǹ tyɩ́.» 6 Yesu tõ̀ sã́hpú nɔ́pi-á képah tɛ̃̀ noh ńyãh sɔkɔ, pè syɩkɩlɩ pé yah di sétáh tíkí tɛ̃̀ tyɩ́. 7 Képah sɔkɔ, Yesu mɛ nɔ de pé tnɔ̂ à tũ pé tyɩ́, tɛ́ yo pé tyɩ́ nɛ: «Yé yuku, yé káh n yɛ tíkí yé tɛ̃.» 8 Pǎh pé yey yɔ̃, pè Yesu ó wɛ ǹ gblɔ̌y núkúnínɛ. 9 Pǎh pé syɩ yɔ̃lɩlɛ n tiki, Yesu mɛ pè sni nɛ: «Yáh nɛ̂ wɛ, yé káh kè yãh nɛy tyɩ́, fɔ́ɔ́ kè syi n pɔ n nɔ Névi Pídĩ́ lékó yílkínmɔnɔ tyɩ́.»

10 Képah sɔkɔ, ǹ tõ̀ sã́hpú mɛ à piki yah nɛ, ǹtɛ sɔ̃́ se pɩ tɛ́ Liyel tyi kõ̀nsàhnɔ́ kwɔ́pú wɔ nɛ ńkɛ̃́ Yeli ǹgbò-á yɩ̃nɛ à pɔ Liyel nɛy yáhntɔkɔnɔ yah nɩ? 11 À mɛ yo pé tyɩ́ nɛ: «Gbɩ ye Yeli ye yɩ̃nɛ à pɔ tyi pól tɔ̃ sah. 12 Ǹtɛ mé kélɛ n yo yé tyɩ́, Yeli pɔ tɛ tɛ́ pè náh à yah pɩ̃. Pè pé dyɔ pɩ ǹ sɔkɔ. Sɛ̃́ ye Névi Pídĩ́ tɔ kɩ fṍhnɔ́ wɛ n pi pé gbõ̀.» 13 Képah sɔkɔ, ǹ tõ̀ sã́hpú núkú pɩ̃ nɛ Wèlnwìlkì-ò Nsyɔ̃-á à n ye.

Ǹdyɩ̀kɩ̀npɩ yɔ́ dɛ́nmɔnɔlɛ

14 Yesu ànɛ̂ ǹ tõ̀ sã́hpú nɔ́pi-á pɔ yĩni tɛ̃ tɔ́wû sɔkɔ gbĩ́ nɛ̂nɛ, dĩ́ yɔ́ nɔ de Yesulɛ à gbètukunɔ di ǹ yah, tɛ́ yo ǹ tyɩ́ nɛ, 15 pé Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃, à pé pídĩ́ yãm yah. Ǹdyɩ̀kɩ̀npɩ-á ǹnɛ, wǎh mɛ n kwlɔ kégbɩlɛ. Kèyǎhlɛ à n syɩkɩ n de nyàh sɔkɔ, képah náh pɩ ni sɔkɔ. 16 Páh pɔ ǹnɛ ǹ tõ̀ sã́hpú tyɩ́, tɛ́ pè náh tɛ̃ wɛ à dɛ mɔ. 17 Képah tɛ̃̀nɛ, Yesu wɛkɩ pé yõ nɛ: «Nɛ́pêl yísyɔ́lɛ n yah dɛ́, Liyel yõ sɛ̃́-ńkɛ̃̂pú nɔ́pi. Mé kɩ tɛ̃ yélɛ, pópó kɩ pɔ syɩ gbĩ́ nɛ̂ tɛ̃̀ tyɩ́? Mé kɩ yé sṍmnɔ́lɛ n pɩ, pópó kɩ pɔ syɩ gbĩ́ nɛ̂ tɛ̃̀ tyɩ́? Yé pɔ ǹnɛ ń kɔ̃ ásõ̂.» 18 Pǎh pɔ ǹnɛ, Yesu dírí kõ sétõ yõ nɛ̂-á mɔ ǹ sɔkɔ ǹdyɩ̀kɩ̀nɩ̀nɛ, à mɛ wil dípír sɔkɔ. Nɛ́npɔ́ swɔ, dípír núkú dɛ. 19 Képah tɛ̃̀nɛ, Yesu tõ̀ sã́hpú nɔ de Yesu tnɔ̂ pé yahlɛ tɛ́ à piki yah nɛ, sɔ̃́ se pɩ tɛ́ pépi wɔ sõ̀ tɛ̃ sétõ mɛ̀ yĩni wilki kwlɔ dípír mɛ̀ sɔkɔ nɩ? 20 À mɛ yo pé tyɩ́ nɛ: «Yé Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ yilɔ kah mɔ képah ye. Kègbɩ yõ mé kélɛ n yo yé tyɩ́, yé Liyel yõ sɛ̃́nɔ́-à mɛ nɔ mútárdɩ̀ pi* fyélɛ, yé náhkɩ fɛ̃ yo yɔ̃lɩ mɛ̀ tyɩ́ nɛ kè yal ásõ̂ kè kyɩ n tɛ̃ yàhàh, tɛ́ kè náhkɩ mó tɔ̃ kè pɩ. Yé náh náhkɩ tir yɔ́ ńtɛ̃ pɩ n kwlɔ n pi dò. [ 21 Ǹtɛ sétõ mɛ̀ dùkùlɛ, nɛ́ nírí pɩ́nɔ́ ànɛ̂ níkì tɛ̃́nɔ́ ó sɔkɔ náh, à náh fɛ̃ n yĩni.]»

Yesu mɛ ǹ kúnɔ́ ànɛ̂ ǹ lékó yílkínmɔnɔ tyɩ́lɛ n tɔ̃ n yo

22 Sõ yɔ́lɛ, Yesu ànɛ̂ ǹ tõ̀ sã́hpú sõ̀ mɛ tùkènmɔnɔlɛ Kalile mara sɔkɔ. À mɛ yo pé tyɩ́ nɛ: «Pè kɩ Névi Pídĩ́ tɛ̃ dahbɩ névye gbõ̀, 23 pè kɩ à ko mɔ. Ǹtɛ ké sèpĩ̀n tɔ̃́-ò sõlɛ, ǹ lékó kɩ yilki mɔ.» Wɛlɔ nɔ́pi nóhnɔ́ ǹ tõ̀ sã́hpú yah kwɔ kègbɩlɛ.

Yesu ànɛ̂ Pyɛrɩ mɔ́rɩ́ mɔ́nɔ́lɛ Liyel ní-ńsah gbô

24 Yesupi-á kyɩ yĩni tɛ̃ Kapɛrnayumi kwil sɔkɔ, Liyel ní-ńsah gbô mɔ́rɩ́ syípú nɔ de Pyɛrɩlɛ tɛ́ à piki yah nɛ, pé kwɔ́-ò dĩ́ kó mɛ Liyel ní-ńsah gbô mɔ́rɩ́lɛ n mɔ nɩ? 25 À mɛ nɛ àwe-á, wǎh mɛ kélɛ n mɔ kɛ̀. Pyɛrɩ-á kyɩ yĩni tɛ̃ gbô, Yesu ǹgbò à piki yah nɛ: «Simo-Pyɛrɩ, áwɔ sõnɔ tɛ̃̀ nɛ̂nɛ à yuku mɔ́rɩ́ mɔ́nɔ́ tyɩ́ sɔkɔ? Kàh mɛ mɔ́rɩ́lɛ nɛ̂-á kɩ kèkõyṍ yõ̀tãmnɛ n kɔ̃, kwil wɛ̃́npì se kɩ n mɔ kélɛ, tĩ̂, nɛ́pân se?» 26 Pyɛrɩ mɛ nɛ nɛ́pân-á. Yesu mɛ nɛ: «Kàh pɩ sɛ̃́, kwil wɛ̃́npì wɔ vyãh náh mó mɛ ké mɔ́nɔ́ sɔkɔ kɛ̀. 27 Ǹtɛ mé náh mɛ ké tyɩ́ nɛ no nɔ́pi kélɛ nɛ n sõ kétúkùyɔ̂. Képah ye, kyɩ dlóy mɔ Kalile yɔ́-ǹgbɛ̃ sɔkɔ, yɛ̃́nkɔ̂ nɛ̂-á kɩ pɔ tɛ̃ gbennɛ, ǹ vyãh yɩkɩ n mɔ n yah, á kɩ pɔ́ wɛ ké sɔkɔ. Kè wilki n kyɩ mɔ́rɩ́ mɔ pé tyɩ́, ńmɔ ànɛ̂ áwɔ tyɩ́lɛ.»

18

Névi nɛ̂-á kɩ pɩ nɛ́-ǹgbɛ̃nɛ kal Liyel tɔ̃́rɩ́ nɔlɩ yṍnɔ́ sɔkɔ

1 Légbĩ́nɛ, Yesu tõ̀ sã́hpú nɔ de ǹnɛ, tɛ́ à piki yah nɛ, nɛ̂ se nɛ́-ǹgbɛ̃nɛ kal Liyel tɔ̃́rɩ́ nɔlɩ yṍnɔ́ sɔkɔ nɩ? 2 Képah tɛ̃̀nɛ, Yesu mɛ wɛ̃́npir tyɩ̃́ɩ̃ yɔ́ ye pɔ sah pé nɩyṍ, tɛ́ yo pé tyɩ́ nɛ: 3 «Kègbɩ yõ mé kélɛ n yo yé tyɩ́, nɛ́ yé náh yé nnɔ vi mɔ à pɩ wɛ̃́npì tyɩ́ kɔ̃lɛ, yé náh Liyel tɔ̃́rɩ́ nɔlɩ yõ n pi. 4 Névi nɛ̂-à kɩ ǹ gblɔ̌y tiki mɔ pɩ tyɩ̃́ɩ̃ wɛ̃́npir mɛ̀ sɔ̃́, tɛ̃̀ wɔ ye kɩ pɩ nɛ́-ǹgbɛ̃nɛ kal Liyel tɔ̃́rɩ́ nɔlɩ yṍnɔ́ sɔkɔ. 5 Névi nɛ̂-à wɛ̃́npir mɛ̀ kénkɔ̃ tɛ̃́nɔ́ plɛ ńmɔ yĩnnɛ, ńmɔ ye tɛ̃̀ tɛ̃ plɛ.»

Gbáhdyâh gbáhndinsàhnɔ́lɛ

6 «Ǹtɛ wɛ̃́npì* nónó-á sɛ̃ ńmɔ yõ yɔ̀, névi nɛ̂-à pé sɔkɔ yɔ́ yõ yɩkɩ mɔ tyípékè pɩ́nɔ́ sɔkɔ, pàh yínɔ́nan ǹgbɛ̃̀kɩ̀ yɔ́ toh tɛ̃̀ yègbɩ tɛ́ à tu dah mɔ pnɛ yɔ tì tɛ̃̀-ǹsah sɔkɔ kè kɔ̃ kè à yõ, képah kɩ fṍnfṍ kal tɛ̃̀nɛ. 7 Pèkè mɛ kèkõyṍ névye yõ névye yõ yɩ́kɩ́nmɔnɔ yĩnnɛ tyípékè pɩ́nɔ́ sɔkɔ. Névye yõ tɛ̃̀ wɔ náh fɛ̃ n yɛ yɩ́kɩ́nɔ́lɛ ó, ǹtɛ névi nɛ̂ gbõ̀ yõ sɛ̃́nkɔ̃-à wɛ, pèkè kɩ tɛ̃̀ nɔ. 8 Á gbõ̀, képah náh pɩ á gbáhkɩ̀-à kɩ nɛ̂ n dah n mɔ álɛ tyípékè sɔkɔ, kè kãm milki fɩ́ɩ́ álɛ. Wâh tɛkɩ á gbõ̀, képah náh pɩ á gbáhkɩ̀ sɔkɔ tɛ́ tyɛ́-ńkɛ̃̂ min wɛ, képah kɩ fṍnfṍ kal álɛ á mínndahnmɔnɔ yõ ní-ńkɛ̃̂ nyàhnpèkè sɔkɔ gbã̀n nínì ànɛ̂ gbyẽ̂h nínìnɛ á tyɩ́. 9 Á yĩ́-à kɩ nɛ̂ n dah n mɔ álɛ tyípékè sɔkɔ, kè gbahlɩ n wilki n milki fɩ́ɩ́ álɛ. Wâh tɛkɩ á yĩ́ sɔkɔ tɛ́ tyɛ́-ńkɛ̃̂ min wɛ, képah kɩ fṍnfṍ kal álɛ á mínndahnmɔnɔ yõ ní-ńkɛ̃̂ nyàhnpèkè sɔkɔ yɩ̃́ nínɔ́lɛ á tyɩ́.»

Képɔ́ mɔ́npunɔ wɛ́ntɛ̃nɔlɛ

10 «Yé yé gblɔ̌y tɛ̃ wɛ̃́npì† nɔ́pi sɔkɔ yɔ́ yílɔ́nɔ́lɛ. Ǹgbǒ yĩ̂nyõ tõ̀npɩbɩ nónó-á n yah pé yõ, pè mɛ gbĩ́mɛgbĩ́ ń Sú Liyel yah sɔkɔ yĩ̂nyõ dɛ́. [ 11 Yé náh wɛ di, névye nónó-á mɛ mɔ́npunɔlɛ, pépi pwah n mɔ yĩn ye Névi Pídĩ́ pɔ.]

12 Yépi tɛ̃̀ tyɩ́ à; sɔ̃́ kénkɔ̃-á képyɛ́nɩ̀ lèkwɛ̌-à mɛ dĩ́ yɔ́ tyɩ́ à mɛ n fɛ̃ yɔ̃lɩ yõ, tɛ́ núkú mɔ pu sé sɔkɔ, à náh tikiyẽ́h pɔ́ gbãm pɔ́ kwǎryãh nɔ́pi tɛ́lɔ́ sah n pi nɛ́npɔ́, tɛ́ kyɩ mɔ́npunɔ mɛ̀ yah n kɔ̃ n pi di? 13 Tɛ́ gbɩ yõ mé kélɛ n yo yé tyɩ́, wàh à wɛ tɛ̃, ǹ nɩ n vɩ ǹmɔlɛ à kal tikiyẽ́h pɔ́ gbãm pɔ́ kwǎryãh nɔ́pi tɛ́lɔ́lɛ, nónó náh mɔ pu. 14 Sɛ̃́ ye yé Sú Liyel nɛ̂-á mɛ yĩ̂nyõ, ǹ tɔ náh mɛ ké tyɩ́ nɛ wɛ̃́npì nɔ́pi sɔkɔ yɔ́ ńtɛ̃ mɔ n pu.»

Tyípékè pɩ́-ò tɛ̃ n pɔ dùkùlɛ gbɩ wɛ̃̀kɩ̀ yõ

15 Yesu tɔ̃ nɛ: «Á yṹnpi yɔ́-à tyípékè pɩ [á tyɩ́], kyɩ n wil ǹ tyɩ́, ǹ ǹ yah yo yé nímí wrɔ́ ó sɔkɔ. Wàh sah á tyɩ́ yõ, yé yṹnpíkì kɩ yuku yahlɛ. 16 Wàh yahle, kyɩ nɛ́núkù képah náh pɩ nímí yah n dohnɩ á gblɔ̌y yõ ńtɔ̃, yè kyɩ ké yah wah. Sɛ̃́ ye Liyel wɛy yo kélɛ nɛ, ké yah-á yɩ̃nɛ kè wah tàrfyɔ̀ nɛ́pĩ̂ nímí, képah náh pɩ tɔ̃́mɩ́ yĩ́ yah. 17 Tɛ́ wàh yahle sàhnɔ́lɛ pépi tɔ tyɩ́ yõ, kyɩ ké yah yo ńmɔ yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkì tyɩ́. Wàh se tɔ̃ yahle sàhnɔ́lɛ pépi tɔ tyɩ́ yõ, ǹnɛ nɛ n mɔ n kõ Liyel wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́-ńkɛ̃̂pú sɔkɔ, képah náh pɩ mɔ́rɩ́ syípú sɔkɔ.

18 Kègbɩ yõ mé kélɛ n yo yé tyɩ́, yâh tir nɛ̂ yahle sétáh mɛ̀ yõ sɔkɔ, Liyel nɛ̂-á yĩ̂nyõ sɔkɔ, ǹ tɔ kɩ sah ké yõ sɔkɔ. Tɛ́ yâh nɛ̂ wɛ̃̀kɩ̀ kɔ̃ sétáh mɛ̀ yõ sɔkɔ, Liyel nɛ̂-á yĩ̂nyõ sɔkɔ, ǹ tɔ kɩ sah ké yõ sɔkɔ.

19 Mé kélɛ n yo yé tyɩ́ tɔlɛ, yé sɔkɔ nɛ́pĩ̂ nímí tɛ̃̀-à fyɔ̀ pé yégbékè pɩ núkúlɛ sétáh mɛ̀ yõ, tɛ́ kwáhdúkú nɛ̂ ni ń Sú Liyel tyɩ́, à kɩ kélɛ pè kɔ̃. 20 Yé náh wɛ di, nɛ́pĩ̂ nímí képah náh pɩ tɔ̃́mɩ́-à wɛ̃ tuke mɔ ńyãh sɔkɔ ńmɔ yĩn yõ, mè n nɛ mɛ pé nɩyṍ.»

Névye-á yɩ̃nɛ pè nɛ n yɔ̃ n mɔ wɛ̃nɛ n kɔ̃ dùkù nɛ̂nɛ

21 Képah sɔkɔ, Pyɛrɩ mɛ nɔ de Yesu tnɔ̂ tɛ́ yo ǹ tyɩ́ nɛ, pé Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃, pé yṹnpi yɔ́-à n pɩ n de pé tyɩ́, gbáhyɩ̃́ sɔ̃́ se pé yɩ̃nɛ pé yɔ̃ mɔ à kɔ̃ nɩ? Fɔ́ɔ́ gbáhyɩ̃́ kwǎrninɔ se nɩ? 22 Yesu mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ: «Ɔ̃́ɔ̃, mé náh n yo n pi á tyɩ́ nɛ gbáhyɩ̃́ kwǎrninɔ-á dɛ́, ǹtɛ fɔ́ɔ́ gbáhyɩ̃́ kwǎrninɔ sàh-ǹtã̀nnɔ́ tikitɔ̃nɩ́ pɔ́ gbãm ye.

23 Yé yah, Liyel tɔ̃́rɩ́-á kɩ fɛ̃ tɔkɔ sãh sèmìrkì nɛ̂nɛ, kè wɛ yɔ̀: Yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ yɔ́ lésõ mɛ ké tyɩ́ nɛ pé pé pɔ́ tyɩ́ yah wah ànɛ̂ pé tõ̀npɩbɩlɛ. 24 Pǎh tyah pɔ́ yã́hnɔ́lɛ, pè ǹ tõ̀npɩ yɔ́ tɛ̃ pɔ ǹ tyɩ́, ǹ kɔ̃lɩ ǹgbɛ̃-á sõ̀ mɛ nɛ̂ yõ, fɔ́ɔ́ talã‡ pɔ́ plɔ́ kèyõ kwlɔ́lɛ (10 000). 25 Tɛ́ kwâh náh sõ̀ mɛ dĩ́ mɛ̀ tyɩ́ ké dyah dyah tɛ̃̀nɛ. Kǎh pɩ sɛ̃́, yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ nɛ, pè à tɛ̃ yãm, ànɛ̂ ǹ kyɩlɛ, ànɛ̂ ǹ wɛ̃́npìlɛ, à tahlɩ ǹ gbã̀n yî pól tyɩ́, pè kɔ̃lɩ mɛ̀ dyah. 26 Képah tɛ̃̀nɛ, tõ̀npɩ mɛ̀ mɛ ǹ gbètukunɔ di tɛ́ ǹ yah kwĩnki sétáh yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ yah, tɛ́ yo ǹ tyɩ́ nɛ, à ǹ gblɔ̌y yɛ à mó pé syɩkɩ n yah kwéy, páh kɩ pɔ ké pól dyah ǹ tyɩ́. 27 Wǎh képah yo sɛ̃́, ǹ yãm yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ kah tɛ̃. À mɛ à fĩn mɔ tɛ́ kɔ̃lɩ mɛ̀ yɔ̃ mɔ à kɔ̃. 28 Kénɛ dĩ́-á fyɔ̀ wil, à ǹ ní-ò tõ̀npɩ yɔ́ yohnɩ ǹmɔ kɔ̃lɩ kwéy-á sõ̀ mɛ nɛ̂ yõ deniye§ pɔ́ plɔ́ lèkwɛ̌lɛ. À mɛ à fyãh tɛ̃ ǹ yègbɩ tyɩ́ à ǹnɛ n fɩ̃ kírr, tɛ́ à syah nɛ ńkɛ̃́, pé kɔ̃lɩ nɛ̂-á mɛ ǹ yõ, à pé dyah kélɛ. 29 Ǹ ní-ò mɛ̀ mɛ ǹ gbètukunɔ di ǹ yah tɛ́ yo ǹ tyɩ́ nɛ, à ǹ gblɔ̌y yɛ à mó pé syɩkɩ n yah kwéy, páh kɩ pɔ kè dyah ǹ tyɩ́. 30 Ǹtɛ à yahle, tɛ́ se tɔ̃ à tɛ̃ kyɩ dah mɔ wɔ̀kɔ̀npèkè sɔkɔ, fɔ́ɔ́ kɩ pɔ nɔ gbĩ́ nɛ̂-á à kɩ kɔ̃lɩ mɛ̀ dyah. 31 Pé no tõ̀npɩbɩ-á képah tɛ̃̀ wɛ sɛ̃́, kè pé yah kwɔ kègbɩlɛ. Pè mɛ kyɩ sé pól yo pé yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ syah. 32 Képah sɔkɔ, yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ mɛ pè kɔ̃ pè à ye pɔ, tɛ́ yo ǹ tyɩ́ nɛ: ‹Tõ̀npɩ nɛ́po. Wáh lésõ ń ni, képah ye mé á kɔ̃lɩ yɔ̃ mɔ ǹ kɔ̃. 33 Ǹtɛ áwɔ tɔ náh sõ̀ yɩ̃nɛ ǹ á ní-ò yãm yah, ńmɔ-á á yãm yah sɔ̃́ di?› 34 Tɛ́ fɔ̀kɔ̀vyã̀hnɩ̀ képékè tɛ̃̀ tyɩ́, yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ à dahbɩ wɔ̀kɔ̀npèkè névye fṍhpúpêl gbõ̀, fɔ́ɔ́ kɩ syi pɔ nɔ gbĩ́ nɛ̂-á à kɩ yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ pɔ́ póllɛ à dyah. 35 Sɛ̃́ ye ń Sú Liyel kɩ n pɩ n pi yé tɔlɛ, yâh n yɔ̃̀nmɔ-ńkɛ̃̂nɛ wɛ̃nɛ n kɔ̃ yé nnɔ póllɛ.»

19

Yesu-á kwɔ́nɔ́ nɛ̂ kɔ̃ fúr yɩ́kɩ́nɔ́ tyɩ́ yõ

1 Yesu-á tyɛ ǹ wɛynɛ gbĩ́ nɛ̂nɛ, à yal Kalile mara sɔkɔ à yuku Nsyude mara tyah yɔ́ sɔkɔ, nɛ̂-á mɛ Nsyurdɛ̃ yɔ́nkahnɩnɛ. 2 Tɔ́wû ǹgbɛ̃ yɔ́ mɛ ǹ sõ̀ tɛ̃ yuku, tɛ́ à mɛ pé yámpú dɛ mɔ nɛ́npɔ́. 3 Képah sɔkɔ, Farisi wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́pú yísyɔ́ nɔ de ǹ tnɔ̂ nɛ pé à mɔ yah, tɛ́ à piki yah nɛ, ké wɛ̃̀kɩ̀ se mɛ dĩ́ tyɩ́ à kɩ ǹ kyɩ fĩn mɔ, kàh sɔ̃́ mɛ tyídúkú nɛ̂ yõ nɩ? 4 Yesu mɛ yo pé tyɩ́ nɛ: «Yé náh kè kar yah Liyel wɛy sɛ́bɛ́y sɔkɔ nɛ, kèkõyṍ mɔ gbĩ́nɛ, Kèkõyṍ mɔ́-ò-á pè mɔ dĩ́ ànɛ̂ sêlɛ di? 5 Wǎh nɛ, képah-á dĩ́-á kɩ yal ǹ sú ànɛ̂ ǹ yṹ tnɔ̂, tɛ́ kɩ kwrɔ mɔ ǹ kyɩlɛ, pé nímí kɩ pɩ wil gbɛ̃́nsê núkúlɛ. 6 Kǎh pɩ sɛ̃́, nímí náh tɔ̃ pélɛ dɛ́, núkú-á pélɛ. Liyel-á nónó kwrɔ mɔ, nɛy káh pè gbɛkɩ.» 7 Képah tɛ̃̀nɛ, Farisi wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́pú à syah nɛ, ǹtɛ sɔ̃́ se pɩ tɛ́ Moyisi kè kõ sah nɛ, névi nɛ̂-à ǹ kyɩlɛ n fĩn mɔ, tɛ̃̀ ǹ fĩn mɔ mɔ tàrfyɔ̀ sɛ́bɛ́y pɩ à kɔ̃ à mó pyě à fĩn mɔ nɩ?* 8 À mɛ yo pé tyɩ́ nɛ: «Yépi nòhnɩ̀-ǹkɛ̃̂ yĩn ye Moyisi kɔ̃ à képah wɛ̃̀kɩ̀lɛ yé kɔ̃ kɛ̀. Ńkɛ̃́ sɛ̃́ náh se lésõ kélɛ ké tyàh-ǹsah sɔkɔ tɛ́. 9 Tɛ́ ńmɔ kélɛ n yo yé tyɩ́ nɛ, névi nɛ̂-à ǹ kyɩ fĩn mɔ nɛ́ fɔ̀fɩ́kɩ̀ tɛ̃̀ tyɩ́ yõ náh, tɛ́ sékáhkɩ́ tɔkɔ, fɔ̀fɩ́kɩ̀-á tɛ̃̀ n pɩ.»

10 Képah sɔkɔ, Yesu tõ̀ sã́hpú yo ǹ tyɩ́ nɛ, dĩ́ yĩ́n-ńsah-à mó mɛ pɔ sah képah yõ à yuku ǹ kyɩ tyɩ́ tĩ̀nnɛ, sê tɔ́kɔ́-ńkɛ̃̂-á fṍnfṍ dò. 11 Yesu mɛ yo pé tyɩ́ nɛ: «Wɛy nɛ̂-á mé kɩ n yo n pi yé tyɩ́ yɔ̀, no pól náh fɛ̃ ké syɩ́kɩ́-ńsah wɛ n pi. Ǹtɛ Liyel-á ké fɛ̃̀npɩ̃nɔ lékã́mnɛ nónó kɔ̃, pépi wɔ kɩ fɛ̃ ké syɩ́kɩ́-ńsah wɛ. 12 Yé náh wɛ di, tyi yísyɔ́ mɛ nónó-á díbí kɔ̃ pè náh syɔ́lɛ n tɔkɔ: Túkù mɛ pé dúbí-ńsah dùkù sɔkɔ, pè náh mɛ díbí sɔkɔ. Túkù mɛ névye ye mɩ pélɛ pè kɔ̃ pè náh mɛ díbí sɔkɔ. Túkù mó sétɔ́kɔ́kɩ̀ yahle Liyel yõ̀tɔ̃rɩ́ yah yúkúnɔ́ yĩnnɛ. Nɛ̂-à kɩ fɛ̃ wɛy mɛ̀ syɩ́kɩ́-ńsah wɛ n pi, tɛ̃̀ kɩ ké syɩ́kɩ́-ńsah wɛ.»

Yesu sãm mɔ́nɔ́lɛ wɛ̃́npì sɔkɔ

13 Képah tɛ̃̀nɛ, névye pɔ wɛ̃́npì yrɔ̃́lɛ Yesu tyɩ́ nɛ à ǹ gbã̀n sah pé yõ à Liyel ni pé tyɩ́. Ǹtɛ ǹ tõ̀ sã́hpú mɛ tyah dírílɛ n kõ pé yõ. 14 Képah sɔkɔ, Yesu mɛ yo pé tyɩ́ nɛ: «Yé yɛ wɛ̃́npì kɔ̃ pè nɛ n pɔ n pɔ ńmɔ tyɩ́. Yé káh pé yahlɛ n kõ. Yé náh wɛ di, névye nónó dùkù-á mɛ wɛ̃́npì nɔ́pi tyɩ́ kɔ̃lɛ, pè kɩ Liyel tɔ̃́rɩ́ nɔlɩ yõ n pi.» 15 Képah tɛ̃̀nɛ, wǎh ǹ gbã̀n sah tɛ pé yõ, à yal nɛ́npɔ́.

Tahrɩ tyɩ́ yónɔ́lɛ

16 Képah tɛ̃̀nɛ, kètɛ̃̀npìkì yɔ́ nɔ de Yesulɛ tɛ́ à piki yah nɛ, kwɔ́-ò dĩ́, tir nɛ̂ sé pé yɩ̃nɛ pé pɩ tyípépɛ̌ynɛ pé mó tyɛ́-ńkɛ̃̂ min wɛ nɩ? 17 Yesu mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ: «Sɔ̃́ pɩ tɛ́ á ńnɛ n piki n yah pèpɛy tyɩ́ yõ? Pèpɛy núkú ó mɛ. Wáh kɩ mɛ ké tyɩ́ nɛ á min wɛ, Liyel tyi kõ̀nsàhnɔ́ wã̀llɛ n kɔ.» 18 À mɛ nɛ Liyel tyi kõ̀nsàhnɔ́ nónó tãn se nɩ? Yesu mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ: «Káh nɛ́kókè mɔ, káh fɔ̀fɩ́kɩ̀ pɩ, káh yɩ̃be yɩ̃, káh mɩ̀nɩ̀ sah nɛy yõ. 19 Yõ̀yénnɛ n sah á sú ànɛ̂ á yṹ yõ. Yɛ á ní-ò tyɩ́ nɔ á tyɩ́ á gblɔ̌y tyɩ́ kɔ̃lɛ.» 20 Képah tɛ̃̀nɛ, kénɛ kètɛ̃̀npìkì mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ, páh mɛ sépi tɛ̃̀ póllɛ n pɩ dò, kèyǎh se tɔ̃ mɛ wũ pé tyɩ́ pɩ pɩ tɛ̃̀nɛ nɩ? 21 Yesu mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ: «Wáh kɩ mɛ ké tyɩ́ nɛ á tyi pól tũ, gbã̀n yî nónó-á mɛ á tyɩ́, kyɩ sè yãm ǹ tɛ́ sé pɔ́ dibi yãm tãn kɔ̃. Képah sɔkɔ, á kɩ tahrɩ wɛ Liyel fṍ sɔkɔ. Képah-à pɩ, ǹ pɔ ńmɔ sõ̀ tɛ̃.» 22 Wǎh képah tɛ̃̀ noh sɛ̃́, à sɔkɔ yahlɛ yɩ́kɩ́nsàhnɔ́lɛ. Kwâh nɛ́tɛ̃̂ ǹgbɛ̃ ye sõ̀ ǹnɛ képah ye.

23 Képah sɔkɔ, Yesu mɛ yo ǹ tõ̀ sã́hpú tyɩ́ nɛ: «Kègbɩ yõ mé kélɛ n yo yé tyɩ́, tàh Liyel tɔ̃́rɩ́ nɔlɩ wɛ́nyõnɔlɛ, kè kɩ tah dɛ́. 24 Mé kélɛ n tɔ̃ n yo yé tyɩ́, yã̀hmɩ́kɩ̀ dénwìlnɔ́lɛ sèndi pwã̀h sɔkɔ, képah ńtɛ̃ kɩ dɔ̀dɔ̀ kal tàh Liyel tɔ̃́rɩ́ nɔlɩ wɛ́nyõnɔlɛ.» 25 Yesu tõ̀ sã́hpú-á képah noh sɛ̃́, pé gbã̀n kah du. Pè mɛ nɛ, ǹtɛ nɛ̂ wɔ se kɩ mó fɛ̃ pwah nɩ? 26 Yesu mɛ yɔ̃ pè yah, tɛ́ yo pé tyɩ́ nɛ: «Névye tɛ̃̀ wɔlɛ, pè náh fɛ̃ kè pɩ n pi. Ǹtɛ Liyel kɩ fɛ̃ tyi pól pɩ.»

27 Képah sɔkɔ, Pyɛrɩ mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ, à yah, pépi-á pé tyi pól sah tɛ́ ǹmɔ sõ̀ tɛ̃. Pépi tyɩ́ se kɩ n pɩ n pi sɔ̃́ nɩ? 28 À mɛ yo pé tyɩ́ nɛ: «Kègbɩ yõ mé kélɛ n yo yé tyɩ́, Névi Pídĩ́-à pɔ kɔ̃ tɛ̃ ǹ tɔ̃́rɩ́ kǒ yõ kèkõyṍ késã́n sɔkɔ gbĩ́ nɛ̂nɛ, yépi nónó-á ńmɔ sõ̀ tɛ̃, yé tɔ kɩ kɔ̃ tɛ̃ tɔ̃́rɩ́ klǒ gbɔ̃ninɔ́ yõ kɩ Yisrayel no yìkìnìnɔ́ gbɔ̃ninɔ́ yah tɛ̃ n pi. 29 Ńmɔ yĩn yõ, névi nɛ̂ tɛ̃̀-à fyɔ̀ mɛ yal ǹ gbô sɔkɔ ò, ǹ yṹnpyé tnɔ̂ ò, ǹ dósyɔ́ tnɔ̂ ò, ǹ sú tnɔ̂ ò, ǹ yṹ tnɔ̂ ò, ǹ wɛ̃́npì tnɔ̂ ò, ǹ swɛ̃y tnɔ̂ ò, tɛ̃̀ kɩ sɛ̃́nknɔnɔ lèkwɛ̌ wɛ, tɛ́ kɩ se tɔ̃ tyɛ́-ńkɛ̃̂ min wɛ. 30 Ǹtɛ nɛ́gbro náhnáh kɩ n pɩ n pi nɛ́tɛ́lɔ́lɛ, tɛ́ nɛ́tɛ́lɔ́lɛ náhnáh kɩ n pɩ n pi nɛ́gbrolɛ.»

20

Sèmìrkì nɛ̂-á yãh sètɛ̃̀ yɔ́ ànɛ̂ ǹ tõ̀npɩbɩ sar dùkù tyɩ́ yõ

1 «Yé yah, Liyel tɔ̃́rɩ́-á kɩ fɛ̃ tɔkɔ sãh sèmìrkì nɛ̂nɛ, kè wɛ yɔ̀: Sètɛ̃̀ dĩ́ yɔ́ lésõ wil séngbɔ̃́ púpúlɛ nɛ pé tõ̀npɩbɩ yah n tɔkɔ n tɛkɩ mɔ pé yɛ̀rɛsɛ̃̂ swãh sɔkɔ. 2 Wǎh nónó wɛ, à yo sah núkú yõ pélɛ nɛ, nɛ́núkú gbĩ̀yĩ̀kì núkú tõ̀ pɩ́nɔ́ sǎrlɛ, deniye* pɔ́ pɔ́ núkú-á. Képah sɔkɔ, tɛ́ pè tɛkɩ mɔ ǹ swãh sɔkɔ. 3 Pɔ̃̂y tɔ̃ gbĩ́nɛ, à tɔ̃ wil tɛ́ kyɩ nósyɔ́ wɛ tɛ̃̀nɔ́lɛ tɔ́wû tùkè-ǹsah sɔkɔ tõ̀ kɛ̃́nɛ pé tyɩ́. 4 À mɛ yo pé tyɩ́ nɛ, pépi tɔ sɔkɔ péwɔ swãh sɔkɔ, páh kɩ pè sar ké yah yõ. 5 Pè mɛ sɔkɔ. Gbĩ-á mɛ yõ̀tah sírr sɔkɔ, à tɔ̃ wil à sɛ̃́ntɛ̃̀ pɩ. Gbèkãm gbĩ́-á nɔ, à tɔ̃ wil à képah núkú ó pɩ. 6 Ńvɩ̃́ lésyilɛ, à tɔ̃ wil tɛ́ kyɩ nósyɔ́ wɛ ńtɔ̃ kénɛ tɔ́wû tùkè-ǹsah sɔkɔ. À mɛ pè piki yah nɛ, sɔ̃́ se pɩ tɛ́ pélɛ ásõ̂ gbĩ̀yĩ̀kìlɛ tɔ́tɔ́ tõ̀ pɩ́-ńkɛ̃̂nɛ nɩ? 7 Pè mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ, nɛy náh pé tɔkɔ képah-á. À mɛ nɛ pépi tɔ sɔkɔ péwɔ swãh sɔkɔ. 8 Tõ̀-á tiki ńvɩ̃́nɛ, sètɛ̃̀ dĩ́ yo ǹ pɔ́ yah wàh-ò dĩ́ tyɩ́ nɛ, à tõ̀npɩbɩ nɔ́pi ye n pɔ pè dyah pé pɔ́lɛ. Ńkɛ̃́ nónó-á kyɩ swãh sɔkɔ nɛ́tɛ́lɔ́lɛ, à kè tyah pépi tyɩ́ à pɔ n dal n mɔ nɛ́gbro tyɩ́. 9 Nónó-á tɛ́lɔ́lɛ, pǎh pɔ, à pè kɔ̃ deniye pɔ́ pɔ́ núkú núkúlɛ. 10 Kǎh syɩ nɛ́gbro tyɩ́, pépi tɛ̃̀ sõ̀ mɛ n sõ nɛ wãn-á kɩ wɛ pépi tyɩ́ yõ. Ǹtɛ deniye pɔ́ pɔ́ núkú núkú ye pépi tɔ wɛ. 11 Pǎh pɔ́ nɔ́pilɛ n syi gbĩ́ nɛ̂nɛ, pè tyah sètɛ̃̀ dĩ́ sèyòkèlɛ n yo 12 nɛ ńkɛ̃́, nónó-á à tɔkɔ pɔ tɛ́lɔ́lɛ, lɛ́rɩ́ núkú ó sɔkɔ-á pè wɛ pɩ tõ̀lɛ. Ǹtɛ kè se pɩ sɔ̃́ tɛ́ à pɔ pélɛ n sar núkúlɛ pépilɛ, pépi nónó-á kwlɔ́nɔ́ fɛ̃ syi à tõ̀ pɩ kwlɔ gbĩ̀yĩ̀kìlɛ tɔ́tɔ́ gbĩ syɔ̌kɩ̀ yah sɔkɔ nɩ? 13 Sètɛ̃̀ dĩ́ mɛ yo pé sɔkɔ yɔ́ tyɩ́ nɛ: ‹Ń kódĩ́, mé náh syɩkɩ á yõ sɔkɔ dɛ́. Ńmɔ ànɛ̂ áwɔ náh sõ̀ wɛkɩ sah núkú yõ nɛ, á gbĩ̀yĩ̀kì núkú tõ̀ pɩ́nɔ́ sǎr-á kɩ pɩ deniye pɔ́ pɔ́ núkúlɛ di? 14 Nɛ n yuku á pɔ́lɛ. Mé kɩ nɛ́tɛ́y mɛ̀ kɔ̃ dan núkúlɛ áwɔlɛ ń dyɔ ó. 15 Ké wɛ̃̀kɩ̀ náh mɛ ńmɔ tyɩ́, kɩ fɛ̃ ń dyɔ dyɔ tyi pɩ ń pɔ́lɛ di? Tĩ̂, ń nɩ nɔ́nɔ́ se n yɔ álɛ?» 16 Képah yã́hntɛnɔ náh, Yesu tɔ̃ yo pé tyɩ́ nɛ: «Sɛ̃́ ó ye, nɛ́tɛ́lɔ́ kɩ pɩ nɛ́gbrolɛ, tɛ́ nɛ́gbro kɩ pɩ nɛ́tɛ́lɔ́lɛ.»

Yesu mɛ ǹ kúnɔ́ ànɛ̂ ǹ lékó yílkínmɔnɔ tyɩ́lɛ n yo kɛ tɔ̃́-òlɛ

17 Yesupi-á n sɔkɔ Yerusalɛmɩ kwil, pǎh mɛ wɛ̃̀kɩ̀ yõ sɔkɔ, à ǹ tõ̀ sã́hpú ye pé yahlɛ, tɛ́ yo pé tyɩ́ nɛ: 18 «Á wɛ wɛ̃̀kɩ̀ yõ à n dɔkɔ n yuku Yerusalɛmɩ sɔkɔ yɔ̀. Névi Pídĩ́ kɩ tɛ̃ n dahbɩ n pi sárká syínwìlkìpu yõ̀tãm ànɛ̂ Liyel tyi kõ̀nsàhnɔ́ kwɔ́pú gbõ̀ nɛ́npɔ́. Pè kɩ kè yah tɔkɔ nɛ wǎh yɩ̃nɛ kònmɔnɔlɛ, 19 tɛ́ kɩ à dahbɩ névye gbõ̀ nónó náh pɩ Nsyifunɔlɛ, pè kɩ kṍlɛ à ko, tɛ́ kɩ à ko yèfõhlɛ, tɛ́ kɩ à syɩ dahnɩ yõ. Ǹtɛ ké sèpĩ̀n tɔ̃́-ò sõlɛ, ǹ lékó kɩ yilki mɔ.»

Nsyakɩ ànɛ̂ Nsyɔ̃ yṹ-á nɛ̂ yah kɔ̃ Yesu tyɩ́

20 Képah sɔkɔ, Nsebede kyɩ mɛ ǹ dĩ́npì tɛ̃ nɔ de Yesulɛ, tɛ́ kɔ kwĩnki ǹ yah nɛ pé yáhnkɔ̃nɔ yɔ́ pɩ ǹ tyɩ́. 21 Yesu mɛ à piki yah nɛ, à se mɛ kwâh nɛ̂ tyɩ́ nɩ? Pi mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ, pé dĩ́npì nónó-á yɔ̀, à ǹ vyãhlɛ péwɔ kɔ̃ nɛ wàh pɔ dɔkɔ ǹ yõ̀tɔ̃rɩ́ yõ, pé sɔkɔ núkú kɔ̃ tɛ̃ ǹ gbõ̀yõ̀ sõ̀lɛ, ní-ò mó kɔ̃ tɛ̃ ǹ gbɛ̃̀yɩ̃̀nɛ̀ sõ̀lɛ. 22 Yesu mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ: «Ǹpɩ̃̀-ǹkɛ̃̂ sɔkɔ ye yé n ni kélɛ. Máh kɩ n de n pi yèvyãhrɩ nɛ̂ sɔkɔ, yé tɔ se kɩ fɛ̃ de ké sɔkɔ?» Pè mɛ à syah nɛ páh kɩ fɛ̃ de ké sɔkɔ. 23 Yesu mɛ yo pé tyɩ́ nɛ: «Máh kɩ n de n pi yèvyãhrɩ nɛ̂ sɔkɔ, yé tɔ kɩ de képah wɔ sɔkɔ ó, ǹtɛ ń gbõ̀yõ̀ sõ̀ ànɛ̂ ń gbɛ̃̀yɩ̃̀nɛ̀ sõ̀ tɛ̃̀nɔ́ tɛ̃̀ wɔlɛ, ńmɔ tyɩ́ náh képah wɛ̃̀kɩ̀ kɔ̃́nɔ́lɛ. Ń Sú Liyel-á kè yah sah nónó yĩnnɛ, pépi ye à kɩ kɔ̃ kélɛ.» 24 Yesu tõ̀ sã́hpú nɛ́pĩ̂ gbãm nɔ́pi tɛ́lɔ́-á képah noh sɛ̃́, pé fɔkɔ vyãh nímí nɔ́pilɛ. 25 Képah sɔkɔ, Yesu mɛ pé pól ye yah tɛ́ yo pé tyɩ́ nɛ: «Tir nɛ̂-á mɛ n pɩ kwlo kwlo sɔkɔ, yé kè pɩ̃ ó. Yõ̀tãm náh ńkɛ̃́nɛ pé kwlo névyelɛ nɛ n fnɛ, tɛ́ nɛ́-ǹgbnɔ tɔ n mó nɛ n fyãh pé yõ pé tɛ̃́nwɛnɔ yĩnnɛ di? 26 Ǹtɛ kè náh yɩ̃nɛ kè nɛ n pɩ sɛ̃́ yépi wrɔ́. Gbɛ̃̀ntɛ̃̀náhlɛ, yépi sɔkɔ nɛ̂-à mɛ ké tyɩ́ nɛ pé yĩ́n-ńsah ǹgbɛ̃ wɛ, tɛ̃̀ yɩ̃nɛ à pɩ tõ̀npɩlɛ tɛ́lɔ́ tyɩ́. 27 Tɛ́ nɛ̂-à mɛ ké tyɩ́ nɛ pé pɩ yah névilɛ yé sɔkɔ, tɛ̃̀ yɩ̃nɛ à pɩ yé yɔ̃̀lɛ. 28 Sɛ̃́ ó ye, Névi Pídĩ́ náh pɔ nɛ névye tõ̀lɛ n pɩ péwɔ tyɩ́ dɛ́. Ǹmɔ ye pɔ tõ̀ pɩ yĩnnɛ névye tyɩ́, tɛ́ kɩ ǹ min kɔ̃ névye náhnáh yõ dwe yĩnnɛ.

Nsyeriko kwil yɩ̃́tũbi nɛ́pĩ̂ nímí yɩ̃́ yɩ́kɩ́nmɔnɔlɛ

29 Yesu ànɛ̂ ǹ tõ̀ sã́hpú-á n wil Nsyeriko kwil sɔkɔ gbĩ́ nɛ̂nɛ, tɔ́wû ǹgbɛ̃ yɔ́ mɛ ǹ sõ̀ tɛ̃. 30 Tɛ́ yɩ̃́tũbi nɛ́pĩ̂ nímí yísyɔ́ sõ̀ mɛ tɛ̃̀nɔ́lɛ wɛ̃̀gbalɩ sɔkɔ. Pǎh noh nɛ Yesu-á pɔ n sɔkɔ, pè tyah n yo n mɔ yĩ́npɔ̃́ ǹgbɛ̃nɛ nɛ, pé Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃, ǹmɔ nɛ̂-á Davidi Pídĩ́nɛ, ńkɛ̃́ à pé yãm yah. 31 Képah tɛ̃̀nɛ, tɔ́wû dírí kõ pé yõ nɛ pè pé vyɛ̃y vike. Ǹtɛ pè tɔ̃ wãn mɔ pé yónmɔnɔ yõ nɛ ńkɛ̃́, pé Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃, ǹmɔ nɛ̂-á Davidi Pídĩ́nɛ, ńkɛ̃́ à pé yãm yah. 32 Yesu mɛ yĩn tɛ́ pè ye yah, tɛ́ yo pé tyɩ́ nɛ: «Kwâh nɛ̂ mɛ yé mɛ ké tyɩ́ nɛ mé pɩ yé tyɩ́?» 33 Pè mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ, pé Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃, à pé yɩ̃́ yɩkɩ mɔ. 34 Képah tɛ̃̀nɛ, pé yãm Yesu tɛ̃. À mɛ tũ pé yɩ̃́ tyɩ́. Nɛ́npɔ́ swɔ, pé yɩ̃́ núkú yɩkɩ mɔ. Pè mɛ ǹ sõ̀ tɛ̃.

21

Yesu dénɔ́lɛ Yerusalɛmɩ kwil sɔkɔ

1 Yesu ànɛ̂ ǹ tõ̀ sã́hpú sõ̀ mɛ fɩ́ɩ́ kwéy Yerusalɛmɩ kwillɛ. Pè sõ̀ mɛ yúkɛy Bɛtifasyɩ kwillɛ, képah nɛ̂-á mɛ Wólívyê yèh yɔ̃lɩ yõ. Képah sɔkɔ, à mɛ ǹ tõ̀ sã́hpú nɛ́pĩ̂ nímí tõ 2 nɛ ńkɛ̃́: «Kwil nɛ̂-á yé yah tĩ̀nnɛ yɔ̀, yé kyɩ ké sɔkɔ. Yé kɩ núkú ńkwɛ̃́ndyɩ́yũ̌kì yɔ́ wɛ tóhnmɔnsàhnɔ́lɛ ńkwɛ̃́ndyɩ́píkì yɔ́lɛ ǹ tnɔ̂. Yé à dɛ, yè pɔ sélɛ ń kɔ̃. 3 Nɛ̂-à kɩ nɛ pé yo, yè yo tɛ̃̀ tyɩ́ nɛ, sé yétõ̂-á mɛ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ tyɩ́. Képah sɔkɔ, tɛ̃̀ kɩ yɛ yé kɔ̃ yé kɩ sɔkɔ sélɛ nɛ́npɔ́ swɔ.» 4 Yesu képah yo sɛ̃́, Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyo-ò wɛy yónsàhnɔ́ mɛ̀ wil yĩnnɛ. Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyo-ò lésõ nɛ ńkɛ̃́: 5 «Yé yo Yerusalɛmɩ* kwil tãn tyɩ́ nɛ, pè yah, pé yõ̀tɛ̃̀-á mɛ n pi pé tĩ̀nnɛ. Gblɔ̌y tíkínmɔnɔ-á mɛ ǹ sɔkɔ. Wǎh mɛ dɔ́kɔ́nkɔ̃ntɛ̃̀nɔ́lɛ ńkwɛ̃́ndyɩ́kɩ̀ yõ, nɛ̂-á ńkwɛ̃́ndyɩ́píkìlɛ.»† 6 Képah sɔkɔ, Yesu tõ̀ sã́hpú mɛ kyɩ tyi nɔ́pi pɩ ǹ yóré yõ. 7 Pè ńkwɛ̃́ndyɩ́yũ̌kì ànɛ̂ ńkwɛ̃́ndyɩ́píkì mɛ̀ tɛ̃ pɔ, tɛ́ pé flɔ mɔ sé yõ Yesu kɔ̃ à dɔkɔ kɔ̃ tɛ̃. 8 Nɛ́kwĩ́nkí sõ̀ mɛ pé flɔlɛ n mɔ n yuku wɛ̃̀kɩ̀ yõ, túkù mó mɛ pɛ̃̀mɩ̀lɛ n kwɔkɩ n mɔ n yuku. 9 Tɔ́wû nɛ̂-á sõ̀ mɛ mɔ ǹ yah tĩ̀nnɛ pè n yuku, ànɛ̂ nónó-á sõ̀ mɛ ǹ sõ̀ tɛ̃, pé pól sõ̀ mɛ yo tũ yĩ́npɔ̃́ ǹgbɛ̃nɛ nɛ: «Gbílkínɔ́ nɛ n sah Davidi Pídĩ́ yõ. Névi nɛ̂-á n pi Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ yĩn yõ, Liyel sãm mɔ ǹ sɔkɔ. Gbílkínɔ́ nɛ n sah Liyel yõ, ǹmɔ nɛ̂-á mɛ yĩ̂nyõ.» 10 Yesu-á pɔ n de Yerusalɛmɩ kwil sɔkɔ, nɛ́npɔ́ tãn pól yuku kwillɛ n yike wùù. Pè sõ̀ mɛ piki yah tũ nɛ, nɛ̂ se dĩ́ mɛ̀nɛ nɩ? 11 Tɔ́wû mɛ yo pé tyɩ́ nɛ, Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyo-ò Yesu-á, nɛ̂-á n wil Nasarɛtɩ kwil sɔkɔ, Kalile sétáh yõ.

Gbɔ̀yɩ̃bɩ yĩ́nínwìlkìnɔ́lɛ Liyel ní-ńsah gbô sɔkɔ

12 Yesu-á de Liyel ní-ńsah gbô sɔkɔ, à yíyã̌m yã̀mpu ànɛ̂ yídwénè dwépú pól yĩni wilki ké sɔkɔ. À pɔ́ sàhntũ̀pu tàbǎlnɔ́ tu wilki mɔ, ànɛ̂ kèpíkípíkínɔ yã̀mpu klǒlɛ. 13 Tɛ́ yo pé tyɩ́ nɛ: «Kè mɛ wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ Liyel wɛy sɛ́bɛ́y sɔkɔ nɛ: ‹Ń gbô kɩ n ye nírí pɩ́-ńsah gbôlɛ.›‡ Ǹtɛ yépi kè tɔkɔ pɩ yɩ̃́pú wɔ̃̀bɩ̀ntɛ̃̀-ǹsahlɛ kɛ̀?»§

14 Képah náh, yɩ̃́tũbi ànɛ̂ gbáhkɩ̀ núkú névye mɛ nɔ de Yesulɛ Liyel ní-ńsah gbô sɔkɔ. À mɛ pè dɛ mɔ. 15 Sárká syínwìlkìpu yõ̀tãm ànɛ̂ Liyel tyi kõ̀nsàhnɔ́ kwɔ́pú-á gbǐl nɔ́pi pɩ́nɔ́ wɛ sɛ̃́, tɛ́ wɛ̃́npì tɔ̃ mɛ gbo mɔ tũ nɛ ńkɛ̃́, gbílkínɔ́ nɛ n sah Davidi Pídĩ́ yõ, pé fɔkɔ vyãh. 16 Képah tɛ̃̀nɛ, pè mɛ yo Yesu tyɩ́ nɛ, wɛ̃́npì nɔ́pi-á mɛ nɛ̂nɛ n yo, à kó mɛ kélɛ n nohnɩ nɩ? À mɛ yo pé tyɩ́ nɛ: «Àwe mé mɛ kélɛ n nohnɩ. Tɛ́ wɛy nɛ̂-á wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ Liyel wɛy sɛ́bɛ́y sɔkɔ nɛ: ‹Á kè pɩ á gbilki gbilki wɛlɔ n nohnɩ wɛ̃́npì ànɛ̂ wɛ̃́npì yrɔ̃́ vyɛ̃y sɔkɔ.›* Yé se kɩ nɛ yé náh kè kar yah? 17 Képah yóntɛnɔ náh, à yal pé tnɔ̂, tɛ́ wil kwil sɔkɔ à kyɩ sõ Betani kwil sɔkɔ.

Yesu vyãh yénmɔnɔlɛ sènsóké séswɔ̂ yõ

18 Dĩndal séngbɔ̃́lɛ, Yesu-á n syɩ n pi Yerusalɛmɩ kwil sɔkɔ, kwɛkɩ à tɛ̃. 19 Wǎh sènsóké séswɔ̂ yɔ́ wɛ yúkɛy wɛ̃̀kɩ̀lɛ, à mɛ nɔ de ké tnɔ̂. Ǹtɛ à náh kwâh yɔ́ wɛ ké sɔkɔ. Kè sõ̀ mɛ mɩrɩ ó kɔ́kɔ́lɛ. Kǎh pɩ sɛ̃́, à mɛ yo ké tyɩ́ nɛ, tɔ̂ɔ́-á sɛ̃́ yɔ̀, képah tɛ̃̀ náh tɔ̃ n syi n yah n pi póllɛ. Nɛ́npɔ́ swɔ, séswɔ̂ mɛ̀ núkú kɔkɔ. 20 Ǹ tõ̀ sã́hpú-á képah wɛ sɛ̃́, pé gbã̀n du. Pè mɛ Yesu piki yah nɛ ńkɛ̃́, kè se pɩ sɔ̃́ tɛ́ sènsóké mɛ̀ núkú kɔkɔ nɛ́npɔ́ swɔ nɩ? 21 À mɛ yo pé tyɩ́ nɛ: «Kègbɩ yõ mé kélɛ n yo yé tyɩ́, Liyel yõ sɛ̃́nɔ́-à mɛ yé sɔkɔ, tɛ́ yé náh mɛ n sõ tɔ̀tɔ̀, máh nɛ̂ pɩ sènsóké séswɔ̂ mɛ̀ sɔkɔ, yé tɔ kɩ fɛ̃ sɛ̃́nkɔ̃ pɩ. Tɛ́ kè náh n yĩn n pi képah ó tyɩ́ dɛ́, yé kɩ tɔ̃ fɛ̃ yo yɔ̃lɩ mɛ̀ tyɩ́ nɛ, kè yuku n yal ásõ̂ kè kyɩ n syɩkɩ n de pnɛ yɔ sɔkɔ, tɛ́ kè kɩ mó tɔ̃ pɩ. 22 Liyel yõ sɛ̃́nɔ́-à mɛ yé sɔkɔ, tɛ́ yé kwáhdúkú nɛ̂ yah kɔ̃ Liyel tyɩ́ nírí sɔkɔ, yé kɩ kè wɛ.

Pè mɛ Yesulɛ n piki n yah ǹ tɛ̃́nwɛnɔ wìl-ǹsah tyɩ́lɛ

23 Yesu kyɩ Liyel ní-ńsah gbô sɔkɔ. Wǎh mɛ névyelɛ n kwɔ gbĩ́ nɛ̂nɛ, sárká syínwìlkìpu yõ̀tãm ànɛ̂ kwil yèwàhnɩ̀ nɔ de ǹ tnɔ̂ tɛ́ à syah nɛ, nɛ̂ gbõ̀ yõ se à n pɩ tyi nɔ́pilɛ, ànɛ̂ nɛ̂ se kɔ̃ ǹnɛ kénɛ tɛ̃́nwɛnɔlɛ nɩ? 24 À mɛ yo pé tyɩ́ nɛ, péwɔ tɔ-á kɩ pè piki yah tir núkú ó kɔ́kɔ́lɛ. Pàh kɩ ké yah yo pé syah, pé tɔ-á kɩ mó yo pè syah nɛ̂ gbõ̀ yõ-á pé n pɩ tyi nɔ́pilɛ. 25 Pépi tɛ̃̀ tyɩ́ à; nɛ̂ se tõ Nsyɔ̃nɛ à pɔ wèlnwìlkìnɔ́lɛ n pɩ nɩ? Liyel se, tĩ̂ névye se nɩ?» Képah sɔkɔ, pè tyah n yo wɛ̃ tyɩ́ nɛ, páh kɩ nɛ Liyel-á tõ ǹnɛ, wǎh kɩ pé syah nɛ, tɛ́ kwâh nɛ̂ se pɩ tɛ́ pé náh sɛ̃ ǹ yõ nɩ? 26 Ǹtɛ páh kɩ se mó tɔ̃ nɛ névye-á tõ ǹnɛ, tɔ́wû tíkí-á mɛ pé tɛ̃ pé pól-á sɔ̃́npɩ́lɛ mɛ Nsyɔ̃nɛ n tɔkɔ n pɩ Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyo-òlɛ. 27 Kǎh pɩ sɛ̃́, pè Yesu syah nɛ pé náh pɩ̃. Ǹ tɔ mó yo pé tyɩ́ nɛ, pé tɔ náh kè yo pè syah n pi, nɛ̂ gbõ̀ yõ-á pé n pɩ tyi nɔ́pilɛ.

Sèmìrkì nɛ̂-á yãh dĩ́npì nɛ́pĩ̂ nímí yísyɔ́ tyɩ́ yõ

28 Képah sɔkɔ, Yesu tɔ̃ yo pé tyɩ́ nɛ: «Mé kɩ sèmìrkì yɔ́ yãh yé tyɩ́, yè mó yé sõnɔ yo ń tyɩ́ ké tyɩ́ sɔkɔ. Dĩ́npì nɛ́pĩ̂ nímí lésõ mɛ dĩ́ yɔ́ tyɩ́. À mɛ nɔ de gben tɛ̃̀nɛ, tɛ́ yo ǹ tyɩ́ nɛ, pé pídĩ́, ńkɛ̃́ à kyɩ tõ̀ pɩ pé tyɩ́ yɛ̀rɛsɛ̃̂ swãh sɔkɔ kwɛynɛ. 29 À mɛ ǹ sú syah nɛ kyɩ dékè náh mɛ pé tɛ̃. Tɛ́ dǒ kwéy, à kè wɛ ké yah náh. À mɛ yuku sɔkɔ swãh sɔkɔ. 30 Sú mɛ̀ mɛ tɔ̃ nɔ de ǹ pídĩ́ ní-òlɛ, à wɛy núkú mɛ̀ ó yo ǹ tɔ tyɩ́. Ǹmɔ mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ, páh kɩ kyɩ, pé bɔ̌. Tɛ́ à náh pɔ kyɩ. 31 Nɛ́pĩ̂ nímí nɔ́pi sɔkɔ, nɛ̂ tɛ̃̀ pé sú nɩ̀vɩ̀nɩ̀ pɩ?» Sárká syínwìlkìpu yõ̀tãm ànɛ̂ kwil yèwàhnɩ̀ nɔ́pi mɛ nɛ gben tɛ̃̀-á. Képah sɔkɔ, Yesu mɛ yo pé tyɩ́ nɛ: «Kègbɩ yõ mé kélɛ n yo yé tyɩ́, mɔ́rɩ́ syípú ànɛ̂ syɔ́ fɔ̀fɩ́npɩbɩ kɩ yé dyàh tɛ̃ Liyel tɔ̃́rɩ́ nɔlɩ yõ. 32 Yé náh wɛ di, Nsyɔ̃ pɔ yé tyɩ́ à pɔ gbɩ wɛ̃̀kɩ̀lɛ yé wɛ̃kɩ, tɛ́ yé náh sɛ̃ ǹ yõ. Ǹtɛ mɔ́rɩ́ syípú ànɛ̂ syɔ́ fɔ̀fɩ́npɩbɩ wɔ pyě sɛ̃ ǹ yõ. Yé mó tɔ̃ kè wɛ yĩ́nɛ, tɛ́ képah fyé yõ, yé náh yé nnɔ vi mɔ à sɛ̃ ǹ yõ.»

Sèmìrkì nɛ̂-á yãh yɛ̀rɛsɛ̃̂ swãh tṍpú nɛ́pêl tyɩ́ yõ

33 Yesu tɔ̃ yo pé tyɩ́ nɛ: «Yé yé ní sah noh ń tyɩ́ sèmìrkì yɔ́lɛ ńtɔ̃ yɔ̀: Sètɛ̃̀ dĩ́ yɔ́ lésõ yɛ̀rɛsɛ̃̂ swãh kõ, tɛ́ kɛ̃kɩ mɔ kè kore vi, tɛ́ swɔ yɔ́ tũ tɛ́dáhkɩ̀ yõ ké sɔkɔ, à pɩ yɛ̀rɛsɛ̃̂ pye yĩ́kí-ńsahlɛ. Tɛ́ ké syɩ́kɩ́pú dɔ́kɔ́ntɛ̃̀-ǹsah mɔ kèyy ké sɔkɔ. Képah náh, à yɛ̀rɛsɛ̃̂ swãh tṍpú yísyɔ́ tɔkɔ pɔ sah ké yõ, pɩ́ndibinɔ yõ, tɛ́ sɔkɔ kɔ́lɔ́ sɔkɔ. 34 Sé pye gbɛ gbĩ́-á pɔ n nɔ, sètɛ̃̀ dĩ́ ǹ tõ̀npɩbɩ tõ yɛ̀rɛsɛ̃̂ swãh tṍpú nɔ́pi tyɩ́ nɛ, pè pé wɛ wɛ tɛ̃̀nɛ pè kɔ̃ pè pɔ pé kɔ̃. 35 Ǹtɛ yɛ̀rɛsɛ̃̂ swãh tṍpú nɔ́pi yuku pè tɛ̃, tɛ́ núkú ko képékèyɔ̂, tɛ́ kèyǎh ko mɔ, tɛ́ kèyǎh minki ko dyêhlɛ. 36 Sètɛ̃̀ dĩ́ tɔ̃ ǹ tõ̀npɩbɩ yísyɔ́ tɛkɩ mɔ, nónó-á dò kal gbro tãnnɛ. Pè tɔ̃ pépi tɔ pɩ sɛ̃́ntɛ̃̀ ólɛ. 37 Kǎh pɩ sɛ̃́, à tɔ̃ ǹ pídĩ́ tõ pé tyɩ́ tɛ́ynɛ, tɛ́ mɛ n sõ nɛ, pǎh kɩ ǹmɔ wɔ yah sen ku. 38 Ǹtɛ yɛ̀rɛsɛ̃̂ swãh tṍpú nɔ́pi-á fyɔ̀ ǹ pídĩ́ wɛ, pè núkú yo wɛ̃ tyɩ́ nɛ, ǹ gbɛ̃̀yõ-á yɔ̀. Pè pɔ pé à ko mɔ, gbɛ̃kɩ mó pɩ pépi tyɩ́lɛ. 39 Képah tɛ̃̀nɛ, pè núkú à fyãh tɛ̃, tɛ́ à wilki mɔ swãh kahnɩnɛ, tɛ́ à ko mɔ. 40 Yé tɔkɔ nɛ n yah kɛ̀; sètɛ̃̀ dĩ́-à pɔ pɔ, sɔ̃́ mɛ à kɩ pɩ pélɛ?» 41 Pè mɛ nɛ, wǎh kɩ kénɛ nɛ́pêl ko mɔ pélpèl, tɛ́ kɩ yɛ̀rɛsɛ̃̂ swãh tṍpú yísyɔ́ tɔkɔ pɔ sah ǹ swãh mɛ̀ yõ, pɩ́ndibinɔ yõ. Pépi wɔ-á kɩ ǹ wɛ wɛ tɛ̃̀nɛ ǹnɛ n kɔ̃ ké gbĩ́ sɔkɔ. 42 Képah sɔkɔ, Yesu mɛ yo pé tyɩ́ nɛ: «Yé se kɩ nɛ yé náh wɛy mɛ̀ kar yah póllɛ, nɛ̂-á yo Liyel wɛy sɛ́bɛ́y sɔkɔ nɛ ńkɛ̃́:

‹Wɔ̀kɔ̀ mɔ́pú-á dáhkɩ̀ nɛ̂ yahle,

képah yétõ̂ pɔ kal.

Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ tõ̀ vyãh ye képahlɛ.

Gbɛ̃̀ndùnì tir ye kélɛ ápi yah sɔkɔ yɔ̀ dɛ́!»†

43 Képah yóntɛnɔ náh, Yesu tɔ̃ yo pé tyɩ́ nɛ: «Mé kélɛ n yo yé tyɩ́ tɔlɛ nɛ, Liyel tɔ̃́rɩ́ sɔkɔ tɛ̃̀nɔ́ kɩ syi yépi Nsyifunɔ tyɩ́ kɩ yìkì yɔ́ névye kɔ̃, nónó-á kɩ tyípéplɔlɛ n pɩ ké sɔkɔ Liyel-á mɛ nónó tyɩ́. [ 44 Wɔ̀kɔ̀ mɔ́pú-á dáhkɩ̀ nɛ̂ yahle, névi nɛ̂-à wil syɩkɩ képah yõ, tɛ̃̀ kɩ kwɔkɩ. Tɛ́ kàh se mó tɔ̃ syɩkɩ nɛ̂ yõ, kè kɩ tɛ̃̀ pyãhrɩ.]» 45 Sárká syínwìlkìpu yõ̀tãm ànɛ̂ Farisi wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́pú-á fyɔ̀ sèmìrn nɔ́pi noh, pè pɩ̃ nɛ pépi yõ-á Yesu mɩ sélɛ. 46 Képah tɛ̃̀nɛ, pè sõ̀ mɛ ké tyɩ́ nɛ pé à tɛ̃, tɛ́ tɔ́wû tíkí pè tɛ̃. Tɔ́wû sõ̀ mɛ Yesulɛ n tɔkɔ n pɩ Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyo-òlɛ képah ye.

22

Sèmìrkì nɛ̂-á yãh fúr yõke yṍnɔ́ tyɩ́ yõ

1 Yesu tɔ̃ tyah sèmìrkì yɔ́lɛ n yãh pé tyɩ́ nɛ: 2 «Liyel tɔ̃́rɩ́-á kɩ fɛ̃ tɔkɔ sãh sèmìrkì nɛ̂nɛ, kè wɛ yɔ̀: Yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ yɔ́ lésõ ǹ pídĩ́ fúr fèn pɩ. 3 Tɛ́ mɛ ǹ tõ̀npɩbɩ wilki tõ nɛ, pè kyɩ nɛ́yénɔ́ ye n pɔ fúr yõke yṍ-ńsah. Ǹtɛ nɛ́yénɔ́ nɔ́pi náh sõ̀ mɛ ké tyɩ́ nɛ pé pɔ. 4 Képah tɛ̃̀nɛ, à tɔ̃ tõ̀npɩbɩ yísyɔ́ wilki tõ pé tyɩ́ nɛ, pĩ́n-á pɩ tɛ. Páh nyéhpyɛ́nɩ̀ ànɛ̂ yípɛ̂y ko tɛ nɩrɩ-á mɛ nónó sɔkɔ. Tyi pól-á pɩ tɛ, pè pɔ fúr sɔkɔ. 5 Ǹtɛ nɛ́yénɔ́ nɔ́pi náh kè mɔ kõ póllɛ. Ńyɔ-à yuku à n sɔkɔ ǹ swãh, ńyɔ-à yuku à n sɔkɔ ǹ gbɔ̀ yɩ̃́-ńsah. 6 Pé túkù mɛ yuku mɩ yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ tõ̀npɩbɩ sɔkɔ, à pè fõh pélpèl, tɛ́ pè ko mɔ. 7 Képah sɔkɔ, yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ fɔkɔ kah vyãh. À mɛ ǹ sràsyíbí tɛkɩ mɔ pè kyɩ kénɛ nɛ́kókè mɔ́pú ko mɔ, tɛ́ pé kwil sukɛ. 8 Képah náh, tɛ́ yo ǹ tõ̀npɩbɩ tyɩ́ nɛ, fúr yõke-á pɩ tɛ. Ǹtɛ nɛ́yénɔ́ nɔ́pi náh sõ̀ yɩ̃nɛ yõke mɛ̀ yṍnɔ́lɛ. 9 Ńkɛ̃́ pè kyɩ wɛ̃̀tlo yey sɔkɔ, pàh kɩ fyɔ̀ névye nónó wɛ, pè pé pól ye n pɔ fúr yõke yṍ-ńsah. 10 Tõ̀npɩbɩ nɔ́pi mɛ sɔkɔ wã̀l yey sɔkɔ. Pǎh kyɩ tɛ́ névye nónó wɛ, nɛ́túkúnì tɔkɔ dohnɩ nɛ́péplɔ yõ, pè pé pól ye pɔ tuke mɔ, fɔ́ɔ́ fúr pɩ́-ńsah wɔ̀kɔ̀ pól yuku yõke yṍpúlɛ. 11 Yõ̀tɛ̃̀ dĩ́-á de yuku yáh-ńsah pé tyɩ́, à kyɩ dĩ́ yɔ́ wɛ pé sɔkɔ nɛ̂ náh sõ̀ mɛ fúr flɔ mɔ. 12 À mɛ yo kénɛ dĩ́ tyɩ́ nɛ, pé kódĩ́, ǹmɔ se de sɔ̃́ ásõ̂ sɔkɔ fúr flɔ kɛ̃́nɛ ǹ wil sɔkɔ nɩ? Ǹtɛ yó-ńsah náh wɛ dĩ́ tyɩ́. 13 Képah sɔkɔ, yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ yo tõ̀npɩbɩ tyɩ́ nɛ pè ǹ gbyẽ̂h ànɛ̂ ǹ gbã̀n pukubi, pè mó à min mɔ kégbɔ́ fɛ̃́ntũ̂ sɔkɔ, ńyãh sɔkɔ-á gbní ànɛ̂ yní táhnɔ́ kɩ mɛ. 14 Yé náh wɛ di, névye náhnáh mɛ yénɔ́lɛ. Ǹtɛ nónó-á yah wilki pé sɔkɔ, pè náh mɛ fwɔ́ɔ.»

Pɔ́ mɔ́rɩ́ mɔ́nɔ́lɛ Wrome kwíltãm yõ̀tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Sesar tyɩ́

15 Képah sɔkɔ, Farisi wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́pú kyɩ wɛ̃ wɛ à yo sah núkú yõ, sɔ̃́-á pè kɩ pɩ tɛ́ kɩ Yesu wɛ n tɛ̃ n pi ǹ vyãh wɛy sɔkɔ. 16 Tɛ́ mɛ pé tõ̀ sã́hpú yísyɔ́ ànɛ̂ yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ Yerɔdɩ náh névye túkù wilki tõ Yesu tyɩ́ nɛ pè kyɩ yo ǹ tyɩ́ nɛ, pé kwɔ́-ò dĩ́, páh pɩ̃ nɛ gbɩ yó-ò-á ǹnɛ, ànɛ̂ wǎh Liyel wɛ̃̀kɩ̀lɛ névyelɛ n kwɔ gbɩ wɛ̃̀kɩ̀ yõ. À náh névye yah tíkílɛ n pɩ. À náh névyelɛ n wah. 17 Ǹtɛ à ǹ sõnɔ yo pé syah. Ńkɛ̃́ ké wɛ̃̀kɩ̀ se mɛ kɔ̃́nɔ́lɛ nɛ pé mɔ́rɩ́lɛ n mɔ Wrome kwíltãm yõ̀tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Sesar tyɩ́, tĩ̂ ké wɛ̃̀kɩ̀ náh mɛ kɔ̃́nɔ́lɛ? 18 Ǹtɛ Yesu-á pé fɔkɔ sõnɔ túkúnì pɩ̃ sɛ̃́, à mɛ yo pé tyɩ́ nɛ, fɔ̀kɔ̀pǐl ànɛ̂ vyã́hsesyɩ̃́rɩ́ névye nɔ́pi, sɔ̃́ se pɩ tɛ́ pè pé pílkíntɛ̃-ńsahlɛ n yah n kɔ̃ nɩ? 19 Pè pɔ mɔ́rɩ́ mɔ mɔ pɔ́ pɔ́ núkúlɛ pé yah ǎtrɛ. Pè mɛ pɔ ké núkúlɛ à kɔ̃. 20 Yesu mɛ pè piki yah nɛ, nɛ̂ yah mírkí ànɛ̂ ǹ yĩn se wã́rkɩ́nmɔnɔlɛ ké yõ yɔ̀ nɩ? 21 Pè mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ, Sesar tyɩ́-á. Képah sɔkɔ, Yesu mɛ yo pé tyɩ́ nɛ, pè Sesar tyɩ́lɛ Sesarlɛ n kɔ̃, pè mó Liyel tyɩ́lɛ Liyellɛ n kɔ̃. 22 Pǎh képah tɛ̃̀ noh sɛ̃́, pé gbã̀n du. Pè mɛ yal ǹ tnɔ̂ à sɔkɔ.

Lékyɩ̂ yílkínmɔnɔ tyɩ́ yónɔ́lɛ

23 Lésõ mɛ̀ ólɛ, Sadusi wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́pú nónó-á ńkɛ̃́nɛ nɛ n yo nɛ lékyɩ̂ yílkínmɔnɔ náh mɛ, pé túkù nɔ de Yesu tnɔ̂ tɛ́ à piki yah nɛ, 24 kwɔ́-ò dĩ́, Moyisi-á kè yo ǹ tyi kõ̀nsàhnɔ́ sɔkɔ nɛ, dĩ́ nɛ̂-à ku pi kɛ̃́nɛ ǹ tyɩ́, ǹ gbɛ̃̀ndĩ́-á yɩ̃nɛ à ǹ kyɩ pɛ́kúsè mɛ̀ tɔkɔ, à pi dubi à kɔ̃, nɛ̂-á kɩ pɔ n pɩ n pi ǹ nɛ́nkyɩ́ dĩ́ lékókè náhnɛ.* 25 Ǹtɛ sú núkú dĩ́npì nɛ́pĩ̂ kwǎrnimi yísyɔ́-á lésõ mɛ pépi wrɔ́ sɔkɔ. Gben tɛ̃̀ mɛ pɔ sê tɔkɔ, tɛ́ pɔ ku pi wɛ́-ńkɛ̃̂nɛ tɛ́ ǹ kyɩ sah ǹ sõ̀ syɩ kɔ̃. 26 Ǹtɛ ǹmɔ tɔ tyɩ́ tɔ̃ pɔ pɩ sɛ̃́, tɔ̃́-ò tɔ tyɩ́ pɔ pɩ képah núkú ólɛ, fɔ́ɔ́ à pɔ syɩ kwǎrní-ò tyɩ́. 27 Pépi pól tyɩ́ náh, pi mɛ̀ tɔ-á pɔ ku. 28 Ǹtɛ pi mɛ̀-á de yah pé pól tyɩ́ sɛ̃́ à, lékyɩ̂ yilki n mɔ sõlɛ, à se kɩ n pɩ n pi pé nɛ́pĩ̂ kwǎrnimi nɔ́pi sɔkɔ nɛ̂ tɛ̃̀ tyɩ́lɛ nɩ? 29 Képah sɔkɔ, Yesu yo pé tyɩ́ nɛ: «Liyel wɛy sɛ́bɛ́y pɩ̃́-ńkɛ̃̂ ànɛ̂ Liyel tɛ̃́nwɛnɔ pɩ̃́-ńkɛ̃̂ ye mɔ sah yélɛ pílkínɔ́ sɔkɔ. 30 Yé yah, lékyɩ̂-à pɔ yilki mɔ, pɛ́dékè náh kɩ n mɛ n pi, sétɔ́kɔ́kɩ̀ tɔ náh kɩ n mɛ n pi. Ǹtɛ névye kɩ mɛ yĩ̂nyõ tõ̀npɩbɩ tyɩ́ kɔ̃lɛ yĩ̂nyõ. 31 Tɛ́ à yuku lékyɩ̂ yílkínmɔnɔ wɔ tyɩ́ sɔkɔ, Liyel-á nɛ̂ yo yé tyɩ́, yé náh kè kar yah di? À lésõ nɛ: 32 ‹Ńmɔ ye Abrahmɩ Liyellɛ, ànɛ̂ Yisakɩ Liyellɛ, ànɛ̂ Nsyakɔbɩ Liyellɛ.›† Liyellɛ, lékyɩ̂ Liyel náh ǹnɛ dò, vye Liyel ye. Képah n wɛ̃kɩ nɛ á náh tãn Abrahmɩpi lékyɩ̂-á yilki mɔ.» 33 Képah tɛ̃̀nɛ, tɔ́wû nɛ̂-á sõ̀ mɛ ǹ wɛynɛ n nohnɩ, pé gbã̀n du ǹ névye kwɔ dùkù tyɩ́lɛ.

Liyel tir kõ̀nsàhnɔ́ nɛ̂ tyɩ́-á tah kal

34 Farisi wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́pú-á noh nɛ Yesu-á wɛynɛ Sadusi wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́pú tɛ̃, pè wɛ̃ ye tuke mɔ. 35 Tɛ́ pé Liyel tyi kõ̀nsàhnɔ́ pɩ̃́pú sɔkɔ yɔ́ mɛ píkínyahnɔ yɔ́ pɩ Yesu tyɩ́ ǹ pilki n tɛ̃ yĩnnɛ nɛ, 36 kwɔ́-ò dĩ́, Liyel tir kõ̀nsàhnɔ́ nɛ̂ tɛ̃̀ tyɩ́ se tah kal sé tɛ́lɔ́lɛ nɩ? 37 Yesu mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ: «Á Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Liyel tyɩ́ yɩ̃nɛ kɩ nɔ á tyɩ́ á nɩ póllɛ, ànɛ̂ á min póllɛ, ànɛ̂ á sõnɔ póllɛ.›‡ 38 Képah ye tir kõ̀nsàhnɔ́ gbennɛ, ànɛ̂ nɛ̂ tyɩ́-á tah kal. 39 Ké ní-ò nɛ̂-á tɔ̃ mɛ ké tyɩ́ kɔ̃lɛ, képah ye yɔ̀ nɛ: ‹Yɛ á ní-ò tyɩ́ nɔ á tyɩ́ á gblɔ̌y tyɩ́ kɔ̃lɛ.›§ 40 Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́ ànɛ̂ Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyopu sɛ́bɛ́ynɔ́ sɔkɔ tyi pól mɛ tyi kõ̀nsàhnɔ́nɔ nínɔ́ nɔ́pi sɔkɔ.»

Krista ye Davidi Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃nɛ tɛ́ tɔ̃ pɩ ǹ Pídĩ́nɛ

41 Farisi wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́pú-á sõ̀ mɛ tùkènmɔnɔlɛ, Yesu mɛ píkínyahnɔ yɔ́ pɩ pé tyɩ́ nɛ: 42 «Yépi tɛ̃̀ sõnɔ nɛ̂nɛ Krista tyɩ́ sɔkɔ, nɛ̂-á Liyel nɛy yáhntɔkɔnɔlɛ? Nɛ̂ pídĩ́ mɛ ǹnɛ?» Pè mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ, Davidi Pídĩ́-á. 43 Képah sɔkɔ, à mɛ yo pé tyɩ́ nɛ: «Ǹtɛ kwâh nɛ̂ pɩ tɛ́ Liyel Mirki-á Davidi yah tɛ̃, Davidi mɛ Krista ye Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃nɛ? Yé náh wɛ di, à lésõ nɛ ńkɛ̃́,

44 nɛ̂-á péwɔ TƐ̃̀ ǸGBƐ̃NƐ

Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Liyel-á kè yo ǹ tyɩ́ nɛ ńkɛ̃́,

à pɔ n kɔ̃ n tɛ̃ pé gbõ̀yõ̀ sõ̀lɛ,

fɔ́ɔ́ kè pɔ nɔ gbĩ́ nɛ̂-á

pé kɩ ǹ sépɛ́bɩ́ pɩ ǹ gbáhkɩ̀ súnsàh-ǹsahlɛ.*

45 Ǹtɛ Davidi-á Krista ye TƐ̃̀ ǸGBƐ̃NƐ à kɩ tɔ̃ pɩ sɔ̃́ tɛ́ kɩ pɔ n pɩ ǹ Pídĩ́nɛ?» 46 Yesu-á sépi yo, tyíyóné náh tɔ̃ fɛ̃ wɛ pé sɔkɔ yɔ́ ńtɛ̃ tyɩ́. Tɛ́ à tɔkɔ lésõ tyɩ́, ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ náh tɔ̃ ǹ nɩ syãh à piki yah yah tir yɔ́ ńtɛ̃nɛ.

23

Yesu-á nɛ̂ yo à yuku Liyel tyi kõ̀nsàhnɔ́ kwɔ́pú ànɛ̂ Farisi wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́pú tyɩ́ tĩ̀nnɛ

1 Yesu yo ǹ tõ̀ sã́hpú ànɛ̂ tɔ́wû tyɩ́ nɛ: 2 «Liyel tyi kõ̀nsàhnɔ́ kwɔ́pú ànɛ̂ Farisi wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́pú ye n kwɔ névyelɛ Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́lɛ. 3 Yé nɛ n nohnɩ pé tyɩ́, yè mó nɛ n kɔ pé yóré yõ. Ǹtɛ pǎh kwɔ́nɔ́ nónónɛ n pɩ, pè náh mɛ n kɔ sé wã̀l yõ. Képah ye, yé káh pé pɩ dùkù tɛ̃̀ wɔlɛ n yah n pɩ. 4 Pǎh ńkɛ̃́nɛ névyelɛ n kwɔ tyi nónónɛ, sè mɛ á kɩ nɛ tɔ́kɔ́pêl sɔ̃́ pè pukubi pè twah mɔ, tɛ́ pè náh n fɛ̃ n syi n so n mɔ pé tyɩ́ kèngbɔ núkú fyélɛ. 5 Pě pé gblɔ̌ynɛ n wɛ̃kɩ pé tyípɩ́nɩ̀ pól sɔkɔ. Képah ye, kyɛ́súpî nónó-á Liyel wɛynɛ sé sɔkɔ yèwɛtyêh yey toh n mɔ mɔ tɛ̃̀nɛ, képah náh pɩ gbã̀n tyɩ́ toh n mɔ mɔ tɛ̃̀nɛ, pépi pé tyɩ́nɔ pɩ gblò gblò, ǹ tɛ́ pé flɔ vyɛ̃y dro pɩ flɛ̀yflɛ̀y. 6 Tɛ̃̀-ǹtã̀n gbro tyɩ́ nɔ pé tyɩ́ yénɔ yṍ-ńtã̂n sɔkɔ ànɛ̂ Liyel ní-ńtã̂n vɩ̀ sɔkɔ. 7 Pè n nɛ n mɛ ké tyɩ́ nɛ, névye nɛ n tɔ̃ n sah n wɛkɩ n pɔ pé tyɩ́ tɔ́wû tùkè-ǹtã̀n sɔkɔ, pè mó pélɛ n ye Kwɔ́púlɛ. 8 Ǹtɛ yépi tyɩ́ kwɔ́-ò núkú ó ye mɛ, tɛ́ yé tɛ́lɔ́ póllɛ núkú ye. Képah ye, yépi tɛ̃̀ wɔ káh nɛ pè yélɛ n ye Kwɔ́púlɛ. 9 Sú núkú ó ye mɛ yé tyɩ́, nɛ̂-á mɛ yĩ̂nyõ. Képah ye, yé káh ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃nɛ n ye Súlɛ sétáh mɛ̀ yõ sɔkɔ ǹ Liyel wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́lɔ́ yĩnnɛ. 10 Yah tɛ̃́-ò núkú ó ye mɛ yé tyɩ́. Krista ye, nɛ̂-á Liyel nɛy yáhntɔkɔnɔlɛ. Képah ye, yé káh nɛ pè yélɛ n ye Yah tɛ̃́púlɛ. 11 Yĩ́n-ńsah ǹgbɛ̃-á mɛ névi nɛ̂ tyɩ́ yé sɔkɔ, tɛ̃̀ wɔ yɩ̃nɛ à pɩ yé tõ̀npɩlɛ. 12 Névi nɛ̂-à ǹ gblɔ̌y dɔkɔ sah, tɛ̃̀ kɩ tiki mɔ. Tɛ́ nɛ̂-à ǹ gblɔ̌y tiki mɔ, tɛ̃̀ kɩ dɔkɔ mɔ.

13 Yépi Liyel tyi kõ̀nsàhnɔ́ kwɔ́pú ànɛ̂ Farisi wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́púlɛ, pèkè mɛ yé yõ. Vyɛ̃́nnínì wɛ́kɩ́pú ye yélɛ. Yě Liyel tɔ̃́rɩ́ nɔlɩ yṍnɔ́ yah kõ névye tyɩ́. Yé náh mɛ ké tyɩ́ nɛ yé ké nɔlɩ yõ, tɛ́ nónó-à se mó tɔ̃ nɛ pé ké nɔlɩ yõ, yě pé yah kõ. [ 14 Yépi Liyel tyi kõ̀nsàhnɔ́ kwɔ́pú ànɛ̂ Farisi wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́púlɛ, pèkè mɛ yé yõ. Vyɛ̃́nnínì wɛ́kɩ́pú ye yélɛ. Yě pɛ́kúsyɔlɛ n vi n tɛ̃ pé gbã̀n yîlɛ n syi pé tyɩ́, ǹ tɛ́ nírílɛ n pɩ yõ̀sɛ̃̀kɩ̀lɛ nɛ névye pé wɛ. Kǎh pɩ sɛ̃́, yé tukey kɩ n pɩ n pi képékèyɔ̂ kal no tɛ́lɔ́ tyɩ́lɛ.] 15 Yépi Liyel tyi kõ̀nsàhnɔ́ kwɔ́pú ànɛ̂ Farisi wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́púlɛ, pèkè mɛ yé yõ. Vyɛ̃́nnínì wɛ́kɩ́pú ye yélɛ. Yě yrɛy ànɛ̂ sétáh yõ pól kɔ n kɔ̃ nɛ́núkù fyé yáhnkɔ̃nɔ sɔkɔ Nsyifunɔ wɛ̃̀kɩ̀ tɛ̃ yĩnnɛ. Tɛ́ nɛ̂-à se wɛ fɛ̃ syi, yè n tɔ̃ ǹmɔ pɩ à kɔ̃ à n yɩ̃nɛ dénɔ́lɛ ní-ńkɛ̃̂ nyàhnpèkè sɔkɔ à kal yépilɛ kɛ nínɔ́. 16 Pèkè mɛ yé yõ, yépi nónó-á yah tɛ̃́pú yɩ̃́tũbilɛ. Yè n nɛ n yo nɛ ńkɛ̃́, névi-à n wo Liyel ní-ńsah wɔ̀kɔ̀ kètǎrlɛ, képah náh n mɔ n kõ n pi. Tɛ́ nɛ̂-à n wo Liyel ní-ńsah wɔ̀kɔ̀ kètǎr sɔkɔ sã́nnɛ, képah-á kɩ mɔ kõ. 17 Lékã́m kɛ̃́ névye, yɩ̃́tũbi nɔ́pi, sã́n wɔ se fṍnfṍ Liyel ní-ńsah wɔ̀kɔ̀ kètǎr yõ sɔkɔ, képah nɛ̂ gbõ̀ yõ-á sã́n n mɔ n kõ Liyel tyɩ́ yõ? 18 Yè n nɛ n yo tɔlɛ nɛ ńkɛ̃́, névi-à n wo sárká súkɛ́nkɔ̃-ńsahlɛ, képah náh n mɔ n kõ n pi. Tɛ́ nɛ̂-à n wo sárká kwâhlɛ, nɛ̂-á mɛ sárká súkɛ́nkɔ̃-ńsah yõ sɔkɔ, képah-á kɩ mɔ kõ. 19 Yɩ̃́tũbi nɔ́pi, sárká wilki wilki kwâh wɔ se fṍnfṍ sárká súkɛ́nkɔ̃-ńsah yõ, képah nɛ̂ gbõ̀ yõ-á sárká n mɔ n kõ Liyel tyɩ́ yõ? 20 Névi nɛ̂-à fyɔ̀ n wo sárká súkɛ́nkɔ̃-ńsahlɛ, tɛ̃̀ ye ǹ wo tɛ ké yõ sárká yî tɔlɛ. 21 Névi nɛ̂-à fyɔ̀ n wo Liyel ní-ńsah wɔ̀kɔ̀ kètǎrlɛ, tɛ̃̀ ye ǹ wo tɛ Liyel tɔlɛ, ǹmɔ nɛ̂-á mɛ ké sɔkɔ. 22 Névi nɛ̂-à fyɔ̀ n wo yĩ̂nyõlɛ, tɛ̃̀ ye ǹ wo tɛ Liyel tɔ̃́rɩ́ kǒ tɔlɛ ànɛ̂ ké yõ kɔ̃́ntɛ̃̀-òlɛ. 23 Yépi Liyel tyi kõ̀nsàhnɔ́ kwɔ́pú ànɛ̂ Farisi wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́púlɛ, pèkè mɛ yé yõ. Vyɛ̃́nnínì wɛ́kɩ́pú ye yélɛ. Yě nànàye ànɛ̂ pɛ̃́nfěnè pól gbãm-ònɔ́lɛ Liyellɛ n kɔ̃. Ǹtɛ gbɩ wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́lɔ́, ànɛ̂ névye yãm yáhnɔ́, ànɛ̂ tyi pɩ́nɔ́lɛ sé wã̀l yõ, sépi nónó tyɩ́-á tah kal Liyel tyi kõ̀nsàhnɔ́ sɔkɔ, yè n pyě sépi wɔ yahle; sépi nónó-á yé yɩ̃nɛ yè nɛ n pɩ gbõ̀nwɔ̀kɔ̀ kɛ̃́nɛ, à tahlɩ yáh mɛ nónónɛ n pɩ. 24 Névye yah tɛ̃́pú yɩ̃́tũbi nɔ́pi. Yáh nɛ̂nɛ n pɩ yɔ̀, kè mɛ á kɩ nɛ yé wɔ wɔ ni sɔ̃́ yé n syi à sèswɔ̃lɛ n wilki ké sɔkɔ, tɛ́ pyě yã̀hmɩ́nɩ̀ wɔlɛ n wɔ n mɔ n yɔ sɔ̃́. 25 Yépi Liyel tyi kõ̀nsàhnɔ́ kwɔ́pú ànɛ̂ Farisi wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́púlɛ, pèkè mɛ yé yõ. Vyɛ̃́nnínì wɛ́kɩ́pú ye yélɛ. Yě wóhlɔ́ ànɛ̂ yɛ̃́yṍvyɔ náhlɔ́ wu n tɔ̃ n sah, tɛ́ sé sɔkɔ táhlɔ́ n nɛ mɛ yúkúnɔ́lɛ yé yɩ̃be yîlɛ ànɛ̂ yî nónó dékè képékè-á mɛ yé sɔkɔ. 26 Farisi wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́pú yɩ̃́tũbi nɔ́pi. Yé vyɔ́ sɔkɔ táhlɔ́ ǹgbò tɔ̃ n sah. Képah sɔkɔ, sé náhlɔ́ tɔ kɩ pɩ yályál. 27 Yépi Liyel tyi kõ̀nsàhnɔ́ kwɔ́pú ànɛ̂ Farisi wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́púlɛ, pèkè mɛ yé yõ. Vyɛ̃́nnínì wɛ́kɩ́pú ye yélɛ. Yé mɛ á kɩ nɛ léyã̂l píkínsàhnɔ́ sɔ̃́. Sé kégbɔ́ n nɛ n mɛ pallɛ, tɛ́ sé sɔkɔ táhlɔ́ n nɛ n mɛ lékyɩ̂ kègbèl ó ànɛ̂ yípyã́hnɩ̀ duke duke póllɛ. 28 Sɛ̃́ ye yépi tɔlɛ. Kégbɔ́ sɔkɔ, yè n pɩ n tɛ̃ nɛ́gblɔ́lɛ, tɛ́ yé fɔkɔ táhlɔ́ mó tɔ̃ mɛ yúkúnɔ́lɛ fɔ̀kɔ̀pǐl tyi ànɛ̂ tyítúkúnìnɛ. 29 Yépi Liyel tyi kõ̀nsàhnɔ́ kwɔ́pú ànɛ̂ Farisi wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́púlɛ, pèkè mɛ yé yõ. Vyɛ̃́nnínì wɛ́kɩ́pú ye yélɛ. Yě Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyopu léyã̂llɛ n tɔ̃ n sah n mɔ. Névye nónó-á pɩ sɔkɔ nɛ́gblɔ́lɛ Liyel yah, yě pépi tyɩ́nɔ́lɛ n koh n mɔ yípéplɔlɛ, 30 ǹ tɛ́ nɛ n yo nɛ, yé tɔ-à sõ̀ mɛ yé súbí mɛ gbĩ́nɛ, yé náh náhkɩ n so n mɔ n pi pé tyɩ́ Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyopu kònmɔnɔ sɔkɔ. 31 Ǹtɛ yah, yé mɛ kélɛ n wɛ̃kɩ yé gblɔ̌y nɛ, Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyopu kònmɔpu pye-á yélɛ. 32 Ɔ̃̀ɔ̃, yé súbí-á nɛ̂ tyah mɔ sah, yé gbah n tɛ̃ kè syi kɛ̀. 33 Vyeh nɔ́pi, wáhnmɩ́rɔ́ yísyɔ́lɛ n yah dɛ́. Yé n to n pwah sɔ̃́ ní-ńkɛ̃̂ nyàhnpèkè yah sɔkɔ? 34 Képah ye, ńmɔ kɩ Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyopu, ànɛ̂ yɩ̃ pɩ̃́pú, ànɛ̂ kwɔ́pú kègblɔ tɛkɩ mɔ yé kɔ̃. Ǹtɛ yé kɩ pé túkù ko mɔ, tɛ́ kɩ túkù syɩ dahlɔ yõ, tɛ́ kɩ túkù ko yèfõhlɛ yé Liyel ní-ńtã̂n vɩ̀ sɔkɔ, tɛ́ kɩ kõ pé náh pélɛ n yĩni n kɔ̃ kwlo kwlo sɔkɔ. 35 Képah sɔkɔ ye lékàh kɛ̃́pú pól kònmɔnɔ plɔ kɩ wɛ syɩkɩ yé yõ, pépi nónó-á ko mɔ à tɔkɔ Abɛlɩ kònmɔnɔ tyɩ́, ǹmɔ nɛ̂-á nɛ́gbɩ́lɛ Liyel yah, pópó à pɔ syɩ Barakɩ pídĩ́ Nsakari tyɩ́ tyɩ́, nɛ̂-á yé ko mɔ sárká súkɛ́nkɔ̃-ńsah ànɛ̂ Liyel ní-ńsah wɔ̀kɔ̀ kètǎr wrɔ́. 36 Kègbɩ yõ mé kélɛ n yo yé tyɩ́, nɛ́kókè mɔ́nɔ́ nɔ́pi pól plɔ kɩ n syɩkɩ n pi kwɛy gbĩ névye yõ.»

Yesu yah kwɔ́nɔ́lɛ Yerusalɛmɩ tyɩ́ sɔkɔ

37 Yesu tɔ̃ yo nɛ ńkɛ̃́: «Yerusalɛmɩ tãn, Yerusalɛmɩ tãn, yépi nónó-á Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyopulɛ n ko n mɔ, tɛ́ Liyel-á nónó tɛkɩ mɔ yé kɔ̃, yé pépilɛ n minki n ko dyêhlɛ, gbáhyɩ̃́ sɔ̃́ pól mɛ mé kè yah kɔ̃ nɛ, mé yé tuke n mɔ sɔ̃́-á sĩ̌n n tuke n mɔ ǹ pyelɛ ǹ kâm sõ̀ sɔkɔ, tɛ́ yé náh fɛ̃ syi? 38 Kǎh pɩ sɛ̃́, Liyel kɩ ǹ náh vi yé kwil kɔ̃ pnɛ́pnɛ́, kè kɔ̃ kè kɩ pɩ kéntíkínìnɛ. 39 Tɛ́ mé kélɛ n yo yé tyɩ́, yé náh tɔ̃ ńmɔ wɛ n yah n pi, fɔ́ɔ́ kɩ pɔ nɔ gbĩ́ nɛ̂-á yé kɩ n yo nɛ ńkɛ̃́, névi nɛ̂-á n pi Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ yĩn yõ, Liyel sãm mɔ ǹ sɔkɔ.»

24

Yesu mɛ Liyel ní-ńsah gbô sɔ́nɔ́ ànɛ̂ kèkõyṍ tyɛ́nɔ́ tyɩ́lɛ n yo n sah

1 Yesu-á wil Liyel ní-ńsah gbô sɔkɔ tɛ́ n sɔkɔ gbĩ́ nɛ̂nɛ, ǹ tõ̀ sã́hpú mɛ nɔ de ǹ tnɔ̂ à Liyel ní-ńsah gbô mɔ dùkùlɛ n sõ ǹ tyɩ́. 2 Ǹtɛ à mɛ pè syah nɛ, kǎh pè n yah yɔ̀ kɛ̀; kègbɩ yõ páh kélɛ n yo pé tyɩ́, ké pól-á kɩ pɔ sɔ. Dáhkɩ̀ núkú yɔ́ ńtɛ̃ náh tɔ̃ n wũ n pi ké ní-ò yõ.

3 Wǎh kyɩ kɔ̃ tɛ̃ gbĩ́ nɛ̂nɛ Wólívyê yèh yɔ̃lɩ yõ, ǹ tõ̀ sã́hpú mɛ nɔ de ǹnɛ pé yahlɛ, tɛ́ à piki yah nɛ, à yo pé syah, gbĩ́ nɛ̂ se képah kɩ n pɩ n pi nɩ? Tir nɛ̂ pɩ́nɔ́ se kɩ ǹ syɩ́npɔnɔ ànɛ̂ kèkõyṍ tyɛ́nɔ́ wɛ̃kɩ n pi nɩ?

4-5 À mɛ yo pé tyɩ́ nɛ: «Yé yah, névye náhnáh kɩ pɔ ńmɔ yĩn tɔkɔ n pi pé yah yĩ́ĩ́nɛ, tɛ́ kɩ nɛ pépi-á ńmɔlɛ, nɛ̂-á Liyel nɛy yáhntɔkɔnɔlɛ. Pè kɩ névye náhnáh mɔ n pi pílkínɔ́ sɔkɔ. Ǹtɛ yépi tɛ̃̀ wɔ yé gblɔ̌ynɛ n kyɔmɩ, nɛy káh n fɛ̃ yé pilki. 6 Yé kɩ mâl pɩ́nɔ́ tyɩ́ yónɔ́ noh n pi, ànɛ̂ mâl tyɩ́ dírí wɔ́nsàhnɔ́lɛ. Ǹtɛ yé káh n yɛ tíkí yé tɛ̃. Kè yɩ̃nɛ kè pɩ sɛ̃́. Ǹtɛ képah náh tɔ̃̌nɩ̀ n pɩ n pi kèkõyṍ tyɛ́nɔ́lɛ. 7 Yé náh wɛ di, kwil yɔ́ kɩ pɔ yuku kwil yɔ́lɛ n fwo, tɔ̃́rɩ́ yɔ́ kɩ pɔ yuku tɔ̃́rɩ́ yɔ́lɛ n fwo. Tɛ́ kwɛkɩ ànɛ̂ sétáh syahrɩ kɩ n wɛ n pi tã̀ntã̀n náhnáh sɔkɔ. 8 Ǹtɛ sépi pól kɩ mɛ á kɩ nɛ kúrkì tɛ̃ gbĩ́ yɔ́nɔ́ sõ tyàhnɔ́ sɔ̃́.

9 Pè kɩ yélɛ n tɛ̃ pè kɔ̃ pè kɩ n fõh, tɛ́ kɩ yélɛ n ko mɔ. Kèkõyṍ névye pól kɩ yé wɛ mɔ ńmɔ yĩnnɛ. 10 Képah tɛ̃̀ sɔkɔ, névye náhnáh kɩ Liyel wɛ̃̀kɩ̀ fĩn mɔ. Pè kɩ n wil wɛ̃ náh, tɛ́ kɩ wɛ̃ dyɔlɛ n yɔ. 11 Tɛ́ Liyel yĩn yõ mɩ̀nyobe kɩ wil mɔ pí, kɩ névye náhnáh mɔ pílkínɔ́ sɔkɔ. 12 Pèkè pɩ́nɔ́ kɩ yah syi, fɔ́ɔ́ tyɩ́nɔnɔ náh tɔ̃ n wɛ n pi fwɔ́ɔ névye náhnáh sɔkɔ. 13 Ǹtɛ nɛ̂-à ǹ tah sah à pɔ nɔ ké tyɛ́nɔ́ tyɩ́, tɛ̃̀ kɩ pwáhnmɔnɔ wɛ. 14 Képah sɔkɔ, Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir kɩ yo Liyel tɔ̃́rɩ́ tyɩ́ yõ kèkõyṍ pól sɔkɔ, névye pól kɔ̃ pè kɩ noh. Képah náh, kèkõyṍ kɩ pyě tyɛ.»

Yèvyãhrɩ nɛ̂-á kɩ pɔ n wɛ n pi kèkõyṍ

15 Képah sɔkɔ, Yesu tɔ̃ nɛ: «Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyo-ò Danyɛlɩ-á lésõ yɩ́kɩ́nɔ́ pɩ pɩ kwâh képékè nɛ̂ tyɩ́ yo sah,* yé kɩ kè wɛ n pi Liyel ní-ńsah gbô tyah kètǎr sɔkɔ.» — Nónó-à kɩ wɛy mɛ̀nɛ n kar, pè gbah n tɛ̃ ké dùkù pɩ̃. — 16 Yesu tɔ̃ yɔ̃ sɔkɔ ǹ wɛynɛ nɛ ńkɛ̃́: «Yâh képah wɛ gbĩ́ nɛ̂nɛ, nónó-à kɩ mɛ Nsyude mara sɔkɔ, pè to sɔkɔ ymɔ yõ. 17 Névi nɛ̂-à kɩ mɛ gbɛ̃́ntĩ̂n yõ, tɛ̃̀ káh nɛ páh n tiki pé vyɔ́lɛ n tɔkɔ pé wɔ̀kɔ̀ sɔkɔ. 18 Nɛ̂-à kɩ se mó mɛ ǹ swãh sɔkɔ, tɛ̃̀ káh nɛ páh pélɛ n syɩ n yuku pé fwɔ̀mɔ̀-ǹgbɛ̃ tɔ́kɔ́-ńsah. 19 Kénɛ sèpĩ̀n-à pɔ syɔ́ nónó wɛ kûrn nátãnnɛ, ànɛ̂ nónó-à mɛ yɔ̃kɩ syɔ́lɛ, kè kɩ pɩ yèwàhtàhpolɛ pé tyɩ́. 20 Képah ye, yé yɩ̃nɛ yè Liyellɛ n ni nɛ tólɔ́ mɛ̀ káh n pɩ vɩrɩ gbĩ́nɛ, képah náh pɩ mɩ mɩ yòh sõlɛ. 21 Kè kɩ pɩ yèvyãhrɩ ǹgbɛ̃nɛ, nɛ̂ kénkɔ̃ náh wɛ yah kèkõyṍ mɔ́mɔ́nɩ̀ à pɔ syɩ kwɛy tyɩ́, ànɛ̂ nɛ̂ kénkɔ̃ náh tɔ̃ n wɛ n yah n pi póllɛ. 22 Liyel-à náhkɩ sõ̀ wìlkìnɔ́ pɩ́-ńkɛ̃̂nɛ kénɛ sèpĩ̀n sɔkɔ, ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ yõ náh náhkɩ pɔ n wil n pi ké sɔkɔ. Ǹtɛ wǎh nónó yah wilki pɩ ǹ tyɩ́lɛ, pépi yĩnnɛ, à wìlkìnɔ́ pɩ sé sɔkɔ. 23 Névi nɛ̂-à yé syah nɛ, Liyel nɛy yáhntɔkɔnɔ-á mɛ ásõ̂, képah náh pɩ wǎh mɛ yàhàh, yé káh sɛ̃ tɛ̃̀ yõ. 24 Yé yah, mɩ̀nyobe kɩ pɔ wil mɔ pí. Pé túkù kɩ nɛ Liyel nɛy yáhntɔkɔnɔnɔ-á pépilɛ, túkù kɩ mó nɛ Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyopu-á pépilɛ. Pè kɩ gbǐlgbìl tyi ǹgbnɔlɛ n pɩ, fɔ́ɔ́ kɩ n yah n kɔ̃ Liyel névye yáhnwìlkìnɔ́ ńtɛ̃ tɔ yõ yɩ́kɩ́-ńsahlɛ kàh sõ̀ fɛ̃ n pɩ n pi. 25 Tyi nɔ́pi ye mé kwãh tɛ̃ yo sah yé tyɩ́ yɔ̀.

26 Képah sɔkɔ, névi nɛ̂-à yé syah nɛ Névi Pídĩ́-á mɛ gbɛ̃́nnɩ sɔkɔ, yé káh nɛ yáh ǹ nyáhlɛ n sõ. Nɛ̂-à se nɛ wǎh mɛ wɔ̃̀bɩ̀ntɛ̃̀nɔ́lɛ, yé káh sɛ̃ tɛ̃̀ yõ. 27 Sɔ̃́-á pũ̀ n yĩkiri yã̌l yè n wɛ, à tɔkɔ gbĩ̀ngboke tyɩ́, fɔ́ɔ́ n kyɩ n dal n mɔ gbĩ̀nyiki tyɩ́, sɛ̃́ ye Névi Pídĩ́ syɩ́npɔnɔ tɔ kɩ n wɛ n pi. 28 Kwáhkókè se kɩ fɛ̃ wɔ̃bɩ ǹkyɔ̀nkyɔ̀nɩ̀ yah?»

Névi Pídĩ́ pɔ́nɔ́lɛ

29 «Kénɛ sèpĩ̀n nɔ́pi yèvyãhrɩ-à fyɔ̀ sɔkɔ n tɛ ǹsɔ̃̀, gbĩ kɩ pɩ syìì, ńwɔ̃́ náh tɔ̃ n piki n pi, ńwɔ̃́ kèpye kɩ wil yĩ̂nyõ kɩ kwɛ, tɛ́ yĩ̂nyõ yíyìn pól kɩ yike. 30 Légbĩ́nɛ, Névi Pídĩ́ syɩ́npɔnɔ kwní kɩ yõ mɔ yĩ̂nyõ. Képah tɛ̃̀nɛ, sétáh yõ yìkìnì pól névye kɩ n gbo kɩ yãm yãm tyilɛ n pɩ. Tɛ́ pè kɩ Névi Pídĩ́ wɛ à kɩ mɛ n pi ńyĩ̂rn sɔkɔ, tǎhkɩ̀ ó ǹ tɔ̂ɔ́ ànɛ̂ tɔ̃́rɩ́lɛ. 31 Kèpɔ̃ ǹgbɛ̃ yɔ́ kɩ fɩ̃bɩ, tɛ́ à kɩ ǹ yĩ̂nyõ tõ̀npɩbɩ tɛkɩ mɔ ywɔ̃ ywɔ̃ pól sɔkɔ, à tɔkɔ kèkõyṍ yah mɛ̀ tyɩ́, à kyɩ sah ké yah mɛ̀ tyɩ́. Pè kɩ kyɩ névye tuke mɔ, Liyel-á nónó yah wilki.

32 Yé yah sènsóké kèdùkù-á nɛ̂nɛ álɛ n wɛ̃kɩ. Yâh fyɔ̀ ké yɩ̃̀ngbã̀n wɛ sè n gboke n wil à mɩ̀snɔlɛ n pɩ gbĩ́ nɛ̂nɛ, yè n pɩ̃ nɛ ki de gbĩ́-á mɛ yúkɛy. 33 Sɛ̃́ ó ye, yépi tɔ-à pópó kénɛ tyi wɛ sè tyah n pɩ gbĩ́ nɛ̂nɛ, yé pɩ̃ nɛ Névi Pídĩ́ syɩ́npɔnɔ-á mɛ yúkɛy. Wǎh kɩ pɔ sɛ̃́ yɔ̀ sɛ̃́ yɔ̀. 34 Kègbɩ yõ mé kélɛ n yo yé tyɩ́, kwɛy gbĩ névye pól náh n ku n tɛ n pi, tɛ́ kénɛ tyi nɔ́pi kɩ mɛ n pɩ. 35 Yĩ̂nyõ ànɛ̂ sétáh kɩ pɔ tyɛ, ǹtɛ ńmɔ wɛlɔ tɛ̃̀ wɔ náh n tyɛ n yah n pi póllɛ.

36 Ǹtɛ ké lésõ ànɛ̂ ké gbĩ́ tɛ̃̀ wɔlɛ, ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ náh sépilɛ n pnɛ. Yĩ̂nyõ tõ̀npɩbɩ náh sélɛ n pnɛ, Liyel Pídĩ́ tɔ náh sélɛ n pnɛ. Ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ náh sélɛ n pnɛ à wil Sú Liyel tyɩ́ sɔkɔ. Ǹmɔ ó ye n pnɛ sélɛ. 37 Nɛ̂-á pɩ sɔkɔ Nowe gbĩ sɔkɔ, sɛ̃́nkɔ̃ ye kɩ n pɩ n pi Névi Pídĩ́ syɩ́npɔnɔ sɔkɔ. 38 Yé náh wɛ di, gbĩ́ nɛ̂-á lésõ pṹnpã́hkɩ̀ náh tɔ̃̌nɩ̀ mɛ pɩ à ninɛ kèkõyṍ pól yõ, névye lésõ mɛ n yõ, tɛ́ mɛ n wɔ, tɛ́ mɛ syɔ́lɛ n tɔkɔ, képah náh pɩ mɛ pé pyelɛ pɛbɩlɛ n kɔ̃, pópó à pɔ syɩ Nowe de sõ tyɩ́ krótó-ǹgbɛ̃ sɔkɔ. 39 Pè náh sõ̀ mɛ n sõ tir yɔ́ ńtɛ̃ tyɩ́ sɔkɔ, fɔ́ɔ́ à pɔ nɔ pṹnpã́hkɩ̀ pɩ sõ tyɩ́, ni kɔ̃ kè pɔ pé pól yõ. Sɛ̃́nkɔ̃ ye kɩ n pɩ n pi Névi Pídĩ́ syɩ́npɔnɔ sɔkɔ. 40 Díbí nɛ́pĩ̂ nímí kɩ mɛ swãh sɔkɔ, núkú kɩ tɛ̃ sɔkɔ, tɛ́ ǹ ní-ò kɩ wũ. 41 Syɔ́ nɛ́pĩ̂ nímí kɩ mɛ nannɛ n nɔ, núkú kɩ tɛ̃ sɔkɔ, tɛ́ ǹ ní-ò kɩ wũ. 42 Yé Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃-á ǹ syɩ n pɔ n pi sõ nɛ̂nɛ, yé náh mɛ kè pɩ̃. Képah ye, yé káh yé dyɔ mɔ n fwɔ n tɛ̃. 43 Yépi ńtɛ̃ pɩ̃ nɛ, gbóntɛ̃̀ dĩ́-à mɛ pɩ̃ gbĩ́ nɛ̂-á yɛ̃́nwó kɩ n pɔ n pi lékã̂hnɛ, à kɩ yah sõ, à náh yɛ à kɔ̃ à wɛ kwɔ n de n pi ǹ gbô sɔkɔ. 44 Képah ye, yépi tɔ nɛ mɛ yé vi sah. Ǹgbǒ yé náh mɛ gbĩ́ nɛ̂ tyɩ́lɛ n sõ, légbĩ́ ye Névi Pídĩ́ kɩ ǹ syɩ n pɔ n pi dɛ́.»

Tõ̀npɩ-á yɩ̃nɛ à nɛ mɛ sɔ̃́

45 «Tõ̀npɩ nɛ́gbɩ́ ànɛ̂ lékã́m névi nɛ̂ mɛ yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ kɩ tɔkɔ sah ǹ tõ̀npɩbɩ tɛ́lɔ́ yõ, à kɔ̃ à kɩ yõkelɛ pélɛ n kɔ̃ ké gbĩ́ pèpɛy sɔkɔ, tɛ́ kɩ sɔkɔ kɔ́lɔ́ sɔkɔ? 46 Yõ̀tɛ̃̀ dĩ́-à ǹ syɩ pɔ à wɛ à mɛ kénɛ tõ̀lɛ n pɩ ké yah yõ, tõ̀npɩ mɛ̀ tyɩ́ nɔ. 47 Kègbɩ yõ mé kélɛ n yo yé tyɩ́, yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ kɩ à pɩ ǹ gbã̀n yî pól kyɔ̀mɩ̀-òlɛ. 48 Ǹtɛ kàh pɩ tõ̀npɩ túkùlɛ, tɛ́ à tyah n sõ nɛ pé yõ̀tɛ̃̀ dĩ́-á mɛ mo ǹ syɩ́npɔ-ńsah, 49 tɛ́ tyah pé no tõ̀npɩbɩ tɛ́lɔ́lɛ n ko, tɛ́ n yõ tɛ́ n wɔ sètɛ̃̀nɩ̀ pɩ́púlɛ wɛ̃ tyɩ́, 50 ǹ yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ kɩ ǹ syɩ pɔ ǹ yõ dɔkɔ sõ yɔ́lɛ, ànɛ̂ wɔ̂ yɔ́ sɔkɔ, à náh mɛ nɛ̂ tyɩ́lɛ n sõ. 51 À kɩ tõ̀npɩ mɛ̀ yĩni, tɛ́ kɩ à tɛkɩ mɔ yĩ́nvǐnpɩbɩ mɛ́-ńsah sɔkɔ, ńyãh sɔkɔ-á gbní ànɛ̂ yní táhnɔ́ kɩ mɛ.»

25

Sèmìrkì nɛ̂-á yãh syɔ́npì nɛ́pĩ̂ gbãm tyɩ́ yõ

1 Yesu tɔ̃ yo ǹ tõ̀ sã́hpú tyɩ́ nɛ: «Névi Pídĩ́ syɩ n pɔ gbĩ́nɛ, Liyel tɔ̃́rɩ́ kɩ fɛ̃ tɔkɔ sãh syɔ́npì nɛ́pĩ̂ gbãm yísyɔ́ sèmìrkìlɛ, nónó-á pé fɔ̀tnɔ̀nɔ́ tɔkɔ sɔkɔ pɛ yòhnɩ̀-ǹsah. 2 Syɔ́npì nɔ́pi sɔkɔ, nɛ́pĩ̂ kwâl sõ̀ mɛ lékã́m kɛ̃́púlɛ, tɛ́ kwlɔ́ mó mɛ lékã́mpulɛ. 3 Nónó-á lékã́m kɛ̃́púlɛ, pépi-á sõ̀ pé fɔ̀tnɔ̀nɔ́ tɔkɔ n sɔkɔ, pè náh nɩrɩ wãn tɔkɔ. 4 Ǹtɛ lékã́mpu nɔ́pi wɔ mó pé fɔ̀tnɔ̀nɔ́ tɔkɔ, tɛ́ nɩrɩ mɔ sɔkɔ sonɔ́ sɔkɔ. 5 Pɛ-á mo pɔ́-ńsah, dɔy mɩ pé sɔkɔ, pè dɔ sɔkɔ. 6 Lénɩ wérrlɛ, yĩ́npɔ̃́ yɔ́ n dɔkɔ nɛ ńkɛ̃́, pɛ-á oo, pè wil à yohnɩ. 7 Képah tɛ̃̀nɛ, syɔ́npì nɔ́pi pól dɔ yuku, tɛ́ yah dah mɔ pé fɔ̀tnɔ̀nɔ́ tyɩ́ sɔkɔ. 8 Nónó-á lékã́m kɛ̃́púlɛ, pépi mɛ lékã́mpu nɔ́pi syah nɛ, pè yɩ̃ pé kɔ̃ nɩrɩlɛ, ńkɛ̃́ pé fɔ̀tnɔ̀nɔ́-á mɛ tɛ̃ syi n ni pé tyɩ́. 9 Pè mɛ yo pé tyɩ́ nɛ, sè náh fɛ̃ n yɩ̃nɛ n pi pépi tyɩ́nɔlɛ tɛ́ pé tɔ̃ n yɩ̃ n kɔ̃ n pi. Ńkɛ̃́ pè kyɩ n yah dwe yã̀mpu tyɩ́ pè mɔ pé tyɩ́nɔ sɔkɔ. 10 Pǎh sɔkɔ yáhndwe-ńsah, pɛ pɔ de. Syɔ́npì nónó-á sõ̀ mɛ pé vi sah, pépi mɛ de ǹnɛ fúr yõke yṍ-ńsah wɔ̀kɔ̀ sɔkɔ, tɛ́ pè mɛ wùkah vike. 11 Syɔ́npì nɔ́pi tɛ́lɔ́-á pópó pé syɩ pɔ, pè pɔ wùkahlɛ n mɩ tɛ́ mɛ yo mɔ tũ nɛ ńkɛ̃́, pé yõ̀tɛ̃̀, pé yõ̀tɛ̃̀, à yɩkɩ mɔ pé kɔ̃. 12 Ǹtɛ à mɛ yo pé tyɩ́ nɛ, kègbɩ yõ páh kélɛ n yo pé tyɩ́, pé náh pélɛ n pnɛ. 13 Képah ye, yépi káh yé dyɔ mɔ n fwɔ n tɛ̃ dɛ́. Yé náh se yɔ́ lésõ ànɛ̂ ké gbĩ́nɛ n pnɛ tɛ́.»

Sèmìrkì nɛ̂-á yãh tõ̀npɩbɩ nɛ́pĩ̂ tɔ̃́mɩ́ yísyɔ́ tyɩ́ yõ

14 «Liyel tɔ̃́rɩ́-á mɛ sèmìrkì nɛ̂ kètɔ̀lɛ, kè wɛ yɔ̀: Dĩ́ yɔ́ lésõ n sɔkɔ kɔ́lɔ́ sɔkɔ, tɛ́ ǹ tõ̀npɩbɩ ye pɔ ǹ tahrɩlɛ pè kɔ̃ sah, 15 à yɩ̃nɛ pé nɛ́núkù núkú pól-á fɛ̃ nɛ̂ pɩ n pi. À talã* pɔ́ plɔ́ kwlɔ́lɛ ǹnɩ̂ kɔ̃, tɛ́ nínɔ́lɛ ǹnɩ̂ kɔ̃, tɛ́ mɛ núkúlɛ ǹnɩ̂ kɔ̃. Képah náh, tɛ́ sɔkɔ ǹ kɔ́lɔ́ sɔkɔ. 16 Nɛ̂-á wɛ talã pɔ́ plɔ́ kwlɔ́lɛ, ǹmɔ núkú kyɩ ǹ gbõ̀ vi ǹ tyɩ́lɛ à kwlɔ́ yísyɔ́ wɛ dohnɩ sé yõ. 17 Sɛ̃́-ó ye nɛ̂-á wɛ talã pɔ́ plɔ́ nínɔ́lɛ, ǹ tɔ mɛ nínɔ́ wɛ dohnɩ sé yõ. 18 Ǹtɛ nɛ̂-á wɛ talã pɔ́ pɔ́ núkúlɛ, ǹmɔ mɛ sɔkɔ kyɩ swɔ tũ à ǹ yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ pɔ́ wɔ̃bɩ. 19 Ké di-á mo náhnáh, pé yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ ǹ syɩ pɔ. Wǎh pɔ, à pè ye nɛ pè pɔ pé tahrɩ tyɩ́ dùkù yo pé noh. 20 Képah tɛ̃̀nɛ, nɛ̂-á sõ̀ wɛ talã pɔ́ plɔ́ kwlɔ́lɛ, ǹmɔ mɛ ǹ tyɩ́ tɔkɔ nɔ de ǹ yõ̀tɛ̃̀ dĩ́nɛ tɛ́ kwlɔ́ yísyɔ́ tɔ́lɛ à wɛ̃kɩ, tɛ́ yo ǹ tyɩ́ nɛ, pé yõ̀tɛ̃̀, talã pɔ́ plɔ́ kwlɔ́-á sõ̀ à pé kɔ̃ sah, ǹtɛ à yah, páh kwlɔ́ yísyɔ́ wɛ dohnɩ sé yõ ǹ tyɩ́. 21 Ǹ yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ, kǎh plɛ, tõ̀npɩ pèpɛy ànɛ̂ nɛ́gbɩ́-á ǹnɛ. Wǎh fyɔ̀ pɩ nɛ́gbɩ́lɛ tir tyɩ̃́ɩ̃ sɔkɔ, páh kɩ tyí-ǹgbnɔ dahbɩ ǹ gbõ̀. À pɔ pé nɩ̀vɩ̀nɩ̀nɛ n pɩ wɛ̃ tyɩ́. / Ǹ yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ, kǎh plɛ, tõ̀npɩ pèpɛy-á ǹnɛ nɛ̂-á tyilɛ n pɩ sé wã̀l yõ. Wǎh fyɔ̀ tir tyɩ̃́ɩ̃ pɩ ké wɛ̃̀kɩ̀ yõ, páh kɩ tyí-ǹgbnɔ dahbɩ ǹ gbõ̀. À pɔ pé nɩ̀vɩ̀nɩ̀nɛ n pɩ wɛ̃ tyɩ́. 22 Nɛ̂-á sõ̀ wɛ talã pɔ́ plɔ́ nínɔ́lɛ, ǹmɔ tɔ mɛ ǹ tyɩ́ tɔkɔ nɔ de ǹ yõ̀tɛ̃̀ dĩ́nɛ tɛ́ yo ǹ tyɩ́ nɛ, pé yõ̀tɛ̃̀, talã pɔ́ plɔ́ nínɔ́-á sõ̀ à pé kɔ̃ sah, ǹtɛ à yah, páh nínɔ́ yísyɔ́ wɛ dohnɩ sé yõ ǹ tyɩ́. 23 Ǹ yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ, kǎh plɛ, tõ̀npɩ pèpɛy ànɛ̂ nɛ́gbɩ́-á ǹnɛ. Wǎh fyɔ̀ pɩ nɛ́gbɩ́lɛ tir tyɩ̃́ɩ̃ sɔkɔ, páh kɩ tyí-ǹgbnɔ dahbɩ ǹ gbõ̀. À pɔ pé nɩ̀vɩ̀nɩ̀nɛ n pɩ wɛ̃ tyɩ́. 24 Képah náh, nɛ̂-á sõ̀ wɛ talã pɔ́ pɔ́ núkúlɛ, ǹmɔ-á nɔ de, à ǹ yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ syah nɛ ńkɛ̃́, pé yõ̀tɛ̃̀, páh pɩ̃ nɛ ńkɛ̃́ ǹ tõ̀-á tah. À náh sèmukɔ nɛ̂ duku mɔ, ǎ kè tɔkɔ. À náh nɛ̂ mir mɔ, ǎ kè kõ. 25 Képah-á tíkí pé tɛ̃, pé mɛ kyɩ ǹ pɔ́ wɔ̃bɩ sétáh sɔkɔ. Kǎh yɔ̀, à tɔkɔ ǹ pɔ́lɛ. 26 Ǹ yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ, tõ̀npɩ nɛ́túkù, gbãndal névi-á ǹnɛ. Wǎh sõ̀ pɩ̃ nɛ ńkɛ̃́, pé náh sèmukɔ nɛ̂ duku mɔ, pě kè tɔkɔ, pé náh nɛ̂ mir mɔ, pě kè kõ. 27 Kǎh pɩ sɛ̃́, wǎh náhkɩ mó sõ̀ mɛ kyɩ pé pɔ́ dah mɔ sah pɔ́ sàh-ǹsah wɔ̀kɔ̀ sɔkɔ kɛ̀. Páh pé syɩ pɔ sɔ̃́ yɔ̀, páh náhkɩ mó sè wɛ wilki dòhnɩ̀nɔ́lɛ sé yõ kɛ̀. 28 Ńkɛ̃́ pè ǹ tyɩ́ mɛ̀ tɛ̃ syi ǹ tyɩ́, pè kélɛ talã pɔ́ plɔ́ gbãm nɛ́tɛ̃̂ kɔ̃. 29 Pè kó wɛ nɩ, névi nɛ̂ tyɩ́ kwâh-á mɛ, dòhnɩ̀nɔ́-á kɩ n pɩ ǹmɔ tyɩ́ yõ yrɔ̌yrɔ̌. Tɛ́ névi nɛ̂ tyɩ́ kwâh náh mɛ, kwéy nɛ̂ ńtɛ̃-á mɛ ǹ tyɩ́, kǎh kɩ tɛ̃ syi ǹ tyɩ́. 30 Yõre kɛ̃́ tõ̀npɩ mɛ̀ tɛ̃̀ wɔlɛ, ńkɛ̃́ pè à wilki mɔ kégbɔ́ fɛ̃́ntũ̂ sɔkɔ, ńyãh sɔkɔ-á gbní ànɛ̂ yní táhnɔ́ kɩ mɛ.»

Tukey nɛ̂-á kɩ n pɩ n pi Névi Pídĩ́ syɩ́npɔnɔ sɔkɔ

31 «Névi Pídĩ́-à ǹ syɩ pɔ ǹ tɔ̃́rɩ́ sɔkɔ ànɛ̂ yĩ̂nyõ tõ̀npɩbɩ póllɛ gbĩ́ nɛ̂nɛ, à kɩ kɔ̃ tɛ̃ ǹ tɔ̃́rɩ́ kǒ yõ. 32 Kwlo kwlo pól névye kɩ pɔ tuke mɔ ǹ yah sɔkɔ. Tɛ́ à kɩ névye wah wilki wɛ̃ sɔkɔ, sɔ̃́-á yípɛ́nfɛ̃ n wah n wilki képyɛ́nɩ̀ ànɛ̂ perlɛ wɛ̃ sɔkɔ. 33 À kɩ nɛ́gblɔ́ sah ǹ gbõ̀yõ̀ sõ̀lɛ, tɛ́ kɩ nɛ́pêl sah ǹ gbɛ̃̀yɩ̃̀nɛ̀ sõ̀lɛ. 34 Képah sɔkɔ, nónó-à kɩ mɛ ǹ gbõ̀yõ̀ sõ̀lɛ, à kɩ yo pé tyɩ́ nɛ: ‹Ń Sú Liyel-á sãm mɔ yépi nónó sɔkɔ, tɛ́ tɔ̃́rɩ́ nɛ̂ yah sah yé kɔ̃ kèkõyṍ mɔ gbĩ́ dùkùlɛ, yé pɔ ké nɔlɩlɛ n yõ. 35 Yé náh wɛ di, kwɛkɩ-á sõ̀ ń tɛ̃, yé yõkelɛ ń kɔ̃ mé yõ. Níkì-à sõ̀ ń tɛ̃, yé ninɛ ń kɔ̃ mé wɔ. Máh sõ̀ mɛ nɛ́pɔ̂lɛ, yé ń kɔ̃ mé twah yé tyɩ́. 36 Máh sõ̀ mɛ flɔ kɛ̃́nɛ, yé flɔlɛ ń kɔ̃ mé mɔ. Máh sõ̀ mɛ n yɔ, yé yah dah mɔ ń tyɩ́ sɔkɔ. Máh sõ̀ mɛ wɔ̀kɔ̀npèkè sɔkɔ, yé pɔ yah ń tyɩ́.› 37 Képah sɔkɔ, nɛ́gblɔ́ nɔ́pi kɩ à piki yah nɛ, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃, gbĩ́ nɛ̂ se pé wɛ ǹnɛ kwɛkɩ sɔkɔ, tɛ́ à kɔ̃ à yõ nɩ? Ànɛ̂ gbĩ́ nɛ̂ se pé wɛ ǹnɛ níkì sɔkɔ, tɛ́ à kɔ̃ à wɔ nɩ? 38 Gbĩ́ nɛ̂ se pé wɛ ǹnɛ nɛ́pɔ̂lɛ, tɛ́ à kɔ̃ à twah pé tyɩ́ nɩ? Ànɛ̂ gbĩ́ nɛ̂ se pé wɛ ǹnɛ flɔ kɛ̃́nɛ, tɛ́ flɔlɛ à kɔ̃ à mɔ nɩ? 39 Gbĩ́ nɛ̂ se pé wɛ ǹnɛ à mɛ n yɔ, képah náh pɩ à mɛ wɔ̀kɔ̀npèkè sɔkɔ, tɛ́ pɔ yah ǹ tyɩ́ nɩ? 40 Képah sɔkɔ, yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ kɩ yo pé tyɩ́ nɛ: ‹Kègbɩ yõ mé kélɛ n yo yé tyɩ́, ń yṹnpyé nónó-á yɔ̀ kɛ̀, yáh ńkɛ̃́nɛ sɛ̃́nknɔlɛ n pɩ pé sɔkɔ tyɩ̃̂tyɩ̃̂ nónó fyé tyɩ́, ńmɔ tyɩ́ ye ńkɛ̃́nɛ yè n nɛ n pɩ sélɛ.› 41 Képah náh, nónó-à kɩ mɛ ǹ gbɛ̃̀yɩ̃̀nɛ̀ sõ̀lɛ à kɩ yo pépi tyɩ́ nɛ: ‹Yé to ń tnɔ̂, yépi nónó tyɩ́-á yɩkɩ. Yé nɛ n yuku ní-ńkɛ̃̂ nyàhnpèkè sɔkɔ, képah nɛ̂-á mɛ mɔ́nsàhnɔ́lɛ sétã̀n ànɛ̂ sé yõ̀tɛ̃̀ yĩnnɛ. 42 Yé náh wɛ di, kwɛkɩ-á sõ̀ ń tɛ̃, yé náh ń kɔ̃ mé yõ. Níkì-á sõ̀ ń tɛ̃, yé náh ń kɔ̃ mé wɔ. 43 Mé sõ̀ mɛ nɛ́pɔ̂lɛ, tɛ́ yé náh fɛ̃ syi ń kɔ̃ mé twah yé tyɩ́. Mé sõ̀ mɛ flɔ kɛ̃́nɛ, tɛ́ yé náh flɔlɛ ń kɔ̃ mé mɔ. Mé sõ̀ mɛ n yɔ, tɛ́ mɛ wɔ̀kɔ̀npèkè sɔkɔ, tɛ́ yé náh pɔ yah ń tyɩ́.› 44 Pépi tɔ kɩ à piki yah nɛ, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃, gbĩ́ nɛ̂ se pé wɛ ǹnɛ kwɛkɩ sɔkɔ, képah náh pɩ níkì sɔkɔ, képah náh pɩ nɛ́pɔ̂lɛ, képah náh pɩ flɔ kɛ̃́nɛ, képah náh pɩ mɛ n yɔ, képah náh pɩ mɛ wɔ̀kɔ̀npèkè sɔkɔ, tɛ́ pé náh à yohnɩ mɔ nɩ? 45 Képah sɔkɔ, à kɩ yo pé tyɩ́ nɛ: ‹Kègbɩ yõ mé kélɛ n yo yé tyɩ́, ń yṹnpyé nónó-á yɔ̀ kɛ̀, yáh ńkɛ̃́nɛ n yahle sɛ̃́nknɔ pɩ́nɔ́lɛ pé sɔkɔ tyɩ̃̂tyɩ̃̂ nónó fyé tyɩ́, ńmɔ tyɩ́ ye ńkɛ̃́nɛ yè n yahle pɩ́nɔ́lɛ sélɛ.› 46 Tyɛ́-ńkɛ̃̂ yèvyãhrɩ sɔkɔ ye nɛ́túkúnì nɔ́pi kɩ kyɩ n de n pi, tɛ́ nɛ́gblɔ́ nɔ́pi wɔ kɩ kyɩ tyɛ́-ńkɛ̃̂ min wɛ.

26

Pè mɛ Yesu tɛ̃́-ńsahlɛ n yah n kɔ̃ lékã́mkãm sɔkɔ

1 Yesu-á tyi nɔ́pi pól yah yo tɛ gbĩ́ nɛ̂nɛ, à yo ǹ tõ̀ sã́hpú tyɩ́ nɛ: 2 «Yé pɩ̃ nɛ ńkɛ̃́ sèpĩ̀n nínì-á wũ, tɛ́ Pakɩ syáh kɩ syah. Névi Pídĩ́ kɩ tɛ̃ pè kɔ̃ pè kɩ à syɩ dahnɩ yõ.» 3 Légbĩ́nɛ, sárká syínwìlkìpu yõ̀tãm ànɛ̂ kwil yèwàhnɩ̀ wɛ̃ tuke mɔ sárká syínwìlkìpu yõ̀tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ tĩ̀nnɛ, nɛ̂-á pè n ye Kayifilɛ. 4 Tɛ́ yo sah núkú yõ nɛ pé ye Yesu tɛ̃ lékã́mkãm sɔkɔ, pé mó à ko mɔ. 5 Pè sõ̀ mɛ yo tũ wɛ̃ tyɩ́ tɔlɛ nɛ, tir mɛ̀ náh yɩ̃nɛ kè pɩ syáh syáhnɔ́ sèpĩ̀n sɔkɔ dɛ́. Páh kɩ képah pɩ, névye-á kɩ tyah fɛ̃kɩ.

Sê yɔ́ pèpɔrɩ pɩ Yesu tyɩ́

6 Sõ yɔ́lɛ, Yesu lésõ mɛ tótɛ̃ dĩ́ Simo gbô, Betani kwil sɔkɔ. 7 Wǎh mɛ yõke yṍnɔ́ sɔkɔ gbĩ́ nɛ̂nɛ, sê yɔ́ mɛ nɔ de ǹ tnɔ̂ nɩrɩ so pèpɛy yɔ́lɛ ǹ tyɩ́ làsèkwěl dɛ́nkɔ́kɔ̀lɛ ké sɔkɔ. Képah tɛ̃̀nɛ, tɛ́ làsèkwěl mɛ̀ mɔ Yesu yõ yõ. 8 Yesu tõ̀ sã́hpú-á képah tɛ̃̀ wɛ sɛ̃́, pé fɔkɔ vyãh. Pè nɛ kwâh nɛ̂ se pɩ tɛ́ à làsèkwěl mɛ̀ yɩkɩ sɛ̃́ yɔ̀ nɩ? 9 Kǎh náhkɩ sõ̀ fɛ̃ yãm dántǎhlɛ, à ké pɔ́ dibi yãm tãn kɔ̃. 10 Yesu-á képah wɛ sɛ̃́, à mɛ yo pé tyɩ́ nɛ: «Sɔ̃́ pɩ tɛ́ yé pi mɛ̀ yahlɛ n vyãh sɛ̃́? Tyípépɛ̌y ye à pɩ ńmɔ tyɩ́. 11 Yé yah, yãm tãn kɩ mɛ yé wrɔ́ sɔkɔ gbĩ́mɛgbĩ́. Ǹtɛ ńmɔ wɔ náh kɩ mɛ n pi yé wrɔ́ sɔkɔ gbĩ́mɛgbĩ́. 12 Nɛ̂-á pi mɛ̀ pɩ yɔ̀, ńmɔ lékó yɩ̃ sõ yĩn ye à pɩ sah kélɛ. 13 Kègbɩ yõ mé kélɛ n yo yé tyɩ́, kèkõyṍ pól sɔkɔ, Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir mɛ̀-à n yo fɩ̃́ nɛ̂ sɔkɔ, pi mɛ̀ tyípɩ́kɩ̀ mɛ̀ tɔ kɩ yo, névye dyɔ kɔ̃ kè kɩ n kwnɛ ǹ tyɩ́lɛ.»

Nsyudasɩ mɛ ké tyɩ́ nɛ pé Yesulɛ ǹ tɛ̃́pú wɛ̃kɩ

14 Yesu tõ̀ sã́hpú nɛ́pĩ̂ gbɔ̃nimí sɔkɔ, nɛ̂-á pè n ye Nsyudasɩ Yisikariyɔtɩlɛ, ǹmɔ mɛ kyɩ wil sárká syínwìlkìpu yõ̀tãm tyɩ́, 15 tɛ́ pè syah nɛ, pè se kɩ pé kɔ̃ kwâh nɛ̂nɛ pé mó kè pɩ pè kɔ̃ pè Yesu wɛ tɛ̃ nɩ? Pè mɛ pɔ́ plɔ́ yõgbãmnɛ à kɔ̃. 16 À tɔkɔ légbĩ́ tyɩ́, à tyah n yah n kɔ̃ wǎh nɛ pɩ sɔ̃́ tɛ́ pè Yesu wɛ n tɛ̃ n pi.

Pakɩ syáh yõke pɩ́nɔ́lɛ

17 Kɔ́kɔ́nɔ́ kã̂n búrn syáh tyah sõlɛ, Yesu tõ̀ sã́hpú pɔ à piki yah nɛ, ńyãh sɔkɔ se à mɛ ké tyɩ́ nɛ pé kyɩ Pakɩ syáh yõke pɩ ǹ tyɩ́ nɩ? 18 À mɛ yo pé tyɩ́ nɛ: «Yé kyɩ n yo yã̀hnkõ tyɩ́ kwil sɔkɔ nɛ, kwɔ́-ò dĩ́-á yo nɛ ńkɛ̃́ pé gbĩ-á mɛ sɛ n tɛ, ńkɛ̃́ ǹmɔ tĩ̀n-á péwɔ ànɛ̂ pé tõ̀ sã́hpú kɩ pɔ n yõ n pi Pakɩ syáh yõkelɛ.» 19 Wǎh kè yo sɔ̃́ ǹ tõ̀ sã́hpú tyɩ́, pè mɛ sɔkɔ ǹ yóré yõ, à kyɩ yõke mɛ̀ pɩ.

20 Lékã̂h-á pɔ mɔ, ǹmɔ ànɛ̂ ǹ tõ̀ sã́hpú nɛ́pĩ̂ gbɔ̃nimí mɛ kɔ̃ tɛ̃ yõke sõ̀. 21 Tɛ́ pǎh mɛ yṍnɔ́ sɔkɔ, à yo pé tyɩ́ nɛ: «Kègbɩ yõ mé kélɛ n yo yé tyɩ́, yé sɔkɔ yɔ́ kɩ pɩ pè kɔ̃ pè kɩ ń tɛ̃ n pi.» 22 Ǹ tõ̀ sã́hpú-á képah noh, pé yey kwɔ kègbɩlɛ. Képah tɛ̃̀nɛ, nɛ̂ mɛ̀ nɛ̂ mɛ̀, tɛ̃̌ à piki n yah nɛ, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃, péwɔ se à n ye nɩ? 23 À mɛ yo pé tyɩ́ nɛ: «Nɛ̂-á mɛ n di ńmɔlɛ dú núkú sɔkɔ yɔ̀, tɛ̃̀ wɔ ye kɩ pɩ pè kɔ̃ pè kɩ ń tɛ̃ n pi. 24 Névi Pídĩ́ kɩ n ku n pi à yɩ̃nɛ kǎh wãrkɩ sah Liyel wɛy sɛ́bɛ́y sɔkɔ sɔ̃́ ǹ tyɩ́ sɔkɔ. Ǹtɛ névi nɛ̂-á kɩ pɩ pè kɔ̃ pè kɩ à tɛ̃ n pi, pèkè kɩ pɩ tɛ̃̀ tyɩ́lɛ. Tɛ̃̀-à sõ̀ mɛ dúbí-ńkɛ̃̂nɛ, képah náhkɩ fṍnfṍ ǹnɛ.» 25 Nsyudasɩ nɛ̂-á sõ̀ mɛ ké tyɩ́ nɛ pé pɩ pè kɔ̃ pè à tɛ̃, ǹ tɔ mɛ à syah nɛ, kwɔ́-ò dĩ́, péwɔ se à n ye nɩ? À mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ: «Áwɔ ye yo kélɛ.»

26 Tɛ́ pǎh mɛ yṍnɔ́ sɔkɔ, Yesu búrn tɔkɔ tɛ́ wɛkɩ Liyel tyɩ́, tɛ́ kè kwɔkɩ à ǹ tõ̀ sã́hpúlɛ n kɔ̃, tɛ́ yo pé tyɩ́ nɛ: «Yé syi n tah kélɛ. Ńyɔlɛ, ńmɔ wil ye.» 27 Képah náh, à tɔ̃ wóh tɔkɔ dìvɛ̃nɛ ké sɔkɔ tɛ́ wɛkɩ Liyel tyɩ́, tɛ́ kélɛ pè kɔ̃ tɛ́ yo pé tyɩ́ nɛ: «Yé póllɛ, yé kè wɔ. 28 Yé náh wɛ di, ńyɔlɛ, ńmɔ tṍ ye, nɛ̂-á kɩ névye yégbékè kwrɔ mɔ ànɛ̂ Liyellɛ. Kè kɩ n kwɛ n pi nɛ́kwĩ́nkí yĩnnɛ, kɩ pé tyípêl yɔ̃ mɔ. 29 Mé kélɛ n yo yé tyɩ́, à tɔkɔ núkúnúkú tyɩ́, mé náh tɔ̃ dìvɛ̃ wɔ n yah n pi, pópó kɩ pɔ nɔ sõ nɛ̂-á mé kɩ tɔ̃ dìvɛ̃ sã́n yɔ́ wɔ yélɛ ń Sú Liyel tɔ̃́rɩ́ sɔkɔ.»

30 Képah náh, pè syáh yɩ̀ gbɩ, tɛ́ wil à n yuku Wólívyê yèh yɔ̃lɩ yõ.

Yesu nɛ Pyɛrɩ-á kɩ ǹ vyãh kɔ̃lɩ nɛ pé náh pé pɩ̃

31 Képah sɔkɔ, Yesu yo ǹ tõ̀ sã́hpú tyɩ́ nɛ: «Kwɛy lékã̂h mɛ̀ ńtɛ̃ ólɛ, ńmɔ tyɩ́ kɩ yé pól kɔ̃ yé kɩ yal mɔ ń sõ̀ tɛ̃́nɔ́lɛ. Yé náh wɛ di, kè mɛ wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ Liyel wɛy sɛ́bɛ́y sɔkɔ nɛ: ‹Mé kɩ yípɛ́nfɛ̃ ko mɔ, tɛ́ képyɛ́nɩ̀ tũ pól kɩ karkɩ.»* 32 Yesu tɔ̃ nɛ: «Ǹtɛ ń lékó yílkínmɔntɛnɔ náh, mé kɩ mɔ yé yahlɛ Kalile mara sɔkɔ.» 33 Képah tɛ̃̀nɛ, Pyɛrɩ mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ, no tɛ́lɔ́ pól-à kɩ sɔ̃́ yal mɔ ǹ sõ̀ tɛ̃́nɔ́lɛ, péwɔ tɛ̃̀ wɔ náh n yal n mɔ n pi póllɛ. 34 Yesu mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ: «Kègbɩ yõ mé kélɛ n yo á tyɩ́, kwɛy lékã̂h mɛ̀ ńtɛ̃ sɔkɔ, sénpɛ-à kɩ pópó n gbo, á kɩ mɛ á vyãh kɔ̃lɩ tɛ kɛ tɔ̃́nɔ́ nɛ á náh ńmɔ pɩ̃.» 35 Pyɛrɩ mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ, kàh kɩ sɔ̃́ nɔ pé kúnɔ́ tyɩ́ ǹnɛ wɛ̃ tyɩ́, pé náh pé vyãh kɔ̃lɩ yah n pi póllɛ nɛ pé náh à pɩ̃. Yesu tõ̀ sã́hpú tɛ́lɔ́ tɔ mɛ képah ó yo.

Yesu Liyel nínɔ́lɛ Kɛtɩsemanɩ sɔkɔ

36 Képah sɔkɔ, Yesu ànɛ̂ ǹ tõ̀ sã́hpú kyɩ yĩni tɛ̃ fɩ̃́ yɔ́ sɔkɔ, pè n ye Kɛtɩsemanɩnɛ. À mɛ yo ǹ tõ̀ sã́hpú tyɩ́ nɛ, pè kɔ̃ tɛ̃ ásõ̂ pé kyɩ Liyel ni n pɔ yàhàh. 37 Wǎh n sɔkɔ, à Pyɛrɩ ànɛ̂ Nsebede dĩ́npì nɛ́pĩ̂ nímí tɛ̃ sɔkɔ. Yèkwɔrɩ ànɛ̂ tíkí képékè sõ̀ mɛ tyah n mɩ ǹ sɔkɔ. 38 Kǎh pɩ sɛ̃́, à mɛ yo pé tyɩ́ nɛ: «Yèkwɔrɩ mɛ ń sɔkɔ, mɛ n pɩ ń ko ko tɛ̃̀nɛ. Yé tɛ̃ ásõ̂, yépi tɔ káh yé dyɔ mɔ n fwɔ n tɛ̃, sɔ̃́-á ńmɔ náh mɛ ń dyɔ mɔ fwɔ tɛ̃.» 39 Tɛ́ mɛ yuku yahlɛ kwéy à kyɩ kɔ kwĩnki ǹ yah di sétáh, à Liyellɛ n ni nɛ ńkɛ̃́: «Ńmɔ Sú, kàh kɩ fɛ̃ n pɩ n pi, yèvyãhrɩ mɛ̀ gbɛ mɔ ńmɔlɛ. Ǹtɛ mé náh nɛ á kè pɩ ńmɔ-á mɛ ké tyɩ́ sɔ̃́ dɛ́, kè pɩ áwɔ-á mɛ ké tyɩ́ sɔ̃́.» 40 Wǎh ǹ syɩ pɔ ǹ tõ̀ sã́hpú nɛ́pĩ̂ tɔ̃́mɩ́ nɔ́pi tnɔ̂, à pɔ pè wɛ pè mɛ n dɔ. À mɛ yo Pyɛrɩ tyɩ́ nɛ: «Yé kègbɩ yõ, yé náh tɛ̃ wɛ lɛ́rɩ́ núkú ńtɛ̃ fyé pɩ yáhnɔ́ sɔkɔ ńmɔlɛ kɛ̀? 41 Yé káh yé dyɔ mɔ n fwɔ n tɛ̃. Yé nírílɛ n pɩ yè káh n pɔ tɔ̃̀nmɔnɔ fɛ̃ n syi. Tyípéplɔ sõnɔ n nɛ n mɛ névi sɔkɔ, tɛ́ sé tɛ̃́nwɛnpɩnɔ tǎhkɩ̀ náh n wɛ ǹ sɔkɔ.» 42 Wǎh képah yo, à tɔ̃ gbɛ mɔ pélɛ kɛ ní-òlɛ à kyɩ Liyellɛ n ni nɛ ńkɛ̃́: «Ńmɔ Sú, ń yõ-à kɩ fɛ̃ n wil n pi ńkɛ̃̂nɛ yèvyãhrɩ mɛ̀ sɔkɔ, áwɔ-á mɛ nɛ̂ tyɩ́, képah pɩ.» 43 Wǎh tɔ̃ ǹ syɩ pɔ, à pɔ pè wɛ pè tɔ̃ mɛ n dɔ. Dɔy sõ̀ mɛ tɛ̃ wɛ pé tyɩ́. 44 À tɔ̃ yal pé tnɔ̂ à gbɛ mɔ kyɩ Liyel ni kɛ tɔ̃́-òlɛ gbro tãn tyɩ́ kɔ̃lɛ. 45 Képah náh, à ǹ syɩ pɔ pé tnɔ̂, tɛ́ yo pé tyɩ́ nɛ: «Yé mɛ dɔy sɔkɔ sɛ̃́ mɛ yélɛ n mɩ kɛ̀? Névi Pídĩ́ tɛ̃ n dahbɩ gbĩ́ wɛ nɔ tyípêl pɩ́pú gbõ̀ yɔ̀. 46 Yé yuku à sɔkɔ. Névi nɛ̂-á kɩ ń dahbɩ n pi pé gbõ̀, à wɛ n de yɔ̀.»

Yesu tɛ̃́nɔ́lɛ

47 Yesu mɛ képah yónɔ́ sɔkɔ, tɛ́ Nsyudasɩ nɛ̂-á ǹ tõ̀ sã́hpú nɛ́pĩ̂ gbɔ̃nimí sɔkɔ yɔ́lɛ, ǹmɔ yĩn nɛ́kwĩ́nkí yísyɔ́ yah pè pɔ de kèkîrn ànɛ̂ ńsninɛ pé tyɩ́. Sárká syínwìlkìpu yõ̀tãm ànɛ̂ kwil yèwàhnɩ̀ ye sõ̀ tɛkɩ mɔ pélɛ. 48 Tɛ́ Nsyudasɩ nɛ̂-á sõ̀ n dahbɩ n pi Yesulɛ pé gbõ̀, à sõ̀ mɛ pɩ dùkù yɔ́lɛ pè wɛ̃kɩ sah. À nɛ páh kɩ wɛkɩ névi nɛ̂ tyɩ́ tɛ́ à pɔrɩ tɛ̃, ǹmɔ-á. Ńkɛ̃́ pè à tɛ̃. 49 Tɛ́ núkú nɔ de Yesulɛ tɛ́ nɛ, kwɔ́-ò dĩ́, páh n wɛkɩ ǹ tyɩ́! Tɛ́ à pɔrɩ tɛ̃. 50 Yesu mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ: «Ń kódĩ́, wáh pɔ nɛ̂ pɩ́-ńsah, kè pɩ.» Képah sɔkɔ, no nɔ́pi núkú nɔ de Yesulɛ à à tɛ̃. 51 Képah tɛ̃̀nɛ, nónó-á sõ̀ mɛ Yesulɛ, pé sɔkɔ yɔ́ núkú ǹ kèkírkì yɔrɩ dɛ à sárká syínwìlkìpu yõ̀tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ tõ̀npɩ níkí kõ kãm. 52 Ǹtɛ Yesu mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ: «Á kèkírkì dyɩ ké gbô sɔkɔ. Yah, nónó pól-á mâllɛ n pɩ kèkîrnnɛ, kèkîrn ye kɩ ko mɔ pélɛ. 53 Á náh pɩ̃ nɛ ńmɔ-á kɩ sõ̀ fɛ̃ yo mɔ ń Sú tyɩ́, à kɩ yĩ̂nyõ tõ̀npɩbɩ kèyõ náhnáh tɛkɩ mɔ ń kɔ̃ nɛ́npɔ́ swɔ, sè kɩ pɔ ń yohnɩ mɔ di? 54 Ǹtɛ kàh pɩ sɛ̃́, Liyel wɛy sɛ́bɛ́y sɔkɔ tyi wã́rkɩ́nsàhnɔ́ kɩ wil dùkù nɛ̂nɛ? Kè mó tɔ̃ mɛ kè yo sah nɛ sɛ̃́-á kè yɩ̃nɛ kè pɩ.» 55 Képah náh, tɛ́ yo nɛ́kwĩ́nkí nɔ́pi tyɩ́ nɛ: «Yé pɔ ńmɔ tɛ̃́-ńsah kèkîrn ànɛ̂ ńsninɛ yé tyɩ́, á kɩ nɛ kèlékɛ̃ névi sɔ̃́ ńnɛ. Ǹtɛ swɔ̃ swɔ̃ póllɛ, mé sõ̀ ńkɛ̃́nɛ nɛ n mɛ kɔ̃́ntɛ̃̀nɔ́lɛ Liyel ní-ńsah gbô sɔkɔ ǹ kwɔ́nɔ́lɛ n pɩ, tɛ́ yé náh ń tɛ̃. 56 Ǹtɛ Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyopu tyi wã́rkɩ́nsàhnɔ́ wil yĩn ye tyi nɔ́pi pól kɔ̃ sè pɩ.» Wǎh képah yo, ǹ tõ̀ sã́hpú pól to karkɩ tɛ́ à sah.

Yesu tɛ̃́nkyɩnɔlɛ Nsyifunɔ tukey tùkèpu tĩ̀nkì tyɩ́

57 Nónó-á tɛ̃ Yesulɛ, pè yuku ǹnɛ sárká syínwìlkìpu yõ̀tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Kayifi tĩ̀nnɛ, ńyãh sɔkɔ-á Liyel tyi kõ̀nsàhnɔ́ kwɔ́pú ànɛ̂ yèwàhnɩ̀ sõ̀ mɛ wɛ̃ tuke mɔ. 58 Pyɛrɩ sõ̀ mɛ Yesu sõ̀ tɛ̃ n kɔ fɩ́ɩ́ ǹnɛ, pópó à kyɩ yĩni tɛ̃ sárká syínwìlkìpu yõ̀tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ gbô tyɩ́. Tɛ́ de yuku à kyɩ kɔ̃ tɛ̃ tõ̀npɩbɩ tnɔ̂, tɛ́ n yah yĩ mɛ̀-á kɩ pɔ n syi n pi dùkù nɛ̂nɛ. 59 Sárká syínwìlkìpu yõ̀tãm ànɛ̂ pé no tukey tùkèpu tĩ̀nkì pól sõ̀ mɛ n yah n kɔ̃ nɛ, tàrfyɔ̀nɔ́ yísyɔ́ wɛ, nónó-á kɩ mɩ̀nɩ̀ wɛ n yo n sah Yesu yõ, pé mó à wɛ n ko n mɔ. 60 Tàrfyɔ̀ mɩ̀nyobe náhnáh sénsɔ̃ pɔ mɩ̀nɩ̀ yo sah ǹ yõ, ǹtɛ pè náh tir yɔ́ wɛ wǎh yɩ̃nɛ à ko mɔ nɛ̂ yĩnnɛ. Ké tyɛ́-ńsah sɔkɔ, díbí nɛ́pĩ̂ nímí wil yĩn 61 tɛ́ nɛ ńkɛ̃́, dĩ́ mɛ̀-á yo nɛ páh kɩ fɛ̃ Liyel ní-ńsah wɔ̀kɔ̀ kètǎr sɔ tɛ́ kɩ kè tɔ̃ mɔ sèpĩ̀n tɔ̃́nɩ̀ wrɔ́. 62 Képah sɔkɔ, sárká syínwìlkìpu yõ̀tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ yuku yĩn tɛ́ yo Yesu tyɩ́ nɛ, no nɔ́pi-á tyi nónónɛ n yo ǹ tyɩ́ sɔkɔ, tyíyóné kó mɛ ǹmɔ tyɩ́ sépi tyɩ́ sɔkɔ nɩ? 63 Ǹtɛ Yesu náh dahbɩ wilki. Képah tɛ̃̀nɛ, sárká syínwìlkìpu yõ̀tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ, min nɛ́tɛ̃̂ Liyel yĩn yõ, à yo pé syah ǹmɔ-à kɩ nɛ̂ Liyel nɛy yáhntɔkɔnɔlɛ, nɛ̂-á ǹ Pídĩ́nɛ. 64 Yesu mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ: «Áwɔ ye yo kélɛ. Tɛ́ mé kélɛ n yo yé tyɩ́, à tɔkɔ núkúnúkú tyɩ́, yé kɩ Névi Pídĩ́ wɛ kɔ̃́ntɛ̃̀nɔ́lɛ tyi pól tyɩ́ tɛ̃́nwɛ-ò Liyel gbõ̀yõ̀ sõ̀lɛ. Yé kɩ à wɛ tɔlɛ à kɩ mɛ n pi ńyĩ̂rn sɔkɔ.» 65 Képah tɛ̃̀nɛ, sárká syínwìlkìpu yõ̀tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ ǹ gblɔ̌y flɔ yɔrɩ tɔkɩ tɛ́ nɛ, wǎh yo de Liyel tyɩ́. Tàrfyɔ̀ nɛ̂ tɛ̃̀ se tɔ̃ pé kɩ n yah n kɔ̃ nɩ? Pè kó ǹ Liyel tyɩ́ yóndenɔ noh nɩ? 66 Pépi se mɛ n sõ sɔ̃́ nɩ? Pè mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ, wǎh yɩ̃nɛ kònmɔnɔlɛ. 67 Képah tɛ̃̀nɛ, tɛ́ tyah n sĩn n mɔ ǹ yah sɔkɔ, tɛ́ ǹnɛ n syɩkɩ gbõ̀nkukelɛ, tɛ́ túkù mó mɛ ǹ létáhlɔ́lɛ n kɔ̃lɩ 68 tɛ́ mɛ n yo ǹ tyɩ́ nɛ, ǹmɔ-à kɩ nɛ̂ Liyel nɛy yáhntɔkɔnɔlɛ, à sãh pɩ̃ yo pé syah nɛ̂-á n ko ǹnɛ.

Pyɛrɩ-á ǹ vyãh kɔ̃lɩ sɔ̃́ nɛ pé náh Yesu pɩ̃

69 Pyɛrɩ sõ̀ mɛ kɔ̃́ntɛ̃̀nɔ́lɛ gbô táh. Tõ̀npɩ pi yɔ́ mɛ nɔ de ǹ tnɔ̂ tɛ́ yo ǹ tyɩ́ nɛ, ǹmɔ tɔ-á sõ̀ mɛ Yesulɛ, nɛ̂-á Kalile nɛynɛ. 70 Ǹtɛ à mɛ kè kɔ̃lɩ no pól yĩ́ yah nɛ, pé náh mɛ ǹ wɛy mɛ̀ tyɩ́ yah wɛ yɔ̀ dɛ́. 71 Képah náh, Pyɛrɩ sɔkɔ gbô yah tĩ̀nnɛ. Tõ̀npɩ pi yɔ́-á tɔ̃ à wɛ, nónó-á sõ̀ mɛ nɛ́npɔ́, à yo pé tyɩ́ nɛ, dĩ́ mɛ̀ tɔ-á sõ̀ mɛ Yesulɛ, nɛ̂-á Nasarɛtɩ nɛynɛ. 72 Pyɛrɩ tɔ̃ kè kɔ̃lɩ à ǹ wo nɛ, pé náh dĩ́ mɛ̀nɛ n pnɛ dɛ́. 73 Dǒ kwéy, nónó-á sõ̀ mɛ nɛ́npɔ́ pépi nɔ de Pyɛrɩlɛ tɛ́ yo ǹ tyɩ́ nɛ, kègbɩ yõ, no nɔ́pi sɔkɔ yɔ́-á ǹ tɔlɛ. Ǹ wɛy dùkù-á mɛ kélɛ n wɛ̃kɩ dò. 74 Képah sɔkɔ Pyɛrɩ tyah ǹ gblɔ̌ynɛ n wo pélpèl nɛ, pé náh dĩ́ mɛ̀ pɩ̃. Nɛ́npɔ́ swɔ sénpɛ yɔ́ núkú gbo. 75 Légbĩ́nɛ, Pyɛrɩ dyɔ to kõ Yesu wɛy mɛ̀nɛ, wǎh sõ̀ nɛ̂ yo nɛ ńkɛ̃́: «Sénpɛ-à kɩ pópó n gbo, á kɩ mɛ á vyãh kɔ̃lɩ tɛ kɛ tɔ̃́nɔ́ nɛ á náh ńmɔ pɩ̃.» Képah sɔkɔ, Pyɛrɩ wil kégbɔ́ à kyɩ kah gbo.

27

Yesu tɛ̃́nyukunɔlɛ Pilati tĩ̀nnɛ

1 Séngbɔ̃́ púpúlɛ, sárká syínwìlkìpu yõ̀tãm pól ànɛ̂ kwil yèwàhnɩ̀ pól yo sah núkú yõ nɛ Yesu-á yɩ̃nɛ à ko mɔ. 2 Tɛ́ mɛ à tɛ̃ pukubi, tɛ́ kyɩ ǹnɛ kwíltãm yõ̀tɛ̃̀ Pilati gbõ̀ dahbɩ.

Nsyudasɩ kúnɔ́lɛ

3 Képah sɔkɔ, Nsyudasɩ nɛ̂-á sõ̀ pɩ pè kɔ̃ pè Yesu wɛ tɛ̃, wǎh pɔ ǹ kònmɔnɔ tyɩ́ wɛ kè yĩ tɛ̃, kè à kah fyãh. À mɛ pɔ́ plɔ́ yõgbãm nɔ́pi tɔkɔ kyɩ nɛ pé sárká syínwìlkìpu yõ̀tãm ànɛ̂ kwil yèwàhnɩ̀ kɔ̃. 4 Tɛ́ yo pé tyɩ́ nɛ, páh tyípékè pɩ lékàh kɛ̃́ névi mɔ́nɔ́lɛ kũ sɔkɔ. Ǹtɛ pè mɛ à syah nɛ, pépi tir nɛ̂ se mɛ képah sɔkɔ nɩ? Képah-á mɛ ǹmɔlɛ n yah kɛ̀. 5 Képah sɔkɔ, Nsyudasɩ pɔ́ mɛ̀ milki Liyel ní-ńsah wɔ̀kɔ̀ kètǎr sɔkɔ, tɛ́ wil sɔkɔ à kyɩ ǹ gblɔ̌y gbel. 6 Sárká syínwìlkìpu yõ̀tãm mɛ pɔ́ mɛ̀ tɔkɔ tɛ́ nɛ ńkɛ̃́, kè náh yɩ̃nɛ dáhnmɔnɔlɛ Liyel ní-ńsah gbô pɔ́ sɔkɔ. Névi tṍ-á kɩ n kwɛ n pi ké tyɩ́ sɔkɔ. 7 Képah tɛ̃̀nɛ, pè yo sah núkú yõ, tɛ́ pɔ́ mɛ̀nɛ pní mɔ́-ò dĩ́ yɔ́ swãh dwe à pɩ nɛ́pân lékyɩ̂ yɩ̃́-ńsahlɛ. 8 Képah ye, fɔ́ɔ́ à pɔ syɩ kwɛy mɛ̀ tyɩ́, swãh mɛ̀ mɛ n ye tṍ swãhlɛ. 9 Képah sɔkɔ, Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyo-ò Nsyeremi-á lésõ nɛ̂ yo sah, kè wil. À lésõ nɛ ńkɛ̃́: «Pè ye pɔ́ plɔ́ yõgbãm tɔkɔ, Yisrayel no-á nɛ dan nɛ̂-á yɩ̃nɛ kɔ̃́nɔ́lɛ ǹ tyɩ́ sɔkɔ. 10 Tɛ́ kyɩ sélɛ pní mɔ́-ò dĩ́ swãh dwe, à yɩ̃nɛ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Liyel-á kè yo sɔ̃́ ń tyɩ́.»*

Pilati mɛ Yesulɛ n piki n yah

11 Pǎh Yesu tɛ̃ kyɩ kwíltãm yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ Pilati tyɩ́, à mɛ Yesu piki yah nɛ ǹmɔ se Nsyifunɔ yõ̀tɛ̃̀nɛ dĩ́nɛ nɩ? Yesu mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ: «Áwɔ ye yo kélɛ.» 12 Ǹtɛ sárká syínwìlkìpu yõ̀tãm ànɛ̂ kwil yèwàhnɩ̀ sõ̀ mɛ tyilɛ n yo n sah ǹ yõ. Ǹtɛ à náh dahbɩ wilki pé tyɩ́ sépi tyɩ́ sɔkɔ. 13 Képah sɔkɔ, Pilati mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ, pǎh tyi nónó póllɛ n yo n sah ǹ yõ, à kó mɛ sélɛ n nohnɩ nɩ? 14 Ǹtɛ Yesu náh dahbɩ wilki ǹ tyɩ́ póllɛ. Kǎh pɩ sɛ̃́, kè ǹ gbã̀n kah du.

Pilati Yesu kònmɔnɔ wɛ̃̀kɩ̀ kɔ̃

15 Yimɛyí Pakɩ syáh sɔkɔ, kwíltãm yõ̀tɛ̃̀ ńkɛ̃́nɛ wɔ̀kɔ̀npèkè sɔkɔ nɛ́núkù yɔ́ fĩn n mɔ, tɔ́wû-à nɛ̂ yah wilki. 16 Tɛ́ légbĩ́nɛ dĩ́ yɔ́ sõ̀ mɛ wɔ̀kɔ̀npèkè sɔkɔ, nɛ̂ yĩ́npékè-á wil yĩ́ĩ́ náhnáh. Ǹ yĩn ye sõ̀ Barabasɩlɛ. 17 Képah tɛ̃̀nɛ, tɔ́wû nɛ̂-á sõ̀ mɛ tùkènmɔnɔlɛ, kwíltãm yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ Pilati mɛ pépi piki yah nɛ, pè se mɛ ké tyɩ́ nɛ pé nɛ̂ fĩn mɔ pè kɔ̃ nɩ? Barabasɩ se, tĩ̂ Yesu nɛ̂-á pè n ye Liyel nɛy yáhntɔkɔnɔlɛ, ǹmɔ se? 18 Yé náh wɛ di, Pilati sõ̀ pɩ̃ nɛ Yesu yĩ́ngbɩ́ wìlnɔ́-á n yɔ pélɛ pè kɔ̃ pè à dahbɩ péwɔ gbõ̀ sɔkɔ. 19 Tɛ́ wǎh mɛ tɛ̃̀nɔ́lɛ tukey tùkè-ǹsah sɔkɔ, ǹ kyɩ tɛ̃ntõ̀ mɔ ǹ tyɩ́ nɛ, lékàh kɛ̃́ dĩ́ mɛ̀ tyɩ́ dlɛ́npêl-á pé kwlɔ kwɛy lékã̂hnɛ. À káh ǹ vyãh dahbɩ ǹ tyɩ́ sɔkɔ dɛ́. 20 Ǹtɛ sárká syínwìlkìpu yõ̀tãm ànɛ̂ kwil yèwàhnɩ̀ mɛ tɔ́wû kurki mɔ nɛ, pè yo Pilati tyɩ́ à Barabasɩ fĩn mɔ, à mó Yesu ko mɔ. 21 Kwíltãm yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ Pilati mɛ tɔ̃ pè piki yah nɛ, pè se mɛ ké tyɩ́ nɛ pé nɛ̂ tɛ̃̀ fĩn mɔ pè kɔ̃ nɛ́pĩ̂ nímí nɔ́pi sɔkɔ nɩ? Pè mɛ nɛ Barabasɩ-á. 22 Pilati mɛ nɛ, ǹtɛ Yesu nɛ̂-á pè n ye Liyel nɛy yáhntɔkɔnɔlɛ, pé se kɩ pɩ sɔ̃́ ǹmɔlɛ nɩ? Pé pól mɛ nɛ wǎh yɩ̃nɛ à syɩ dahnɩ yõ. 23 À mɛ pè piki yah nɛ, ǹtɛ tyítúkù nɛ̂ ó se à pɩ nɩ? Ǹtɛ pè tɔ̃ kah yo mɔ wòhòh nɛ, wǎh yɩ̃nɛ à syɩ dahnɩ yõ. 24 Pilati-á pɔ kè pɩ̃ nɛ pé náh mɛ fɛ̃ tir yɔ́lɛ n pɛkɩ ké sɔkɔ, tɛ́ névye-á mó tɔ̃ mɛ n tyah tyah fɛ̃̀kɩ̀nɔ́lɛ, à ni tɔkɔ à ǹ gbã̀n wu tɔ́wû yĩ́ yah tɛ́ nɛ, péwɔ vyãh náh mɛ dĩ́ mɛ̀ kònmɔnɔ tyɩ́ sɔkɔ. Kǎh pé tyɩ́ kɛ̀. 25 No pól mɛ nɛ, ǹ kònmɔnɔ plɔ pɩ pépi ànɛ̂ pé wɛ̃́npì tyɩ́lɛ wɛ́! 26 Képah sɔkɔ, Pilati mɛ Barabasɩ fĩn mɔ pè kɔ̃. Tɛ́ sràsyíbí kɔ̃ pè Yesu ko yèfõhlɛ, tɛ́ ǹ gbàh dɛ mɔ pè kɔ̃ nɛ pè à syɩ dahnɩ yõ.

Sràsyíbí-á kṍlɛ Yesu ko dùkù nɛ̂nɛ

27 Képah tɛ̃̀nɛ, kwíltãm yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ Pilati sràsyíbí mɛ Yesu tɛ̃ de tɔ̃́rɩ́ gbô sɔkɔ, tɛ́ pé no sràsyíbí pól ye pɔ à mɔ gbɩ̃. 28 Pè mɛ ǹ flɔ dɛ ǹ wil sɔkɔ, tɛ́ fwɔ̀mɔ̀nsãh ǹgbɛ̃ yɔ́ mɔ à kɔ̃. 29 Tɛ́ pã̀n yõ̀kɔ̃ pɩ dyɩ à kɔ̃ tɔ̃́rɩ́ yṍkúrí swɔ, tɛ́ lépéy yɔ́lɛ à kɔ̃ à tɛ̃ yĩn ǹ gbõ̀yõ̀ sɔkɔ. Tɛ́ gbètukunɔ di ǹ yah sɔkɔ à kṍlɛ ǹnɛ n ko mɛ yo tũ nɛ, Nsyifunɔ yõ̀tɛ̃̀ dĩ́, páh n wɛkɩ ǹ tyɩ́. 30 Tɛ́ n sĩn n mɔ ǹ yõ, tɛ́ lépéy mɛ̀ syi à ǹnɛ n mɩkɩ ǹ yõ sɔkɔ. 31 Pǎh kṍlɛ à ko tɛ, pè fwɔ̀mɔ̀-ǹgbɛ̃ mɛ̀ dɛ ǹ tyɩ́ tɛ́ ǹ flɔ tɔ̃ mɔ à kɔ̃, tɛ́ à tɛ̃ n yuku syɩ́-ńsah dahnɩ yõ.

Yesu syɩ́nɔ́lɛ dahnɩ yõ

32 Pǎh kyɩ n wil kwil sɔkɔ, pè Sirɛnɩ kwil dĩ́ yɔ́ yohnɩ pè n ye Simolɛ. Sràsyíbí mɛ ǹmɔ kyɩ̃ mɔ à kɔ̃ à Yesu syɩ syɩ dahnɩ twah. 33 Pǎh kyɩ yĩni tɛ̃ tyah yɔ́ sɔkɔ, pè n ye Kɔlkotalɛ, nɛ̂ kɔ́r-á Yõ̀gbèkè tyahlɛ, 34 pè wil yɔ́nɔ́ kèkô kwâh yɔ́ fɛ̃kɩ mɔ dìvɛ̃ sɔkɔ Yesu kɔ̃ nɛ à wɔ. Wǎh kè wɔ yah, à kè yahle. 35 Képah náh, pè à syɩ dahnɩ yõ. Pǎh à syɩ tɛ, pè ǹdan mɔ à ǹ flɔ dibi pé wɛ̃ wrɔ́. 36 Tɛ́ mɛ kɔ̃ tɛ̃ nɛ́npɔ́ à ǹnɛ n syɩkɩ nɛ nɛy káh pɔ à pwah mɔ. 37 Yõ nɛ̂ yõ-á pè syɩ ǹnɛ, pè sõ̀ mɛ kè wãrkɩ syɩ sah ǹ yõ̀tah sɔkɔ nɛ ńkɛ̃́: «Yesu ye yɔ̀, nɛ̂-á Nsyifunɔ yõ̀tɛ̃̀nɛ.» 38 Kèlékɛ̃ pɩ́pú nɛ́pĩ̂ nímí yísyɔ́ tɔ sõ̀ mɛ syɩ́nɔ́lɛ dahlɔ yõ ǹ tnɔ̂. Núkú sõ̀ mɛ ǹ gbõ̀yõ̀ sõ̀lɛ, ní-ò mɛ ǹ gbɛ̃̀yɩ̃̀nɛ̀ sõ̀lɛ. 39 Wɛ̃̀kɔbɩ nónó-à kɔ pɔ n sɔkɔ, pě pé ywɔ̃lɛ n mɔ ǹ tɛ́ ǹnɛ n gbyɔ 40 nɛ ńkɛ̃́, ǹmɔ nɛ̂-á sõ̀ nɛ páh kɩ Liyel ní-ńsah wɔ̀kɔ̀ kètǎr sɔ, tɛ́ kɩ fɛ̃ kè tɔ̃ mɔ sèpĩ̀n tɔ̃́nɩ̀ wrɔ́, ńkɛ̃́ Liyel Pídĩ́-à kɩ nɛ̂ ǹnɛ, à ǹ gblɔ̌y pwah mɔ. À tiki n to dahnɩ yõ kɛ̀. 41 Sɛ̃́ ye, sárká syínwìlkìpu yõ̀tãm ànɛ̂ Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́ kwɔ́pú, ànɛ̂ kwil yèwàhnɩ̀ tɔ sõ̀ mɛ kṍlɛ ǹnɛ n ko mɛ yo tũ nɛ, 42 wǎh túkù pwah mɔ, tɛ́ kɩ tɛ̃ ǹ gblɔ̌y wɔ pwah mɔ kwlɔ nɩ? Yisrayel yõ̀tɛ̃̀ tɛ̃̀-à kɩ nɛ̂ ǹnɛ, à tiki n to dahnɩ yõ núkúnúkú, pé mó sɛ̃ ǹ yõ kɛ̀. 43 À kó ǹ sõnɔ sah Liyel yõ, tɛ́ kè yo ńtɛ̃nɛ nɛ ǹ Pídĩ́-á pélɛ nɩ? Ǹ tyɩ́-à kɩ mɛ nɔ Liyel tyɩ́, à à pwah mɔ núkúnúkú wɛ́. 44 Kèlékɛ̃ pɩ́pú nónó tɔ-á sõ̀ syɩ́nɔ́lɛ ǹ tnɔ̂, pépi tɔ sõ̀ mɛ ǹnɛ n gbyɔ sɛ̃́ntɛ̃̀ ólɛ.

Yesu kúnɔ́lɛ

45 Gbĩ-á mɛ yõ̀tah sírr sɔkɔ, fɛ̃́ntũ̂ mɔ kèkõyṍ pól sɔkɔ, pópó à pɔ nɔ lɛ́rɩ́nɔ́ tɔ̃́nɔ́ tyɩ́. 46 Lɛ́rɩ́nɔ́ tɔ̃́nɔ́ nɔ́pi-á sɔkɔ, Yesu kah yo yĩ́npɔ̃́ ǹgbɛ̃nɛ nɛ: «Yeli, Yeli, lama sabakɩtani?» Nɛ̂ kɔ́r-á: Ńmɔ Liyel, ńmɔ Liyel, kwâh nɛ̂ pɩ tɛ́ á ń fĩn mɔ? 47 Nónó-á sõ̀ mɛ nɛ́npɔ́, pé túkù-á ǹ yónmɔnɔ mɛ̀ noh, pè nɛ ńkɛ̃́, wǎh mɛ Yelilɛ n ye n yah oo! 48 Nɛ́npɔ́ swɔ, pé sɔkɔ yɔ́ to kyɩ sènsúkúrí tɔkɔ fõ yõ̀yõ̀kè ni sɔkɔ, à dyɩ mɔ gbey yɔ́ vyãh tyɩ́, tɛ́ kè nɔ ǹ tyɩ́ nɛ à wɔ. 49 Pé tɛ́lɔ́ mó mɛ yo tũ nɛ ńkɛ̃́, pé ye yĩn sɔ̃́, Yeli mó pɔ à pwah mɔ pé yah ǎtrɛ. 50 Ǹtɛ Yesu mɛ tɔ̃ kah de syi tɛ́ yah kwlɔ. 51 Képah tɛ̃̀nɛ, fwɔ nɛ̂-á dyɩ́nmɔnkàhsàhnɔ́lɛ Liyel ní-ńsah wɔ̀kɔ̀ kètǎr sɔkɔ, kè tɔ tɔ́lɔ́ nínɔ́ à tɔkɔ ké yõ̀tah tyɩ́, à kyɩ dal mɔ ké sètàhkɩ̀ sõ̀ tyɩ́. Tɛ́ sétáh mɛ syah, légbyɔ̃́ gboke, 52 léyã̂l yɩkɩ mɔ, Liyel yõ sɛ̃́pú nónó-á sõ̀ ku sɔkɔ tɛ, pé náhnáh lékyɩ̂ mɛ yilki mɔ. 53 Képah náh, tɛ́ mɛ wil léyã̂l sɔkɔ Yesu lékó yílkínmɔntɛnɔ náh, tɛ́ de Yerusalɛmɩ kwil sɔkɔ Liyel-á képah nɛ̂ yah tɔkɔ. Névye náhnáh yĩ́ tɛ̃ pé yõ. 54 Sràsyíbí yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ ànɛ̂ nónó tɔ-á sõ̀ mɛ Yesulɛ n syɩkɩ ǹnɛ, pépi-á sétáh syahrɩ mɛ̀ wɛ à tahlɩ tyi nónó tɔ-á pɩ, tíkí pè kah tɛ̃. Pè mɛ nɛ ńkɛ̃́: «Kègbɩ yõ, dĩ́ mɛ̀nɛ, Liyel Pídĩ́ ye sõ̀ ǹnɛ.» 55 Tɛ́ syɔ́ náhnáh tɔ sõ̀ mɛ yĩn tɛ̃ fɩ̃́ tɛ́ mɛ n yah. Kalile duku sɔkɔ ye kénɛ syɔ́ Yesu sõ̀ tɛ̃, à n yah n dah n mɔ ǹ tyɩ́ sɔkɔ. 56 Makadala kwil Mari sõ̀ mɛ pé sɔkɔ, à tahlɩ Nsyakɩ ànɛ̂ Nsyosɛfu yṹ Mari tyɩ́, ànɛ̂ Nsebede dĩ́npì yṹnɛ.

Yesu lékó yɩ̃́nɔ́lɛ

57 Ńvɩ̃́-á pɔ nɔ, tàh dĩ́ yɔ́ pɔ de, nɛ̂-á sõ̀ n wil Arimatɩ kwil sɔkɔ. Kénɛ dĩ́ yĩn ye Nsyosɛfulɛ. Yesu tõ̀ sã́h-ò ye sõ̀ ǹ tɔlɛ. 58 Ǹmɔ mɛ kyɩ wil Pilati tyɩ́, à Yesu lékó ni ǹ tyɩ́. À mɛ nɛ pè ǹnɛ à kɔ̃. 59 Pǎh ké wɛ̃̀kɩ̀lɛ à kɔ̃, à mɛ ǹ lékó tɔkɔ tɛ́ à plo fwɔ gbró snɔ́lɛ. 60 Nsyosɛfu-á sõ̀ pè kɔ̃ pè diki sã́n nɛ̂ tũ sah ǹ yɛ̃́ngbɛ̃́ tyɩ́lɛ tɛkɩ sɔkɔ, à kyɩ à dah mɔ képah sɔkɔ. Képah sɔkɔ, tɛ́ dáh-ǹgbɛ̃ yɔ́ pil pɔ ké yah vike tɛ́ sɔkɔ. 61 Tɛ́ légbĩ́nɛ, Makadala kwil Mari ànɛ̂ ǹ ní-ò Mari sõ̀ mɛ kɔ̃́ntɛ̃̀nɔ́lɛ nɛ́npɔ́ sɔkɔ diki yah yèsreynɛ.

62 Tɛ́ kénɛ yòh sõnɔ́ ye ńkɛ̃́nɛ pě pélɛ n vi n sah pé mɩ mɩ yòh sõ yĩnnɛ. Ké dĩndallɛ, sárká syínwìlkìpu yõ̀tãm ànɛ̂ Farisi wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́pú mɛ wɛ̃ sõ̀ tɛ̃ kyɩ wil Pilati tyɩ́, 63 tɛ́ yo ǹ tyɩ́ nɛ, pé yõ̀tɛ̃̀, pé dyɔ-á to kõ nɛ, kénɛ névye pílkí-ò-á lésõ mɛ kè yo sah ǹ kú-ńkɛ̃̂ sɔkɔ nɛ, pâh pɔ ku, ké sèpĩ̀n tɔ̃́-ò sõlɛ, pé lékó-á kɩ yilki mɔ. 64 Képah yĩnnɛ, ńkɛ̃́ à sràsyíbí kɔ̃ pè diki syɩkɩ pɔ nɔ sèpĩ̀n tɔ̃́nɩ̀ tyɩ́. Képah-à pɩ́-ńkɛ̃̂nɛ, ǹ tõ̀ sã́hpú-á kɩ n syah n pɔ ǹ lékólɛ n yɩ̃ n wilki, tɛ́ kɩ névye syah nɛ ǹ lékó-á yilki mɔ. Képah tɛ̃̀-á kɩ tɔ̃ névye pilki kal gben tɛ̃̀nɛ. 65 Pilati mɛ yo pé tyɩ́ nɛ, tyah syɩ́kɩ́pú-á yɔ̀. Ńkɛ̃́ pè kyɩ diki mɛ̀nɛ n syɩkɩ pǎh mɛ ké tyɩ́ sɔ̃́. 66 Pè mɛ sɔkɔ à kyɩ diki yah dáhkɩ̀ mɛ̀ pɔkɔ mɔ, tɛ́ tyah syɩ́kɩ́pú kɔ̃ pè kélɛ n syɩkɩ.

28

Yesu lékó yílkínmɔnɔlɛ

1 Mɩ mɩ yòh-á sɔkɔ, dimansyi sõ séngbɔ̃́ púsɔ́lɛ, Makadala kwil Mari ànɛ̂ ǹ ní-ò Mari kyɩ diki yõ. 2 Nɛ́npɔ́ swɔ, sétáh syahrɩ ǹgbɛ̃ pɩ. Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Liyel yĩ̂nyõ tõ̀npɩ yɔ́ mɛ tiki pɔ dáh-ǹgbɛ̃ mɛ̀ pil to diki yah, tɛ́ kɔ̃ tɛ̃ ké yõ. 3 À sõ̀ mɛ n kõ kyòo pũ̀ sɔ̃́ yĩkiri, tɛ́ ǹ flɔ mɛ píkínɔ́lɛ prɛ́yy. 4 Tíkí ànɛ̂ wílsyahrɩ tɛ̃̀ tyɩ́, tyah syɩ́kɩ́pú markɩ. 5 Képah sɔkɔ, yĩ̂nyõ tõ̀npɩ mɛ yo syɔ́ tyɩ́ nɛ: «Yé káh tíkí pɩ. Mé pɩ̃ nɛ Yesu-á yé n yah n kɔ̃, pǎh nɛ̂ syɩ dahnɩ yõ. 6 À náh mɛ ásõ̂, ǹ lékó yilki mɔ à yɩ̃nɛ wǎh lésõ kè yo sah sɔ̃́. Yé pɔ n yah ǹ snɛ́kɩ́nmɔ-ńsahlɛ, 7 yè mó n kyɩ kè yo súú ǹ tõ̀ sã́hpú tyɩ́ nɛ, ǹ lékó-á yilki mɔ. Tɛ́ wǎh mɔ pé yahlɛ Kalile mara sɔkɔ. Pǎh kɩ kyɩ à wɛ nɛ́npɔ́. Nɛ̂-á sõ̀ mɛ ń tyɩ́ yo yo tɛ̃̀nɛ yé tyɩ́, képah ye yɔ̀.» 8 Pè mɛ yal súú nɛ́npɔ́ sɔkɔ, tíkílɛ pé sɔkɔ nɩ̀vɩ̀nɩ̀ ǹgbɛ̃ tɔlɛ fɛ̃̀kɩ̀nmɔnɔlɛ ké sɔkɔ, à n to n yuku yĩ mɛ̀ yã́h-ńsah Yesu tõ̀ sã́hpú tyɩ́. 9 Nɛ́npɔ́ swɔ, Yesu núkú pè yohnɩ tɛ́ nɛ: «Mé n wɛkɩ yé tyɩ́.» Syɔ́ nɔ́pi mɛ nɔ de ǹnɛ, tɛ́ ǹ gbyẽ̂h tɛ̃ à gbílkínɔ́ sah ǹ yõ. 10 Képah sɔkɔ, Yesu mɛ yo pé tyɩ́ nɛ: «Yé káh tíkílɛ n pɩ. Yé kyɩ n yo ń yṹnpyé tyɩ́ nɛ, pè yuku Kalile mara sɔkɔ. Nɛ́npɔ́ sɔkɔ ye pè kɩ wɛ ńnɛ.»

Tyah syɩ́kɩ́pú tyípɩ́nɩ̀nɛ

11 Syɔ́ nɔ́pi-á mɛ wɛ̃̀kɩ̀ yõ gbĩ́ nɛ̂nɛ, tyi nónó pól-á pɩ, sràsyíbí nónó-á sõ̀ n syɩkɩ diki mɛ̀nɛ, pé túkù pɔ kwil sɔkɔ, à pɔ sè yo sárká syínwìlkìpu yõ̀tãm syah. 12 Képah sɔkɔ, sárká syínwìlkìpu yõ̀tãm nɔ́pi ànɛ̂ kwil yèwàhnɩ̀ wɛ̃ tuke mɔ à yo sah núkú yõ, tɛ́ pɔ́-ǹgbɛ̃ yɔ́lɛ sràsyíbí kɔ̃, 13 tɛ́ pè syah nɛ pàh kɩ pɩ pè yo nɛ, ǹ tõ̀ sã́hpú-á pɔ ǹ lékó yɩ̃ wilki lékã̂hnɛ tɛ́ pé sah dɔy sɔkɔ. 14 Kwíltãm yõ̀tɛ̃̀ dĩ́-à kɩ sɔ̃́ kè noh, pépi-á kɩ kè niri pè kɔ̃ pè náh yṍtír wɛ n pi ké sɔkɔ póllɛ. 15 Tyah syɩ́kɩ́pú mó pɔ́ mɛ̀ syi tɛ́ kè pɩ pé yóré yõ. Képah tɛ̃̀nɛ, yĩ mɛ̀ tɔ̃ mɔ Nsyifunɔ nɩyṍ, fɔ́ɔ́ à pɔ syɩ kwɛy mɛ̀ tyɩ́.

Yesu wɛ́nɔ́lɛ ǹ tõ̀ sã́hpú tyɩ́ ǹ lékó yílkínmɔntɛnɔ náh

16 Yesu tõ̀ sã́hpú nɛ́pĩ̂ gbɔ̃núkú mɛ sɔkɔ Kalile mara yɔ̃lɩ yõ, wǎh lésõ ńyãh tyɩ́ yo sah pé tyɩ́. 17 Pǎh kyɩ à wɛ, pè à gbilki, ǹtɛ pé túkù sõ̀ mɛ tɔ̀tɔ̀lɛ n pɩ ǹ tyɩ́ sɔkɔ. 18 Yesu mɛ nɔ de pé tnɔ̂ tɛ́ yo pé tyɩ́ nɛ: «Yõ̀tɔ̃rɩ́ pól ye ńmɔ gbõ̀ dahbɩ yĩ̂nyõ ànɛ̂ sétáh yõ sɔkɔ. 19 Yé kyɩ kwlo kwlo pól névye pɩ ńmɔ tõ̀ sã́hpúlɛ, yè mó pè wel n wilki ni sɔkɔ Sú Liyel, ànɛ̂ Pídĩ́, ànɛ̂ Liyel Mirki yĩn yõ. 20 Máh tyi nónó kõ sah yé kɔ̃, yè mó pè kwɔ sélɛ pè kɔ̃ pè sélɛ n pɩ. Tɛ́ ńmɔ kɩ mɛ yélɛ sõmɛsṍ, fɔ́ɔ́ kɩ kyɩ syɩ kèkõyṍ tyɛ́nɔ́ tyɩ́.»

* 1:2 1.2 - Nsyakɔbɩ dĩ́npì ye Yisrayel no yìkìnì gbɔ̃ninɔ́ súbílɛ. Yah n tɛ Yenɛsɩ 46.8-21.

† 1:11 1.11 - Yah n tɛ 2 Yõ̀tãm 24.12-16.

‡ 1:21 1.21 - Wâh noh pàh nɛ Yesu-á, ké kɔ́r ye pwáhnmɔ-òlɛ.

§ 1:23 1.23 - Yah n tɛ Yesayi 7.14.

* 2:6 2.6 - Yah n tɛ Mise 5.1.

† 2:15 2.15 - Yah n tɛ Wose 11.1.

‡ 2:18 2.18 - Yah n tɛ Nsyeremi 31.15.

§ 2:22 2.22 - Nsyude mara ànɛ̂ Kalile mara sõ̀ mɛ Yisrayel sétáh yõ.

* 3:11 3.11 - Yah n tɛ Tyípɩ́nɩ̀ 2.1-13.

* 4:4 4.4 - Yah n tɛ Tɔ̃́nyonɔ 8.3.

† 4:5 4.5 - Liyel ní-ńsah gbô yõ̀tah nɛ̂ tyɩ́-á n yo ásõ̂ sɔkɔ yɔ̀, ké kolɔ kah mɛ́tɛ́rnɔ́ gbãmnɛ.

‡ 4:6 4.6 - Yah n tɛ Gbálnɔ́ 91.11-12.

§ 4:7 4.7 - Yah n tɛ Tɔ̃́nyonɔ 6.16.

* 4:10 4.10 - Yah n tɛ Tɔ̃́nyonɔ 6.13.

† 4:12 4.12 - Yah n tɛ Matye 14.1-12; Markɩ 6.17-18; Likyi 9.7-9.

‡ 4:16 4.16 Yah n tɛ Yesayi 8.23 - 9.1

* 5:5 5.5 - Yah n tɛ Gbálnɔ́ 37.11.

† 5:27 5.27 - Yah n tɛ Yálnɔ́ 20.14; Tɔ̃́nyonɔ 5.18.

‡ 5:31 5.31 - Yah n tɛ Tɔ̃́nyonɔ 24.1.

§ 5:38 5.38 - Yah n tɛ Yálnɔ́ 21.22-25.

* 5:43 5.43 - Yah n tɛ Levitiki 19.18.

* 9:1 9.1 - Yesu kwil nɛ̂ tyɩ́-á n yo ásõ̂ sɔkɔ yɔ̀, Kapɛrnayumi ye.

† 9:24 9.24 - Dɔy nɛ̂ tyɩ́-á Yesu n yo ásõ̂ yɔ̀, dɔy gbɔy náh sõ̀ dɛ́. Pípír sõ̀ ku kègbɩ yõ. Ǹtɛ Yesu-á sõ̀ pɩ̃ nɛ páh kɩ fɛ̃ ǹ lékó yilki mɔ sɛ̃́, képah ye à nɛ dɔy sɔkɔ-á ǹnɛ.

* 10:10 10.10 - Yah n tɛ 1 Korɛ̃nti tãn 9.14 ; 1 Timote 5.18.

* 11:10 11.10 - Yah n tɛ Malaki 3.1.

† 11:14 11.14 - Yah n tɛ Malaki 3.23.

‡ 11:22 11.22 - Tiri ànɛ̂ Sidõ tãn-á sõ̀ pɩ Nsyifunɔ náh pélɛ sɛ̃́, Nsyifunɔ sõ̀ mɛ pélɛ n mɔ n kõ tyípêl kàhnpɩpulɛ. Yah n tɛ Yesayi 23.

* 12:4 12.4 - Yah n tɛ 1 Samuyɛlɩ 21.

† 12:5 12.5 - Yah n tɛ Yã́hnɔ́ 28.9-10.

‡ 12:21 12.18-21 - Yah n tɛ Yesayi 42.1-4.

§ 12:29 12.29 - Dĩ́ nɛ̂ tyɩ́-á yo ásõ̂ sɔkɔ yɔ̀, sétã̀n yõ̀tɛ̃̀ ye pè n ye.

* 12:40 12.40 - Yah n tɛ Nsyonasɩ 1.17.

† 12:42 12.42 - Yah n tɛ 1 Yõ̀tãm 10.1-13.

* 13:35 13.35 - Yah n tɛ Gbálnɔ́ 78.2.

* 15:4 15.4 - Yah n tɛ Yálnɔ́ 20.12.

† 15:4 15.4 - Yah n tɛ Yálnɔ́ 21.17.

‡ 15:9 15.9 - Yah n tɛ Yesayi 29.13.

* 17:20 17.20 - Mútárdɩ̀ pi yilɔ kal yípyé póllɛ. Yah n tɛ Matye 13.31b-32a.

* 18:6 18.6 - Wɛ̃́npì nónó tyɩ́-á n yo ásõ̂ sɔkɔ yɔ̀, kè kɩ fɛ̃ pɩ Yesu yõ sɛ̃́pú ye pè n ye.

† 18:10 18.10 - Yah n tɛ Matye 18.6 yah yónɔ́ sɔkɔ.

‡ 18:24 18.24 - Légbĩ́nɛ, talã pɔ́ pɔ́ núkú kɩ sõ̀ fɛ̃ nɔ nɛ́núkù ye gbɔ̃nkwlɔ́ tõ̀ pɩ́nɔ́ dannɛ.

§ 18:28 18.28 - Légbĩ́nɛ, deniye pɔ́ pɔ́ núkú kɩ sõ̀ fɛ̃ nɔ nɛ́núkù gbĩ̀yĩ̀kì núkú tõ̀ pɩ́nɔ́ dannɛ.

* 19:7 19.7 - Yah n tɛ Tɔ̃́nyonɔ 24.1.

* 20:2 12.5 - Légbĩ́nɛ sõ̀, wâh gbĩ̀yĩ̀kì núkú tõ̀ pɩ névi tyɩ́, deniye pɔ́ pɔ́ núkú ye tɛ̃̀ n sar álɛ.

* 21:5 21.5 - Yerusalɛmɩ yĩn yɔ́ ye sõ̀ Siyõnɛ.

† 21:5 21.5 - Yah n tɛ Nsakari 9.9.

‡ 21:13 21.13 - Yah n tɛ Yesayi 56.7.

§ 21:13 21.13 - Yah n tɛ Nsyeremi 7.11.

* 21:16 21.16 - Yah n tɛ Gbálnɔ́ 8.3.

† 21:42 21.42 - Yah n tɛ Gbálnɔ́ 118.22-23; Tyípɩ́nɩ̀ 4.11.

* 22:24 22.24 - Nsyifunɔ tyɩ́ sõ̀, pɛ́kúsê yɩ̃nɛ à de ǹ pɛ tyɩ́ névi yɔ́ tyɩ́. Yah n tɛ Tɔ̃́nyonɔ 25.5-6; Yenɛsɩ 38; Wruti 1-4.

† 22:32 22.32 - Yah n tɛ Yálnɔ́ 3.6.

‡ 22:37 22.37 - Yah n tɛ Tɔ̃́nyonɔ 6.5.

§ 22:39 22.39 - Yah n tɛ Levitiki 19.18.

* 22:44 22.44 - Yah n tɛ Gbálnɔ́ 110.1.

* 24:15 24.15 Yah n tɛ Danyɛlɩ 9.27 ; 11.31 ; 12.11.

* 25:15 25.15 - Yah n tɛ Matye 18.24 yah yónɔ́ sɔkɔ.

* 26:31 26.31 - Yah n tɛ Nsakari 13.7.

* 27:10 27.9 Yah n tɛ Nsakari 11.12-13 ànɛ̂ Nsyeremi 18.2-3 ; 19.1-2 ; 32.6-15.

Markɩ

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Markɩ-á nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir nɛ̂ wãrkɩ Yesu tyɩ́ sɔkɔ

Ń yṹpyé, yépi nónó-á sɛ́bɛ̃́ mɛ̀nɛ n kar,

«Nɛ̂ mɛ Yesulɛ?» Píkínyahnɔ yɔ́ ye, no pól yɩ̃nɛ pè pé gblɔ̌y piki yah kélɛ. Wâh sɔ̃́ mɛ Yesu pɩ̃ di mónɔ́lɛ, képah náh pɩ, á náh ǹ tyɩ́ noh yah póllɛ: No pól kɩ fɛ̃ gbah tɛ̃ à pɩ̃ pallɛ.- Sɛ́bɛ̃́ nɛ̂-á á tɛ̃ yĩn á gbõ̀, képah kɩ píkínyahnɔ mɛ̀ yah yo ǹ syah, kɩ Yesu dùkùlɛ ǹ wɛ̃kɩ. Dĩ́ yɔ́ ye wãrkɩ kélɛ di mónɔ́lɛ. Kénɛ dĩ́ yĩn ye sõ̀ Markɩlɛ. Kè Yesu min pɩ dùkù tyɩ́lɛ n yo, ànɛ̂ ǹ tyípɩ́nɩ̀nɛ, ànɛ̂ ǹ wɛlɔlɛ. Sépi n tyah ǹ tyípɩ́nɩ̀ tyɩ́, à pɔ nɔ ǹ kúnɔ́ ànɛ̂ ń yúkúnɔ́ tyɩ́. Képah n wɛ̃kɩ nɛ, Yesu-á pɔ Liyel tɔ̃́rɩ́lɛ, tɛ́ wǎh fɛ̃ syi ǹ gblɔ̌y tíkínmɔnɔ yõ, névye pwáhnmɔ yĩnnɛ.

Kénɛ sɛ́bɛ̃́nɛ, Bibili tyah yɔ́ ye nɛ̂-á Liyel wɛy sɛ́bɛ̃́ ǹgbɛ̃nɛ. Képah fɩ̃́ yɔ́ ye.

Yé kɩ fɛ̃ kyɩ wɛlɔ yísyɔ́ wɛ, sé pɩ̃́nɔ́ kɩ mɛ tah. Tɛ́ pɔ́kɔ́nmɔnɔ mɛ dùkù-à mɛ, ké tyàh-ǹsah, kè álɛ n wɛ̃kɩ nɛ, wáh kɩ fɛ̃ wɛy mɛ̀ yah yónɔ́ wɛ sɛ́bɛ̃́ mɛ̀ tyɛ́-ńsah sɔkɔ.

Ǹtɛ, wâh tɛ̃ yĩn nɛ̂ kar kwlɔ, á kɩ yah tɛ sɛ́bɛ̃́ tyɛ́-ńsah sɔkɔ. Ké kèpìkì wɛy wãrkɩ dùkù tɔ mɛ nɛ́npɔ́, ànɛ̂ ké wĩn wɛynɛ.

Yé pól pɩ̃ nɛ ńkɛ̃, nɛ̂-á túkù n ye «Lékã́m Pèpɛynɛ», túkù ǹnɛ n ye «Liyel Mírkílɛ». Tɛ́, Liyel wɛy vìnmɔnɔ sɔkɔ, yĩn núkú ó ye kɩ fɛ̃ yah tɔkɔ képah yĩnnɛ. Ǹtɛ, áyáh «Liyel Mírkí» yah tɔkɔ, kè náh pɩ nɛ, képah sɔ̃́ á tɔkɔ kṹmm yõ dɛ́! Á mɛ ké tyɩ́ nɛ, yépi tɔ lékã́mnɛ á kɔ̃ ké tyɩ́ yõ. Ké ye dùkù yɔ́ lékã́m se mɛ yé tyɩ́, yé kɩ fɛ̃ á kɔ̃?

À wil yĩn mɛ̀ tyɩ́ sɔkɔ, wâh tir yɔ́ wɛ sɛ́bɛ̃́ mɛ̀ sɔkɔ, tɛ́ ké yo dùkù náh plɛ wĩn wɛy sɔkɔ áwɔ yah, gbah n tɛ̃ kè yo á syah.

Liyel pèpɔrɩ pɩ á tyɩ́ ké kàrnɔ́ sɔkɔ.

1

Wèlnwìlkì-ò Nsyɔ̃ wɛy yónsàhnɔ́lɛ

1 Liyel pi Yesu *Krista nɩ̀vɩ̀nɩ̀ wɛy sã́n tyàh-ǹsah ye yɔ̀. 2 Sɔ̃́-á kélɛ wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ *Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyo-ò *Yesayi sɛ́bɛ̃́ sɔkɔ nɛ:

«Yah, ńmɔ Liyel kɩ ń tɛ̃ntõ̀ névi tɛkɩ mɔ á yahlɛ,

à kɩ pɔ á wɛ̃̀kɩ̀ tɔ̃ sah á tyɩ́.»

3 Ǹnɩ̂ yɔ́ yĩ́npɔ̃́ ye n dɔkɔ gbɛ̃́nnɩ sɔkɔ nɛ ńkɛ̃:

«Yé Tɛ̃̀-ǹgbɛ̃ wɛ̃̀kɩ̀ tɔ̃ sah,

yé kè pɩ tómm!»*

4 Kǎh wãrkɩ sah sɔ̃́, sɛ̃́ ye *Wèlnwìlkì-ò Nsyɔ̃ pɔ wil mɔ gbɛ̃́nnɩ sɔkɔ. À tyah n yo n kɔ̃ névye tyɩ́ nɛ, pè pé nnɔ vi mɔ, pè mó *wèlnwìlkìnɔ́ wɛ. Képah sɔkɔ, Liyel-á kɩ pé tyípêl yɔ̃ mɔ pè kɔ̃.

5 Képah tɛ̃̀nɛ, Yude kwlo névye pól, ànɛ̂ tɔ̃ Yerusalɛmɩ névye pól sõ̀ mɛ n pɔ n pɔ ǹ tyɩ́, n pɔ pé tyípêl yo névye pól yĩ́ yah, tɛ́ ǎ pè wel n wilki Yurdɛ̃ yɔ sɔkɔ. 6 Tɛ́, Nsyɔ̃ sõ̀ mɛ yã̀hmɩ́kɩ̀ yɛ̀ fwɔ̀mɔn mɔ, tɛ́ ǹ syɩ̃ tɛ̃ sêl kɔ̃lɛ. Ǹ yõkelɛ sõ̀ sègblo ànɛ̂ syɩ̃rɩ ye. 7 À sõ̀ mɛ n yo tɔ́wû tyɩ́: «Névi nɛ̂-á kɩ n pɔ n pi ńmɔ náh, ǹmɔ ye gblò kal ńmɔlɛ. Ńmɔ tɛ̃̀ náh yɩ̃nɛ mé kɔ yĩn, ǹ gbáhkɩ̀ lékyêh sro dɛ. 8 Ńmɔ ye yélɛ n wel n wilki ni sɔkɔ, ǹtɛ ǹmɔ kɩ pɔ yé wel n wilki n pi *Liyel Mírkí sɔkɔ.»

Yesu wèlnwìlkìnɔ́ ànɛ̂ ǹ tɔ̃̀nmɔnɔlɛ

9 Légbĩ́nɛ, Yesu wil Nasarɛtɩ kwil, Kalile sétáh yõ, à pɔ Nsyɔ̃ kɔ̃ à à *wel wilki Yurdɛ̃ yɔ sɔkɔ. 10 Tɛ́, wǎh n wil ni sɔkɔ gbĩ́ nɛ̂nɛ, à yĩ̂nyõ wɛ kè n yɩkɩ n mɔ, tɛ́ *Liyel Mírkí tiki ǹ yõ, dàhyõ̀kèpil sɔ̃́. 11 Légbĩ́nɛ, yĩ́npɔ̃́ yɔ́ n wil Liyel sɔkɔ nɛ ńkɛ̃: «Áwɔ ye ńmɔ nɩ̀dɛ̀ Pi núkúnínɛ. Á tyɩ́ nɔ yĩ́ĩ́ ń tyɩ́ kègbɩlɛ.»

12 Ké nɛ́npɔ́ swɔ, Liyel Mírkí à tɛ̃ yuku gbɛ̃́nnɩ sɔkɔ. 13 À sèpĩ̀n tíkíníní pɩ nɛ́npɔ́ sɔkɔ. Tɛ́ *sétã̀n yõ̀tɛ̃̀ pɔ ǹnɛ n tɔ̃ n mɔ. À sõ̀ mɛ gbɛ̃́nkyɔ nɩyṍ sɔkɔ, tɛ́ *yĩ̂nyõ tɛ̃̀ntõbe mɛ ǹ tɛ̃̀-ǹsahlɛ n yah.

Yesu yɛ̃́nkyɔ tɛ̃́pú nɛ́pĩ̂ ǹyẽ̂h ye

14 Képah náh, pè pɔ *Wèlnwìlkì-ò Nsyɔ̃ dah mɔ wɔ̀kɔ̀npèkè sɔkɔ.† Ǹ déntɛnɔ náh wɔ̀kɔ̀npèkè, Yesu yuku Kalile sɔkɔ, à kyɩ tyah nɩ̀vɩ̀nɩ̀ wɛy sã́nnɛ n yo n kɔ̃, nɛ̂-á wil Liyel tyɩ́. 15 À nɛ: «Gbĩ́ nɛ̂ tyɩ́-á sõ̀ yo sah, kè mɛ de tɛ. *Liyel tɔ̃́rɩ́ mɛ yĩni tɛ̃ tɛ. Yé yé nnɔ vi mɔ, yé mó sɛ̃ nɩ̀vɩ̀nɩ̀ wɛy sã́n yõ!»

16 Wǎh sõ̀ mɛ n kɔ Kalile yɔ́-ǹgbɛ̃ gbɔ̀pɔ gbĩ́ nɛ̂nɛ, à yɛ̃́nkyɔ tɛ̃́pú nɛ́pĩ̂ nímí wɛ, Simo, ànɛ̂ ǹ gbɛ̃̀ndĩ́ Andrelɛ. Pè sõ̀ mɛ yɛ̃́nkyɔ tɛ̃ tɛ̃ mnɔlɛ n min yɛ̃́nkyɔlɛ n tɛ̃ yɔ sɔkɔ. 17 À yo pé tyɩ́ nɛ: «Yé pɔ ńmɔ náh. Mé kɩ yé pɩ névye tɛ̃́púlɛ Liyel tyɩ́.» 18 Nɛ́npɔ́ swɔ, pè núkú pé yɛ̃́nkyɔ tɛ̃ tɛ̃ mnɔ sah, tɛ́ ǹ sõ̀ tɛ̃. 19 Wǎh tɔ̃ kɔ yuku yahlɛ kwéy, à kyɩ Sebede wɛ̃́npì wɛ, Nsyakɩ ànɛ̂ Nsyɔ̃nɛ. Pè sõ̀ mɛ pé krótókè sɔkɔ, mɛ yɛ̃́nkyɔ tɛ̃ tɛ̃ mnɔlɛ n tɔ̃ n sah. 20 Ké nɛ́npɔ́ swɔ, à pépi tɔ ye yah. Pè núkú yal pé sú ànɛ̂ ǹ tõ̀npɩbɩ tnɔ̂ krótókè sɔkɔ, tɛ́ ǹ sõ̀ tɛ̃.

Yesu tɛ̃́nwɛnɔlɛ sétã̀n yõ

21 Képah náh, wǎh nónó ye, à yuku pélɛ Kapɛrnayim kwil sɔkɔ. *Mɩ mɩ yòh sṍlɛ, à kyɩ de *Liyel ní-ńsah wɔ̀kɔ̀, à tyah névyelɛ n kwɔ. 22 Nónó-á sõ̀ mɛ ǹ wɛynɛ n nohnɩ, pé gbã̀n du ǹ névye kwɔ́nɔ́ dùkùlɛ. Tir yɔ́ náh, kè náh sõ̀ mɛ núkúlɛ ànɛ̂ *Liyel ǹgbò wɛ̃̀kɩ̀ kwɔ́pú tyɩ́lɛ. Ǹmɔ kwɔ dùkù sõ̀ mɛ yõ̀tɔ̃rɩ́ kwɔ́nɔ́lɛ, képah ye.

23 Ké légbĩ́nɛ, kè pɔ yɩ̃nɛ, dĩ́ yɔ́ sõ̀ mɛ Liyel ní-ńsah wɔ̀kɔ̀, *sétõlɛ ǹ sɔkɔ. À mɛ yuku gbo mɔ nɛ, 24 kwâh nɛ̂ se à n yah n kɔ̃ pépi tyɩ́ nɩ, Nasarɛti Yesu? À se pɔ pépi yɩ́kɩ́-ńsah nɩ? Páh pɩ̃ nɛ, pi kɛ̃́-á ǹnɛ, ǹmɔ nɛ̂-á wil Liyel tyɩ́. 25 Képah tɛ̃̀nɛ, Yesu dírí kõ sétõ mɛ̀ yõ, tɛ́ yo ǹ tyɩ́: «Á vyãh vike, ǹ tɛ́ n wil dĩ́ mɛ̀ sɔkɔ!» 26 Képah sɔkɔ, sétõ dĩ́ mɛ̀ yike kègbɩlɛ, tɛ́ de syi náhnáh, tɛ́ wil ǹ sɔkɔ. 27 Képah névye gbã̀n du. Pè tyah wɛ̃nɛ n piki n yah nɛ, kwâh nɛ̂ se sɛ̃́ nɩ? Kwɔ́nɔ́ késã́n yɔ́lɛ à n pɩ yõ̀tɔ̃rɩ́ sɔkɔ. À fɛ̃ n wɛkɩ sétã̀n tɔ yõ, tɛ́ sè n sah ǹ tyɩ́ yõ. 28 Kénɛ nɩ́ yõ, Yesu yĩn gbílkínɔ́ tɔ̃ mɔ Kalile kwlo pól sɔkɔ.

Yesu yámpú náhnáh dɛ mɔ

29 Pǎh yal *Liyel ní-ńsah wɔ̀kɔ̀, pè núkú yɔ̃ sɔkɔ de Simo ànɛ̂ Andrepi gbô. Nsyakɩ ànɛ̂ Nsyɔ̃ tɔ sõ̀ mɛ pélɛ. 30 Tɛ́ Simo dɛ́ysê sõ̀ mɛ sɛ̃́nɔ́lɛ wílvyã́hnɩ̀nɛ. Nɛ́npɔ́ swɔ, pè mɛ kè yo Yesu syah. 31 Wǎh kè noh sɛ̃́, à nɔ de pi mɛ̀ tnɔ̂, tɛ́ ǹ gbõ̀ tɛ̃ à yilki sah. Ǹ wílvyã́hnɩ̀ núkú tyɛ, à mɛ yuku tyah pĩ́nnɛ n pɩ pé tyɩ́.

32 Gbĩ́yĩ́-á de, névye pé yámpúnɔ pól twah pɔ Yesu tyɩ́, ànɛ̂ *sétã̀n-á mɛ dénɔ́lɛ nónó sɔkɔ. 33 Kwil névye pól pɔ tuke mɔ kénɛ gbô yah sɔkɔ. 34 À mɛ yámpú duke duke náhnáh dɛ mɔ, tɛ́ sétã̀n náhnáh yĩni wilki, sǎh mɛ de nónó sɔkɔ. Sè sõ̀ ǹnɛ n pnɛ, nɛ dùkù nɛ̂-á ǹnɛ. Képah ye, à yahle nɛ, sè káh nɛ n wɛkɩ.

Yesu Kalile kwlo pól kɔ kɔ̃

35 Séngbɔ̃́ púsɔ́, tyah syì syì sɔkɔ, Yesu yuku wil wɔ̀kɔ̀. À yuku gbɛ̃́nnɩ sɔkɔ, à kyɩ tyah Liyellɛ n ni. 36 Képah sɔkɔ, Simopi yuku tyah ǹnɛ n yah n kɔ̃. 37 Pǎh kyɩ à wɛ, pè à syah nɛ, névye pól-á mɛ ǹnɛ n yah n kɔ̃. 38 À mɛ yo pé tyɩ́: «Á ye yuku gbɔ̀plɔ kwlo sɔkɔ. Mé yɩ̃nɛ mé nɩ̀vɩ̀nɩ̀ wɛy sã́n yo nɛ́npɔ́ tɔ sɔkɔ. Ń pɔ́nɔ́ yõ ye képahlɛ.» 39 Képah sɔkɔ, à kyɩ Kalile tã̀ntã̀n pól sɔkɔ, mɛ Liyel wɛynɛ n yo n kɔ̃ pé *Liyel ní-ńtã̂n vɩ̀ sɔkɔ, tɛ́ mɛ *sétã̀nnɛ n yĩni n wilki névye sɔkɔ.

Yesu tótɛ̃ yɔ́ dɛ mɔ

40 Sṍ yɔ́lɛ, *tótɛ̃ yɔ́ nɔ de Yesu tnɔ̂, à gbètukunɔ di ǹ yah, tɛ́ à ni nɛ, wàh mɛ ké tyɩ́, wǎh kɩ fɛ̃ pé dɛ mɔ. 41 Wǎh yo sɛ̃́, ǹ yãm Yesu tɛ̃. À mɛ ǹ gbõ̀ tɔ̃ ǹ yõ, à tũ ǹ tyɩ́, tɛ́ nɛ: «Mé mɛ ké tyɩ́, á kɩ dɛ!» 42 Nɛ́npɔ́ swɔ, *dú núkú à fĩn mɔ, à mɛ dɛ. 43 Képah sɔkɔ, Yesu núkú à tɛkɩ mɔ, tɛ́ kè gbah yo ǹ tyɩ́ nɛ, 44 à noh yɔ̀, à káh kè yãh nɛ tyɩ́ dɛ́! À kyɩ ǹ gblɔ̌ynɛ *sárká wìlkìpu yõ̀tɛ̃̀ wɛ̃kɩ. Ńkɛ̃, *Moyisi-á sõ̀ *sárká nɛ̂ tyɩ́ yo, tótãm dɛ́nmɔnɔ tyɩ́ sɔkɔ, à mó képah wilki, nɛ̂-á kɩ no pól wɛ̃kɩ n pi nɛ, wǎh dɛ. 45 Ǹtɛ, dĩ́-á yal ǹ tnɔ̂, tir nɛ̂-á pɩ ǹ tyɩ́, à kyɩ tyah kélɛ n yãh n kɔ̃ no pól tyɩ́. Kǎh pɩ sɛ̃́, Yesu náh tɔ̃ sõ̀ fɛ̃ ǹ gblɔ̌y wɛ̃kɩ n pi kwil yɔ́ ńtɛ̃ sɔkɔ. À sõ̀ mɛ gbɛ mɔ tɛ̃ kwlolɛ, kégbɔ́ sɔkɔ, tɛ́ névye n wil tã̀ntã̀n pól sɔkɔ, à n pɔ n pɔ ǹ tyɩ́.

2

Yesu sèkùkù dĩ́ yɔ́ dɛ mɔ

1 Sèpĩn yísyɔ́ sɔ́kɔ́ntɛnɔ náh, Yesu ǹ syɩ pɔ Kapɛrnayim sɔkɔ. Névye-á kè noh nɛ, wǎh mɛ gbô, 2 tɔ́wû yɔ́ tuke pɔ tyah fyãh. Tɛ̃̀-ǹsah ńtɛ̃ náh sõ̀ mɛ kélé yah tɔ sɔkɔ. Képah sɔkɔ, à tyah ǹ wɛynɛ pélɛ n kwɔ.

3 Légbĩ́nɛ, nósyɔ́ pɔ ǹ tyɩ́ sèkùkù yɔ́lɛ. Nɛ́pĩ̂ ǹyẽ̂h sõ̀ mɛ à twah. 4 Tɛ́ névye tnɔ́nkàhnɔ́ tɛ̃̀ tyɩ́, pè náh sõ̀ fɛ̃ nɔ n de n pi ǹ tnɔ̂. Pè dɔkɔ gbɛ̃́ntĩ̂n yõ, kye ǹ mɛ́-ńsah tírrlɛ, tɛ́ sèkùkù mɛ̀ tiki mɔ kénɛ pwã̀hlɛ ǹ sɛ̃ sɛ̃ kwâh yõ ǹ yah sɔkɔ. 5 Wǎh kè wɛ, pè sɛ̃ ǹ yõ sɛ̃́, à yo sèkùkù mɛ̀ tyɩ́ nɛ: «Ń pídĩ́, á tyípêl ye yɔ̃ mɔ ǹ kɔ̃.»

6 Képah tɛ̃̀nɛ, *Liyel ǹgbò wɛ̃̀kɩ̀ kwɔ́pú nónó-á sõ̀ mɛ tɛ̃̀nɔ́lɛ nɛ́npɔ́ sɔkɔ, pè tyah n sõ nɛ, 7 sɔ̃́ se pɩ, tɛ́ dĩ́ mɛ̀ n wɛkɩ sɛ̃́ nɩ? Liyel yĩn-á à n yɩkɩ. Ké névi se mɛ kɩ fɛ̃ tyípêl yɔ̃ mɔ névi kɔ̃, nɛ́ Liyel náh nɩ? 8 Képah sɔkɔ, wǎh núkú pé fɔkɔ sõnɔ wɛ sɛ̃́, à yo pé tyɩ́ nɛ: «Sɔ̃́ pɩ, tɛ́ yé fɔkɔ sõnɔlɛ sɛ̃́? 9 Nɛ̂ tɛ̃̀ dɔ̀dɔ̀ kal, à yo sèkùkù mɛ̀ tyɩ́ nɛ, ǹ tyípêl-á yɔ̃ mɔ à kɔ̃, képah náh pɩ, à yuku, ǹ sɛ̃ sɛ̃ kwâh tɔkɔ nɛ n kɔ? 10 Ǹtɛ, yé pɩ̃ nɛ, tɛ̃́nwɛnɔ-á mɛ *Névi Pi tyɩ́, kɩ fɛ̃ tyípêl yɔ̃ mɔ névye kɔ̃, tɛ́ à sah sétáh yõ.» 11 Képah ye, à yo sèkùkù mɛ̀ tyɩ́: «Mé kélɛ n yo á tyɩ́, yuku, á sɛ̃ sɛ̃ kwâh tɔkɔ, ǹ nɛ n yuku á gbô.»

12 Nɛ́npɔ́ swɔ, dĩ́ núkú yuku ǹ sɛ̃ sɛ̃ kwâh tɔkɔ sɔkɔ no pól yĩ́ yah. Kè pé pól gbã̀n du. Pè tyah Liyel yĩnnɛ n gbilki, tɛ́ mɛ n yo nɛ, pé náh sɛ̃́nkɔ̃ wɛ yah.

Yesu Levi ye

13 Képah náh, Yesu tɔ̃ n syɩ yuku Kalile yɔ́-ǹgbɛ̃ gbɔ̀pɔ. Tɔ́wû pól sõ̀ mɛ n pɔ n pɔ ǹ tyɩ́, à pélɛ n kwɔ. 14 Wǎh pɔ n sɔkɔ, à Alfe pídĩ́ Levi wɛ tɛ̃̀nɔ́lɛ mɔ́rɩ́ syí-ńsah wɔ̀kɔ̀. À mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ, à yuku pé sõ̀ tɛ̃. Levi mó yuku ǹ sõ̀ tɛ̃.

15 Pǎh kyɩ tyah yõkelɛ n yõ Levi tĩ̂nnɛ gbĩ́ nɛ̂nɛ, mɔ́rɩ́ syípú, ànɛ̂ Liyel wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́-ńkɛ̃̂pú náhnáh sõ̀ mɛ n yõ ǹnɛ, ànɛ̂ ǹ *tõ̀ sã́hpúlɛ. Kénɛ névye dùkù náhnáh ye sõ̀ mɛ ǹ sõ̀ tɛ̃, képah ye. 16 Képah sɔkɔ, *Liyel ǹgbò wɛ̃̀kɩ̀ kwɔ́pú nónó-á sõ̀ *Farisiyɛ̃nɔlɛ, pépi-á à wɛ à mɛ n yõ ànɛ̂ kénɛ névye dùkùlɛ, pè yo ǹ tõ̀ sã́hpú tyɩ́ nɛ, kû se pɩ, tɛ́ à n yõ mɔ́rɩ́ syípú, ànɛ̂ Liyel wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́-ńkɛ̃̂púlɛ fɩ̃́ núkú nɩ? 17 Yesu-á kénɛ wɛy noh sɛ̃́, à yo pé tyɩ́: «Névye nónó-á mɛ lènɔlɛ, sènpɩ yétõ̂ se mɛ pé tyɩ́? Yámpú tyɩ́ náh sènpɩ yétõ̂lɛ di? Névye nónó-á n sõ nɛ, névye tír tír-á pélɛ, mé náh pɔ pépi ye yĩnnɛ. Ǹtɛ, nónó-á pɩ̃ nɛ, tyípêl pɩ́pú-á pélɛ, pépi yé-ńsah ye mé pɔ.»

Yesu-á nɛ̂ yo níkì tɛ̃́nɔ́ tyɩ́ sɔkɔ

18 Sṍ yɔ́lɛ, *Wèlnwìlkì-ò Nsyɔ̃ tõ̀ sã́hpú ànɛ̂ *Farisiyɛ̃nɔ sõ̀ mɛ níkì tɛ̃. Névye mɛ kyɩ Yesu piki yah nɛ, kû se pɩ, tɛ́ Nsyɔ̃ tõ̀ sã́hpú ànɛ̂ Farisiyɛ̃nɔ tõ̀ sã́hpú mɛ níkì tɛ̃, tɛ́ ǹmɔ *tõ̀ sã́hpú náh mɛ sɛ̃́ntɛ̃̀nɛ n pɩ nɩ? 19 Wǎh képah noh sɛ̃́, à yo pé tyɩ́: «Yépi tɛ̃̀ sõnɔ sɔkɔ, fúr pɩ́-ò-á nónó ye, pè se kɩ fɛ̃ fúr yõke yahle, tɛ́ kɩ fúr pɩ́-ò sah pé nɩyṍ? Pɛ tɛ̃̀-à fyɔ̀ mɛ pé nɩyṍ, pé náh fɛ̃ yõke yahle n pi. 20 Ǹtɛ, gbĩ́ mɛ n pi, pè kɩ pɔ pɛ mɛ̀ wilki pé nɩyṍ. Ké lésõlɛ, pè kɩ pyě níkì tɛ̃.

21 Névi yɔ́ ńtɛ̃ náh fɛ̃ fwɔ sã́n tɔkɔ, à kɩ fwɔ dyàh min n pi. Wâh képah pɩ, fwɔ sã́n kɩ fwɔ dyàh kú-ńsah tɛ́y yɔrɩ yɩkɩ ńtɔ̃, ké pwã̀h kɩ gbɛ mɔ. 22 Ànɛ̂ tɔ̃, névi náh fɛ̃ dìvɛ̃ sã́n mɔ n pi pley di sɔkɔ. Dìvɛ̃ sã́n-à fũ, kè kɩ pley nɔ́pi sɛkɩ. Dìvɛ̃ kɩ kwɛ, pley tɔ kɩ yɩkɩ. Képah ye, dìvɛ̃ sã́n ye yɩ̃nɛ mɔ́nɔ́lɛ pley snɔ́ sɔkɔ.»*

Yesu-á nɛ̂ yo mɩ mɩ yòh tyɩ́ sɔkɔ

23 *Mɩ mɩ yòh sṍ yɔ́lɛ, Yesu ànɛ̂ ǹ *tõ̀ sã́hpú sõ̀ mɛ n kɔ n kah sèmukɔ swɛ̃y yísyɔ́ sɔkɔ. Képah sɔkɔ, ǹ tõ̀ sã́hpú tyah sèmukɔ ywɔ̃lɛ n kɔ̃lɩ n yuku wɛ̃̀kɩ̀ yah. 24 *Farisiyɛ̃nɔ-á képah wɛ sɛ̃́, pè tyah Yesulɛ n piki n yah nɛ, à yah, kû se pɩ, tɛ́ tir nɛ̂ náh yɩ̃nɛ pɩ́nɔ́lɛ mɩ mɩ yòh sṍlɛ, ǹ tõ̀ sã́hpú kélɛ n pɩ nɩ? 25 À mɛ yo pé tyɩ́: «Kwɛkɩ-á lésõ *Davidi ànɛ̂ ǹ náh névye kah tɛ̃ sṍ nɛ̂nɛ, tɛ́ yõke wɛ́-ńsah náh mɛ pé tyɩ́, pǎh nɛ̂ pɩ, yé náh kè kar yah di? 26 À náh sõ̀ de Liyel wɔ̀kɔ̀ sɔkɔ di? Búrn nónó-á sõ̀ sàhnɔ́lɛ Liyel tyɩ́ yõ, à náh sè tɔkɔ tah, tɛ́ ǹ náhtãn tɔ kɔ̃ pè tah di? Ké légbĩ́nɛ, Abyatar ye sõ̀ *sárká wìlkìpu yõ̀tɛ̃̀ ǹgbɛ̃nɛ. Tɛ́ névi yɔ́ ńtɛ̃ náh sõ̀ yɩ̃nɛ búrn nɔ́pi táhnɔ́lɛ, nɛ́ sárká wìlkìpu yõ̀tãm náh.»† 27 Képah náh, Yesu tɔ̃ yo pé tyɩ́: «Mɩ mɩ yòh ye sah névi yĩnnɛ, ǹtɛ névi náh mɔ mɩ mɩ yòh yĩnnɛ. 28 Képah ye, *Névi Pi pɩ mɩ mɩ yòh ńtɛ̃ yõ̀tɛ̃̀nɛ.»

3

Yesu dĩ́ yɔ́ dɛ mɔ mɩ mɩ yòh sṍlɛ

1 Képah náh, Yesu ǹ syɩ de *Liyel ní-ńsah wɔ̀kɔ̀ yɔ́ sɔkɔ. Ké nɛ́npɔ́ sɔkɔ, dĩ́ yɔ́ sõ̀ mɛ gbõ̀lɛ kúnɔ́lɛ. 2 *Farisiyɛ̃nɔ mó tyah Yesulɛ n yah, wàh kɩ ńtyɩ̃́nɔ à dɛ mɔ n pi *mɩ mɩ yòh sṍlɛ, pè mó lékàh wɛ à kɔ̃. 3 Képah sɔkɔ, Yesu mɛ yo gbõ̀nkù dĩ́ mɛ̀ tyɩ́ nɛ, à yuku n pɔ yĩn névye nɩyṍ. 4 Tɛ́ no piki yah: «Tir nɛ̂ wɛ̃̀kɩ̀ mɛ kɔ̃́nɔ́lɛ mɩ mɩ yòh sṍlɛ: Pèpɔrɩ se yɩ̃nɛ pɩ́nɔ́lɛ, tĩ̂ pèkè se? À névi wilki kũ sɔkɔ, tĩ̂ à tɛ̃̀ ko mɔ?» Ǹtɛ, pè náh tir yɔ́ yo. 5 Képah sɔkɔ, wǎh pè yah yah yésyẽ̂hlɛ fɔ̀kɔ̀vyã̀hnɩ̀ sɔkɔ, ǹ yah kwɔ pé kùkùtǎhkɩ̀ tɛ̃̀ tyɩ́. À mɛ yo dĩ́ mɛ̀ tyɩ́: «Á gbõ̀ tɔ̃!» À mɛ ǹ gbõ̀ tɔ̃, kè núkú pɩ ké vilɛ. 6 Farisiyɛ̃nɔ-á képah wɛ sɛ̃́, pè yuku wil kénɛ Liyel ní-ńsah wɔ̀kɔ̀ sɔkɔ, à núkú kyɩ wɛ̃ tuke mɔ ànɛ̂ yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ *Yerɔdi náh névyelɛ Yesu tyɩ́ sɔkɔ, pǎh kɩ pɩ sɔ̃́, tɛ́ à wɛ n ko n mɔ n pi.

Tɔ́wû ǹgbɛ̃ yɔ́ pɔ Yesu tyɩ́

7 Képah náh, Yesu ànɛ̂ ǹ *tõ̀ sã́hpú yuku Kalile yɔ́-ǹgbɛ̃ gbɔ̀pɔ, tɛ́ tɔ́wû ǹgbɛ̃ yɔ́ sõ̀ mɛ ǹ sõ̀ tɛ̃. Pé túkù n wil Kalile, túkù mó n wil Yude, 8 ànɛ̂ Yerusalɛmɩ. Túkù n wil Yidume, túkù n wil Yurdɛ̃ yɔ́nkahnɩnɛ. Túkù mó n wil Tiri ànɛ̂ Sidõ gbɔ̀plɔ kwlo sɔkɔ. Kénɛ tɔ́wû ǹgbɛ̃ ye kyɩ wil ǹ tyɩ́. Pè sõ̀ ǹ tyípɩ́nɔ́ noh, képah yĩn ye. 9 Kǎh pɩ sɛ̃́, Yesu yo ǹ tõ̀ sã́hpú tyɩ́ nɛ, pè krótókè yɔ́ tɔ̃ sah pé kɔ̃, tɔ́wû káh pɔ pé fyãh. 10 Wǎh sõ̀ mɛ névye náhnáhlɛ n dɛ n mɔ, yámpú pól sõ̀ mɛ n to n tuke ǹ yõ nɛ, pé wɛ tũ ǹ tyɩ́. 11 Tɛ́ *sétã̀n-á sõ̀ mɛ nónó sɔkɔ, pǎh à wɛ, pè pé gbètukunɔlɛ n di n pɔ ǹ yah, tɛ́ n yo ǹ tyɩ́ dénsyinɔ sɔkɔ nɛ, Liyel pi-á ǹnɛ. 12 Képah sɔkɔ, à dírí kõ pé yõ, tɛ́ nɛ, pè káh pé dùkùlɛ n yo.

Yesu nɛ́pĩ̂ gbɔ̃nimí yah wilki pɩ ǹ tõ̀ sã́hpúlɛ

13 Sṍ yɔ́lɛ, Yesu dɔkɔ yɔ̃lɩ yɔ́ yõ, tɛ́ wǎh sõ̀ mɛ nónó tyɩ́, à pè ye. Pè pɔ ǹ tyɩ́. 14 Sɛ̃́ ye sõ̀, à yah wilki kènɛ nɛ́pĩ̂ gbɔ̃nimínɛ, à pɩ ǹ tõ̀npɩbɩlɛ. Nɛ, pè nɛ n mɛ pé tnɔ̂, pé nɛ n wɛ n tõ pé wɛy pèpɛy yo n kɔ̃ yĩnnɛ. 15 Tɛ́ tɛ̃́nwɛnɔlɛ pè kɔ̃ nɛ̂-á kɩ fɛ̃ *sétã̀n yĩni n wilki n pi. 16 Nɛ́pĩ̂ gbɔ̃nimí nɔ́pi yĩni wɛ yɔ̀: Simolɛ, Yesu ǹmɔ yĩn sah Pyɛrɩlɛ. 17 Nsyakɩ ànɛ̂ ǹ gbɛ̃̀ndĩ́ Nsyɔ̃nɛ, pépilɛ, Sebede wɛ̃́npì ye sõ̀. À pépi yĩn sah Gbanɛrsyɛsilɛ, ké yõ ye «nónó-á gbɛ̃́nséntã́hkɩ̀ sɔ̃́». 18 Andre tɔ sõ̀ mɛ, ànɛ̂ Filipe, ànɛ̂ Bartelemi, ànɛ̂ Matye, ànɛ̂ Toma, ànɛ̂ Nsyakɩ, nɛ̂-á Alfe pídĩ́nɛ. À tahlɩ Tade, ànɛ̂ Simolɛ, nɛ̂-á sõ̀ ǹ sú fṍ yõ yɔ̃̀pu sɔkɔ yɔ́lɛ, 19 ànɛ̂ tɔ̃ Yisikaryɔti Yudasilɛ, nɛ̂-á pɔ vi Yesu náh.

Yesu gbôtãn pɔ nɛ, páh ǹnɛ n tɛ̃ n sɔkɔ

20 Képah náh, Yesu de gbô. Tɔ́wû tɔ̃ tuke ǹ yõ. Wrɔ́ ńtɛ̃ náh sõ̀ mɛ ǹmɔ ànɛ̂ ǹ *tõ̀ sã́hpú tyɩ́ yõke yõ yõ tɛ̃̀nɛ. 21 Ǹ gbôtãn-á képah noh sɛ̃́, pè yuku wɛ̃̀kɩ̀ tɛ̃ nɛ, páh kɩ kyɩ à tɛ̃, tɛ́ n yo wɛ̃ tyɩ́ nɛ, ǹ lékã́m-á fɛ̃kɩ, wǎh kah mɔ.

Yesu ǹ tyɩ́ kàhnɔ́ yáhnkɔ̃pu yahlɛ n yo

22 Légbĩ́nɛ, *Liyel ǹgbò wɛ̃̀kɩ̀ kwɔ́pú nónó-á wil Yerusalɛmɩ sɔkɔ, pépi nɛ ńkɛ̃, *sétã̀n yõ̀tɛ̃̀ Belsebul-á mɛ Yesu sɔkɔ. Ǹmɔ tǎhkɩ̀-á à kɔ̃, à tɛ̃ wɛ *sétã̀nnɛ n yĩni n wilki névye sɔkɔ. 23 Képah tɛ̃̀nɛ, à pé ye, tɛ́ tyah n wɛkɩ pé tyɩ́ sèmìrn sɔkɔ: «Sɔ̃́ mɛ sétã̀n yõ̀tɛ̃̀ kɩ fɛ̃ ǹ gblɔ̌y yĩni wilki névi sɔkɔ? 24 Yõ̀tɔ̃rɩ́ núkú névye-à tyah wɛ̃nɛ n fwo, kénɛ yõ̀tɔ̃rɩ́ náh n mo n pi. 25 Kéte nɛ̂ névye-à tyah wɛ̃nɛ n fwo, kénɛ kéte tɔ náh n mo n pi. 26 Sɛ̃́ntɛ̃̀ ó ye, sétã̀n yõ̀tɛ̃̀-à yuku, à ǹ tǎhkɩ̀ tɔkɩ, à tyah wɛ̃nɛ n fwo, ǹ yõ̀tɔ̃rɩ́ kɩ yɩkɩ, kè náh n mo n pi. 27 Névi yɔ́ ńtɛ̃ náh fɛ̃ de n pi kètɛ̃̀npɛ tǎhkɩ̀ wɔ̀kɔ̀, kɩ ǹ gbã̀n yî tɔkɔ, nɛ́ à náh à tɛ̃ pukubi. Wàh à tɛ̃ pukubi tɛ gbĩ́ nɛ̂nɛ, à kɩ pyě ǹ wɔ̀kɔ̀ yî kwel. 28 Mé kélɛ n yo yé tyɩ́ kègbɩ yõ: Névye-á tyípêl nónó póllɛ n pɩ, ànɛ̂ Liyel gbyɔ̀nɔ́ póllɛ, sè kɩ fɛ̃ yɔ̃ mɔ pè kɔ̃. 29 Ǹtɛ, névi nɛ̂-à *Liyel Mírkí gbyɔ, kè náh n yɔ̃ n mɔ n pi ǹ tyɩ́ póllɛ. À kɩ wũ ké sɔkɔ.» 30 À képah yo sɛ̃́ pé tyɩ́, pǎh sɔ̃́npɩ́ yo nɛ, sétõ-á mɛ ǹ sɔkɔ.

Nónó mɛ Yesu pɩ ǹ yṹ ànɛ̂ ǹ yṹpyélɛ

31 Képah náh, Yesu-á sõ̀ mɛ ńyãh, ǹ yṹpyé ànɛ̂ ǹ yṹ pɔ yĩni tɛ̃ kénɛ gbô yah, tɛ́ nɛ tɛkɩ mɔ à kyɩ à ye. 32 Tɔ́wû sõ̀ mɛ kɔ̃ tɛ̃ Yesu mɔ gbɩ̃, tɛ́ pè yo ǹ tyɩ́ nɛ, à noh yɔ̀, ǹ yṹ, ànɛ̂ ǹ yṹpyé-á mɛ kégbɔ́. Pǎh mɛ ké tyɩ́ nɛ, pé à wɛ. 33 À mɛ yo pé tyɩ́: «Nɛ̂ mɛ ńmɔ yṹnɛ, ànɛ̂ nónó mɛ ń yṹpyélɛ?» 34 Képah náh, névye nónó-á sõ̀ mɛ tɛ̃ à mɔ gbɩ̃, à yɔ̃ pè yah kore vi, tɛ́ yo: «Yé yah, ńmɔ yṹ, ànɛ̂ ń yṹpyé mɛ ásõ̂. 35 Névi nɛ̂-á Liyel nɩ̀vɩ̀lɛ n pɩ, ǹmɔ ye ńmɔ yṹpi, ànɛ̂ ń yṹnɛ.»

4

Sèmukɔ mír-ò sèmìrkìlɛ

1 Sṍ yɔ́lɛ, Yesu tɔ̃ mɛ tyah névyelɛ n kwɔ Kalile yɔ́-ǹgbɛ̃ gbɔ̀pɔ sɔkɔ. Tɔ́wû ǹgbɛ̃ yɔ́ pɔ à mɔ gbɩ̃. Pè tnɔ́nkàhnɔ́ tɛ̃̀ tyɩ́, à de kɔ̃ tɛ̃ krótókè yɔ́ sɔkɔ. Krótókè mɛ̀ sõ̀ mɛ yɔ sɔkɔ, tɛ́ tɔ́wû pól mɛ tɛ̃̀nɔ́lɛ yɔ́ngbalɩ. 2 À sõ̀ mɛ pélɛ n kwɔ tyi náhnáhlɛ sèmìrn sɔkɔ, mɛ n yo pé tyɩ́ ǹ kwɔ́nɔ́ sɔkɔ nɛ: 3 «Yé noh! Sṍ yɔ́lɛ, dĩ́ yɔ́ sõ̀ kyɩ ǹ swãh, sèmukɔ mír-ńsah. 4 Wǎh mɛ mírnɔ́ sɔkɔ, yísyɔ́ syɩkɩlɩ wɛ̃̀gbalɩ sɔkɔ, kèpye pɔ sè yɔ. 5 Yísyɔ́ mɛ syɩkɩlɩ yen kwéy tɛ̃̀-ǹsah légbɩ̃́ yõ, tɛ́ fi súú. Yen gbɩ náh sõ̀ mɛ nɛ́npɔ́, képah ye. 6 Gbĩ-á pɔ vyãh sè tɛ̃, sè kɔkɔ. Yã̀hnɩ̀ gbɩ náh sõ̀ mɛ sé tyɩ́, képah ye. 7 Yísyɔ́ mɛ kyɩ syɩkɩlɩ pã̀n nɩyṍ. Pã̀n nɔ́pi mɛ yuku fyãh sé yõ, sè náh tɛ̃ wɛ pye pɩ. 8 Ǹtɛ, yísyɔ́ kyɩ syɩkɩlɩ sétáh pèpɛy sɔkɔ. Sépi mɛ fi, à kyãh pallɛ. Túkù pyenɔ yõgbãm pɩ, túkù tikitɔ̃nɩ́ pɩ, sé túkù mó lèkwɛ̌ pɩ.» 9 Képah náh, à tɔ̃ yo pé tyɩ́: «Níkí-á kɩ mɛ nɛ̂ tyɩ́ noh noh tɛ̃̀nɛ, tɛ̃̀ ǹ níkí sah noh.»

Yesu sèmìrn yã́hnɔ́ yõlɛ

10 Yesu-á yal tɔ́wû tnɔ̂ gbĩ́ nɛ̂nɛ, nónó-á ńkɛ̃́nɛ nɛ mɛ ǹnɛ, pépi ànɛ̂ ǹ *tõ̀ sã́hpú nɛ́pĩ̂ gbɔ̃nimí mɛ ǹnɛ n piki n yah sèmìrkì mɛ̀ yõlɛ. 11 À mó yo pé tyɩ́: «*Liyel tɔ̃́rɩ́ tyi nónó-á wɔ̃̀bɩ̀nɔ́lɛ, sé pnɛ̀nɔ́ ye yépi tɛ̃̀ wɔ kɔ̃, ǹtɛ kégbɔ́ névye tyɩ́, tyi pól n yo sèmìrn ó sɔkɔ.

12 Képah sɔkɔ, pè kɩ n yah díkídíkí, tɛ́ pè náh kwâh yɔ́ wɛ n pi.

Pè kɩ n nohnɩ, tɛ́ pè náh tir yɔ́ pɩ̃ n pi.

Nɛ́ képah náh pɩ, pè náhkɩ pé pɩ dùkù vi mɔ, à pé gblɔ̌ynɛ Liyel kɔ̃, tɛ́ náhkɩ pé tyípêl yɔ̃̀nmɔnɔ wɛ.»*

Yesu sèmukɔ mír-ò sèmìrkì yõ yo

13 Yesu tɔ̃ yɔ̃ sɔkɔ yo pé tyɩ́: «Yé náh sèmìrkì mɛ̀ yõ pɩ̃ di? Ǹtɛ, yé kɩ sèmìrn tɛ́lɔ́ yõ pɩ̃ sɔ̃́? 14 Sèmukɔ mír-òlɛ, Liyel wɛy ye à n mir. 15 Tɛ́ névye túkù mɛ, á kɩ nɛ wɛ̃̀gbalɩ sɔ̃́, wɛy-á mir mɔ ńyãh sɔkɔ: Pépi-à wɛy mɛ̀ noh, nɛ́npɔ́ swɔ, *sétã̀n yõ̀tɛ̃̀ n pɔ wɛy mɛ̀ wilki pé fɔkɔ. 16 Túkù tɔ̃ mɛ légbɩ̃́ tɛ̃̀-ǹsah sɔ̃́. Pàh wɛy mɛ̀ noh, pě kè fɛ̃ n syi nɩ̀vɩ̀nɩ̀nɛ. 17 Tɛ́ pè náh n yɛ wɛy mɛ̀ yã̀hnɩ̀nɛ n mɔ pé sɔkɔ. Nɛ́npɔ́ swɔ névye ye pélɛ. Képah ye, kwlɔ́nɔ́-à pè yĩni tɛ̃, képah náh pɩ, névi-à pè fõh Liyel wɛy yĩnnɛ, pě pé náh vi súú Liyel wɛy kɔ̃. 18 Túkù mó tɔ̃ mɛ, á kɩ nɛ pã̀n tɛ̃̀-ǹsah sɔ̃́. Pàh wɛy mɛ̀ noh, 19 kèkõyṍ tyi fɔkɔ sõnɔ, ànɛ̂ tahrɩ ànɛ̂ tyi náhnáh dékè n de pé sɔkɔ. Sépi n pɔ wɛy mɛ̀ fyãh, kè náh n tɛ̃ n wɛ pyelɛ n pɩ. 20 Névye túkù mó mɛ, á kɩ nɛ sétáh pèpɛy sɔ̃́: Pépi-à wɛy mɛ̀ noh, pě kè fɛ̃ n syi, ǹ tɛ́ pye pɩ. Túkù pyenɔ yõgbãm pɩ, túkù tikitɔ̃nɩ́ pɩ, túkù n mó lèkwɛ̌ pɩ.»

Fɔ̀tnɔ̀ ànɛ̂ sãh sãh dú sèmìrkìlɛ

21 Képah náh, à tɔ̃ yo pé tyɩ́: «Névi se kɩ fɛ̃ fɔ̀tnɔ̀ soh, tɛ́ kɩ dú kwĩnki mɔ ké yah, képah náh pɩ, kɩ kè dah mɔ sɛ̃ sɛ̃ kwâh sètàhkɩ̀ sõ̀? À náh kè dɔkɔ n mɔ n pi ké sàh-ǹsah di? 22 Tir yɔ́ ńtɛ̃ náh mɛ wɔ̃̀bɩ̀nɔ́lɛ, nɛ̂ náh n wilki n mɔ n pi kégbɔ́. Sètĩ̀n sõ̀ tir yɔ́ ńtɛ̃ náh n wũ n pi wɛ̃́kɩ́-ńkɛ̃̂nɛ. 23 Níkí-à mɛ nɛ̂ tyɩ́ noh noh tɛ̃̀nɛ, tɛ̃̀ ǹ níkí sah noh!»

24 Tɛ́ tɔ̃ ǹ syɩ yo pé tyɩ́: «Yáh tyi nónónɛ n nohnɩ, yé sélɛ n kyɔmɩ pallɛ. Yáh no tɛ́lɔ́ tyɩ́lɛ n sãh dú nɛ̂nɛ, Liyel kɩ yépi tɔ tyɩ́ sãh n pi kénɛ dú núkúlɛ, tɛ́ dòhnɩ̀nɔ́ ńtɛ̃ kɩ wɛ yépi tyɩ́ yõ. 25 Kwâh-á mɛ névi nɛ̂ tyɩ́, dòhnɩ̀nɔ́ kɩ pɩ ǹ tyɩ́ yõ ńtɔ̃. Tɛ́, névi nɛ̂ tyɩ́ kwâh náh mɛ, kwéy nɛ̂-á mɛ tɛ̃̀ tyɩ́, képah tɔ kɩ tɛ̃ syi ǹ tyɩ́.»

Sèmìrkì nɛ̂-á yãh sèmukɔ fínɔ́ tyɩ́ yõ

26 Képah náh, à tɔ̃ yo pé tyɩ́: «Yé yah, kwâh nɛ̂-á *Liyel tɔ̃́rɩ́ kètɔ̀lɛ: Kè mɛ, á kɩ nɛ dĩ́ yɔ́ sɔ̃́ nɛ̂-á sèmukɔ mir ǹ swãh sɔkɔ. 27 À mɛ n dɔ ò, à mɛ n yah ò, lékã̂h ànɛ̂ ké gbĩ̀ntɔ̃̀, sèmukɔ n nɛ mɛ fi, n nɛ n kyãh, à náh ké dùkùlɛ n pnɛ. 28 Sétáh ye sèmukɔ mɛ̀ kɔ̃ kè fi ké gblɔ̌y. Sè kètuke wil à pɔ dubi pɩ ywɔ̃lɛ, à yɩ̃́ pɩ. 29 Sǎh fyɔ̀ ko tɛ, sèmukɔ tɔkɔ gbĩ́-á nɔ, à yɛ̃́nkwɛ̃́kɩ̀ tɔkɔ kyɩ tyah sélɛ n kõ.»

Mútárdì pi sèmìrkìlɛ

30 À tɔ̃ yo pé tyɩ́: «Á kɩ fɛ̃ kwâh nɛ̂ tɔkɔ kɩ *Liyel tɔ̃́rɩ́ dùkù wɛ̃kɩ? Képah náh pɩ, sèmìrkì nɛ̂ mɛ mé kɩ yãh kɩ yɩ̃nɛ kélɛ?

31 Kè mɛ, á kɩ nɛ mútárdì pi sɔ̃́ tyɩ̃́ɩ̃. Kè yilɔ kal sèmukɔ duke póllɛ. 32 Tɛ́, pàh kè duku, kè n yuku n pɔ n pɩ yòhkɩ̀ ǹgbɛ̃nɛ n kal sèmukɔ duke póllɛ swãh sɔkɔ. Ǹtɛ, yɩ̃̀ngbã̀n gbɛkɩ dò, kèpye kɩ fɛ̃ pɔ syɛ̀ pɩ ké sɔkɔ.»

33 Sɛ̃́ ye Yesu n kwɔ névyelɛ sèmìrkì mɛ̀ duke náhnáh sɔkɔ. À sõ̀ mɛ sélɛ n yãh n yɩ̃nɛ sé nòhnɩ̀pu pɩ̃ pɩ̃ tɛ̃̀nɛ. 34 À náh sõ̀ n yãh pé tyɩ́ sèmìrn mɩ́-ńkɛ̃̂nɛ. Tɛ́, pàh mɛ pé yahlɛ, ǹmɔ ànɛ̂ ǹ *tõ̀ sã́hpúlɛ, ǎ sé pól yah yo n dal n mɔ pé tyɩ́.

Yesu yã́hpékè yɔ́ yĩn mɔ yɔ́-ǹgbɛ̃ sɔkɔ

35 Ké lésõ ńvɩ̃́nɛ, Yesu yo ǹ *tõ̀ sã́hpú tyɩ́ nɛ, pè yɛ, pé yuku yɔ́-ǹgbɛ̃ kahnɩnɛ. 36 Képah sɔkɔ, pè mɛ yal tɔ́wû tnɔ̂. Wǎh sõ̀ mɛ krótókè nɛ̂, ǹ tõ̀ sã́hpú sɔkɔ ǹnɛ képah sɔkɔ. Tɛ́ krótónènɔ́ yísyɔ́ tɔ sõ̀ mɛ ǹnɛ. 37 Dǒ, yã́hpékè yɔ́ kõ, à ninɛ n tɔkɔ n mɔ krótókè sɔkɔ pópó, kè pɔ n tyah yúkúnɔ́lɛ ninɛ. 38 Tɛ́ légbĩ́nɛ, Yesu sõ̀ mɛ sɛ̃ tɛ̃ n dɔ krótókè sɔkɔ náh tĩ̀nnɛ, tɛ́ mɛ ǹ yõ sah yõ̀sah yõ. Képah sɔkɔ, ǹ tõ̀ sã́hpú kyɩ à yilki mɔ, tɛ́ yo ǹ tyɩ́ nɛ, kwɔ́-ò dĩ́, yɔ-á n tyah pé yṍnɔ́lɛ, kè kó mɛ tirlɛ ǹmɔ tyɩ́ nɩ? 39 Wǎh dɔ yuku, à dírí kõ yã́hkɩ́ yõ, tɛ́ yo yɔ tyɩ́: «Yĩn! Tɛ̃ syɩ́syɩ́!» Yã́hkɩ́ núkú yĩn, tyah pɩ sṹmm. 40 À mɛ yo pé tyɩ́: «Kû pɩ, tɛ́ tíkí yé tɛ̃ sɛ̃́? Yé náh tɔ̃̌nɩ̀ sɛ̃ ń yõ di?» 41 Képah tɛ̃̀nɛ, tíkí mɛ pè kah tɛ̃. Pè tyah wɛ̃nɛ n piki n yah nɛ, nɛ dùkù nɛ̂ se dĩ́ mɛ̀nɛ, tɛ́ yã́hkɩ́ ànɛ̂ yɔ tɔ n sah ǹ tyɩ́ yõ nɩ?

5

Yesu sétã̀n yĩni wilki dĩ́ yɔ́ sɔkɔ

1 Képah náh, pè kyɩ yĩni tɛ̃ Kalile yɔ́-ǹgbɛ̃ kahnɩnɛ, Yerasa tãn sétáh yõ. 2 Yesu-á fyɔ̀ n tiki krótókè sɔkɔ, nɛ́npɔ́ swɔ, dĩ́ yɔ́ wil léyã̂l wrɔ́, à pɔ à yohnɩ. *Sétõ sõ̀ mɛ kénɛ dĩ́ sɔkɔ. 3 À sõ̀ mɛ tɛ̃̀nɔ́lɛ léyã̂l wrɔ́. Névi náh sõ̀ fɛ̃ à pukubi n sah n pi kɛ̃́y fyélɛ póllɛ. 4 Kèyáhlɛ, pè ńkɛ̃́nɛ kârn mɔ ǹ gbyẽ̂h tyɩ́, ǹ tɛ́ kɛ̃́lɔ́ mɔ ǹ gbã̀n tyɩ́, tɛ́ à kârn kwɔkɩ, ǹ tɛ́ kɛ̃́lɔ́ kɔ̃lɩ. Kǎh pɩ sɛ̃́, ké tǎhkɩ̀ náh sõ̀ mɛ ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ sɔkɔ, kɩ fɛ̃ à tɛ̃ sah. 5 Ké lékã̂h, ké gbĩ̀ntɔ̃̀, à sõ̀ ńkɛ̃́nɛ n nɛ n kɔ n kɔ̃ léyã̂l wrɔ́ ànɛ̂ ymɔ sɔkɔ, n nɛ n de n syi, ǹ gblɔ̌ynɛ n pɩ n yɔ n kɔ̃ dyêhlɛ.

6 Tɛ́, wǎh Yesu wɛ fɩ́ɩ́ sɔkɔ, à to pɔ gbètukunɔ di ǹ yah. 7 Tɛ́ de syi yĩ́npɔ̃́ ǹgbɛ̃nɛ nɛ, Yesu, pé yõ̀tah Liyel pi, kwâh nɛ̂ se à n yah n kɔ̃ pé tyɩ́ nɩ? Páh ǹnɛ n ni Liyel yĩn yõ, à káh pé fõh. 8 Yesu sõ̀ mɛ n yo sétõ mɛ̀ tyɩ́ nɛ, à wil dĩ́ mɛ̀ sɔkɔ, képah ye. 9 Tɛ́ mɛ à piki yah nɛ, ǹ yĩn se sɔ̃́? À mɛ nɛ, pé yĩn-á Mɛ́fwóbé Kwĩnkilɛ. Páh mɛ dò, képah-á. 10 Tɛ́ mɛ à gbah ni nɛ, à káh pé yĩni wilki kwil mɛ̀ sɔkɔ.

11 Ké nɛ́npɔ́ sɔkɔ, sel kwĩnki yísyɔ́ sõ̀ mɛ n yah n yõ n kɔ̃ yɔ̃lɩ yõ. 12 Sétã̀n nɔ́pi Yesu ni nɛ, páh kɩ wil dĩ́ mɛ̀ sɔkɔ, à yɛ pé kɔ̃, pé de sel nɔ́pi sɔkɔ. 13 À mɛ ké wɛ̃̀kɩ̀lɛ sè kɔ̃. Légbĩ́nɛ, sè mɛ wil dĩ́ mɛ̀ sɔkɔ, tɛ́ kyɩ de sel nɔ́pi sɔkɔ. Sel kwĩnki ye sõ̀ sélɛ, sè kɩ fɛ̃ nɔ sel kèyõ kénkɔ̃lɛ, tɛ́ mɛ tɛ́yõ. Sè núkú to tiki tùkùtùkù, à kyɩ de yɔ́-ǹgbɛ̃ sɔkɔ, kè kɔ̃ kè sè yõ.

14 Kǎh pɩ sɛ̃́, sel nɔ́pi fɛ̃̀pu to sɔkɔ kwil nɩyṍ, ànɛ̂ gbnɔ sɔkɔ, à kyɩ ké dùkù yo kɔ̃ no tyɩ́. Képah tɛ̃̀nɛ, névye pɔ ké nɛ́npɔ́, à pɔ ké dùkù yah, sɔ̃́-á kè pɩ. 15 Pè kyɩ Yesu tnɔ̂, tɛ́ kyɩ dĩ́ mɛ̀ wɛ, nɛ̂-á sõ̀ sétã̀n kwĩnkilɛ déntɛ̃̀nɔ́lɛ ǹ sɔkɔ. À sõ̀ mɛ flɔ mɔ kɔ̃ tɛ̃, tɛ́ mɛ tírr névye tyɩ́ kɔ̃lɛ. Kǎh pɩ sɛ̃́, tíkí pè tɛ̃. 16 Tir nɛ̂-á pɩ sétã̀n nɛ́déné sɔkɔ ànɛ̂ sel tyɩ́, sé wɛ́pú tyah sélɛ n yãh pé tyɩ́. 17 Képah sɔkɔ, kwil tãn tyah Yesulɛ n ni nɛ, à yal pé kwil sɔkɔ.

18 Kǎh pɩ sɛ̃́, Yesu-á n dɔkɔ krótókè sɔkɔ gbĩ́ nɛ̂nɛ, sétã̀n-á wil dĩ́ nɛ̂ sɔkɔ, à tyah ǹnɛ n ni nɛ, à yɛ pé kɔ̃ pé ǹ sõ̀ tɛ̃. 19 Ǹtɛ, à náh ké wɛ̃̀kɩ̀lɛ à kɔ̃, tɛ́ mɛ yo ǹ tyɩ́: «Á syɩ n kyɩ gbô! Tɛ̃̀-ǹgbɛ̃-á ǹ nɩ̀gbɛ̀kɩ̀ sɔkɔ pèpɔrɩ ǹgbɛ̃ nɛ̂ pɩ á tyɩ́, ǹ kyɩ ké yah yo pé tyɩ́!» 20 Dĩ́ mó ńtyɩ̃́nɔ ǹ syɩ kyɩ kélɛ n yo n kɔ̃ Kwlogbãm kwil sétáh yõ, tir nɛ̂-á Yesu pɩ ǹ tyɩ́. Nónó pól-á kélɛ n nohnɩ ǹ tyɩ́, pé gbã̀n du.

Yayirusi písê yílkínmɔnɔ, ànɛ̂ pi nɛ̂-á tũ Yesu fwɔ̀mɔn tyɩ́

21 Képah sɔkɔ, Yesu-á yĩni tɛ̃ yɔ́-ǹgbɛ̃ kahnɩnɛ krótókè sɔkɔ, à sõ̀ mɛ yɔ́ngbalɩ sɔkɔ, tɛ́ tɔ́wû ǹgbɛ̃ yɔ́ pɔ à mɔ gbɩ̃. 22 Légbĩ́nɛ, *Liyel ní-ńsah wɔ̀kɔ̀ yõ̀tɛ̃̀ yɔ́ yĩni tɛ̃ nɛ́npɔ́, nɛ̂ yĩn-á Yayirusilɛ. Wǎh Yesu wɛ, à gbètukunɔ di ǹ yah, 23 tɛ́ à gbah ni nɛ, pé písê lépír-á mɛ n tyah kúnɔ́lɛ. Páh ǹnɛ n ni, à pɔ kyɩ ǹ gbã̀n sah ǹ yõ. Képah-à pɩ, wǎh kɩ dɛ, tɛ́ kɩ min wɛ. 24 Képah sɔkɔ, Yesu mɛ yuku ǹnɛ. Tɛ́ tɔ́wû ǹgbɛ̃ sõ̀ mɛ ǹ sõ̀ tɛ̃, mɛ à fyãh sah ywɔ̃ ywɔ̃ póllɛ.

25 Nɛ́npɔ́ sɔkɔ, sê yɔ́ sõ̀ mɛ náhlɛ n yɔ tyɛ́-ńkɛ̃̂nɛ ye gbɔ̃ninɔ́. 26 À sõ̀ kah kwlɔ kègbɩlɛ ǹ gblɔ̌y mɔ́nɔ́ sɔkɔ sènpɩbɩ náhnáh tyɩ́. Ǹ gbã̀n yî pól sõ̀ tyɛ, tɛ́ kè náh kwâh wilki ǹ yam sɔkɔ. Kè pyě mɛ gbɛ ólɛ n gbɛ mɔ. 27 Pi mɛ̀-á Yesu tyɩ́ noh ńyãh sɔkɔ, à de tɔ́wû nɩyṍ ǹ náh tĩ̂nnɛ, à kyɩ tũ ǹ fwɔ̀mɔn tyɩ́. 28 À sõ̀ mɛ n sõ ǹ fɔkɔ sɔkɔ nɛ, páh náhkɩ wɛ tũ ǹ fwɔ̀mɔn ó tyɩ́, pé ńyân-á náhkɩ tyɛ. 29 Wǎh mó núkú tũ ǹ fwɔ̀mɔn tyɩ́, nɛ́npɔ́ swɔ, ǹ náh yɔ́nɔ́ tyɛ. À kè kyɔmɩ wɛ ǹ wil sɔkɔ nɛ, páh dɛ. 30 Nɛ́npɔ́ swɔ, Yesu pɩ̃ nɛ, tǎhkɩ̀ yɔ́-á wil pé sɔkɔ. À mɛ ǹ yah vi tɔ́wû nɩyṍ, tɛ́ piki yah nɛ, nɛ̂ se tũ pé fwɔ̀mɔn tyɩ́ nɩ? 31 Ǹ *tõ̀ sã́hpú mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ, à kó mɛ n yah tɔ́wû à mɔ gbɩ̃, mɛ à fyãh sah ywɔ̃ ywɔ̃ póllɛ, tɛ́ à tɔ̃ mɛ n piki n yah nɛ, nɛ̂ se tũ pé tyɩ́ nɩ? 32 Ǹtɛ, Yesu mɛ vi ǹ gbɔ̀plɔ névye yah. À sõ̀ mɛ ké tyɩ́ nɛ, pé ké pɩ́-ò wɛ. 33 Képah tɛ̃̀nɛ, pi mɛ̀ wil n syah tíkí tyɩ́. Ǹmɔ sõ̀ pɩ̃ tir nɛ̂-á pɩ ǹ sɔkɔ. À yuku kyɩ gbètukunɔ di Yesu yah, tɛ́ ké gbɩ yo dal mɔ à syah. 34 À mó yo pi mɛ̀ tyɩ́: «Ń písê, ńmɔ yõ sɛ̃́nɔ́ ye ǹ dɛ mɔ. Nɛ n yuku yèvɩnɩ sɔkɔ, á ńyân tyɛ.»

35 Wǎh mɛ képah yónɔ́ sɔkɔ sɛ̃́, tɛ̃ntõ̀ yɔ́ wil Liyel ní-ńsah wɔ̀kɔ̀ yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ gbô, mɛ pɔ n yo kénɛ dĩ́ tyɩ́ nɛ, ǹ písê-á ku. Ńkɛ̃, yõ se tɔ̃ mɛ ké tyɩ́, à tɔ̃ kwɔ́-ò dĩ́nɛ n kwlɔ nɩ? 36 Tɛ́ Yesu náh ǹ níkí sah képah tɛ̃̀ noh pé tyɩ́, tɛ́ mɛ yo Yayirusi tyɩ́: «Káh tíkí pɩ, sɛ̃ ó sɛ̃ ń yõ!» 37 Képah tɛ̃̀nɛ, pǎh n sɔkɔ, à náh fɛ̃ syi nɛ ǹ sõ̀ tɛ̃, à wil Pyɛrɩ ànɛ̂ Nsyakɩ ànɛ̂ ǹ gbɛ̃̀ndĩ́ Nsyɔ̃ tyɩ́ sɔkɔ. 38 Pǎh kyɩ de Liyel ní-ńsah wɔ̀kɔ̀ yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ gbô, Yesu kyɩ névye wɛ, pé mɛ n gbo n mir n kɔ̃, mɛ n de n syi. 39 À mɛ de wɔ̀kɔ̀, tɛ́ yo pé tyɩ́: «Kû pɩ, tɛ́ yé n gbo n mir n kɔ̃ sɛ̃́? Piri náh ku. Dɔ́nɔ́ ó ye à n dɔ.» 40 Névye-á képah noh, pè tyah kṍlɛ ǹnɛ n ko. Képah sɔkɔ, à pé pól wilki wɔ̀kɔ̀ sɔkɔ. Tɛ́ piri sú, ànɛ̂ ǹ yṹ, ànɛ̂ ǹ tõ̀ sã́hpú nɛ́pĩ̂ tɔ̃́mɩ́ ó de ǹnɛ piri mɛ́-ńsah wɔ̀kɔ̀. 41 À mɛ piri gbõ̀ tɛ̃, tɛ́ yo ǹ tyɩ́ pé kwil wɛy sɔkɔ: «Talita kumi!», nɛ̂-á pè n ye: «Pípír, mé kélɛ n yo á tyɩ́, yuku!» 42 Ké nɛ́npɔ́ swɔ, piri yuku tyah n kɔ. Kǎh pɩ sɛ̃́, kè névye pól gbã̀n kah du. Légbĩ́nɛ, ǹ ye gbɔ̃ninɔ́ ye sõ̀. 43 Tɛ́ Yesu mɛ ké gbah yo pé tyɩ́ nɛ, pé káh yɛ névye pɩ̃ ké sɔkɔ, ńkɛ̃, pè mó yõkelɛ à kɔ̃ à yõ.

6

Nasarɛti kwil névye náh sɛ̃ Yesu yõ

1 Yesu-á yal ké nɛ́npɔ́, à kyɩ ànɛ̂ ǹ *tõ̀ sã́hpúlɛ, wǎh sõ̀ kyãh kwil nɛ̂ sɔkɔ. 2 *Mɩ mɩ yòh sṍ-á nɔ, à kyɩ de *Liyel ní-ńsah wɔ̀kɔ̀, à tyah névyelɛ n kwɔ. Nónó-á sõ̀ mɛ n nohnɩ ǹ tyɩ́, pé náhnáh gbã̀n du. Pè tyah n yo wɛ̃ tyɩ́ nɛ, ńyãh se à wɛ kélɛ, nɛ̂ se à kɔ̃ kénɛ lékã́m ànɛ̂ tɛ̃́nwɛnɔlɛ, à fɛ̃ gbǐl mɛ̀ dùkùlɛ n pɩ nɩ? 3 Ńkɛ̃, ǹmɔ kó sésân sɛ́-ò mɛ̀nɛ, Mari pídĩ́nɛ nɩ? Ǹ yṹpyé kó Nsyakɩ, ànɛ̂ Yose, ànɛ̂ Yude, ànɛ̂ Simolɛ nɩ? Ǹmɔ dósyɔ́ kó pé pól wrɔ́ sɔkɔ ásõ̂ nɩ? Képah sõnɔ ye pè kɔ̃, pè náh sɛ̃ ǹ yõ. 4 Képah sɔkɔ, à mɛ yo pé tyɩ́: «*Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyo-ò mɛ gbílkínɔ́lɛ névye pól tyɩ́, à wil ǹ súfṍ, ànɛ̂ ǹ no, ànɛ̂ ǹ kétetãn tyɩ́ sɔkɔ. Pépi ye ǹnɛ n yilɔ.» 5 Képah ye Yesu kɔ̃, à náh fɛ̃ gbǐl yɔ́ ńtɛ̃ pɩ pé tyɩ́, nɛ́ yámpú yísyɔ́ ó yõ náh. À ǹ gbõ̀ sah pé yõ pè kɔ̃ pè dɛ. 6 Tɛ́, ǹ kwil névye-á yahle sɛ̃́nɔ́lɛ ǹ yõ sɛ̃́, kè ǹ gbã̀n du.

Yesu ǹ tõ̀ sã́hpú nɛ́pĩ̂ gbɔ̃nimí tõ

Képah náh, à yuku gbɔ̀plɔ kwlo sɔkɔ, à kyɩ névyelɛ n kwɔ n kɔ̃. 7 Képah sɔkɔ, à ǹ *tõ̀ sã́hpú nɛ́pĩ̂ gbɔ̃nimí ye, tɛ́ tyah pélɛ n tõ nímí nímínɛ. Tɛ́ tɛ̃́nwɛnɔlɛ pè kɔ̃ *sétã̀n yõ. 8 Tɛ́ mɛ kè gbah yo pé tyɩ́ nɛ, pàh n sɔkɔ pé kɔ́lɔ́ sɔkɔ, pè káh kwâh yɔ́ ńtɛ̃ tɔkɔ, à wil pé kɔ kɔ lépló tyɩ́ sɔkɔ. Pè káh yõke tɔkɔ, pè káh pilki tɔkɔ, pè káh pɔ́ tɔkɔ dah mɔ pé yõ. 9 Pè lékyêh wɔ dyɩ, tɛ́ pè káh fwɔ̀mɔlɔnɔ nínɔ́ nínɔ́ mɔ. 10 Tɛ́ tɔ̃ yo pé tyɩ́: «Yâh kyɩ kwil yɔ́ sɔkɔ, tɛ́ twah nɛ̂ tyɩ́, yé tɛ̃ nɛ́npɔ́, kè pɔ nɔ yé yálnɔ́ tyɩ́. 11 Kwil nɛ̂ névye-à kyɩ yahle nɛ, yé káh twah pé tyɩ́, tɛ́ yahle yé wɛy nóhnɔ́lɛ, yâh n wil kénɛ kwil sɔkɔ, yé yé gbyẽ̂h nɛ̀ngbɔ̃ kwer n kwɛ nɛ́npɔ́. Képah kɩ pɩ gbáhdyâh dínsàhnɔ́lɛ pé tyɩ́.» 12 Képah sɔkɔ, ǹ tõ̀ sã́hpú mɛ sɔkɔ, à kyɩ tyah n yo n kɔ̃ no tyɩ́ nɛ, pè pé nnɔ vi mɔ. 13 Pè sõ̀ mɛ sétã̀n náhnáhlɛ n yĩni n wilki névye sɔkɔ, tɛ́ mɛ yámpú náhnáhlɛ n dɛ n mɔ, pàh nɩrɩ tuke tɛ tɛ̃̀ tyɩ́.

Wèlnwìlkì-ò Nsyɔ̃ ku dùkùlɛ

14 Légbĩ́nɛ, yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ *Yerɔdi sõ̀ mɛ Yesu tyípɩ́nɔ́lɛ n nohnɩ, tir yɔ́ náh, ǹ yĩn sõ̀ mɛ n gbilki ywɔ̃ ywɔ̃ pól sɔkɔ. Túkù nɛ ńkɛ̃, *Wèlnwìlkì-ò Nsyɔ̃-á ǹnɛ, wǎh ǹ syɩ wil lékyɩ̂ wrɔ́, à pɔ. Képah-á à kɔ̃, à tɛ̃ wɛ gbǐlnɔ́lɛ n pɩ. 15 Tɛ́, túkù mó nɛ, *Yeli-á. Túkù tɔ̃ nɛ, *Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyo-ò yɔ́-á, ǹgbò Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyo-ò sɔ̃́. 16 Yerɔdi-á sépi pól yónɔ́ noh sɛ̃́, à nɛ, Nsyɔ̃-á, páh sõ̀ pè kɔ̃ pè ǹ yõ kãm, tɛ́ wǎh ǹ syɩ yuku gbáh!

17 Kègbɩ yõ, Yerɔdi sõ̀ pè kɔ̃ nɛ, pè Nsyɔ̃ tɛ̃ pukubi dah mɔ wɔ̀kɔ̀npèkè sɔkɔ. Yerɔdyadi yĩn ye à kɔ̃, à képah pɩ. Yerɔdi sõ̀ pi mɛ̀ tɔkɔ kyɩlɛ. Tɛ́ ǹ gbɛ̃̀ndĩ́ Filipe kyɩ ye lésõ ǹnɛ. 18 Ǹtɛ, Nsyɔ̃ ye sõ̀ ké gbɩlɛ n yo Yerɔdi tyɩ́ nɛ, à náh yɩ̃nɛ à ǹ gbɛ̃̀ndĩ́ kyɩ tɔkɔ. 19 Kǎh pɩ sɛ̃́, Yerɔdyadi sõ̀ mɛ Nsyɔ̃ dyɔlɛ n yɔ, mɛ ǹ kònmɔ-ńsahlɛ n yah n kɔ̃. Ǹtɛ, à náh mɛ ké syɔ̃̀-ǹsah wɛ. 20 Yerɔdi sõ̀ mɛ Nsyɔ̃ yõlɛ n syɩkɩ, képah ye. À sõ̀ mɛ ǹ tíkílɛ n pɩ. À pɩ̃ nɛ, wǎh mɛ tírr pi kɛ̃́nɛ Liyel yah. Wàh sõ̀ ǹ wɛlɔlɛ n nohnɩ, kě ǹ fɔkɔ fɛ̃kɩ. Tɛ́, ǹ wɛlɔ tyɩ́ sõ̀ kah nɔ ǹ tyɩ́.

21 Képah sɔkɔ, Yerɔdyadi pɔ syɔ̃̀-ǹsah yɔ́ wɛ, Yerɔdi dúbínɔ́ yòh vìnpɔnɔ syáh syah sṍlɛ. À sõ̀ ǹ tɔ̃́rɩ́ sɔkɔ nɛ́-ǹgbnɔ ye, ànɛ̂ ǹ mɛ́fwóbé yõ̀tãmnɛ, à tahlɩ Kalile yõ̀tãm pól tyɩ́, tɛ́ yõke ǹgbɛ̃ pɩ pé tyɩ́. 22 Képah sɔkɔ, Yerɔdyadi písê de kyɩ yɔ̃ yi pé mɛ́-ńsah wɔ̀kɔ̀. Kǎh pɩ sɛ̃́, ǹ tyɩ́ nɔ Yerɔdi ànɛ̂ ǹ náh névye tyɩ́. À mɛ yo pípír tyɩ́ nɛ, wàh kɩ mɛ kwáhdúkú nɛ̂ tyɩ́, à kè yo, páh kɩ kélɛ à kɔ̃. 23 Tɛ́ ǹ wo ǹ tyɩ́ nɛ, wàh kɩ kwáhdúkú nɛ̂ tyɩ́ yo, páh kɩ kélɛ à kɔ̃, kàh kɩ sɔ̃́ pɩ pé yõ̀tɔ̃rɩ́ tɔ́nɩ́nɛ. 24 Wǎh yo sɛ̃́, pípír mɛ wil kyɩ ǹ yṹ piki yah nɛ, pé se yɩ̃nɛ pé kwâh nɛ̂ tyɩ́ yo nɩ? Ǹ yṹ mó núkú à syah nɛ, à kyɩ yo ǹ tyɩ́ nɛ, à Wèlnwìlkì-ò Nsyɔ̃ yõlɛ pé kɔ̃.

25 Képah tɛ̃̀nɛ, pípír núkú ǹ syɩ súú, à pɔ yo yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ tyɩ́ nɛ, à pɔ pé kɔ̃ Wèlnwìlkì-ò Nsyɔ̃ yõlɛ yɛ̃́víkì sɔkɔ núkúnúkú yɔ̀. 26 Wǎh yo sɛ̃́, kè pɩ yèkwɔrɩlɛ yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ Yerɔdi tyɩ́ kègbɩlɛ. Tɛ́, à náh sõ̀ mɛ ké tyɩ́ nɛ, pé pé vyãh vi pé wónɔ́ yĩnnɛ pé náh névye yĩ́ yah. 27 Nɛ́npɔ́ swɔ, yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ núkú ǹ tyah syɩ́kɩ́pú sɔkɔ nɛ yɔ́ tɛkɩ mɔ nɛ, à kyɩ Nsyɔ̃ yõ kãm pɔ. Kénɛ dĩ́ mó kyɩ Nsyɔ̃ yõ kãm wɔ̀kɔ̀npèkè sɔkɔ, 28 tɛ́ pɔ kélɛ pípír kɔ̃ yɛ̃́víkì sɔkɔ. À mó kyɩ kélɛ ǹ yṹ kɔ̃. 29 Nsyɔ̃ *tõ̀ sã́hpú-á képah noh sɛ̃́, pè pɔ ǹ lékó tɔkɔ, à kyɩ yɩ̃ léyɛ̃́kɩ̀ sɔkɔ.

Yesu nɛ́pĩ̂ kèyõ nínɔ́ kyɛgbãm kɔ̃ yõkelɛ

30 Képah náh, Yesu tõ̀npɩbɩ pé syɩ pɔ ǹ tnɔ̂, à pɔ pé tyípɩ́nɩ̀ ànɛ̂ pé névye kwɔ dùkù pól yo à wɛ̃kɩ. 31 Tɛ́ légbĩ́nɛ, pɔ́pú ànɛ̂ sɔ́kɔ́pú sõ̀ mɛ dò. Yõke yõ yõ wrɔ́ ńtɛ̃ náh sõ̀ mɛ Yesu ànɛ̂ ǹ *tõ̀ sã́hpú tyɩ́. Kǎh pɩ sɛ̃́, à yo pé tyɩ́ nɛ: «Yé pɔ, á yuku gbɔ̀pɔlɛ, yé kyɩ mɩ yah kwéy.» 32 Pè mɛ de pé yahlɛ krótókè yɔ́ sɔkɔ, à gbɛ mɔ névyelɛ. 33 Tɛ́ névye náhnáh-á pè wɛ sɔ́kɔ́-ńsah, pè n gbɛ n mɔ sɛ̃́, pè mɛ pɩ̃, fɩ̃́ nɛ̂-á pè n yuku. Pè núkú wil ywɔ̃ ywɔ̃ pól sɔkɔ tólɔ́lɛ gbáhkɩ̀ yõ, à Yesupi dyàh tɛ̃ kyɩ de nɛ́npɔ́. 34 Yesu-á wil krótókè sɔkɔ, tɛ́ tɔ́wû ǹgbɛ̃ mɛ̀ wɛ sɛ̃́, pé yãm à tɛ̃. Tir yɔ́ náh, pè sõ̀ mɛ, á kɩ nɛ yípɛ̃̂ sɔ̃́, fɛ̃̀-ò kɛ̃́nɛ sé tyɩ́. Képah sɔkɔ, à tyah pélɛ ǹ kwɔ tyi náhnáhlɛ.

35 Ńvɩ̃́-á pɔ nɔ, ǹ tõ̀ sã́hpú nɔ de ǹ tnɔ̂, tɛ́ yo ǹ tyɩ́ nɛ, ńvɩ̃́-á syi pɔ nɔ, tɛ́ tyah mɛ̀-á gbɛ̀nmɔnɔlɛ. 36 Wǎh náh ké wɛ̃̀kɩ̀lɛ névye kɔ̃, pè kyɩ yõke yah dwe gbɔ̀plɔ gbnɔ ànɛ̂ kwlo sɔkɔ. 37 À mɛ yo pé tyɩ́ nɛ, pépi yõkelɛ pè kɔ̃, pè yõ. Pè mɛ à piki yah nɛ, à se nɛ, pépi yõke dwe pè kɔ̃ pɔ́ plɔ́ lègbãmnɛ nɩ? 38 À mɛ pè piki yah nɛ, búrn plɔ́ sɔ̃́ se mɛ pé tyɩ́ nɩ? Ńkɛ̃, pè kyɩ yah tɛ. Pǎh kyɩ piki yah, pè pɔ yo ǹ tyɩ́ nɛ, búrn plɔ́ kwlɔ́-á mɛ pé tyɩ́, ànɛ̂ yɛ̃́nkyɔ plɔ́ nínɔ́lɛ. 39 Képah tɛ̃̀nɛ, Yesu nɛ, pè névye pól kɔ̃ pè kɔ̃ tɛ̃ tĩ̀n tĩ̀nnɛ fílkì yõ. 40 Névye mó kɔ̃ tɛ̃ tĩ̀n tĩ̀nnɛ, lèkwɛ̌kwɛ ànɛ̂ tíkíníní pɔ́ gbãm gbãmnɛ. 41 Pǎh kɔ̃ tɛ̃ tɛ, Yesu búrn plɔ́ kwlɔ́ ànɛ̂ yɛ̃́nkyɔ plɔ́ nínɔ́ nɔ́pi tɔkɔ, à ǹ yah yɔ̃ yĩ̂nyõ, tɛ́ wɛkɩ Liyel tyɩ́, tɛ́ búrn kwɔkɩ pè kɔ̃ nɛ, pè dibi névye kɔ̃. Tɛ́ yɛ̃́nkyɔ nɔ́pi tɔ dibi névye pól kɔ̃. 42 Képah tɛ̃̀nɛ, pé pól yõ tɔ̃, 43 tɛ́ pè tɔ̃ pé búrn ànɛ̂ yɛ̃́nkyɔ yṍnkwlɔnɔ tɛ́lɔ́ tuke mɔ gbétɔ́lɔ́ yɩ̃́ gbɔ̃ninɔ́lɛ. 44 Tɛ́ nónó-á sõ̀ yõke mɛ̀ yõ, pè sõ̀ mɛ díbí nɛ́pĩ̂ kèyõ nínɔ́ kyɛgbãmnɛ.

Yesu kɔ yɔ́-ǹgbɛ̃ yõ

45 Nɛ́npɔ́ swɔ, Yesu ǹ *tõ̀ sã́hpú kyɩ̃ mɔ, pè de krótókè sɔkɔ nɛ, pè yuku pé yahlɛ yɔ́-ǹgbɛ̃ kahnɩnɛ, Besayida kwil sɔkɔ. Péwɔ mó tɔ́wû fĩn mɔ. 46 Wǎh pè fĩn mɔ tɛ, à yuku yɔ̃lɩ yɔ́ yõ, à kyɩ Liyellɛ n ni. 47 Lékã̂h-á mɔ, krótókè sõ̀ mɛ yɔ nɩyṍ, tɛ́ ǹmɔ ó mɛ kènkwã̀h yõ. 48 Dǒ, à ǹ tõ̀ sã́hpú wɛ, yã́hkɩ́ mɛ pélɛ n yohnɩ, pè mɛ n kwlɔ krótókè vyɔ́nmɔnto-ńsah. Tyah dal gbĩ́nɛ, à tyah n kɔ n yuku pé tírrlɛ yɔ yõ̀tah, à n yuku pé kàl-ǹsah. 49 Pǎh à wɛ, à n kɔ sɛ̃́ yɔ yõ̀tah, pè wɛ nɛ, lékó mírkí yɔ́-á, tɛ́ tyah n de n syi. 50 Pé pól-á à wɛ sɛ̃́, pé sãm yɔkɔ. Ǹtɛ, nɛ́npɔ́ swɔ, à yo mɔ pé tyɩ́ nɛ: «Yé yé nɩ syãh, ńmɔ ye. Yé káh tíkí pɩ.» 51 Tɛ́ de krótókè sɔkɔ pé tnɔ̂, yã́hkɩ́ mó yĩn. Kè pɩ gbɛ̃̀ndùnìnɛ náhnáh pé tyɩ́. 52 Wǎh búrn pɩ dò gbǐl nɛ̂ sɔkɔ, pè náh sõ̀ ké dùkù pɩ̃, képah ye. Pé lékã́m sõ̀ kah tɛkɩ ké pɩ̃́nɔ́lɛ.

Yesu yámpú dɛ́nmɔnɔlɛ Yenesarɛti sétáh yõ

53 Pǎh yɔ́-ǹgbɛ̃ kah, pè yĩni tɛ̃ Yenesarɛti sétáh yõ, tɛ́ pé krótókè yĩn mɔ yɔ vyãh tyɩ́. 54 Pǎh fyɔ̀ n tiki krótókè sɔkɔ, névye núkú Yesu yah pɩ̃. 55 Pàh noh nɛ, wǎh mɛ ńyãh sɔkɔ, pè n tyah pé yámpúlɛ n twah pé sɛ̃ sɛ̃ yî sɔkɔ ywɔ̃ ywɔ̃ póllɛ, nɛ n pɔ n pɔ ǹ tyɩ́. 56 Yesu-à de ńyãh dùkù nɛ̂ sɔkɔ, kwil ǹgbnɔ ànɛ̂ kwílpyé ànɛ̂ gbnɔ, névye pé yámpúnɔlɛ n twah n pɔ ǹ tyɩ́ pé tɔ́wû tùkè-ǹtã̀n sɔkɔ. Pè n pɔ n tyah ǹnɛ n fal nɛ, à yɛ pé kɔ̃, pé wɛ tũ ǹ fwɔ̀mɔn vyãh ó tyɩ́. Nónó pól-à fyɔ̀ wɛ tũ ǹ fwɔ̀mɔn vyãh tyɩ́, pè n mó n dɛ.

7

Farisiyɛ̃nɔ ǹgbò wã̀l kɔ́lɔ́lɛ

1 Sṍ yɔ́lɛ, *Farisiyɛ̃nɔ ànɛ̂ *Liyel ǹgbò wɛ̃̀kɩ̀ kwɔ́pú túkù wil Yerusalɛmɩ, à tuke mɔ pɔ Yesu tnɔ̂. 2 Pè pɔ kè kyɔmɩ wɛ nɛ, ǹ *tõ̀ sã́hpú túkù-á mɛ n yõ gbɛ̃̀nsìllɛ. Pè náh mɛ pé gbã̀nnɛ n kãm n wu pé ǹgbòtãn tyɩ́ kɔ̃lɛ. 3 Tɛ́, Farisiyɛ̃nɔ ànɛ̂ *Nsyifunɔ tɛ́lɔ́ pól sõ̀ ǹgbòtãn wɛ̃̀kɩ̀ mɛ̀ sàhnɔ́lɛ n kɔ. Pè náh sõ̀ yõkelɛ n yõ, nɛ́ pè náh pé gbã̀n kãm wu pallɛ. 4 Pàh wil pɔ yòh sɔkɔ, pè náh yõkelɛ n yõ pé kã̀mnwèl-ǹkɛ̃̂nɛ. Pè sõ̀ pé ǹgbòtãn pɩ dùkùnɔ́ náhnáh yísyɔ́ tɔ tɛ̃ yĩ́ĩ́ kègbɩlɛ, sɔ̃́-á wóhnɔ, ànɛ̂ pní, ànɛ̂ kɛ́sɛ̂n [ànɛ̂ sɛ̃ sɛ̃ yînɔ́] wúnɔ́ dùkù pèpɛynɛ. 5 Képah ye, Farisiyɛ̃nɔ ànɛ̂ Liyel ǹgbò wɛ̃̀kɩ̀ kwɔ́pú mɛ Yesu piki yah nɛ, kû se pɩ, tɛ́ ǹ tõ̀ sã́hpú náh mɛ ǹgbòtãn tyi sàhnɔ́lɛ n pɩ, tɛ́ n yõ pé gbã̀n kã̀mnwu-ńkɛ̃̂nɛ nɩ? 6 Képah sɔkɔ, à mɛ yo pé tyɩ́: «Gbɩ lésõ mɛ *Yesayi tyɩ́, wǎh Liyel wɛy nɛ̂ yo yépi vyɛ̃y nini wɛ́kɩ́pú tyɩ́ sɔkɔ. Sɛ̃́ ye sõ̀ à wãrkɩ sah kélɛ:

‹Kénɛ névyelɛ, pè ńnɛ n gbilki vyãh ó sɔkɔ,

tɛ́ pé nɩ mɛ fɩ́ɩ́ ńnɛ.

7 Nírí nɛ̂-á pè n nɛ n pɩ ńmɔ tyɩ́, nɔ̀nɔ́ ye kélɛ.

Tir yɔ́ náh, kwɔ́nɔ́ nɛ̂-á pè n nɛ n kɔ̃,

névye sàhnɔ́ ye kélɛ, ńmɔ tyɩ́ náh.›»*

8 Yesu tɔ̃ yɔ̃ sɔkɔ yo pé tyɩ́: «Yépǐ Liyel tyi kõ̀nsàhnɔ́lɛ n milki, ǹ tɛ́ névye tyɩ́ sàhnɔ́lɛ n pɩ. 9 Yě n gbah n tɛ̃ Liyel tyi kõ̀nsàhnɔ́ yahle, ǹ tɛ́ yé ǹgbò wã̀llɛ n kɔ! 10 Sɔ̃́-á sõ̀ *Moyisi yo nɛ, névi-á yɩ̃nɛ à ǹ sú ànɛ̂ ǹ yṹnɛ n gbilki. Képah náh pɩ, névi nɛ̂-à ǹ sú ànɛ̂ ǹ yṹ yilɔ, tɛ̃̀-á yɩ̃nɛ kònmɔnɔlɛ. 11 Ǹtɛ, yépǐ névyelɛ n kwɔ nɛ, névi-à yo ǹ sú tyɩ́, képah náh pɩ, ǹ yṹ tyɩ́ nɛ, páh sõ̀ nɛ, pé kwâh nɛ̂nɛ à kɔ̃, páh kélɛ Liyel kɔ̃ tɛ. 12 Yě ké gbɩ syi tɛ̃̀ kɔ̃ nɛ, à náh tɔ̃ yɩ̃nɛ à tir yɔ́ pɩ ǹ sú tyɩ́, képah náh pɩ ǹ yṹ tyɩ́. 13 Kénɛ pɩ dùkù sɔkɔ ye, yě Liyel wɛy pɩ nɔ̀nɔ́ tirlɛ yé ǹgbò wã̀l kwɔ́nɔ́ sɔkɔ. Ànɛ̂ yě n tɔ̃ sɛ̃́nknɔ náhnáhlɛ n pɩ.»

Tyi nónó-á névilɛ n silki Liyel yah

14 Képah náh, Yesu ǹ syɩ tɔ́wû ye tuke, tɛ́ yo pé tyɩ́: «Yé póllɛ, yé noh ń tyɩ́, yé mó pɩ̃ nɛ, 15 kwâh yɔ́ ńtɛ̃ náh n wil kégbɔ́, à n de névi sɔkɔ, tɛ́ kɩ fɛ̃ tɛ̃̀ silki. Tɛ́, tyi nónó-á n wil névi sɔkɔ, sépi-á n silki ǹnɛ. [ 16 Níkí-à mɛ nɛ̂ tyɩ́ noh noh tɛ̃̀nɛ, tɛ̃̀ ǹ níkí sah noh!]»

17 Yesu-á yal tɔ́wû tnɔ̂, tɛ́ kyɩ de gbô gbĩ́ nɛ̂nɛ, ǹ *tõ̀ sã́hpú ǹnɛ n piki n yah sèmìrkì mɛ̀ yõlɛ. 18 À mɛ pè syah nɛ, lékã́m kɛ̃́ névye se pépi tɔlɛ nɩ? Pè kó pɩ̃ nɛ, névi-á kwâh nɛ̂nɛ n dah n mɔ ǹ vyãh, képah náh fɛ̃ tɛ̃̀ silki n pi nɩ? 19 Kè náh n de ǹ nɩ sɔkɔ. Kǎh ńkɛ̃́nɛ n de ǹ kèkùrkì sɔkɔ, à kɔ̃ à n kyɩ n wilki n kwɛ, wàh de fílkì. Kénɛ wɛy sɔkɔ ye à yo pé tyɩ́ nɛ, yõkenɔ pól-á kɩ fɛ̃ yõ. 20 Tɛ́ tɔ̃ yo pé tyɩ́: «Tyi nónó-á n wil névi fɔkɔ, sépi ye ǹnɛ n silki Liyel yah. 21 Fɔkɔ sõnɔ túkúnì nónó-á n wil névi sɔkɔ, sépi ye à kɔ̃, ǎ ǹ minnɛ n pɩ fɔ̀fɩ́kɩ̀ sɔkɔ, ànɛ̂ yɩ̃be, ànɛ̂ kònmɔnɔ, 22 ànɛ̂ syɔ́ yõ yɩ́kɩ́nɔ́, ànɛ̂ yĩ́ yúkú-ńkɛ̃̂ sɔkɔ, ànɛ̂ nɛ́pékè, ànɛ̂ yĩ́vî, ànɛ̂ sen kú-ńkɛ̃̂ sɔkɔ, ànɛ̂ dyɔ́ yɔ́nɔ́, ànɛ̂ névye yĩn yɩ́kɩ́nɔ́, ànɛ̂ gblɔ̌y gbílkínɔ́, ànɛ̂ tɔ̃ lékã́m kɛ̃́ sɔkɔ. 23 Kénɛ tyítúkúnì pól n wil névi sɔkɔ, à ǹnɛ n silki Liyel yah.»

Yesu sétõ yĩni wilki nɛ́pɔ̂ sê yɔ́ písê sɔkɔ

24 Képah náh, Yesu yal nɛ́npɔ́, à yuku Tiri sétáh yõ. À kyɩ wɔ̃bɩ twah gbô yɔ́ sɔkɔ. À náh sõ̀ mɛ ké tyɩ́ nɛ, nɛ pɩ̃ nɛ, páh mɛ nɛ́npɔ́. Tɛ́, à náh tɛ̃ wɛ wɔ̃bɩ. 25 Nɛ́npɔ́ swɔ, pi yɔ́ sõ̀ mɛ, *sétõlɛ ǹ písê sɔkɔ. Wǎh Yesu tyɩ́ noh sɛ̃́, à núkú pɔ gbètukunɔ di ǹ yah. 26 Pi mɛ̀nɛ, *Nsyifu nɛ náh sõ̀ ǹnɛ. À sõ̀ dubi Siri sétáh yõ, Fenisi sɔkɔ. Wǎh pɔ, à sõ̀ mɛ Yesulɛ n ni nɛ, à sétõ yĩni wilki pé písê sɔkɔ. 27 Képah tɛ̃̀nɛ, Yesu mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ, à yɛ wɛ̃́npì ǹgbò kɔ̃, pè yõ tɔ̃. Wɛ̃́npì yõke náh yɩ̃nɛ kè tɔkɔ mɔ pã̀hnpye kɔ̃. 28 Pi mɛ̀ mó yo ǹ tyɩ́ nɛ, gbɩ-á, pé Tɛ̃̀-ǹgbɛ̃. Ǹtɛ, wɛ̃́npì-á yõkelɛ n yõ, yɛ̃́nmîr nónó-à n syɩkɩlɩ sétáh, pã̀hnpye kó ńkɛ̃́nɛ sépilɛ n tõ n yõ nɩ? 29 Képah sɔkɔ, à yo pi mɛ̀ tyɩ́: «Á wɛy mɛ̀ yĩnnɛ, á syɩ n to n yuku. Sétõ ye wil á písê sɔkɔ.» 30 Kǎh pɩ sɛ̃́, à mɛ ǹ syɩ to yuku gbô, à kyɩ ǹ písê wɛ sɛ̃́nɔ́lɛ sɛ̃ sɛ̃ kwâh yõ. Sétõ sõ̀ wil tɛ ǹ sɔkɔ.

Yesu níkítũ̂ màhmàhkɩ̀ wɛ́kɩ́-ò yɔ́ dɛ mɔ

31 Képah náh, Yesu yal Tiri sétáh yõ, à kyɩ sɔkɔ Sidõ kwillɛ, tɛ́ pyě Kwlogbãm kwil sétáh kah, à yuku Kalile yɔ tĩ̂nnɛ. 32 Nósyɔ́ mɛ níkítũ̂ yɔ́ tɛ̃ pɔ ǹ tyɩ́, màhmàhkɩ̀ wɛ́kɩ́-òlɛ, tɛ́ mɛ à ni nɛ, à ǹ gbõ̀ sah ǹ yõ. 33 Képah sɔkɔ, à dĩ́ mɛ̀ tɛ̃ wil, à gbɛ mɔ tɔ́wûlɛ, à kyɩ ǹ kèngblɔ dah mɔ dĩ́ ní sɔkɔ, tɛ́ sĩn mɔ, à tuke ǹ nɛ́npɔ́rɩ́ tyɩ́. 34 Tɛ́ ǹ yah yɔ̃ yĩ̂nyõ, à mɩ dɔkɔ, tɛ́ yo dĩ́ tyɩ́ pé kwil wɛy sɔkɔ: «Efata», nɛ̂-á pè n ye: «Yɩkɩ n mɔ.» 35 Nɛ́npɔ́ swɔ, dĩ́ ní yɩkɩ mɔ, ǹ nɛ́npɔ́rɩ́ dɛ mɔ, à tyah n wɛkɩ tírr. 36 Tɛ́, Yesu mɛ pè sni nɛ, pè káh kélɛ n yo n kɔ̃ névye tyɩ́. Tɛ́, wǎh pélɛ n sni sɔ̃́, pè pyě wãnnɛ n mɔ ké yónkɔ̃nɔ yõ. 37 Pé gbã̀n kàhndunɔ tɛ̃̀ tyɩ́, pè tyah n yo wɛ̃ tyɩ́ nɛ, gbɩ yõ, ǹ tyípɩ́nɔ́ pól-á mɛ kah plɛ! Wǎh níkítũbi nínɛ n yɩkɩ, tɛ́ kèdyɔ̀nɩ̀ nɛ́npɔ́rɩ́lɛ n dɛ n mɔ.

8

Yesu nɛ́pĩ̂ kèyõ nínɔ́ kɔ̃ yõkelɛ

1 Kénɛ sèpĩ̀n sɔkɔ, tɔ́wû ǹgbɛ̃ yɔ́ tɔ̃ sõ̀ mɛ tùkènmɔnɔlɛ Yesu tnɔ̂. Tɛ́ yõ yõ kwâh náh sõ̀ mɛ pé tyɩ́ sɛ̃́, à ǹ *tõ̀ sã́hpú ye, tɛ́ mɛ yo pé tyɩ́ nɛ, 2 tɔ́wû mɛ̀ yãm-á mɛ pé tɛ̃. Pé sèpĩ̀n tɔ̃́nɩ̀-á ànɛ̂ péwɔlɛ yɔ̀, tɛ́ yõ yõ kwâh náh mɛ pé tyɩ́. 3 Páh kɩ pè fĩn mɔ, pè sɔkɔ kwɛkɩlɛ, pǎh kɩ kah kwlɔ wɛ̃̀kɩ̀ yah. Pé túkù-á n wil fɩ́ɩ́ sɔkɔ. 4 Képah tɛ̃̀ sɔkɔ, ǹ tõ̀ sã́hpú yo ǹ tyɩ́ nɛ, pé se kɩ fɛ̃ wɛ ńyãh yõkelɛ gbɛ̃́nnɩ mɛ̀ sɔkɔ, kɩ pè kɔ̃, pè kɩ yõ tɔ̃ nɩ? 5 À mɛ pè piki yah nɛ, búrn plɔ́ sɔ̃́ se mɛ pé tyɩ́ nɩ? Pè mɛ nɛ, kwǎrnínɔ́-á. 6 Képah sɔkɔ, à tɔ́wû kɔ̃ pè kɔ̃ tɛ̃ sétáh, tɛ́ búrn plɔ́ kwǎrninɔ nɔ́pi tɔkɔ, à wɛynɛ Liyel kɔ̃, tɛ́ sè kwɔkɩ ǹ tõ̀ sã́hpú kɔ̃ nɛ, pè syi dibi névye kɔ̃. Pè mó sè syi dibi pè kɔ̃. 7 Yɛ̃́nkyɔ́pì yísyɔ́ tɔ sõ̀ mɛ pé tyɩ́. À wɛkɩ Liyel tyɩ́ sé tyɩ́ yõ, tɛ́ nɛ, pè sé tɔ tɔkɔ dibi pè kɔ̃. 8 Képah tɛ̃̀nɛ, pé pól yõ tɔ̃, tɛ́ ǹ tõ̀ sã́hpú yṍnkwlɔnɔ tɛ́lɔ́ tuke mɔ tɔkɔ yɩ̃́ kwǎrninɔ. 9 Tɛ́ nónó-á sõ̀ mɛ nɛ́npɔ́, pè nɔ nɛ́pĩ̂ kèyõ nínɔ́ kénkɔ̃lɛ. Képah náh, à pè fĩn mɔ, 10 tɛ́ mó núkú de krótókè sɔkɔ ànɛ̂ ǹ tõ̀ sã́hpúlɛ, à yuku Dalmanuta kwil sétáh yõ.

Farisiyɛ̃nɔ gbǐl yah kɔ̃ Yesu tyɩ́

11 Képah tɛ̃̀ sɔkɔ, *Farisiyɛ̃nɔ pɔ tyah yékã̂blɛ n pɩ Yesulɛ, tɛ́ ǹ sõ̀lɛ n mɔ n yah nɛ, à gbǐl yɔ́ pɩ pé yah, nɛ̂-á kè wɛ̃kɩ n pi nɛ, wǎh n wil Liyel tyɩ́. 12 Képah sɔkɔ, Yesu mɩ dɔkɔ náhnáh, tɛ́ yo pé tyɩ́: «Kû pɩ, tɛ́ kwɛy gbĩ névye gbǐlnɛ n yah n kɔ̃? Kègbɩ yõ, mé kélɛ n yo yé tyɩ́, gbǐl yɔ́ ńtɛ̃ náh pè wɛ̃kɩ n pi!» 13 Tɛ́ yal pé tnɔ̂, à de krótókè, à yuku yɔ́-ǹgbɛ̃ kahnɩnɛ.

Yesu tõ̀ sã́hpú lékã́m tɛ́kɩ́nɔ́lɛ

14 Légbĩ́nɛ, Yesu *tõ̀ sã́hpú sõ̀ pé dyɔ fwɔ yõke tɔ́kɔ́nɔ́lɛ. Búrn pɔ́ núkú ó sõ̀ mɛ pé tyɩ́ krótókè sɔkɔ. 15 Képah sɔkɔ, Yesu mɛ kè gbah yo pé tyɩ́: «Yé yé gblɔ̌ynɛ n kyɔmɩ *Farisiyɛ̃nɔ ànɛ̂ *Yerɔdi búrn dɔkɔ dɔkɔ kwâhlɛ.» 16 Wǎh yo sɛ̃́, ǹ tõ̀ sã́hpú yékã̂b mɔ nɛ, búrn kɛ̃́ yĩn-á à kɔ̃, à képah yo. 17 Wǎh pè kyɔmɩ wɛ, à pè piki yah nɛ, kû se pɩ, tɛ́ pè yékã̂blɛ n pɩ búrn kɛ̃́ yĩnnɛ nɩ? Pè kó tɔ̃̌nɩ̀ mɛ ké tyɩ́ yah wɛ sɛ̃́ nɩ? Pè kó kè pɩ̃ nɩ? Pé lékã́m se mɛ víkéntũnɔlɛ nɩ? 18 Yɩ̃́-á mɛ pé tyɩ́, pè kó mɛ n yah nɩ? Ní mɛ pé tyɩ́, pè kó mɛ n nohnɩ nɩ? Pé dyɔ kó mɛ n kwnɛ nɩ? 19 Páh lésõ búrn plɔ́ kwlɔ́ kwɔkɩ dibi nɛ́pĩ̂ kèyõ nínɔ́ kyɛgbãm kɔ̃, gbétɔ́lɔ́ yɩ̃́ sɔ̃́ se pè kwel yṍnkwlɔnɔlɛ nɩ? Pè mɛ nɛ, gbɔ̃ninɔ́-á. 20 À tɔ̃ pè piki yah nɛ, tɛ́ páh lésõ búrn plɔ́ kwǎrninɔ kwɔkɩ dibi nɛ́pĩ̂ kèyõ nínɔ́ kɔ̃, tɔkɔ yɩ̃́ sɔ̃́ se pè kwel yṍnkwlɔnɔlɛ nɩ? Pè mɛ nɛ, kwǎrninɔ-á. 21 Képah sɔkɔ, à yo pé tyɩ́ nɛ, tɛ́, pè náh tɔ̃̌nɩ̀ mɛ ké tyɩ́ yah wɛ sɛ̃́ nɩ?

Yesu yɩ̃́tũ̂ yɔ́ yɩ̃́ yɩkɩ mɔ Besayida kwil sɔkɔ

22 Yesu ànɛ̂ ǹ *tõ̀ sã́hpú-á kyɩ yĩni tɛ̃ Besayida kwil, nósyɔ́ pɔ yɩ̃́tũ̂ yɔ́lɛ ǹ tyɩ́, tɛ́ à ni nɛ, à tũ ǹ tyɩ́. 23 Yesu mɛ yɩ̃́tũ̂ mɛ̀ gbõ̀ sɔkɔ tɛ̃, à wil ǹnɛ kwil gbɔ̀pɔ, tɛ́ sĩn mɔ ǹ yɩ̃́ sɔkɔ, tɛ́ ǹ gbã̀n sah ǹ yõ, tɛ́ à piki yah nɛ, à se mɛ n yah nɩ? 24 Yɩ̃́tũ̂ dĩ́ ǹ yah yɔ̃, tɛ́ nɛ, páh mɛ névyelɛ n yah yìrkɔ̀ɔ̀, sésân sɔ̃́. Tɛ́, pǎh mɛ n kɔ. 25 Yesu tɔ̃ ǹ syɩ ǹ gbã̀n sah dĩ́ yɩ̃́ yah. Kǎh pɩ sɛ̃́, à fɛ̃ n yah pnɛpnɛ, à dɛ. À yíyìn póllɛ n wah n pnɛ wɛ̃ sɔkɔ. 26 Képah sɔkɔ, Yesu yo dĩ́ mɛ̀ tyɩ́ nɛ, à sɔkɔ ǹ gbô, tɛ́ à káh syɔ̃ kwil sɔkɔ.

Pyɛrɩ kè yo nɛ, Yesu-á Liyel nɛ tɛ́kɩ́nmɔnɔlɛ

27 Képah náh, Yesu ànɛ̂ ǹ *tõ̀ sã́hpú yuku Filipe Sesarɩ gbɔ̀plɔ kwlo tĩ̂nnɛ. Pǎh mɛ wɛ̃̀kɩ̀ yõ gbĩ́ nɛ̂nɛ, à pè piki yah: «Névye tɛ̃̀ tyɩ́, ńmɔlɛ, nɛ̂ mɛ?» 28 Ǹ tõ̀ sã́hpú nɛ, túkù-á nɛ, *Wèlnwìlkì-ò Nsyɔ̃-á ǹnɛ. Túkù mó nɛ, *Yeli-á. Túkù tɔ̃ nɛ, *Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyo-ò yɔ́-á ǹnɛ. 29 À mɛ tɔ̃ pè piki yah: «Tɛ́ yépi tɛ̃̀ tyɩ́, ńmɔlɛ, nɛ̂ mɛ?» Képah tɛ̃̀nɛ, Pyɛrɩ yo ǹ tyɩ́ nɛ: «*Krista ye álɛ, Liyel-á nɛ, páh kɩ nɛ̂ tɛkɩ mɔ.» 30 Képah sɔkɔ, Yesu pè sni nɛ, pè káh kè yo nɛ syah.

Yesu ǹ kúnɔ́ ànɛ̂ ǹ yúkúnɔ́ tyɩ́ yo

31 Képah sɔkɔ, Yesu tyah ǹ *tõ̀ sã́hpúlɛ n kwɔ nɛ, *Névi Pi-á yɩ̃nɛ à de yèvyãhrɩ sɔkɔ náhnáh. Yèwàhnɩ̀, ànɛ̂ *sárká wìlkìpu yõ̀tãm ǹgbnɔ, ànɛ̂ *Liyel ǹgbò wɛ̃̀kɩ̀ kwɔ́pú-á kɩ à yahle, tɛ́ kɩ à ko n mɔ n pi. Tɛ́, sèpĩ̀n tɔ̃́-ò sṍlɛ, wǎh kɩ yuku. 32 Wǎh kénɛ wɛy yo dal mɔ pè syah sɛ̃́, Pyɛrɩ mɛ à ye kɛ̃kɩ, à kyɩ tyah lékàhlɛ ǹnɛ n kɔ̃. 33 Képah sɔkɔ, Yesu ǹ yah vi ǹ tõ̀ sã́hpú yah, tɛ́ lékàhlɛ Pyɛrɩ kɔ̃, tɛ́ yo ǹ tyɩ́: «To ń tnɔ̂, *sétã̀n yõ̀tɛ̃̀! Á fɔkɔ sõnɔ náh mɛ núkúlɛ Liyel tyɩ́lɛ. Névye tyɩ́ kɔ̃ ye áwɔ n sõ.»

Yesu sõ̀ tɛ̃ dùkùlɛ

34 Képah náh, à mɛ tɔ́wû ye pɔ ànɛ̂ ǹ *tõ̀ sã́hpúlɛ, tɛ́ yo pé tyɩ́: «Névi nɛ̂-á mɛ ké tyɩ́ nɛ, pé ńmɔ sõ̀ tɛ̃, tɛ̃̀ ǹ gblɔ̌y dyɔ́yĩ tyi yɛ, à mó ǹ *dahnɩ twah, à mó ńmɔ sõ̀ tɛ̃.* 35 Sɛ̃́ ó ye: Névi nɛ̂-á nɛ, páh pé minnɛ n pwah n mɔ, à kɩ tɛkɩ ké sɔkɔ. Tɛ́ névi nɛ̂-á tɛkɩ ǹ min sɔkɔ ńmɔ ànɛ̂ nɩ̀vɩ̀nɩ̀ wɛy sã́n yĩnnɛ, ǹmɔ min kɩ pwah. 36 Kè kɩ tir nɛ̂ pɛkɩ névi tyɩ́, wàh kèkõyṍ yî pól wɛ, tɛ́ kɩ n tɛkɩ n pi tyɛ́-ńkɛ̃̂ min sɔkɔ? 37 Kwâh nɛ̂ tɛ̃̀ mɛ névi kɩ fɛ̃ kɔ̃, kɩ ǹ min dwe syi sah? 38 Kwɛy gbĩ́ névyelɛ, Liyel dêl ànɛ̂ tyípêl pɩ́pú ye pélɛ. Ǹtɛ, névi nɛ̂-á sen ku ńmɔ tyɩ́, ànɛ̂ ń wɛy tyɩ́ yónɔ́lɛ pépi wrɔ́, *Névi Pi tɔ kɩ sen ku tɛ̃̀ yah, wàh sṍ nɛ̂nɛ pɔ ǹ sú gblò sɔkɔ, ànɛ̂ *yĩ̂nyõ tɛ̃̀ntõbelɛ.»

9

1 Tɛ́ tɔ̃ ǹ syɩ yo pé tyɩ́: «Mé kélɛ n yo n dal n mɔ yé tyɩ́ kègbɩ yõ: Yépi nónó-á ásõ̂, yé túkù náh n ku n pi, tɛ́ kɩ *Liyel tɔ̃́rɩ́ wɛ yĩ́nɛ, pɔ́ntɛnɔlɛ. Kè kɩ n pi tɛ̃́nwɛnɔ ǹgbɛ̃nɛ.»

Yesu vìnmɔnɔ dùkùlɛ

2 Sèpĩ̀n kénúkò-ò sɔ́kɔ́ntɛnɔ náh, Yesu mɛ Pyɛrɩ ànɛ̂ Nsyakɩ ànɛ̂ Nsyɔ̃ tɛ̃, à yuku pélɛ yɔ̃lɩ ǹgbɛ̃ yɔ́ yõ. Pépi ó ye sõ̀ pé yahlɛ nɛ́npɔ́ sɔkɔ. Tɛ́, ǹ dùkù mɛ vi mɔ pé yah sɔkɔ. 3 Ǹ flɔ piki, à n tɛ̃ pérpér. Ké névi náh mɛ kèkõyṍ kɩ fɛ̃ kwâh yɔ́ ńtɛ̃ piki n pi sɛ̃́ntɛ̃̀nɛ. 4 Képah sɔkɔ, *Yeli ànɛ̂ *Moyisi wil pé yah, mɛ n yãh ànɛ̂ Yesulɛ. 5 Képah tɛ̃̀nɛ, Pyɛrɩ mɛ yo Yesu tyɩ́ nɛ, kwɔ́-ò dĩ́, kǎh yɩ̃nɛ pé tɛ̃ ásõ̂. Páh kɩ yèpyenɔ tɔ̃́nɔ́ pɩ ásõ̂, núkúlɛ ǹmɔ tyɩ́lɛ, núkúlɛ Moyisi tyɩ́lɛ, núkú mó pɩ Yeli tyɩ́lɛ. 6 Pyɛrɩ náh sõ̀ pɩ̃, wǎh nɛ̂ yo n pi, képah ye. Tíkí sõ̀ ǹmɔ ànɛ̂ ǹ kɔ́pú nɛ́pĩ̂ nímí kah tɛ̃. 7 Pǎh mɛ képah sɔkɔ, ńyĩ́rkì yɔ́ pɔ fob mɔ pé yõ. Kénɛ ńyĩ́rkì sɔkɔ, yĩ́npɔ̃́ yɔ́ n wil pè n nohnɩ nɛ: «Ǹmɔ nɛ̂-á yɔ̀, ńmɔ nɩ̀dɛ̀ Pídĩ́ ye ǹnɛ. Yé nɛ n nohnɩ ǹ tyɩ́!» 8 Kénɛ nɩ́ yõ, *tõ̀ sã́hpú-á yah kɔ̃ pé gbɔ̀plɔ sɔkɔ, pè náh tɔ̃ névi wɛ. Yesu núkúní ó sõ̀ wũ ànɛ̂ pélɛ.

9 Pǎh mɛ yɔ̃lɩlɛ n tiki gbĩ́ nɛ̂nɛ, Yesu pè sni nɛ, pǎh tir nɛ̂ wɛ, pè káh kè yãh névye syah, kè pɔ nɔ *Névi Pi yúkúnwìlnɔ́ tyɩ́ lékyɩ̂ wrɔ́. 10 Pè mɛ snínɔ́ mɛ̀ tɛ̃ yĩn, tɛ́ mó tɔ̃ mɛ wɛ̃nɛ n piki n yah nɛ, kû se à n ye lékyɩ̂ wrɔ́ yúkúnwìlnɔ́lɛ nɩ?

11 Képah tɛ̃̀nɛ, pè tyah ǹnɛ n piki n yah nɛ, kû se pɩ, tɛ́ *Liyel ǹgbò wɛ̃̀kɩ̀ kwɔ́pú nɛ, Yeli ǹgbò-á yɩ̃nɛ à pɔ? 12 À yo pé tyɩ́: «Yeli ǹgbò ye yɩ̃nɛ à pɔ tyi pól tɔ̃ sah. Ǹtɛ, kû pɩ kè wãrkɩ sah *Liyel wɛy sɛ́bɛ̃́nɔ́ sɔkɔ nɛ, Névi Pi-á kɩ yèvyãhrɩ pɩ náhnáh, tɛ́ pè kɩ ǹnɛ n yilɔ nɩ? 13 Ǹtɛ, mé kélɛ n yo n dal n mɔ yé tyɩ́ nɛ, Yeli-á pɔ tɛ. Tɛ́, névye-á à pɩ pé dyɔ dyɔ tɛ̃̀nɛ. Sɛ̃́ ye sõ̀ kélɛ wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ Liyel wɛy sɛ́bɛ̃́nɔ́ sɔkɔ ǹ tyɩ́ yõ.»

Yesu sétõ yĩni wilki wɛ̃́npir yɔ́ sɔkɔ

14 Képah sɔkɔ, pǎh yĩni tɛ̃ *tõ̀ sã́hpú tɛ́lɔ́ tnɔ̂, pè tɔ́wû ǹgbɛ̃ yɔ́ wɛ, pè mɛ pè kore vi, tɛ́ *Liyel ǹgbò wɛ̃̀kɩ̀ kwɔ́pú mɛ yékã̂blɛ n pɩ tõ̀ sã́hpú nɔ́pilɛ. 15 Névye-á núkú Yesu wɛ gbĩ́ nɛ̂nɛ, kè pɩ pé tyɩ́ gbɛ̃̀ndùnìnɛ. Pè to kyɩ wɛkɩ ǹ tyɩ́. 16 Yesu mɛ ǹ tõ̀ sã́hpú piki yah nɛ, kwâh nɛ̂ yékã̂b se pè n pɩ pélɛ nɩ? 17 Ǹtɛ, dĩ́ yɔ́ sõ̀ mɛ tɔ́wû sɔkɔ, ǹmɔ yo ǹ tyɩ́ nɛ, kwɔ́-ò dĩ́, páh pɔ pé pídĩ́nɛ ǹ tyɩ́. *Sétõ yɔ́-á mɛ ǹ sɔkɔ, mɛ à pɩ kèdɔ̀kɩ̀lɛ. 18 Kě ǹnɛ n kwel n min n kɔ̃ tã̀ntã̀n pól sɔkɔ sétáh. Gbèfɔ̀kɔ̀píkínì n nɛ n wil ǹ vyãh, tɛ́ ǎ ǹ yĩ́nílɛ n tah, ànɛ̂ ǹ wil n kɔkɔ. Képah-á, pé pɔ ǹnɛ ǹ tõ̀ sã́hpú tyɩ́ nɛ, pè sétõ mɛ̀ yĩni wilki ǹ sɔkɔ, tɛ́ pè náh tɛ̃ wɛ. 19 Képah tɛ̃̀nɛ, Yesu mɛ yo pé tyɩ́ nɛ, Liyel yõ sɛ̃́-ńkɛ̃̂ névye, pé se kɩ tɛ̃ pélɛ pópó, kɩ pɔ syɩ gbĩ́ nɛ̂ tyɩ́ nɩ? Pé se kɩ pè so sah, kɩ pɔ syɩ gbĩ́ nɛ̂ tyɩ́ nɩ? Ńkɛ̃, pè pɔ ǹnɛ pé kɔ̃. 20 Pè mó pɔ ǹnɛ à kɔ̃. Sétõ-á fyɔ̀ Yesu wɛ, à piri yike kègbɩlɛ, à syɩkɩ sétáh, à n pil n kɔ̃ gbèfɔ̀kɔ̀píkínìnɛ ǹ vyãh. 21 Képah sɔkɔ, Yesu mɛ piri sú piki yah nɛ, gbĩ́ nɛ se kè tyah ǹ tyɩ́ nɩ? À mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ, ǹ wɛ̃́npir gbĩ́ dùkù-á. 22 Kèyahlɛ, sétõ-á ńkɛ̃́nɛ à tɔkɔ n min n dah n mɔ nyàh, képah náh pɩ, ni sɔkɔ, ǹ kò-ǹsahlɛ n yah n kɔ̃. Ǹtɛ, wàh kɩ fɛ̃ n tɛ̃ n pi, à pé yãm yah, à mó pé yohnɩ mɔ. 23 Képah sɔkɔ, à mɛ yo dĩ́ mɛ̀ tyɩ́: «Máh kɩ fɛ̃ n tɛ̃ n pi wɔ̀...! Tyi pól kɩ fɛ̃ pɩ Liyel yõ sɛ̃́-ò tyɩ́.» 24 Nɛ́npɔ́ swɔ, piri sú gbo mɔ nɛ: «Mé sɛ̃ ké yõ, tɛ́ kè mɛ tah ń tyɩ́. Ń yohnɩ mɔ ké sɔkɔ.» 25 Képah sɔkɔ, Yesu-á névye wɛ, pè n to n tuke pé yõ sɛ̃́, à dírí kõ *sétõ mɛ̀ yõ, tɛ́ yo ǹ tyɩ́ nɛ, ǹmɔ nɛ̂-á névilɛ n pɩ kèdɔ̀kɩ̀ ànɛ̂ níkítũ̂nɛ, à wil piri mɛ̀ sɔkɔ! Tɛ́ à káh tɔ̃ de yah ǹ sɔkɔ! 26 Wǎh yo sɛ̃́, sétõ mɛ gbo mɔ, tɛ́ piri yike kègbɩlɛ, tɛ́ mó wil ǹ sɔkɔ. Piri núkú pɩ tɛ̃ kúnɔ́ sɔ̃́, fɔ́ɔ́ névye náhnáh n yo nɛ, wǎh ku. 27 Ǹtɛ, Yesu mɛ à tɛ̃ ǹ gbõ̀ tyɩ́, à yilki sah. Piri yuku yĩn.

28 Yesu-á de wɔ̀kɔ̀ gbĩ́ nɛ̂nɛ, ǹmɔ ànɛ̂ ǹ tõ̀ sã́hpú ye sõ̀ wũ pé yahlɛ, tɛ́ pè mɛ à piki yah nɛ, kû se pɩ, tɛ́ pépi náh tɛ̃ wɛ sétõ mɛ̀ yĩni wilki piri sɔkɔ nɩ? 29 À mɛ yo pé tyɩ́: «Nírí ó sɔkɔ ye kénɛ sétã̀n dùkù kɩ fɛ̃ yĩni.»

Yesu tɔ̃ ǹ kúnɔ́ ànɛ̂ ǹ yúkúnɔ́ tyɩ́ yo

30 Pǎh yal nɛ́npɔ́, pè mɛ Kalile kwlolɛ n kah, tɛ́ Yesu náh sõ̀ mɛ ké tyɩ́ nɛ, pè pé mɛ́-ńsah pɩ̃. 31 Tir yɔ́ náh, à sõ̀ mɛ ǹ *tõ̀ sã́hpúlɛ n kwɔ, tɛ́ mɛ n yo pé tyɩ́: «*Névi Pi kɩ n dahbɩ n pi névye gbõ̀. Pè kɩ à ko mɔ, tɛ́ sèpĩ̀n tɔ̃́-ò sṍlɛ, à kɩ yuku.» 32 Ǹtɛ, ǹ tõ̀ sã́hpú náh sõ̀ mɛ wɛy mɛ̀ tyɩ́ yah wɛ, tɛ́ tíkí sõ̀ mɛ pè tɛ̃ ǹ píkínyahnɔlɛ.

Nɛ̂ tɛ̃̀ kal?

33 Képah náh, pè yĩni tɛ̃ Kapɛrnayim kwil sɔkɔ. Pǎh mɛ wɔ̀kɔ̀ sɔkɔ gbĩ́ nɛ̂nɛ, Yesu ǹ *tõ̀ sã́hpú piki yah nɛ tir nɛ̂ yékã̂b se sõ̀ pè n pɩ wɛ̃̀kɩ̀ yah nɩ? 34 Ǹtɛ, pè náh tir wɛ yo. Tir yɔ́ náh, pè sõ̀ mɛ yékã̂blɛ n pɩ wɛ̃̀kɩ̀ yah nɛ, pé pɩ̃ pépi wrɔ́ nɛ̂ tɛ̃̀-á kal. 35 Képah sɔkɔ, Yesu kɔ̃ tɛ̃, tɛ́ ǹ tõ̀ sã́hpú nɛ́pĩ̂ gbɔ̃nimí ye, tɛ́ yo pé tyɩ́: «Nɛ̂-à mɛ ké tyɩ́ nɛ, pé pɩ yah yétɛ̃̀nɛ, ǹmɔ yɩ̃nɛ à pɩ pé no náhtũnɛ, à mó pɩ tõ̀npɩlɛ pé tyɩ́.» 36 Képah tɛ̃̀nɛ, à wɛ̃́npir yɔ́ tɛ̃ pɔ pé nɩyṍ. Tɛ́ à tɛ̃ kõhlɩ ǹ nɩ yõ, tɛ́ yo ǹ tõ̀ sã́hpú tyɩ́: 37 «Névi nɛ̂-à wɛ̃́npir mɛ̀ kénkɔ̃ tɛ̃́nɔ́ plɛ́ ńmɔ yĩn yõ, ńmɔ ye tɛ̃̀ tɛ̃ plɛ́. Névi nɛ̂ tɔ-à ńmɔ tɛ̃́nɔ́ plɛ́, ńmɔ ó náh tɛ̃̀ tɛ̃ plɛ́: Ǹtɛ nɛ̂-á tɛkɩ mɔ ńmɔlɛ, ǹmɔ ye à tɛ̃ plɛ́.»

Á sépɛ náh nɛ̂nɛ, á pèpɛy nɛ ye ǹnɛ

38 Képah sɔkɔ, Nsyɔ̃ mɛ yo Yesu tyɩ́ nɛ, pé kwɔ́-ò dĩ́, pépi-á dĩ́ yɔ́ wɛ, à mɛ *sétã̀nnɛ n yĩni n wilki ǹ yĩn yõ. Tɛ́, à náh sõ̀ mɛ pépilɛ. Képah-á pé kɔ̃, pé nɛ pé à yĩni mɔ ké pɩ́nɔ́lɛ. 39 Yesu mɛ yo pé tyɩ́: «Yé káh à yĩni mɔ. Névi náh fɛ̃ gbǐl pɩ n pi ńmɔ yĩn yõ, tɛ́ kɩ tɔ̃ ńmɔ yĩnnɛ n yɩkɩ nɛ́npɔ́ swɔ. 40 Tir yɔ́ náh, á sépɛ náh nɛ̂nɛ, á pèpɛy nɛ ye ǹnɛ. 41 Kègbɩ yõ, mé kélɛ n yo yé tyɩ́: Yáh pɩ *Krista tyɩ́lɛ, névi nɛ̂-à ni ńgbíyĩ́nɛ yé kɔ̃ yé wɔ képah yĩnnɛ, ké pèpɔrɩ kɩ dyah ólɛ à dyah.

Tyi nónó-á yo gblɔ̌y tɛ̃́nɔ́ tyɩ́ sɔkɔ

42 Wɛ̃́npì nónó-á sɛ̃ ńmɔ yõ, névi nɛ̂-à pé sɔkɔ nɛ yɔ́ yõ yɩkɩ dah mɔ tyípêl sɔkɔ, kè kɩ sõ̀ fṍnfṍ pè dáh-ǹgbɛ̃ toh tɛ̃̀ yègbɩ sɔkɔ, pè kyɩ min dah mɔ yɔ́ntî ǹgbɛ̃ sɔkɔ. 43 Á gbõ̀-à n dah n mɔ álɛ tyípékè sɔkɔ, kè kãm n milki, ǹ tɛ́ n kyɩ n de gbõ̀ núkúlɛ tyɛ́-ńkɛ̃̂ min sɔkɔ. Kèpah kɩ fṍnfṍ kal á gbã̀n nínì kyɩ́ndenɔlɛ ní-ńkɛ̃̂ nyàhnpèkè sɔkɔ. [ 44 Nɛ́npɔ́ sɔkɔ, kèfyɔ̃ nónó-á willɛ n yõ, sè náh n ku, ànɛ̂ ké nyàhnpèkè náh n ni.] 45 Á gbáhkɩ̀-à n dah n mɔ álɛ tyípékè sɔkɔ, kè kãm n milki, ǹ tɛ́ n kyɩ n de gbáhkɩ̀ núkúlɛ tyɛ́-ńkɛ̃̂ min sɔkɔ. Képah kɩ fṍnfṍ kal á gbyẽ̂h nínì mínndahnmɔnɔlɛ nyàhnpèkè sɔkɔ. [ 46 Nɛ́npɔ́ sɔkɔ, kèfyɔ̃ nónó-á willɛ n yõ, sè náh n ku, ànɛ̂ ké nyàhnpèkè náh n ni.] 47 Á yĩ́-à n dah n mɔ álɛ tyípékè sɔkɔ, kè wilki n milki, ǹ tɛ́ n kyɩ n de yĩ́ núkúlɛ *Liyel yõ̀tɔ̃rɩ́ sɔkɔ. Képah kɩ fṍnfṍ kal á mínndahnmɔnɔ yõ yɩ̃́ nínɔ́lɛ nyàhnpèkè sɔkɔ. 48 Nɛ́npɔ́ sɔkɔ, kèfyɔ̃ nónó-á willɛ n yõ, sè náh n ku, ànɛ̂ ké nyàhnpèkè náh n ni.

49 Képah ye, no pól kɩ tɔ̃ sah nyàhlɛ, sɔ̃́-á pnɛ n pɩ kélɛ. 50 Pnɛnɛ, kwâh pèpɛy ye kélɛ. Tɛ́ ké syɩ̃́nsyɩ̃́-à wil ké sɔkɔ, sɔ̃́ mɛ yé kɩ tɔ̃ fɛ̃ pɩ kélɛ, tɛ́ kè kɩ tɔ̃ nɔ? Yé pnɛ mɔ yé gblɔ̌y sɔkɔ, yé tɛ̃ wɛ̃ tyɩ́ yèvɩnɩ sɔkɔ.»

10

Yesu-á kwɔ́nɔ́ nɛ̂ kɔ̃ fúr yɩ́kɩ́nɔ́ tyɩ́ sɔkɔ

1 Yesu-á yal nɛ́npɔ́, à kyɩ Yude sétáh yõ, tɛ́ yuku Yurdɛ̃ yɔ́nkahnɩnɛ. Képah sɔkɔ, tɔ́wû ǹgbɛ̃ yɔ́ tɔ̃ tuke mɔ ǹ tnɔ̂. À mɛ tyah pélɛ n kwɔ ǹgbò tyɩ́ kɔ̃lɛ. 2 Képah tɛ̃̀nɛ, *Farisiyɛ̃nɔ yísyɔ́ nɔ de ǹ tnɔ̂ nɛ, pé kyɩ ǹ sõ̀ mɔ yah. Tɛ́ ǹnɛ n piki n yah nɛ, ké wɛ̃̀kɩ̀ se mɛ dĩ́ tyɩ́ kɩ ǹ kyɩ fĩn mɔ nɩ? 3 À mɛ yo pé tyɩ́ nɛ, tir nɛ̂ se sõ̀ *Moyisi yo sah pé tyɩ́ nɩ? 4 Pè mɛ nɛ ńkɛ̃, Moyisi-á ké wɛ̃̀kɩ̀ kɔ̃ nɛ, wâh á kyɩlɛ n fĩn mɔ, á ǹ fĩ́nnmɔnɔ tàrfyɔ̀ sɛ́bɛ̃́ pɩ à kɔ̃. À mó à fĩn mɔ. 5 Képah tɛ̃̀ sɔkɔ, Yesu yo pé tyɩ́: «Yépi kùkùtǎhkɩ̀ yĩn ye, Moyisi mɛ ké wɛ̃̀kɩ̀lɛ yé kɔ̃ sɛ̃́. 6 Ǹtɛ, kèkõyṍ mɔ gbĩ́nɛ, dĩ́ ànɛ̂ sê ye Liyel mɔ. 7 Képah ye, dĩ́ kɩ ǹ sú ànɛ̂ ǹ yṹ sah, tɛ́ kɩ kyɩ yégbékè kwrɔ mɔ ànɛ̂ ǹ kyɩlɛ, 8 tɛ́ pé nímí kɩ pɩ núkúlɛ. Képah sɔkɔ, pè náh tɔ̃ n pɩ n pi nímínɛ, pè kɩ pɩ núkúlɛ. 9 Kǎh pɩ sɛ̃́, Liyel-á nɛ̂ kwrɔ mɔ, névi káh kè gbɛkɩ.»

10 Pǎh de wɔ̀kɔ̀, ǹ *tõ̀ sã́hpú tɔ̃ à piki yah wɛy mɛ̀ yõlɛ. 11 À mɛ yo pé tyɩ́: «Dĩ́-à ǹ kyɩ fĩn mɔ, tɛ́ tɔ̃ sê yɔ́ tɔkɔ, à tyípékè pɩ ǹ kyɩ gben tɛ̃̀ tyɩ́ fɔ̀fɩ́kɩ̀ sɔkɔ. 12 Sɛ̃́ ó ye tɔ̃, sê-à ǹ pɛ yahle, tɛ́ kyɩ de dĩ́ yɔ́ tyɩ́, à tyípékè pɩ fɔ̀fɩ́kɩ̀ sɔkɔ ǹ pɛ gben tɛ̃̀ tyɩ́.»

Yesu sãm mɔ wɛ̃́npì sɔkɔ

13 Képah tɛ̃̀nɛ, névye pɔ wɛ̃́npìlɛ Yesu tyɩ́ nɛ, à ǹ gbã̀n sah pé yõ. Tɛ́ ǹ *tõ̀ sã́hpú mɛ tyah dírílɛ n kõ pé yõ. 14 Wǎh képah wɛ sɛ̃́, à yo ǹ tõ̀ sã́hpú tyɩ́ fɔ̀kɔ̀vyã̀hnɩ̀ sɔkɔ nɛ: «Yé yɛ wɛ̃́npì kɔ̃, pè nɛ n pɔ n pɔ ńmɔ tyɩ́. Yé káh pé yahlɛ n kõ. Nónó dùkù-á mɛ kénɛ wɛ̃́npì sɔ̃́, *Liyel yõ̀tɔ̃rɩ́lɛ pépi tyɩ́ ye. 15 Mé kélɛ n yo yé tyɩ́ kègbɩ yõ: Névi nɛ̂-à *Liyel tɔ̃́rɩ́ fɛ̃ syi ńkɛ̃̂nɛ wɛ̃́npir sɔ̃́, à náh kè wɛ n de n pi póllɛ.» 16 Képah sɔkɔ, à wɛ̃́npì tɛ̃, tɛ́ ǹ gbã̀n sah pé yõ, à sãm mɔ pé sɔkɔ.

Tàhdĩ́ yɔ́ pɔ Yesu tyɩ́

17 Képah náh, Yesu-á n yuku wɛ̃̀kɩ̀ yah, dĩ́ yɔ́ to pɔ gbètukunɔ di ǹ yah, tɛ́ à piki yah nɛ, kwɔ́-ò pèpɛy, pé se kɩ pɩ sɔ̃́, tɛ́ kɩ tyɛ́-ńkɛ̃̂ min wɛ nɩ? 18 Yesu mɛ yo ǹ tyɩ́: «Sɔ̃́ mɛ, tɛ́ á ń ye pèpɛynɛ? Nɛ pèpɛy yɔ́ ńtɛ̃ náh mɛ. Liyel ó ye pèpɛynɛ. 19 Á Liyel tyi kõ̀nsàhnɔ́ pɩ̃ kɛ̀, nɛ̂-á n yo nɛ, káh nɛ́kókè mɔ, káh fɔ̀fɩ́kɩ̀ pɩ, káh yɩ̃be yɩ̃, káh mɩ̀nɩ̀ sah á ní-ò yõ, káh nɛ n syɩkɩ nɛ yõ, á sú ànɛ̂ á yṹnɛ n tɛ̃ plɛ.»* 20 Wǎh yo sɛ̃́, dĩ́ mɛ à syah nɛ, kwɔ́-ò dĩ́, páh mɛ sépinɔ́ póllɛ n pɩ pé wɛ̃́npir gbĩ́ dùkùlɛ. 21 Képah sɔkɔ, Yesu mɛ à yah tyɩ́nɔnɔ sɔkɔ, tɛ́ yo ǹ tyɩ́ nɛ, tyínúkú-á yah kwlɔ ǹ tyɩ́: À kyɩ ǹ gbã̀n yî pól yãm, à mó sé pɔ́ dibi yãmtãm kɔ̃. Képah sɔkɔ, wǎh kɩ yĩ̂nyõ tahrɩ wɛ, à mó pɔ pé sõ̀ tɛ̃. 22 Tɛ́, dĩ́ mɛ̀-á képah noh sɛ̃́, ǹ yah yɩkɩ. À sɔkɔ yèkwɔrɩ sɔkɔ. Tahrɩ ǹgbɛ̃ sõ̀ mɛ ǹ tyɩ́, képah ye.

23 Kǎh pɩ sɛ̃́, Yesu ǹ gbɔ̀plɔ yah kore vi, tɛ́ yo ǹ *tõ̀ sã́hpú tyɩ́: «Tahbɩ dénɔ́lɛ *Liyel tɔ̃́rɩ́ sɔkɔ, kè mɛ tah dɛ́!» 24 Kénɛ wɛy ǹ tõ̀ sã́hpú gbã̀n du kègbɩlɛ. Ǹtɛ, Yesu tɔ̃ ǹ syɩ yo pé tyɩ́: «Ń wɛ̃́npì, Liyel tɔ̃́rɩ́ sɔkɔ dénɔ́ mɛ tah náhnáh. 25 Yã̀hmɩ́kɩ̀ dénwìlnɔ́lɛ sèndi pwã̀h sɔkɔ, képah kɩ fàhfàh kal, tàh dénɔ́lɛ Liyel tɔ̃́rɩ́ sɔkɔ.» 26 Képah tɛ̃̀ sɔkɔ, pé gbã̀n kah du. Pè wɛ̃nɛ n piki n yah pé tyɩ́ tyɩ́lɛ nɛ, ǹtɛ, nɛ̂ wɔ se kɩ mó pwah nɩ? 27 Yesu mɛ pè yah, tɛ́ yo pé tyɩ́: «Névi tɛ̃̀ tyɩ́, kè náh fɛ̃ n pɩ n pi, tɛ́ Liyel wɔ tyɩ́, kè kɩ fɛ̃ pɩ. Ǹmɔ tɛ̃ wɛ tyi pól tyɩ́.»

28 Képah sɔkɔ, Pyɛrɩ yo ǹ tyɩ́ nɛ, ǹtɛ, pépi-á tyi pól sah ǹmɔ sõ̀ tɛ̃ yĩnnɛ. 29 Yesu mɛ nɛ: «Kègbɩ yõ, mé kélɛ n yo n dal mɔ yé tyɩ́ nɛ, névi nɛ̂-à fɛ̃ syi, ǹ kéte, ànɛ̂ ǹ yṹpyé, ànɛ̂ ǹ yṹ, ànɛ̂ ǹ sú, ànɛ̂ ǹ wɛ̃́npì, ànɛ̂ ǹ swɛ̃y sah ńmɔ yĩnnɛ, ànɛ̂ nɩ̀vɩ̀nɩ̀ wɛy sã́n yĩnnɛ, 30 tɛ̃̀ kɩ sɛ̃́nknɔnɔ lèkwɛ̌kwɛ wɛ kèkõyṍ mɛ̀ sɔkɔ. À kɩ kétlo, ànɛ̂ yṹpyé, ànɛ̂ yṹbí, ànɛ̂ wɛ̃́npì, ànɛ̂ swɛ̃y wɛ. À kɩ fṍhnɔ́ tɔ wɛ, tɛ́ kɩ tyɛ́-ńkɛ̃̂ min wɛ ńsõ̂ kèkõyṍ sã́n sɔkɔ. 31 Nónó-á mɛ núkúnúkú nɛ gbrolɛ, pé náhnáh kɩ pɔ n pɩ n pi nɛ tɛ́lɔ́lɛ. Tɛ́ nónó-á mɛ núkúnúkú nɛ tɛ́lɔ́lɛ, pé náhnáh kɩ pɔ n pɩ n pi nɛ gbrolɛ.»

Yesu tɔ̃ ǹ kúnɔ́ ànɛ̂ ǹ yúkúnɔ́ tyɩ́ yo kɛ tɔ̃́-òlɛ

32 Yesu ànɛ̂ ǹ *tõ̀ sã́hpú sõ̀ mɛ wɛ̃̀kɩ̀ tɛ̃ n dɔkɔ n yuku Yerusalɛmɩ sɔkɔ. À sõ̀ mɛ n kɔ ǹ tõ̀ sã́hpú yahlɛ. Légbĩ́nɛ, pé fɔkɔ mɛ fɛ̃̀kɩ̀nɔ́lɛ. Tɛ́ nónó tɔ-á mɛ ǹ sõ̀ tɛ̃, tíkí sõ̀ mɛ pè tɛ̃. Képah sɔkɔ, à ǹ tõ̀ sã́hpú nɛ́pĩ̂ gbɔ̃nimí ye kɛ̃kɩ pé yahlɛ, à kyɩ tir nɛ̂-á kɩ à yĩni n tɛ̃ n pi, ké yah yo pè syah. 33 À nɛ: «Yé yah, á wɛ dɔkɔ n yuku Yerusalɛmɩ sɔkɔ yɔ̀. *Névi Pi kɩ dahbɩ *sárká wìlkìpu yõ̀tãm ǹgbnɔ, ànɛ̂ *Liyel ǹgbò wɛ̃̀kɩ̀ kwɔ́pú gbõ̀. Pè kɩ à mɔ kũ kɔ̃, tɛ́ kɩ à dahbɩ Liyel yõ sɛ̃́-ńkɛ̃̂pú gbõ̀. 34 Pépi kɩ kṍlɛ ǹnɛ n ko, tɛ́ kɩ n sĩn n mɔ ǹ yõ. Pè kɩ à ko yèfõhlɛ, tɛ́ kɩ à ko mɔ. Tɛ́, ké sèpĩ̀n tɔ̃́-ò sṍlɛ, à kɩ yuku.»

Nsyakɩ ànɛ̂ Nsyɔ̃-á nɛ̂ ni

35 Nsyakɩ ànɛ̂ Nsyɔ̃nɛ, Sebede wɛ̃́npìlɛ, pè nɔ de Yesu tnɔ̂, tɛ́ yo ǹ tyɩ́ nɛ, kwɔ́-ò dĩ́, tir nɛ̂-á pé pɔ ní-ńsah ǹ tyɩ́, páh mɛ ké tyɩ́ nɛ, à kè pɩ pé tyɩ́. 36 À mɛ pè piki yah nɛ, tir nɛ̂ se pè nɛ, pé pɩ pé tyɩ́ nɩ? 37 Pè mó yo ǹ tyɩ́ nɛ, wàh kyɩ yĩni tɛ̃ ǹ yõ̀tɔ̃rɩ́ tyah sɔkɔ, à yɛ pépi sɔkɔ nɛ núkú tɛ̃ ǹ gbõ̀yõ̀ sõ̀, ní-ò mó tɛ̃ ǹ gbɛ̃̀yɩ̃̀nɛ̀ sõ̀. 38 Képah sɔkɔ, à yo pé tyɩ́: «Kwâh nɛ̂-á yé n ni, yé náh kè pɩ̃. Yé se kɩ fɛ̃ wɔ ń wɔ wɔ wóh sɔkɔ, kɩ de wil yèvyãhrɩ sɔkɔ ń tyɩ́ kɔ̃lɛ?» 39 Pè mɛ à syah nɛ, páh kɩ tɛ̃ wɛ. À mɛ yo pé tyɩ́: «Gbɩ ye, yé kɩ n wɔ n pi ń wɔ wɔ wóh tɛ̃̀ wɔ sɔkɔ, tɛ́ kɩ n de n wil n pi yèvyãhrɩ sɔkɔ ń tyɩ́ kɔ̃lɛ. 40 Ǹtɛ, névi nɛ̂-á n tɛ̃ n pi ń gbõ̀yõ̀ ànɛ̂ ń gbɛ̃̀yɩ̃̀nɛ̀ sõ̀, képah náh n wil n pi ńmɔ tyɩ́. Kénɛ tɛ̃̀-ǹtã̀n kɩ pɔ névye kɔ̃ n pi, Liyel-á sè tɔ̃ sah nónó yĩnnɛ.»

41 *Tõ̀ sã́hpú nɛ́pĩ̂ gbãm tɛ́lɔ́-á képah noh sɛ̃́, pé fɔkɔ vyãh Nsyakɩ ànɛ̂ Nsyɔ̃nɛ. 42 Képah sɔkɔ, Yesu mɛ pé pól ye, tɛ́ yo pé tyɩ́: «Yé pɩ̃ nɛ, sétáh mɛ̀ yõ kwlo yõ̀tãm-á pé kwil tãnnɛ n tɛ̃ n sah pé dyɔ dyɔ tɛ̃̀nɛ, tɛ́ kwil nɛ́-ǹgbnɔ n mó pé tǎhkɩ̀lɛ n sah névye yõ. 43 Ǹtɛ, yépi tyɩ́ náh n pɩ n pi sɛ̃́. Gbɛ̃̀ntɛ̃̀ náhlɛ, yépi sɔkɔ nɛ̂-à mɛ ké tyɩ́ nɛ, pé pɩ yõ̀tɛ̃̀nɛ, tɛ̃̀ ǹ gblɔ̌y pɩ yé tõ̀npɩlɛ. 44 Tɛ́, yépi sɔkɔ nɛ̂-à mɛ kɩ tyɩ́ nɛ, pé yõ̀tɔ̃rɩ́ yah n kɔ̃, tɛ̃̀ ǹ gblɔ̌y pɩ yé pól yɔ̃̀lɛ. 45 Tir yɔ́ náh, *Névi Pi náh pɔ nɛ, névye tõ̀lɛ n pɩ péwɔ tyɩ́. Ǹmɔ ye pɔ tõ̀ pɩ yĩnnɛ névye tyɩ́, tɛ́ kɩ ǹ min kɔ̃ névye náhnáh yõ dwe yĩnnɛ.»

Yesu yɩ̃́tũ̂ dĩ́ Bartime yɩ̃́ yɩkɩ mɔ

46 Képah náh, pè yĩni tɛ̃ Yeriko kwil. Yesu, ànɛ̂ ǹ *tõ̀ sã́hpú, ànɛ̂ tɔ́wû ǹgbɛ̃-á n wil kwil sɔkɔ gbĩ́ nɛ̂nɛ, yɩ̃́tũ̂ dĩ́ yɔ́ sõ̀ mɛ tɛ̃̀nɔ́lɛ wɛ̃̀gbalɩ sɔkɔ, mɛ n ni n syi. Time pídĩ́ ye sõ̀ ǹnɛ, pè n ye Bartimelɛ. 47 Wǎh noh nɛ, Nasarɛti Yesu-á n sɔkɔ, à tyah n de n syi nɛ, Yesu, *Davidi pídĩ́, à pé yãm yah. 48 Képah sɔkɔ, náhnáh sõ̀ mɛ ǹ vyãhlɛ n tũ. Ǹtɛ, à tɔ̃ n kah n de n syi nɛ, Davidi pídĩ́, à pé yãm yah. 49 Képah tɛ̃̀nɛ, Yesu yĩn, tɛ́ nɛ, pè à ye yah. Pè mɛ yɩ̃́tũ̂ dĩ́ ye yah, tɛ́ yo ǹ tyɩ́ nɛ, à ǹ nɩ vɩ, à mó yuku, wǎh mɛ ǹnɛ n ye. 50 Dĩ́-á képah tɛ̃̀ noh, à ǹ fwɔ̀mɔ̀-ǹgbɛ̃ milki, tɛ́ yɔkɔ syɩkɩ ǹ gbyẽ̂h yõ, à yuku Yesulɛ n yɩ̃kɩ. 51 Yesu mɛ à piki yah: «Kû mɛ á nɛ, mé pɩ á tyɩ́?» Yɩ̃́tũ̂ dĩ́ mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ, kwɔ́-ò dĩ́, à kè pɩ, pé tɔ̃ nɛ n yah. 52 À mɛ yo ǹ tyɩ́: «Nɛ n yuku, ńmɔ yõ sɛ̃́nɔ́ ye ǹ dɛ mɔ.» Nɛ́npɔ́ swɔ, ǹ yɩ̃́ yɩkɩ mɔ, à mɛ Yesu sõ̀ tɛ̃.

11

Yesu de dùkùlɛ Yerusalɛmɩ

1 Pǎh de n tɛ Yerusalɛmɩnɛ, pè sõ̀ mɛ yúkɛy Betefase ànɛ̂ Betani kwillɛ, Wólívyê sésân yɔ̃lɩ tnɔ̂. Képah sɔkɔ, Yesu ǹ *tõ̀ sã́hpú sɔkɔ nɛ́pĩ̂ nímí wilki tõ, 2 tɛ́ mɛ yo pé tyɩ́ nɛ, pè kyɩ kwil nɛ̂-á pé yahlɛ. Pàh kɩ kyɩ yĩni tɛ̃ nɛ́npɔ́, pǎh kɩ ńkwɛ̃́ndyɩ́pírí yɔ́ wɛ tóhnmɔnsàhnɔ́lɛ, névi náh dɔkɔ yah nɛ̂ yõ. Pè à dɛ pɔ. 3 Tɛ́, névi-à kɩ pè piki yah nɛ, sɔ̃́ se, tɛ́ pè ǹnɛ n dɛ nɩ, pè yo ǹ tyɩ́ nɛ, ǹ yétõ̂-á mɛ Tɛ̃̀-ǹgbɛ̃ dĩ́ tyɩ́. Tɛ́ wǎh kɩ ǹ syɩ à tɛkɩ mɔ núkúnúkú ásõ̂. 4 Képah sɔkɔ, pè mó sɔkɔ, à kyɩ ńkwɛ̃́ndyɩ́pírí mɛ̀ wɛ tóhnmɔnsàhnɔ́lɛ kégbɔ́, gbô yɔ́ yah, wɛ̃̀kɩ̀ gbɔ̀pɔ. Pè mɛ à dɛ. 5 Nónó-á sõ̀ mɛ nɛ́npɔ́, pé túkù pè piki yah nɛ, kû se pɩ, tɛ́ pè ńkwɛ̃́ndyɩ́pírí mɛ̀nɛ n dɛ nɩ? 6 Képah sɔkɔ, Yesu-á sõ̀ pè tõ sɔ̃́, pè képah yo no tyɩ́. No yɛ pè kɔ̃, pè à dɛ sɔkɔ. 7 Pè mɛ pɔ ńkwɛ̃́ndyɩ́pírí mɛ̀nɛ Yesu tyɩ́. Tɛ́ pé flɔ mɔ ǹ yõ, Yesu kɔ̃ à dɔkɔ. 8 Névye náhnáh mó pé flɔ mɔ wɛ̃̀kɩ̀ yõ. Túkù mó fɔ̀kɔ̀nɩ̀ kɔ̃lɩ kyẽh sɔkɔ, à n mɔ n yuku wɛ̃̀kɩ̀ yõ sɔkɔ. 9 Pǎh n yuku, nónó-á sõ̀ mɛ n kɔ Yesu yahlɛ, ànɛ̂ nónó-á mɛ ǹ sõ̀ tɛ̃, pè sõ̀ mɛ n gbo n mɔ, mɛ yo tũ nɛ: «Wosanna, Tɛ̃̀-ǹgbɛ̃ Liyel yĩn pɩ gblò! Nɛ̂-á n pi ǹ yĩn yõ, Liyel sãm mɔ ǹ sɔkɔ! 10 Á sútó *Davidi tɔ̃́rɩ́ nɛ̂-á n pi, Liyel sãm mɔ ké sɔkɔ! Wosanna, Liyel yĩn pɩ gblò yĩ̂nyõ sɔkɔ.» 11 Yesu-á de Yerusalɛmɩ sɔkɔ sɛ̃́, à kyɩ de *Liyel wɔ̀kɔ̀ ǹgbɛ̃ kéntáhkɩ̀ sɔkɔ. À kè yah kore vi, tɛ́ ǹ syɩ wil. Képah náh, tyah-á pɔ n piri, à sɔkɔ ànɛ̂ ǹ tõ̀ sã́hpú nɛ́pĩ̂ gbɔ̃nimínɛ Betani kwil sɔkɔ.

Yesu léplɔ ye mɔ sènsóké yɔ́ yõ

12 Ké dendallɛ, pǎh n wil Betani sɔkɔ gbĩ́ nɛ̂nɛ, kwɛkɩ Yesu tɛ̃. 13 Képah sɔkɔ, à mɛ sènsóké yɔ́ wɛ fɩ́ɩ́ mɩlɛ gbòp ké tyɩ́. À mɛ nɔ de yah, pye-à kɩ n wɛ n pi ké tyɩ́. Ǹtɛ, wǎh yĩni tɛ̃ ké tnɔ̂, à kyɩ kè wɛ mɩrɩ ólɛ. Ké pye pɩ gbĩ́ náh sõ̀ nɔ, képah ye. 14 Képah tɛ̃̀nɛ, Yesu yo sènsóké mɛ̀ tyɩ́ nɛ, nɛ náh tɔ̃ ké pye yõ n yah n pi póllɛ. Ǹtɛ, ǹ *tõ̀ sã́hpú mó kè noh.

Yesulɛ Liyel wɔ̀kɔ̀ ǹgbɛ̃ kéntáhkɩ̀ sɔkɔ

15 Képah náh, pè yĩni tɛ̃ Yerusalɛmɩ. Yesu mɛ de *Liyel wɔ̀kɔ̀ ǹgbɛ̃ kéntáhkɩ̀ sɔkɔ, à tyah yî yã̀mpu ànɛ̂ dwépúlɛ n yĩni n wilki. Tɛ́ pɔ́ tũ̀pu tàbǎlnɔ́ tu wilki mɔ, ànɛ̂ *sárká kèpye yã̀mpu klǒlɛ. 16 Tɛ́, à náh fɛ̃ syi vyɔ́ nɛ́tɛ̃̂ yɔ́ ńtɛ̃ kɔ̃, à de kah Liyel wɔ̀kɔ̀ ǹgbɛ̃ kéntáhkɩ̀ sɔkɔ. 17 Tɛ́ tyah pélɛ n kwɔ, mɛ n yo pé tyɩ́: «Kè náh mɛ wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ nɛ, ‹ńmɔ Liyel wɔ̀kɔ̀ kɩ n ye kèkõyṍ kwlo kwlo pól névye nírí pɩ́-ńsahlɛ› di? Tɛ́, yépi mɛ pɔ kè pɩ névye yõ vìnsyɩkɩpu tɛ̃̀-ǹsahlɛ.»* 18 Képah tɛ̃̀nɛ, *sárká wìlkìpu yõ̀tãm ǹgbnɔ ànɛ̂ *Liyel ǹgbò wɛ̃̀kɩ̀ kwɔ́pú-á kè noh sɛ̃́, pè tyah Yesu kònmɔ-ńsahlɛ n yah n kɔ̃. Tɛ́, ǹ tíkí sõ̀ mɛ pè tɛ̃, tir yɔ́ náh, ǹ kwɔ́nɔ́ tyɩ́ sõ̀ mɛ nɔ tɔ́wû tyɩ́. 19 Képah sɔkɔ, gbĩ́yĩ́-á de, Yesu ànɛ̂ ǹ *tõ̀ sã́hpú wil kwil sɔkɔ.

Sènsóké séswɔ̂ kɔ́kɔ́nɔ́lɛ

20 Ké dendal séngbɔ̃́lɛ, pǎh pɔ n sɔkɔ, pè sènsóké mɛ̀ wɛ kɔ́kɔ́nɔ́lɛ, à pɔ syɩ ké yã̀hnɩ̀ tyɩ́. 21 Pyɛrɩ dyɔ́-á to kõ kélɛ, à yo Yesu tyɩ́ nɛ, kwɔ́-ò dĩ́, wǎh sõ̀ léplɔ ye mɔ sènsóké nɛ̂ yõ, à yah, ké pól-á kɔkɔ. 22 Képah sɔkɔ, Yesu yo pé tyɩ́ nɛ: «Yé sɛ̃ Liyel yõ. 23 Kègbɩ yõ, mé kélɛ n yo yé tyɩ́: Névi kɩ fɛ̃ yo yɔ̃lɩ ǹgbɛ̃ mɛ̀ tyɩ́ nɛ, kè yuku yal ásõ̂, kè kyɩ n syɩkɩ n de pnɛ yɔ sɔkɔ. Tɛ̃̀-à mɛ n sõ ńkɛ̃̂nɛ tɔ̀tɔ̀ ǹ nɩ sɔkɔ, tɛ́ mɛ sɛ̃ yĩ́ĩ́ ké yõ nɛ, páh nɛ̂nɛ n yo, kǎh kɩ pɩ, kè kɩ mó ńtyɩ̃́nɔ pɩ sɛ̃́ ǹ tyɩ́. 24 Képah ye, mé kélɛ n yo yé tyɩ́: Yáh kwáhdúkú nɛ̂nɛ n yah n kɔ̃ Liyel tyɩ́ nírí sɔkɔ, yé sɛ̃ ké yõ nɛ, yáh ké wɛ tɛ. Kè kɩ ńtyɩ̃́nɔ yé kɔ̃. 25 Ànɛ̂ tɔ̃, wâh yuku yĩn n tyah nírí pɩ́nɔ́lɛ, tɛ́ á ní-ò-à mɛ pɩ de á tyɩ́, kè yɔ̃ mɔ à kɔ̃. Képah-à pɩ, yé sú Liyel nɛ̂-á yĩ̂nyõ, à kɩ yépi tɔ tyípêl yɔ̃ mɔ yé kɔ̃. [ 26 Ǹtɛ, yépi-à névye tyípêllɛ n yɔ̃ n mɔ pélɛ n kɔ̃ ńkɛ̃̂nɛ, yé sú Liyel náh yépi tɔ tyɩ́ yɔ̃ n mɔ yé kɔ̃ n pi.]»

Nɛ̂ wɛ̃̀kɩ̀lɛ Yesu kɔ̃, à tyi nɔ́pilɛ n pɩ

27 Yesu ànɛ̂ ǹ *tõ̀ sã́hpú-á pé syɩ kyɩ Yerusalɛmɩ sɔkɔ, wǎh mɛ n kɔ *Liyel wɔ̀kɔ̀ ǹgbɛ̃ kéntáhkɩ̀ sɔkɔ gbĩ́ nɛ̂nɛ, *sárká wìlkìpu yõ̀tãm ǹgbnɔ, ànɛ̂ *Liyel ǹgbò wɛ̃̀kɩ̀ kwɔ́pú, ànɛ̂ yèwàhnɩ̀ pɔ ǹ tyɩ́. 28 Tɛ́ mɛ à piki yah nɛ, nɛ̂ yĩn yõ se à n pɩ tyi nɔ́pilɛ nɩ? Nɛ̂ se à kɔ̃ ké wɛ̃̀kɩ̀lɛ nɩ? 29 À mɛ yo pé tyɩ́: «Mé kɩ tir núkú ólɛ yé piki yah. Yáh kɩ ké yah yo ń tyɩ́, nɛ̂ yĩn yõ-á mé n pɩ tyi nɔ́pilɛ, mé kɩ kè yo yé syah. 30 Yépi tɛ̃̀ tyɩ́, nɛ̂ tɛkɩ mɔ Nsyɔ̃nɛ, à pɔ névyelɛ n *wel n wilki? Liyel se, tĩ̂ névye se? Yé yo ń syah.» 31 Képah sɔkɔ, pè tyah n yo wɛ̃ tyɩ́ nɛ, páh kɩ nɛ, Liyel-á tɛkɩ mɔ ǹnɛ, wǎh kɩ nɛ, tɛ́ kû se pɩ, tɛ́ pé náh sɛ̃ ǹ yõ nɩ? 32 Pé náh se mó tɔ̃ fɛ̃ n yo n pi nɛ, névye-á tõ ǹnɛ... Pè sõ̀ mɛ tɔ́wû tíkílɛ n pɩ, képah ye. No pól sõ̀ mɛ n sõ nɛ, Nsyɔ̃nɛ, *Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyo-ò kègbɩ-á sõ̀ ǹnɛ. 33 Képah sɔkɔ, pè Yesu syah nɛ, pé náh pɩ̃. Ǹ tɔ mó yo pé tyɩ́ nɛ, nɛ̂ yĩn yõ-á pé tyi nɔ́pilɛ n pɩ, péwɔ tɔ náh mó kè yo pè syah n pi.

12

Dìvɛ̃ sésân swãh tɔ̃́pú nɛ́pêl sèmìrkìlɛ

1 Képah náh, Yesu tyah n yãh pé tyɩ́ sèmìrn sɔkɔ nɛ ńkɛ̃: «Dĩ́ yɔ́ ye lésõ dìvɛ̃ sésân sõ, tɛ́ kɛ̃kɩ mɔ kè kore vi. Tɛ́ kyɩ tɛ́dáhkɩ̀ yɔ́ yõ swɔ yɔ́ tũ, dìvɛ̃ sésân pye yĩ́kí-ńsahlɛ. Tɛ́ mɛ duke syɩ́kɩ́pú tɛ̃̀-ǹsah mɔ. Képah náh, à swãh tɔ̃́pú tɔkɔ, à pɔ swãh mɛ̀ dahbɩ pé gbõ̀, tɛ́ pyě sɔkɔ kɔ́lɔ́. 2 Sé pye gbɛ gbĩ́-á pɔ nɔ, à ǹ tõ̀npɩ yɔ́ tɛkɩ mɔ dìvɛ̃ sésân swãh tɔ̃́pú nɔ́pi tyɩ́ nɛ, pè pé tyɩ́ dìvɛ̃ sésân pyelɛ à kɔ̃, à pɔ pé kɔ̃. 3 Képah tɛ̃̀nɛ, dìvɛ̃ sésân swãh tɔ̃́pú nɔ́pi tɛ̃ntõ̀ dĩ́ tɛ̃ ko, tɛ́ à fĩn mɔ, à sɔkɔ ǹ gbõ̀ kɔ́kɔ́lɛ. 4 Swãh nɛ́tɛ̃̂ tɔ̃ tõ̀npɩ yɔ́ tõ. Pé tɔ̃ kyɩ ǹmɔ tɔ ko, tɛ́ à mɩkɩ ǹ yõ sɔkɔ, tɛ́ ǹnɛ n gbyɔ. 5 Swãh nɛ́tɛ̃̂ tɔ̃ ǹ syɩ ǹnɩ̂ yɔ́ tɛkɩ mɔ n tɔ̃. Ǹmɔlɛ, pè ǹmɔ ko mɔ, tɛ́ sɛ̃́nkɔ̃ pɩ pé náhnáh tyɩ́: Pè pé túkù ko, tɛ́ pé túkù ko mɔ. 6 Nɛ núkú nɛ̂-á sõ̀ wũ sètɛ̃̀ dĩ́ tnɔ̂, ǹmɔlɛ, ǹ nɩ̀dɛ̀ Pídĩ́ ye. À ǹmɔ tɛkɩ mɔ pé tyɩ́ tɛ́ynɛ, tɛ́ mɛ n sõ nɛ, pǎh kɩ pé pi wɔ yah sen ku. 7 Ǹtɛ, swãh tɔ̃́pú nɔ́pi-á à wɛ, pè tyah n yo wɛ̃ tyɩ́ nɛ, pè yah, ǹ gbɛ̃̀yõ̀pi-á n pi yɔ̀. Pè pɔ, pé à ko mɔ. Gbɛ̃kɩ mó pɩ pépi tyɩ́lɛ. 8 Tɛ́ dĩ́ pídĩ́ tɛ̃ ko mɔ, tɛ́ à tɔkɔ kyɩ milki dìvɛ̃ sésân swãh kahnɩnɛ.»

9 Képah sɔkɔ, Yesu pè piki yah: «Sɔ̃́ mɛ dìvɛ̃ sésân swãh nɛ́tɛ̃̂ kɩ pɔ n pɩ n pi? À náh pɔ dìvɛ̃ sésân swãh tɔ̃́pú nɔ́pi pól ko mɔ, tɛ́ kè dahbɩ n pi nósyɔ́ gbõ̀ di? 10 Yé náh kè kar yah *Liyel wɛy sɛ́bɛ̃́ sɔkɔ di? Kè mɛ wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ nɛ:

‹Wɔ̀kɔ̀ mɔ́pú-á dáhkɩ̀ nɛ̂ yahle,

képah pɔ pɩ dáhgbɩ́lɛ, wɔ̀kɔ̀ dáhgbennɛ.

11 Képah n wil Tɛ̃̀-ǹgbɛ̃ tyɩ́.

Tɛ́ ápi tyɩ́, gbɛ̃̀ndùnì tir ye kélɛ!›»*

12 Képah sɔkɔ, *Nsyifunɔ yõ̀tãm tyah Yesu tɛ̃́-ńsahlɛ n yah n kɔ̃. Tir yɔ́ náh, pè sõ̀ pɩ̃ nɛ, pépi yõ-á à mɩ sèmìrkì mɛ̀nɛ. Tɛ́, tɔ́wû tíkí sõ̀ mɛ pè tɛ̃. Pè mɛ yɛ ǹ yõ, tɛ́ sɔkɔ.

Wromɛnɔ yõ̀tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ mɔ́rɩ́ tyɩ́lɛ

13 Képah náh, pè *Farisiyɛ̃nɔ ànɛ̂ *Yerɔdi náh névye túkù wilki tɛkɩ mɔ Yesu tyɩ́ nɛ, pè kyɩ à mɔ yah píkínyahnɔ sɔkɔ. 14 Pè pɔ yo ǹ tyɩ́ nɛ, pé kwɔ́-ò dĩ́, páh pɩ̃ nɛ, gbɩ ó kɔ́kɔ́-á ǹmɔ n nɛ n yo. À náh tíkílɛ n pɩ névi yah. À náh névilɛ n wah névi sɔkɔ. Wǎh gbɩlɛ névyelɛ n kwɔ Liyel wɛ̃̀kɩ̀ yõ. Képah-á pé kɔ̃, pé nɛ, pé à piki yah: Kè se yɩ̃nɛ pé mɔ́rɩ́lɛ *Wromɛnɔ yõ̀tɛ̃̀ ǹgbɛ̃nɛ n kɔ̃, tĩ̂ kè náh yɩ̃nɛ? Pé se sélɛ n mɔ, tĩ̂ pé káh sè mɔ? 15 Ǹtɛ, Yesu sõ̀ pɩ̃ nɛ, nɛ̂-á pè n sõ, képah náh pè n yo. Kǎh pɩ sɛ̃́, à yo pé tyɩ́ nɛ, sɔ̃́ se pɩ, tɛ́ pè pélɛ n mɔ n yah nɩ? Pè pɔ pɔ́ mɛ̀ núkúlɛ, pé yah. 16 Pè mɛ pɔ́ núkúlɛ à kɔ̃. À mɛ pè piki yah nɛ, nɛ̂ yah se, ànɛ̂ ǹ yĩnnɛ wã́rkɩ́nmɔnɔlɛ ké yõ nɩ? Pè à syah nɛ, Wromɛnɔ yõ̀tɛ̃̀ ǹgbɛ̃-á. 17 Képah tɛ̃̀nɛ, à yo pé tyɩ́ nɛ, pè Wromɛnɔ yõ̀tɛ̃̀ ǹgbɛ̃nɛ n kɔ̃ ǹ tyɩ́lɛ, pè mó Liyellɛ n kɔ̃ ǹ tyɩ́lɛ. Képah sɔkɔ, pé gbã̀n du ǹ wɛy mɛ̀ dùkùlɛ.

Sadusɛ̃nɔ Yesu piki yah lékyɩ̂ yúkúnwìlnɔ́ tyɩ́ yõ

18 Sadusɛ̃nɔlɛ, nósyɔ́ ye nónó-á nɛ, lékyɩ̂ náh n yuku n wil n pi. Pé túkù pɔ Yesu tnɔ̂, tɛ́ à piki yah nɛ ńkɛ̃, 19 kwɔ́-ò dĩ́, *Moyisi-á Liyel tir kõ̀nsàhnɔ́ mɛ̀ wãrkɩ sah pé kɔ̃ nɛ, dĩ́ nɛ̂ tyɩ́ gbɛ̃̀ndĩ́-à mɛ, tɛ́ tɛ̃̀ ku, tɛ́ ǹ kyɩ sah pi kɛ̃́nɛ, ǹ gbɛ̃̀ndĩ́ mɛ̀-á yɩ̃nɛ à pɛ́kúsê mɛ̀ tɔkɔ. À wɛ̃́npì dubi à kɔ̃, nónó-á kɩ pɔ n pɩ n pi ǹ nɛ́nkyɩ́dĩ́ náhnɛ.† 20 Tɛ́, dĩ́npì yísyɔ́-á sõ̀ mɛ nɛ́pĩ̂ kwǎrnimi pé yṹ tyɩ́. Nɛ́nkyɩ́ tɛ̃̀-á sê tɔkɔ, tɛ́ ku, tɛ́ ǹ kyɩ sah pi kɛ̃́nɛ. 21 Ǹ sõ̀ syɩ mɛ pɛ́kúsê mɛ̀ tɔkɔ. Ǹ tɔ pɔ ku, tɛ́ à sah pi kɛ̃́nɛ. Tɔ̃́-ò tɔ tyɩ́ pɔ pɩ sɛ̃́. 22 Sɛ̃́ntɛ̃̀ ó-á pɩ pé no tɛ́lɔ́ pól tyɩ́. Tɛ́ nɛ́pĩ̂ kwǎrnimi nɔ́pi pól-á ku pi kɛ̃́nɛ. Pé kúntɛnɔ náh, pi mɛ̀ tɔ pɔ ku. 23 Kàh pɩ sɛ̃́, lékyɩ̂ yúkúnwìl sṍlɛ, pàh yuku, pi mɛ̀ se kɩ pɩ nɛ̂ tyɩ́lɛ nɩ? Tir yɔ́ náh, pé nɛ́pĩ̂ kwǎrnimi pól-á à pɩ̃ sêlɛ.

24 Képah sɔkɔ, Yesu yo pé tyɩ́: «Liyel wɛy pɩ̃́-ńkɛ̃̂, ànɛ̂ Liyel tɛ̃́nwɛnɔ pɩ̃́-ńkɛ̃̂ yĩn náh yélɛ pílkínɔ́ sɔkɔ di? 25 Lékyɩ̂ yúkúnwìl sṍlɛ, sê tɔ́kɔ́kɩ̀ náh mɛ, pɛ dékè náh mɛ. Névye kɩ mɛ, á kɩ nɛ *yĩ̂nyõ tɛ̃̀ntõbe sɔ̃́ pal tɛ̃̀-ǹsah. 26 À yuku lékyɩ̂ yúkúnwìlnɔ́ tyɩ́ sɔkɔ: Yé náh kè kar yah Moyisi sɛ́bɛ̃́ sɔkɔ, fɩ̃́ nɛ̂-á dukuni tyɩ́lɛ n yo, nɛ̂-á sõ̀ nyàh lépɔ̃́lɛ ké sɔkɔ di? Kè mɛ wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ nɛ́npɔ́ nɛ, Liyel-á yo Moyisi tyɩ́: ‹Ńmɔ ye Abrahmɩ Liyellɛ, ànɛ̂ Yisakɩ Liyellɛ, ànɛ̂ Yakɔbɩ Liyellɛ.›‡ 27 Vye Liyel ye ǹnɛ, lékyɩ̂ Liyel náh. Sɛ̃́ ye yélɛ kàhnpilkintɛ̃̀nɔ́lɛ yɔ̀.»§

Liyel tyi kõ̀nsàhnɔ́ sɔkɔ nɛ̂-á gblò kal

28 Képah sɔkɔ, *Liyel ǹgbò wɛ̃̀kɩ̀ kwɔ́-ò dĩ́ yɔ́ kénɛ yékâb noh. À kè wɛ, Yesu tɛ̃ wɛ kè yo plɛ Sadusɛ̃ nɔ́pi tyɩ́. À mɛ nɔ de ǹ tnɔ̂, tɛ́ à piki yah nɛ, Liyel tir kõ̀nsàhnɔ́ nɛ̂ tɛ̃̀ se kal sé póllɛ nɩ? 29 À mɛ yo ǹ tyɩ́: «Liyel tir kõ̀nsàhnɔ́ nɛ̂-á kal sé póllɛ, képah wɛ yɔ̀: ‹Á níkí kwɔ, Yisrayɛl: Ápi Tɛ̃̀-ǹgbɛ̃ Liyellɛ, ǹmɔ núkúní ó ye Tɛ̃̀-ǹgbɛ̃ Liyellɛ. 30 Ǹ tyɩ́ yɩ̃nɛ kè nɔ á tyɩ́ á nɩ póllɛ, ànɛ̂ á min póllɛ, ànɛ̂ á fɔkɔ sõnɔ póllɛ, ànɛ̂ á tǎhkɩ̀ póllɛ.›* 31 Ké ní-ò wɛ yɔ̀: ‹Á ní-ò tyɩ́ yɩ̃nɛ kè nɔ á tyɩ́ á gblɔ̌y tyɩ́ kɔ̃lɛ.›† Liyel tir kõ̀nsàhnɔ́ yɔ́ ńtɛ̃ náh tɔ̃ kal sépi nínɔ́lɛ.» 32 Wǎh yo sɛ̃́, Liyel ǹgbò wɛ̃̀kɩ̀ kwɔ́-ò dĩ́ mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ, kǎh plɛ, pé kwɔ́-ò dĩ́! Tyi nónó-á à yo, gbɩ-á sélɛ. Tɛ̃̀-ǹgbɛ̃nɛ, ǹmɔ núkúní ó-á Liyellɛ. Liyel yɔ́ náh tɔ̃ mɛ ǹmɔ tyɩ́ náh. 33 Ǹmɔ tyɩ́-á yɩ̃nɛ kè nɔ á tyɩ́ á nɩ póllɛ, á fɔkɔ sõnɔ póllɛ, á tǎhkɩ̀ póllɛ. Ànɛ̂ á ní-ò tyɩ́ mó nɔ á tyɩ́ á gblɔ̌y tyɩ́ kɔ̃lɛ. Képah-á kɩ plɛ kal á yípɛ̃̂ ko sukɛ Liyel kɔ̃ *sárkálɛ, ànɛ̂ sárká duke tɛ́lɔ́ póllɛ. 34 Képah sɔkɔ, Yesu kè wɛ nɛ, ǹ lékã́m-á nɔ, à ké yah wɛ tɔ̃ sah yo. À yo ǹ tyɩ́ nɛ, à náh mɛ fɩ́ɩ́ *Liyel tɔ̃́rɩ́lɛ. Képah náh, névi náh tɔ̃ fɛ̃ syi à piki yah tir yɔ́lɛ.

Liyel nɛ tɛ́kɩ́nmɔnɔ n pɩ Davidi náh nɛnɛ dùkù nɛ̂nɛ?

35 Yesu sõ̀ mɛ névyelɛ n kwɔ *Liyel wɔ̀kɔ̀ ǹgbɛ̃ kéntáhkɩ̀ sɔkɔ, tɛ́ mɛ n yo nɛ, sɔ̃́ se pɩ, tɛ́ *Liyel ǹgbò wɛ̃̀kɩ̀ kwɔ́pú n nɛ n yo nɛ, *Kristalɛ, nɛ̂-á Liyel nɛ, páh kɩ tɛkɩ mɔ, ǹmɔ-á kɩ pɩ *Davidi náh nɛnɛ nɩ? 36 Tir yɔ́ náh, Davidi ńtɛ̃ sõ̀ kè yo *Liyel Mírkí gbõ̀ yõ nɛ,

Tɛ̃̀-ǹgbɛ̃ Liyel-á kè yo péwɔ Tɛ̃̀-ǹgbɛ̃ tyɩ́ nɛ:

«Kɔ̃ tɛ̃ ńmɔ gbõ̀yõ̀ sõ̀lɛ,

mé kɩ á sépɛ́bɩ́ pɩ

á gbáhsúkílɛ.»‡

37 Davidi ńtɛ̃-à ǹnɛ n ye ǹ Tɛ̃̀-ǹgbɛ̃nɛ, kè kɩ pɩ sɔ̃́, tɛ́ à kɩ pɔ n pɩ Davidi náh nɛnɛ? Légbĩ́nɛ, tɔ́wû ǹgbɛ̃ sõ̀ mɛ wɛy mɛ̀nɛ n nohnɩ Yesu tyɩ́ nɩ̀vɩ̀nɩ̀ sɔkɔ.

Yesu nɛ, pè pé gblɔ̌ynɛ n kyɔmɩ Liyel ǹgbò wɛ̃̀kɩ̀ kwɔ́púlɛ

38 Wǎh mɛ névye kwɔ́nɔ́ sɔkɔ gbĩ́ nɛ̂nɛ, à yo pé tyɩ́: «Yé yé gblɔ̌ynɛ n kyɔmɩ *Liyel ǹgbò wɛ̃̀kɩ̀ kwɔ́púlɛ. Fwɔ̀mɔn ǹgbnɔ mɔ́nkɔnkɔ̃nɔ tyɩ́ nɔ pé tyɩ́. Pé n nɛ mɛ ké tyɩ́ nɛ, névye nɛ n tɔ̃ n sah n wɛkɩ pé tyɩ́ tɔ́wû tùkè-ǹtã̀n sɔkɔ. 39 Pě tɛ̃̀-ǹtã̀n ǹgbnɔlɛ n yah n kɔ̃ *Liyel ní-ńtã̂n vɩ̀ sɔkɔ, ǹ tɛ́ nɛ́-ǹgbnɔ tɛ̃̀-ǹtã̀nnɛ n yah n kɔ̃ yõke ǹgbnɔ yṍ-ńtã̂n sɔkɔ. 40 Ǹtɛ nɛ n syɩkɩ pɛ́kúsyɔ yõ, pé gbã̀n yîlɛ n syi yĩ́nvǐ sɔkɔ. Ǹtɛ nírílɛ n pɩ yõ̀sɛ̃̀kɩ̀lɛ nɛ, névye pé wɛ. Sɛ̃́ ye pé tukey kɩ tuke képékè yɔ́.»

Pɛ́kúsê yãm nɛ yɔ́ nɩ̀vɩ̀ pɔ́lɛ Liyel kɔ̃

41 Légbĩ́nɛ, Yesu sõ̀ mɛ kɔ̃́ntɛ̃̀nɔ́lɛ Liyel wɔ̀kɔ̀ yah, pɔ́ dáhnmɔ-ńsah kwâh gbɔ̀pɔ, tɛ́ névye pɔ́ dáhnmɔ dùkùlɛ n yah. Tahbɩ náhnáh sõ̀ mɛ pɔ́ náhnáhlɛ n dah n mɔ n pɔ. 42 Dǒ, pɛ́kúsê yãm nɛ yɔ́ pɔ, pɔ́ plɔ́ nínɔ́ dah mɔ. Sè sõ̀ mɛ núkú núkúnɔ nínɔ́ ólɛ. 43 Képah sɔkɔ, Yesu ǹ *tõ̀ sã́hpú ye, tɛ́ yo pé tyɩ́: «Kègbɩ yõ, mé kélɛ n yo yé tyɩ, pɛ́kúsê yãm nɛ mɛ̀-á pɔ́ nɛ̂ dah mɔ kwâh sɔkɔ, kè kal névye pól tyɩ́lɛ. 44 Tir yɔ́ náh, no pól pɔ́ yõ dòhnɔ̀nɔ́ ye, pè dah mɔ. Ǹtɛ, ǹmɔ ànɛ̂ ǹ yãm tɔ́lɛ, ǹ sahkɩ pól ye à dah mɔ, wǎh nɛ pɔ nɛ̂ tɔ yõ n pi.»

13

Yesu Liyel wɔ̀kɔ̀ ǹgbɛ̃ sɔ́nɔ́ tyɩ́ yo sah

1 Yesu-á n wil *Liyel wɔ̀kɔ̀ ǹgbɛ̃ kéntáhkɩ̀ sɔkɔ gbĩ́ nɛ̂nɛ, ǹ *tõ̀ sã́hpú sɔkɔ nɛ yɔ́ mɛ à syah nɛ, kwɔ́-ò dĩ́, à vɩ̀ ǹgbnɔ nɔ́pi mɔ dùkù tɛ̃̀nɛ n yah, dyêh pèplɔlɛ dɛ́! 2 Yesu mɛ yo ǹ tyɩ́: «Á vɩ̀ ǹgbnɔ nɔ́pi mɔ́nɔ́ wɛ kɛ̀! Sé pól kɩ pɔ sɛkɩ. Dáhkɩ̀ núkú ńtɛ̃ náh n wũ n pi ké ní-ò yõ.»

3 Képah náh, Yesu kyɩ kɔ̃ tɛ̃ Wólívyê sésân yɔ̃lɩ yõ, Liyel wɔ̀kɔ̀ ǹgbɛ̃ yèsreynɛ. Wǎh mɛ nɛ́npɔ́, Pyɛrɩ, ànɛ̂ Nsyahkɩ, ànɛ̂ Nsyɔ̃, ànɛ̂ Andrepi pɔ pé yahlɛ, tɛ́ à piki yah nɛ, 4 gbĩ́ nɛ̂ se tyi nɔ́pi pól kɩ n pɩ n pi nɩ? Ńkɛ̃, à yo pé syah. Tyi nónó se kɩ sé pɩ gbĩ́nɛ pé wɛ̃kɩ nɩ?

Yèvyãhrɩ tyah gbĩ́nɛ

5 Képah sɔkɔ, Yesu tyah n yo pé tyɩ́: «Yé yé gblɔ̌ynɛ n kyɔmɩ, nɛ káh yé pilki. 6 Névye náhnáh kɩ pɔ ńmɔ yĩn tɔkɔ n pi, tɛ́ kɩ nɛ, pépi-á *Kristalɛ. Pè kɩ névye náhnáh pilki. 7 Yâh mâl tyɩ́lɛ n nohnɩ gbĩ́ nɛ̂nɛ, yé gbɔ̀plɔ ànɛ̂ fɩ́ɩ́ sɔkɔ, yé káh yɛ tíkí yé tɛ̃. Sépi ye yɩ̃nɛ sè pɩ. Ǹtɛ, képah náh tɔ̃̌nɩ̀ kèkõyṍ tyɛ́nɔ́lɛ. 8 Kwil yɔ́ kɩ yuku kwil yɔ́lɛ n fwo, yõ̀tɛ̃̀ yɔ́ kɩ yuku yõ̀tɛ̃̀ yɔ́lɛ n fwo. Tɛ́, sétáh syahrɩ kɩ mɛ n pɩ tyahnɔ́ túkù sɔkɔ, ànɛ̂ kwɛkɩlɛ. Kè kɩ mɛ, á kɩ nɛ sê kúrkì tɛ̃ gbĩ́ yɔ́nɔ́ sɔ̃́. 9 Képah ye, yépi tɛ̃̀ wɔlɛ, yé yé gblɔ̌ynɛ n kyɔmɩ. Tir yɔ́ náh, névye kɩ yélɛ n tɛ̃ n kyɩ n pɔ tukey tùkè-ǹtã̀n sɔkɔ. Pè kɩ yélɛ n ko *Liyel ní-ńtã̂n vɩ̀ sɔkɔ, tɛ́ kɩ yélɛ n tɛ̃ n kyɩ n pɔ yõ̀tãm ànɛ̂ yõ̀tãm ǹgbnɔ tyɩ́ ńmɔ yĩnnɛ nɛ, yé pɩ ńmɔ tàrfyɔ̀nɔ́lɛ pé yah sɔkɔ. 10 Tɛ́ sépi-à pópó nɛ n pɩ, nɩ̀vɩ̀nɩ̀ wɛy sã́n ǹgbò yɩ̃nɛ ké nɛ mɛ yo kɔ̃ kèkõyṍ kwlo kwlo pól névye tyɩ́. 11 Ǹtɛ, pàh yé tɛ̃ n yuku pé gbõ̀ dáhbɩ́-ńsah, yé káh tɔ̃̌nɩ̀ yé fɔkɔlɛ n sõ, yáh nɛ tyi nónó yo n pi. Tyi nónó-à de yé fɔkɔ légbĩ́nɛ, yé kɩ sépi yo. Tir yɔ́ náh, tyi nónó-á yé kɩ n yo n pi, sè náh n wil n pi yépi tyɩ́, sè n wil *Liyel Mírkí tyɩ́. 12 Névye kɩ pé yṹpyé gbàhlɛ n dɛ n mɔ nɛ, pè pè ko mɔ, súbí tɔ kɩ n pɩ sɛ̃́ntɛ̃̀nɛ pé wɛ̃́npì tyɩ́. Wɛ̃́npì tɔ kɩ pé dúbípúlɛ n fwo, kɩ pélɛ n dah n mɔ kũ sɔkɔ, pé ku ku tɛ̃̀nɛ. 13 Névye pól kɩ yé wɛ mɔ ńmɔ yĩnnɛ. Ǹtɛ, névi nɛ̂-à ǹ tah sah, à pɔ nɔ kɩ tyɛ gbĩ́ tyɩ́, tɛ̃̀ kɩ pwáhnmɔnɔ wɛ.»

Yèvyãhrɩ ǹgbɛ̃nɛ

14 Képah sɔkɔ, Yesu tɔ̃ yɔ̃ sɔkɔ ǹ wɛynɛ - ǹtɛ, wɛy mɛ̀ kàrpu yɩ̃nɛ pè ké dùkù pɩ̃. À nɛ: «Yé kɩ yɩ́kɩ́nɔ́ pɩ́-ò képékè wɛ fɩ̃́ yɔ́, à náh sõ̀ yɩ̃nɛ tɛ̃̀nɔ́lɛ ńyãh sɔkɔ. Légbĩ́nɛ, nónó-à mɛ Yude, pè yɩ̃nɛ pè to de ymɔ sɔkɔ. 15 Névi nɛ̂-à mɛ gbɛ̃́ntĩ̂n yõ, tɛ̃̀-à tiki, à káh nɛ, páh n de kwâhlɛ n tɔkɔ pé wɔ̀kɔ̀. 16 Nɛ̂-à se mɛ swãh sɔkɔ, à káh nɛ, páh pé syɩ n yuku fwɔ̀mɔ̀-ǹgbɛ̃ tɔ́kɔ́-ńsah pé tĩ̂nnɛ. 17 Tɛ́ kénɛ sèpĩ̀n kɩ pɩ tyípékèlɛ syɔ́ kûrn nɛ́tãn, ànɛ̂ yɔ̃kɩ nɛ́tãn tyɩ́. 18 Képah ye, yé Liyellɛ n ni, kè káh pɩ ki sɔkɔ. 19 Tir yɔ́ náh, kénɛ sèpĩ̀n kɩ pɩ yèvyãhrɩ ǹgbɛ̃nɛ, nɛ̂ kénkɔ̃ náh wɛ yah, Liyel-á kèkõyṍ mɔ sɔ̃́, à pɔ syɩ núkúnúkú tyɩ́. Ànɛ̂ sɛ̃́nkɔ̃ náh tɔ̃ wɛ n yah n pi. 20 Ǹtɛ, Liyel ńtɛ̃-à mɛ ké yáhntɔkɔ-ńkɛ̃̂nɛ nɛ, páh kɩ wìlkìnɔ́ pɩ kénɛ sèpĩ̀n sɔkɔ, ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ min náh náh n wil n pi ké sɔkɔ. Ǹtɛ, wǎh nónó yah tɔkɔ pɩ ǹ tyɩ́lɛ, pépi yĩn ye à wìlkìnɔ́ pɩ kénɛ sèpĩ̀n sɔkɔ. 21 Képah ye, névi-à yo yé tyɩ́ nɛ, yé yah, *Krista-á mɛ ásõ̂, képah náh pɩ, wǎh mɛ wrɔ́ mɛ̀, yé káh sɛ̃ tɛ̃̀ yõ. 22 Tir yɔ́ náh, mɩ̀nyobe túkù kɩ n wil n pi, tɛ́ kɩ nɛ, pépi-á Kristalɛ. Túkù kɩ mó tɔ̃ wil nɛ, pépi-á *Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyopulɛ. Pè kɩ gbǐl duke dukelɛ n pɩ, kɩ n yah n kɔ̃ Liyel névye yáhntɔkɔnɔ ńtɛ̃ pílkí-ńsahlɛ, pàh náh fɛ̃ n tɛ̃ n pi. 23 Képah ye, yépi tɛ̃̀ wɔlɛ, yé yé gblɔ̌ynɛ n kyɔmɩ. Mé ye sé pól kwãh yo sah yé tyɩ́.

Névi Pi pɔ́nɔ́lɛ

24 Kénɛ sépĩ́n sɔkɔ, yèvyãhrɩ mɛ̀ sɔ́kɔ́ntɛnɔ náh, gbĩ kɩ pɩ fɛ̃́ntũ̂nɛ, ńwɔ̃́ náh tɔ̃ n piki n pi, 25 ńwɔ̃́ képye kɩ wil yĩ̂nyõ kɩ syɩkɩlɩ, yĩ̂nyõ tǎhkɩ̀nɔ́ kɩ yike. 26 Ké légbĩ́nɛ, yé kɩ *Névi Pi wɛ, à kɩ n pi ńyîrn wrɔ́ ǹ tǎhkɩ̀ ǹgbɛ̃ ànɛ̂ ǹ gblò sɔkɔ. 27 À kɩ *yĩ̂nyõ tɛ̃̀ntõbe tɛkɩ mɔ kèkõyṍ yey yey pól sɔkɔ, pè kɩ ǹ névye yáhntɔkɔnɔ tuke mɔ, à tɔkɔ yõ mɛ̀ tyɩ́, á pɔ syɩ yõ mɛ̀ tyɩ́.

Kwɔ́nɔ́ nɛ̂-á kɔ̃ sènsóké tyɩ́ yõ

28 Yé kè pɩ̃ kwɔ́nɔ́ nɛ̂-á sènsóké n kɔ̃: Ni-à mɛ n kɔ ké yɩ̃̀ngbã̀n sɔkɔ, kě mɩ pɩ, yé n pɩ̃ nɛ, ki de gbĩ́-á nɔ. 29 Sɛ̃́nkɔ̃-ó ye: Yáh tyi nɔ́pi wɛ, sè n pɩ, yé pɩ̃ nɛ, *Névi Pi pɔ́nɔ́-á de tɛ, wǎh mɛ yúkɛy. 30 Kègbɩ yõ, mé kélɛ n yo yé tyɩ́, kwɛy gbĩ́ névye pól náh n ku n tɛ n pi, nɛ́ tyi nɔ́pi pól náh pɩ. 31 Yĩ̂nyõ ànɛ̂ sétáh kɩ pɔ sɔkɔ, ǹtɛ ńmɔ wɛlɔ náh n sɔkɔ n pi póllɛ.

Liyel ó ye kèkõyṍ tyɛ sṍlɛ n pnɛ

32 Tɛ́ ké lésõlɛ ànɛ̂ ké gbĩ́nɛ, ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ náh kè pɩ̃: *Yĩ̂nyõ tɛ̃̀ntõbe náh kè pɩ̃, Liyel Pi ńtɛ̃ tɔ náh kè pɩ̃. Sú núkúní ó ye kè pɩ̃. 33 Yé yé gblɔ̌ynɛ n kyɔmɩ, yé mó nɛ n yah. Tir yɔ́ náh, yé náh ké pɔ gbĩ́ pɩ̃. 34 Kè mɛ, á kɩ nɛ dĩ́ yɔ́ sɔ̃́ n sɔkɔ kɔ́lɔ́, tɛ́ ǹ fṍ dahbɩ ǹ tɛ̃̀ntõbe gbõ̀. À pé pól nɛ núkú núkú wɛ̃kɩ pé tã̀nnɛ, tɛ́ yo gbô syɩ́kɩ́-ò tyɩ́ nɛ, à káh nɛ n dɔ, à nɛ n yah. 35 Képah ye pɩ yépi tɔ nɛ n yah, tir yɔ́ náh, yé náh gbóntɛ̃̀ pɔ sṍ pɩ̃: Kè kɩ pɩ ńvɩ̃́nɛ nɩ? Kè kɩ pɩ lénɩlɛ nɩ? Kè kɩ pɩ snǐ gbo gbĩ́nɛ nɩ? Kè kɩ pɩ séngbɔ̃́lɛ nɩ? 36 Wàh n pi, à káh pɔ yé wɛ tɛ̃ dɔy sɔkɔ. 37 Ǹtɛ, nɛ̂-á mé n yo yé tyɩ́, mé kélɛ n yo no pól tyɩ́: Yé nɛ mɛ n yah.»

14

Nsyifunɔ yõ̀tãm mɛ Yesu kònmɔ-ńsahlɛ n yah n kɔ̃

1 *Pakɩ syáh-á n tyah yĩ́níntɛ̃nɔlɛ, ké tɛ́y sõ̀ wũ sèpĩ̀n nínì, tɛ́ Pakɩ ànɛ̂ sɛ̃̀-ǹkɛ̃̂ búrn syáh kɩ n syah n pi. Légbĩ́nɛ, *sárká wìlkìpu yõ̀tãm ǹgbnɔ ànɛ̂ *Liyel ǹgbò wɛ̃̀kɩ̀ kwɔ́pú sõ̀ mɛ Yesu tɛ̃́-ńsahlɛ n yah n kɔ̃ yĩ́nvǐ sɔkɔ, ǹ kònmɔ mɔ tɛ̃̀nɛ. 2 Pè sõ̀ mɛ n yo wɛ̃ tyɩ́ nɛ, pé náh fɛ̃ tir mɛ̀ pɩ n pi syáh syáhnɔ́ sèpĩ̀n sɔkɔ, kǎh kɩ fɛ̃ kwil névye fɔ̀kɔ̀vyã̀hnɩ̀ yilki mɔ kègbɩlɛ.

Sê yɔ́ pɔ làsèkwěl mɔ Yesu yõ

3 Ké lésõlɛ, Yesu sõ̀ mɛ Betani kwil sɔkɔ, *tótɛ̃ dĩ́ Simo gbô sɔkɔ. Wǎh sõ̀ mɛ yṍnɔ́ sɔkɔ gbĩ́ nɛ̂nɛ, sê yɔ́ de yuku pé tnɔ̂ nɩrɩ so pèpɛy yɔ́lɛ, làsèkwěl dan tahlɛ ké yĩ́ĩ́nɛ. À ké yah yɩkɩ mɔ, tɛ́ ké kwɛ mɔ Yesu yõ. 4 Nónó-á sõ̀ mɛ nɛ́npɔ́, kè náh sõ̀ nɔ túkù tyɩ́. Pè yuku n yo wɛ̃ tyɩ́ nɛ, kû se pɩ, tɛ́ à làsèkwěl mɛ̀ yɩkɩ sɛ̃́ nɩ? 5 Kǎh kɩ sõ̀ fɛ̃ yãm, kɩ kah pɔ́ plɔ́ kyɛtɔ̃nɩ́ yõ, tɛ́ kɩ sélɛ yãmtãm kɔ̃. Tɛ́ mɛ pé fɔkɔ vyãh pi mɛ̀nɛ kègbɩlɛ. 6 Ǹtɛ, Yesu mɛ yo pé tyɩ́: «Yé yɛ ǹ yõ! Kû pɩ, tɛ́ yé ǹ yahlɛ n vyãh? Tyi pèpɛy ye à pɩ ńmɔ tyɩ́ sɛ̃́ yɔ̀. 7 Ǹtɛ, yãmtãm kɩ mɛ ànɛ̂ yélɛ sõmɛsṍ. Yé kɩ fɛ̃ pèpɔrɩlɛ n pɩ pé tyɩ́, kàh nɔ yé tyɩ́ gbĩ́ nɛ̂nɛ. Ǹtɛ, ńmɔ tɛ̃̀ wɔ náh n mɛ n pi yélɛ sõmɛsṍ. 8 Pi mɛ̀ pɩ pɩ tɛ̃̀ ye à pɩ. À kwãh tɛ̃ làsèkwěl mɔ ńmɔ wil yõ. À kè tɔ̃ sah tɛ diki sɔkɔ dáhnmɔ yĩnnɛ. 9 Mé kɩ kè yo yé syah kègbɩ yõ nɛ, kèkõyṍ pól sɔkɔ, nɩ̀vɩ̀nɩ̀ wɛy sã́n-à n yo ńyãh, pi mɛ̀-á nɛ̂ pɩ, képah tɔ kɩ n yo. No dyɔ kɩ n kwnɛ ǹ tyɩ́lɛ.»

Yudasi vìnɔ́lɛ Yesu náh

10 Yudasi Yisikaryɔtilɛ, Yesu *tõ̀ sã́hpú nɛ́pĩ̂ gbɔ̃nimí sɔkɔ yɔ́ ye sõ̀ ǹnɛ. Ǹmɔ sɔkɔ à kyɩ yo *sárká wìlkìpu yõ̀tãm ǹgbnɔ tyɩ́ nɛ, páh kɩ fɛ̃ Yesu dahbɩ pé gbõ̀. 11 Kǎh pɩ sɛ̃́, ǹ wɛy mɛ̀ nóhnɔ́ kah nɔ pé tyɩ́. Pè mɛ yo sah núkú yõ nɛ, páh kɩ pɔ́ dan yɔ́lɛ à kɔ̃. Képah sɔkɔ, Yudasi-á pɩ sɔ̃́, tɛ́ à dahbɩ n pi pé gbõ̀, à tyah képah sɔ́kɔ́-ńsahlɛ n yah n kɔ̃.

Yesu pè kɔ̃ pè Pakɩ yõke pɩ

12 Sɛ̃̀-ǹkɛ̃̂ búrn syáh tyah sṍlɛ, Yesu *tõ̀ sã́hpú à piki yah nɛ, ńyãh sɔkɔ se à mɛ ké tyɩ́ nɛ, pé kyɩ *Pakɩ yõke pɩ ǹ tyɩ́ nɩ? *Nsyifunɔ ńkɛ̃́nɛ Pakɩ képyɛ̂nnɛ n ko lésõlɛ, képah ye. 13 Képah sɔkɔ, à ǹ tõ̀ sã́hpú nɛ́pĩ̂ nímí wilki tõ, tɛ́ yo pé tyɩ́ nɛ, pè kyɩ kwil sɔkɔ. Pàh kɩ de n tɛ, pǎh kɩ dĩ́ yɔ́ yohnɩ, à kɩ mɛ ni pĩ́n twah. Pè ǹ sõ̀ tɛ̃. 14 Wàh kɩ kyɩ de gbô nɛ̂, pè yo kénɛ gbô nɛ́tɛ̃̂ tyɩ́ nɛ, kwɔ́-ò dĩ́-á nɛ, wɔ̀kɔ̀ nɛ̂ sɔkɔ se pé kɩ pɔ n yõ n pi Pakɩ yõkelɛ ànɛ̂ pé tõ̀ sã́hpúlɛ nɩ? 15 Wǎh kɩ pè wɛ̃kɩ yĩ̂nyõ wɔ̀kɔ̀ sɔkɔ táh ǹgbɛ̃ yɔ́lɛ. Yíyìn pól-á kɩ mɛ tɔ̃́nsàhnɔ́lɛ ké sɔkɔ. Ké nɛ́npɔ́ sɔkɔ-á pè kɩ Pakɩ yõke pɩ pé tyɩ́. 16 Wǎh yo sɛ̃́, ǹ tõ̀ sã́hpú kyɩ kwil sɔkɔ, tɛ́ pè ńtyɩ̃́nɔ kyɩ tyi pól wɛ, wǎh sõ̀ kè yo sɔ̃́ pé tyɩ́. Pè mɛ Pakɩ yõke pɩ nɛ́npɔ́ sɔkɔ.

17 Képah sɔkɔ, ńvɩ̃́-á pɔ nɔ, à pɔ de ànɛ̂ ǹ tõ̀ sã́hpú nɛ́pĩ̂ gbɔ̃nimínɛ. 18 Pǎh sõ̀ mɛ yṍnɔ́ sɔkɔ gbĩ́ nɛ̂nɛ, à yo pé tyɩ́ nɛ, kègbɩ yõ, pépi sɔkɔ nɛ yɔ́-á kɩ pɔ n vi n pi péwɔ náh, nɛ̂-á mɛ n yõ pélɛ fɩ̃́ núkú. 19 Ǹ tõ̀ sã́hpú-á képah noh, pé yah kwɔ kègbɩlɛ. Pè tyah ǹnɛ n piki yah núkú núkúlɛ. Ńyɔ n nɛ, péwɔ se nɩ, ńyɔ n nɛ, péwɔ se nɩ? 20 À yo pé tyɩ́: «Yépi nɛ́pĩ̂ gbɔ̃nimí sɔkɔ, nɛ̂-á mɛ n di ńmɔlɛ tɛ̃̀ngbil núkú sɔkɔ, tɛ̃̀ wɔ ye. 21 Kègbɩ yõ, *Névi Pi kɩ n ku n pi, sɔ̃́-á sõ̀ *Liyel wɛy sɛ́bɛ̃́nɔ́ kè yo sah ǹ tyɩ́ sɔkɔ. Ǹtɛ, tyípékè ǹgbɛ̃ ye kélɛ ǹ gbàh dɛ́nmɔ-ò tyɩ́! Ǹ dúbí-ńkɛ̃̂ ye náhkɩ fṍnfṍ ǹ dúbínɔ́ yõ.»

Yesu yõke tɛ́ynɛ

22 Képah sɔkɔ, yõke yõ gbĩ́nɛ, à búrn tɔkɔ, tɛ́ wɛkɩ Liyel tyɩ́, tɛ́ kɩ kwɔkɩ dibi pè kɔ̃, tɛ́ yo pé tyɩ́: «Yé syi kélɛ, ńmɔ wil ye.» 23 Képah náh, à mɛ dìvɛ̃ wɔ wɔ kwâh tɔkɔ dìvɛ̃nɛ ké sɔkɔ, tɛ́ wɛynɛ Liyel kɔ̃, tɛ́ kélɛ ǹ *tõ̀ sã́hpú kɔ̃ pé pól wɔ ké sɔkɔ, 24 tɛ́ yo pé tyɩ́: «Képahlɛ, ńmɔ tṍ ye, nɛ̂-á kɩ névye yégbékè kwrɔ mɔ ànɛ̂ Liyellɛ. Kè kɩ kwɛ tɔ́wû yĩnnɛ. 25 Mé kélɛ n yo yé tyɩ́ kègbɩ yõ: Mé náh tɔ̃ dìvɛ̃ wɔ n yah n pi. Mâh pópó dìvɛ̃nɛ n wɔ tɔ̃ ńtɔ̃, dìvɛ̃ sã́n yɔ́ ye *Liyel yõ̀tɔ̃rɩ́ tyah sɔkɔ.»

Yesu nɛ, Pyɛrɩ-á kɩ ǹ vyãh kɔ̃lɩ pé tyɩ́ sɔkɔ

26 Képah náh, pè Liyel gbílkínɔ́ yɩ̀ gbɩ. Pǎh gbɩ tɛ, pè yuku Wólívyê sésân yɔ̃lɩ yõ. 27 Pǎh kyɩ nɛ́npɔ́, à yo pé tyɩ́: «Yé pól kɩ ńmɔ yahle n pi. Sɔ̃́-á *Liyel wɛy sɛ́bɛ̃́nɔ́ kè yo sah nɛ, yípɛ́nfɛ̃-á kɩ ko mɔ, tɛ́ yípɛ̂y pól-á kɩ to karkɩ gbɔ̀plɔlɛ.»* 28 Képah náh, à tɔ̃ yɔ̃ sɔkɔ yo pé tyɩ́: «Mâh pɔ yuku ń kṹntɛnɔ náh gbĩ́ nɛ̂nɛ, mé kɩ kyɩ yélɛ n syɩkɩ Kalile sɔkɔ.» 29 Képah tɛ̃̀nɛ, Pyɛrɩ mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ, tɛ́lɔ́ pól-à kɩ sɔ̃́ à yahle, péwɔ tɛ̃̀ wɔ náh à yahle n pi. 30 Ǹtɛ, Yesu mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ, páh kélɛ n yo ǹ tyɩ́ kègbɩ yõ, kwɛy lékã̂h mɛ̀ sɔkɔ, sénpɛ-à kɩ pópó n gbo kɛ nínɔ́, wǎh kɩ mɛ ǹ vyãh kɔ̃lɩ tɛ kɛ tɔ̃́nɔ́ nɛ, pé náh péwɔ pɩ̃. 31 Ǹtɛ, Pyɛrɩ tɔ̃ kè tɔ̃ yo yĩ́ĩ́ ǹ tyɩ́ nɛ, kũ fyé-à sɔ̃́, páh kɩ ku ǹnɛ. Pé náh n yo n yah n pi póllɛ nɛ, pé náh ǹnɛ n pnɛ. Pé no tɛ́lɔ́ pól tɔ yo sɛ̃́.

Yesu nírí pɩ́nɔ́lɛ Yesemani sɔkɔ

32 Képah náh, pè sɔkɔ tyah yɔ́, ńyãh-á pè n ye Yesemaninɛ. Pǎh yĩni tɛ̃ nɛ́npɔ́ sɔkɔ, à yo ǹ *tõ̀ sã́hpú tyɩ́ nɛ, pè tɛ̃ ásõ̂, pé mó kyɩ Liyel ni pɔ. 33 Wǎh n sɔkɔ, à Pyɛrɩ ànɛ̂ Nsyakɩ, ànɛ̂ Nsyɔ̃ tɛ̃ sɔkɔ. Tɛ́ légbĩ́nɛ, ǹ fɔkɔ sõ̀ mɛ fɛ̃kɩ, tɛ́ tíkí mɛ à kah tɛ̃. 34 Képah sɔkɔ, à yo pé tyɩ́: «Yèkwɔrɩ mɛ ń sɔkɔ, kè sɔ̃́ ńnɛ n ko. Yépi tɛ̃ ásõ̂, tɛ́ yé káh nɛ n dɔ!» 35 Tɛ́ yuku yah tĩ̂nnɛ kwéy, à kyɩ gbètukunɔ di, tɛ́ yo Liyel tyɩ́ nɛ, kàh kɩ fɛ̃ pɩ n pi, à pé wilki kwlɔ́nɔ́ mɛ̀ sɔkɔ. 36 À tɔ̃ yo pé kwil wɛy sɔkɔ: «Aba, bɔ̌, tyi pól mɛ áwɔ gbõ̀. Ńmɔ wilki yèvyãhrɩ mɛ̀ sɔkɔ. Ǹtɛ, nɛ̂-á mɛ ké sɔkɔ, ńmɔ dyɔ yĩ́ĩ́ tɛ̃̀ káh pɩ, tɛ́ áwɔ tyɩ́ mó pɩ.»

37 Wǎh nírí pɩ tɛ, à ǹ syɩ pɔ tõ̀ sã́hpú nɛ́pĩ̂ tɔ̃́mɩ́ nɔ́pi tnɔ̂, à pɔ pè wɛ pè mɛ n dɔ. À yo Simo Pyɛrɩ tyɩ́: «Á mɛ n dɔ kɛ̀? Á náh tɛ̃ wɛ yah kwéy kè nɔ lɛ́r núkú ńtɛ̃nɛ kɛ̀. 38 Yé gbah tɛ̃ yé nɛ n yah, yé mó Liyellɛ n ni, yé káh pɔ *sétõ tɔ̃̀nmɔnɔ fɛ̃ syi. Fɔkɔ sõnɔ pèpɛy mɛ névi sɔkɔ, tɛ́ ké pɩ́nɔ́ tǎhkɩ̀ náh mɛ ǹ sɔkɔ.»

39 Wǎh yo tɛ pé tyɩ́ sɛ̃́, à yal pé tnɔ̂, tɛ́ tɔ̃ kyɩ nírí pɩ gben tɛ̃̀ tyɩ́ kɔ̃lɛ. 40 Képah náh, à ǹ syɩ pɔ ǹ tõ̀ sã́hpú tnɔ̂ ńtɔ̃. À pɔ pè wɛ, dɔy mɛ tɛ̃ wɛ pé tyɩ́. Yo yo tir náh tɔ̃ wɛ pé tyɩ́. 41 Wǎh tɔ̃ kyɩ pɔ kɛ tɔ̃́-òlɛ, à yo pé tyɩ́: «Yé mɛ sɛ̃ tɛ̃ yélɛ n mɩ kɛ̀? Kè tyɛ! Ké gbĩ́ nɔ. Núkúnúkú, *Névi Pi kɩ dahbɩ nɛ́pêl gbõ̀. 42 Yé yuku á sɔkɔ! Yé yah, névi nɛ̂-á ńmɔlɛ n dahbɩ pé gbõ̀, tɛ̃̀ pɔ tɛ.»

Yesu tɛ̃́nɔ́lɛ

43 Wǎh mɛ képah yónɔ́ sɔkɔ sɛ̃́, à náh tɔ̃̌nɩ̀ yo tɛ, tɛ́ Yudasi, nɛ̂-á ǹ *tõ̀ sã́hpú nɛ́pĩ̂ gbɔ̃nimí sɔkɔ yɔ́lɛ, ǹmɔ yĩn mɛ́fwóbé nɛ́kwĩ́nkí yísyɔ́ yah, à pɔ kèkîrn ànɛ̂ léplólɛ pé gbã̀n. *Sárká wìlkìpu yõ̀tãm ǹgbnɔ ànɛ̂ *Liyel ǹgbò wɛ̃̀kɩ̀ kwɔ́pú ànɛ̂ yèwàhnɩ̀ ye sõ̀ tɛkɩ mɔ pélɛ. 44 Tɛ́ nɛ̂-á sõ̀ Yesu dahbɩ n pi pé gbõ̀, à sõ̀ mɛ pɩ dùkù yɔ́lɛ pè wɛ̃kɩ sah. À nɛ, páh kɩ pɔ wɛkɩ nɛ̂ tyɩ́ tɛ́ à pɔrɩ tɛ̃, ǹmɔ-á. Pè à tɛ̃, pè mó ǹnɛ n kyɔmɩ n yuku pallɛ.

45 Képah sɔkɔ, wǎh núkú pɔ yĩni tɛ̃ Yesu tyɩ́, à wɛkɩ ǹ tyɩ́ nɛ, pé kwɔ́-ò dĩ́, tɛ́ núkú à pɔrɩ tɛ̃. 46 Kǎh pɩ sɛ̃́, no nɔ́pi núkú pɔ tuke Yesu yõ, à à tɛ̃. 47 Yesu tõ̀ sã́hpú sɔkɔ yɔ́ núkú ǹ kèkírkì yɔrɩ dɛ, à sárká wìlkìpu yõ̀tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ tõ̀npɩ yɔ́ níkí kõ kãm.

48 Képah sɔkɔ, Yesu mɛ yo pé tyɩ́: «Yé pɔ ńmɔ tɛ̃́-ńsah kèkîrn ànɛ̂ léplólɛ yé gbã̀n, á kɩ nɛ kèlékɛ̃ névi sɔ̃́ ńnɛ. 49 Swɔ̃ swɔ̃ póllɛ, mé sõ̀ ńkɛ̃́nɛ n nɛ n mɛ yé wrɔ́ *Liyel wɔ̀kɔ̀ ǹgbɛ̃ kéntáhkɩ̀ sɔkɔ, névyelɛ n kwɔ. Tɛ́ yé náh ń tɛ̃. Ǹtɛ, tyi nónó-à yo *Liyel wɛy sɛ́bɛ̃́nɔ́ sɔkɔ, sépi pɩ́ntũnɔ yĩn ye.» 50 Képah sɔkɔ, ǹ tõ̀ sã́hpú pól to karkɩ, tɛ́ à sah. 51 Tɛ́ kètɛ̃̀npìkì yɔ́ sõ̀ mɛ Yesu sõ̀ tɛ̃, fwɔ̀pĩn núkú ó ye sõ̀ à pil. Pè à tɛ̃ ǹ fwɔ̀pĩn tyɩ́, 52 à mó kè fe dɛ mɔ, tɛ́ to sɔkɔ ǹ sènpũ̀nɛ.

Yesulɛ Nsyifunɔ tukey tùkèpu yah

53 Képah náh, pè Yesu tɛ̃ yuku *sárká wìlkìpu yõ̀tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ gbô. Ké nɛ́npɔ́ sɔkɔ, sárká wìlkìpu yõ̀tãm ǹgbnɔ, ànɛ̂ yèwàhnɩ̀, ànɛ̂ *Liyel ǹgbò wɛ̃̀kɩ̀ kwɔ́pú wɛ̃ tuke mɔ. 54 Tɛ́ Pyɛrɩ sõ̀ mɛ Yesu sõ̀ tɛ̃ wil fɩ́ɩ́ sɔkɔ, à pɔ wɛ de sárká wìlkìpu yõ̀tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ gbô, à kyɩ nyàhlɛ n wnɛ gbô táh sɔkɔ ànɛ̂ yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ tõ̀npɩbɩlɛ.

55 Sárká wìlkìpu yõ̀tãm ǹgbnɔ ànɛ̂ *Nsyifunɔ tukey tùkèpu pól sõ̀ mɛ n yah n kɔ̃ nɛ, pé tir yɔ́ wɛ sah Yesu yõ, pé à wɛ ko mɔ. Ǹtɛ, pè náh mɛ vì-ǹsah wɛ ké tyɩ́. 56 Tir yɔ́ náh, mɩ̀nyobe tàrfyɔ̀nɔ́ náhnáh sõ̀ mɛ. Pé náhnáh sõ̀ mɛ n wil mɩ̀nɩ̀nɛ n yo n sah ǹ yõ. Tɛ́ pépi ńtɛ̃ náh sõ̀ mɛ sah wɛ̃ tyɩ́ yõ. 57 Túkù mɛ n yuku lékàhlɛ ǹnɛ n kɔ̃ nɛ, 58 páh noh à mɛ n yo nɛ, péwɔ-á kɩ *Liyel wɔ̀kɔ̀ ǹgbɛ̃ mɛ̀ sɔ, nɛ̂-á névi mɔ, tɛ́ kɩ kè tɔ̃ mɔ sèpĩ̀n tɔ̃́nɩ̀ wrɔ́, nɛ̂ náh n pɩ n pi névi gbõ̀ mɔnɩnɛ. 59 Ǹtɛ képah fyé yõ, mɩ̀nyobe tàrfyɔ̀ nɔ́pi náh mɛ sah tírr wɛ̃ tyɩ́ yõ.

60 Képah sɔkɔ, sárká wìlkìpu yõ̀tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ yuku yĩn no pól yah, tɛ́ Yesu piki yah nɛ, tir kó mɛ ǹ tyɩ́ yo yo tɛ̃̀nɛ nɩ, pǎh mɛ tyi nónó póllɛ n yo n sah ǹ yõ? 61 Ǹtɛ, Yesu náh vi mɔ ǹ tyɩ́, à náh tir yɔ́ yo ǹ tyɩ́. Sárká wìlkìpu yõ̀tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ tɔ̃ ǹ syɩ à piki yah nɛ, ǹmɔ se *Kristalɛ, Liyel-á nɛ, páh kɩ nɛ tɛkɩ mɔ nɩ? Liyel, nɛ̂-á pé pól mɛ n gbilki, ǹ dɔ́rɩ́ pi se ǹnɛ nɩ? 62 Yesu mɛ yo ǹ tyɩ́: «Àwe, ńmɔ ye. Tɛ́ yé kɩ *Névi Pi wɛ kɔ̃́ntɛ̃̀nɔ́lɛ tyi pól Tɛ̃̀ Liyel gbõ̀yõ̀ sõ̀lɛ, kɩ mɛ n tiki n pi ńyîrn sɔkɔ.»† 63 Képah sɔkɔ, sárká wìlkìpu yõ̀tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ fɔkɔ kah vyãh. Fɔ̀kɔ̀vyã̀hnɩ̀ tɛ̃̀ tyɩ́, à ǹ fwɔ̀mɔn yɔrɩ tɔ, tɛ́ mɛ n yo nɛ, pè se noh nɩ? Tàrfyɔ̀ yah yah tɛ̃̀ náh tɔ̃ mɛ ké sɔkɔ. 64 Pè kó Liyel tyɩ́ wɛ́kɩ́ndenɔ noh ǹ tyɩ́ nɩ? Pè se nɛ, pé pɩ sɔ̃́ ǹnɛ nɩ? Névye pól yuku yo nɛ, wǎh yɩ̃nɛ kònmɔnɔlɛ. 65 Pé túkù yuku n sĩn n mɔ n pɔ ǹ yõ. Pè ǹ yah vike tũ, tɛ́ ǹnɛ n mɩkɩ n pɔ gbɛ̃̀nkukurinɔ́lɛ. Tɛ́ yo ǹ tyɩ́ nɛ, à yo pé syah, nɛ̂-á mɩ ǹnɛ. À kè sãh n pɩ̃. Képah sɔkɔ, tukey tùkèpu tõ̀npɩbɩ Yesu tɛ̃ ǹ létáhlɔ́lɛ n kɔ̃lɩ.

Pyɛrɩ nɛ, pé náh Yesu pɩ̃

66 Képah sɔkɔ, Pyɛrɩ sõ̀ mɛ gbyẽ̂h sõ̀, gbô táh sɔkɔ. Tɛ́ *sárká wìlkìpu yõ̀tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ tõ̀npɩ pi yɔ́ pɔ. 67 Wǎh Pyɛrɩ wɛ à mɛ nyàhlɛ n wnɛ, à à gbah yah, tɛ́ yo ǹ tyɩ́ nɛ, ǹmɔ tɔ-á sõ̀ mɛ Nasarɛti kwil Yesulɛ! 68 Ǹtɛ, Pyɛrɩ mɛ ǹ vyãh kɔ̃lɩ tɛ́ nɛ, pé náh à pɩ̃, péwɔ ńtɛ̃ náh mɛ ǹ wɛy mɛ̀ syɩ́kɩ́-ńsah wɛ dɛ́. Wǎh yo sɛ̃́, à wil kyɩ yĩn kélé yah.

69 Képah tɛ̃̀nɛ, pi mɛ̀-á tɔ̃ kyɩ à wɛ, nónó-á sõ̀ mɛ nɛ́npɔ́, à tɔ̃ képah núkú ó yo pé tyɩ́ nɛ, dĩ́ mɛ̀nɛ, pépi sɔkɔ nɛ yɔ́-á! 70 Pyɛrɩ mɛ tɔ̃ ǹ vyãh kɔ̃lɩ. Dǒ, névye nónó-á sõ̀ mɛ nɛ́npɔ́, pépi tɔ̃ tyah n yo Pyɛrɩ tyɩ́ nɛ, yékã̂b náh n mɛ ké sɔkɔ. Wǎh n wil Kalile sɔkɔ, no nɔ́pi sɔkɔ nɛ yɔ́-á ǹ tɔlɛ. 71 Képah sɔkɔ, Pyɛrɩ tyah ǹ gblɔ̌ynɛ n wo pélpèl nɛ, dĩ́ nɛ̂ tyɩ́-á pè n yo pé tyɩ́, pé náh ǹnɛ n pnɛ gbógbó. 72 Nɛ́npɔ́ swɔ, sénpɛ gbo kɛ ní-òlɛ. Képah sɔkɔ, Pyɛrɩ dyɔ to kõ Yesu wɛy tyɩ́lɛ, wǎh sõ̀ nɛ̂ yo ǹ tyɩ́ nɛ, sénpɛ-à kɩ pópó n gbo kɛ nínɔ́, wǎh kɩ mɛ ǹ vyãh kɔ̃lɩ tɛ kɛ tɔ̃́nɔ́ nɛ, pé náh péwɔ pɩ̃. Képah tɛ̃̀ sɔkɔ, wǎh képah sõ, à tyah n gbo.

15

Pè Yesu tɛ̃ yuku Pilati tyɩ́

1 Képah sɔkɔ, séngbɔ̃́ púpúlɛ, *sárká wìlkìpu yõ̀tãm ǹgbnɔ, ànɛ̂ *Liyel ǹgbò wɛ̃̀kɩ̀ kwɔ́pú, ànɛ̂ yèwàhnɩ̀nɛ, pépi pól ye sõ̀ pɩ *Nsyifunɔ tukey tùkèpu yõ̀tãmnɛ. Pépi wɛ̃ tuke mɔ Yesu tyɩ́ sɔkɔ. Képah tɛ̃̀nɛ, pè à tɛ̃ pukubi, tɛ́ kyɩ ǹnɛ *Pilati gbõ̀ dahbɩ. 2 Pilati mɛ à piki yah nɛ, ǹmɔ se Nsyifunɔ yõ̀tɛ̃̀nɛ nɩ? À mɛ yo ǹ tyɩ́: «Áwɔ ye yo kélɛ.»

3 Képah sɔkɔ, sárká wìlkìpu yõ̀tãm ǹgbnɔ mɛ lékàhlɛ à kɔ̃ tyi náhnáh sɔkɔ. 4 Képah náh, Pilati mɛ tɔ̃ à piki yah nɛ, à kó tir yɔ́ yo n pi nɩ? Tyi nónó pól-á n yo n sah ǹ yõ, à kó sè noh nɩ? 5 Ǹtɛ, à náh tɔ̃ vi mɔ. Képah Pilati yáh-ńsah tyɛ.

Pè Yesu gbàh dɛ mɔ kũ kɔ̃

6 Ye ye póllɛ, *Pakɩ syáh-à n syah, *Pilati ńkɛ̃́nɛ wɔ̀kɔ̀npèkè sɔkɔ nɛ núkú yɔ́ fĩn mɔ, nɛ̂ tyɩ́-á nɔ tɔ́wû tyɩ́. 7 Pǎh Yesu tɛ̃ kyɩ Pilati tĩ̂nnɛ gbĩ́ nɛ̃̂nɛ, dĩ́ yɔ́ sõ̀ mɛ wɔ̀kɔ̀npèkè sɔkɔ, pè n ye Barabasilɛ, ànɛ̂ pé nolɛ. Pè sõ̀ nɛ́kókè mɔ gbĩ́ nɛ̂-á sõ̀ pè mɛ yahle sàhnɔ́lɛ *Wromɛnɔ tyɩ́ yõ. 8 Képah tɛ̃̀nɛ, tɔ́wû yuku kyɩ de Pilati tĩ̂nnɛ, à kyɩ tyah ǹnɛ n ni nɛ, wǎh dar, tɛ́ tir nɛ̂nɛ n pɩ pé tyɩ́ Pakɩ syáhnɔ́ sɔkɔ, wǎh náh kè pɩ pé tyɩ́. 9 Pilati mó yo pé tyɩ́ nɛ, pè se nɛ, pé *Nsyifunɔ yõ̀tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ fĩn mɔ nɩ? 10 À sõ̀ kè pɩ̃ nɛ ńkɛ̃, dyɔ yɔ́nɔ́-á *sárká wìlkìpu yõ̀tãm ǹgbnɔ kɔ̃ pè Yesu dahbɩ péwɔ gbõ̀. 11 Tɛ́ sárká wìlkìpu yõ̀tãm ǹgbnɔ sõ̀ mɛ gbah tɛ̃ tɔ́wûlɛ n kurki n mɔ nɛ, pè yo nɛ, à Barabasi wilki fĩn mɔ pé kɔ̃. 12 Pilati pè piki yah tɔ̃ ńtɔ̃ nɛ, sɔ̃́ se pé kɩ pɩ dĩ́ mɛ̀nɛ, nɛ̂-á pè n ye Nsyifunɔ yõ̀tɛ̃̀nɛ nɩ? 13 Pè tɔ̃ gbo mɔ, tɛ́ mɛ yo: «Yé à syɩ *dahnɩ yõ!» 14 Pilati yo pé tyɩ́ nɛ, tyípékè nɛ̂ se à pɩ nɩ? Pè tɔ̃ tɔ̃ gbo mɔ náhnáh ńkɛ̃, à syɩ dahnɩ yõ. 15 Képah sɔkɔ, Pilati Barabasi fĩn mɔ. À sõ̀ mɛ tɔ́wû nɩ̀vɩ̀lɛ n yah n kɔ̃, képah ye. À pè kɔ̃ pè Yesu ko yèfõhlɛ, tɛ́ ǹnɛ sràhsyíbí kɔ̃ nɛ, pè kyɩ à syɩ dahnɩ yõ.

Sràhsyíbí kṍlɛ Yesu ko

16 Képah tɛ̃̀nɛ, sràhsyíbí Yesu tɛ̃ yuku gbô nɩyṍ yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ tɛ̃̀-ǹsah, tɛ́ pé no pól ye tuke mɔ. 17 Pǎh kɩ pɩ sɔ̃́, tɛ́ kɩ kṍlɛ à wɛ n ko n pi, pè fwɔ̀mɔn syã̂h pèpɛy yɔ́ mɔ à kɔ̃ tɛ́, yõ̀kɔ̃ pɩ pã̀n yîlɛ, à dyɩ à kɔ̃ tɔ̃́rɩ́ yṍkúrí swɔ. 18 Tɛ́ tyah n yo ǹ tyɩ́ nɛ, páh n wɛkɩ ǹ tyɩ́, *Nsyifunɔ yõ̀tɛ̃̀ ǹgbɛ̃, 19 tɛ́ ǹnɛ n mɩkɩ ǹ yõ sɔkɔ gbè-ńsĩnnɛ, tɛ́ n sĩn n mɔ n pɔ ǹ yõ. Pè gbètukunɔ di, à kɔ kwĩnki sétáh ǹ yah sɔkɔ. 20 Pǎh kṍlɛ à ko tɛ, pè fwɔ̀mɔn syã̂h mɛ̀ dɛ ǹ wil. Tɛ́ tɔ̃ ǹ flɔ tɔkɔ mɔ à kɔ̃. Képah náh, pè wil ǹnɛ kégbɔ́ sɔkɔ ǹ syɩ yĩnnɛ *dahnɩ yõ.

Pè Yesu syɩ dahnɩ yõ

21 Sirɛni nɛ yɔ́ sõ̀ mɛ, pè n ye Simolɛ, Alɛkisãdre ànɛ̂ Wurfu súlɛ. Légbĩ́nɛ, ǹmɔ sõ̀ mɛ wil swãh, mɛ pɔ n sɔkɔ. Sràhsyíbí à kyɩ̃ mɔ, à Yesu syɩ syɩ *dahnɩ mɛ̀ twah. 22 Pè yuku Yesulɛ tyah yɔ́ sɔkɔ, ńyãh-á pè n ye «Kolkɔtalɛ», yõ̀gbèkè tyahlɛ. 23 Tɛ́ pè mɛ syɩbɩ yɔ́ fɛ̃kɩ mɔ dìvɛ̃ sɔkɔ à kɔ̃ nɛ, à wɔ, tɛ́ à yahle. 24 Képah náh, sràhsyíbí à syɩ dahnɩ yõ, tɛ́ mɛ ǹdan mɔ à ǹ flɔ dibi wɛ̃ tyɩ́. 25 Pǎh à syɩ gbĩ́ nɛ̂nɛ, gbĩ mɛ pɔ̃́ntɔ̃kɩ sɔkɔ. 26 Pǎh à syɩ yõ nɛ̂ yõ, pè kè wãrkɩ syɩ ǹ yõ̀tah sésár sɛ́nɔ́ yõ nɛ: «*Nsyifunɔ yõ̀tɛ̃̀ ǹgbɛ̃». 27 Tɛ́ mɛ tɔ̃ kèlékɛ̃ névye nɛ́pĩ̂ nímí syɩ dahlɔ yõ ǹ gbɔ̀plɔ, ǹ gbõ̀yõ̀ ànɛ̂ ǹ gbɛ̃̀yɩ̃̀nɛ̀ sõ̀. [ 28 Képah sɔkɔ, nɛ̂-á yo sah *Liyel wɛy sɛ́bɛ̃́nɔ́ sɔkɔ nɛ: «Pè à mɔ kõ tyípêl pɩ́pú sɔkɔ»*, kè ńtyɩ̃́nɔ pɩ sɛ̃́.]

29 Képah tɛ̃̀nɛ, wɛ̃̀kɔbɩ sõ̀ mɛ ǹnɛ n gbyɔ n sɔkɔ, tɛ́ mɛ pé yõlɛ n kal, mɛ yo tũ ǹ tyɩ́ nɛ, ɔ̃̀ɔ̃́, ǹmɔ nɛ̂-á sõ̀ nɛ, páh kɩ *Liyel wɔ̀kɔ̀ ǹgbɛ̃ sɔ, tɛ́ kɩ kè tɔ̃ mɔ sèpĩ̀n tɔ̃́nɩ̀ wrɔ́, 30 à ǹ gblɔ̌y pwah n mɔ, à mó tiki dahnɩ yõ! 31 Képah núkú-ó ye, *sárká wìlkìpu yõ̀tãm ǹgbnɔ ànɛ̂ *Liyel ǹgbò wɛ̃̀kɩ̀ kwɔ́pú sõ̀ mɛ kṍlɛ ǹnɛ n ko, tɛ́ mɛ n yo wɛ̃ tyɩ́ nɛ, wǎh névye túkù pwah mɔ, tɛ́ à náh fɛ̃ ǹ gblɔ̌y pwah n mɔ! 32 Ǹmɔ-à kɩ nɛ Liyel-á nɛ, páh kɩ nɛ tɛkɩ mɔ Yisrayɛl yõ̀tɛ̃̀nɛ, à tiki dahnɩ mɛ̀ yõ! Páh kɩ képah wɛ, páh kɩ sɛ̃ ǹ yõ. Tɛ́ nónó-á sõ̀ mɛ syɩ́nɔ́lɛ dahlɔ yõ ǹ gbɔ̀plɔlɛ, pépi tɔ mɛ ǹnɛ n gbyɔ.

Yesu kúnɔ́lɛ

33 Gbĩ̀ntɔ̃̀ pɔ̃́lɛ, lékã̂h mɔ sétáh pól yõ sɔkɔ, fɔ́ɔ́ à pɔ nɔ gbèkãm gbĩ́ tyɩ́. 34 Gbèkãm gbĩ́-á nɔ, Yesu kah de syi, tɛ́ yo pé kwil wɛy sɔkɔ: «Eloyi, Eloyi, lama sabaktani?» Képah n yo nɛ: «Ńmɔ Liyel, ńmɔ Liyel, kû pɩ, tɛ́ á ń fĩn mɔ?» 35 Nónó-á sõ̀ mɛ nɛ́npɔ́ tɛ́ kè noh, pé túkù sõ̀ mɛ n yo nɛ, pè tɔkɔ noh, wǎh mɛ *Yelilɛ n ye. 36 Képah sɔkɔ, pé sɔkɔ nɛ yɔ́ mɛ to kyɩ sènsúkúrí tɔkɔ dahbɩ wilki yõ̀yõ̀kɩ̀ ni sɔkɔ, à dyɩ gbey yɔ́ vyãh tyɩ́, à pɔ nɔ ǹ tyɩ́ nɛ, à wɔ, tɛ́ mɛ yo tũ nɛ, pé ye yah ǹkàh Yeli-á kɩ ńtyɩ̃́nɔ pɔ à tiki mɔ n pi *dahnɩ mɛ̀ yõ nɩ? 37 Képah náh, Yesu mɛ de syi, tɛ́ pyě ku. 38 Nɛ́npɔ́ swɔ, fwɔ nɛ̂-á *Liyel wɔ̀kɔ̀ ǹgbɛ̃ fɔkɔ táh dibi nínɔ́, kè tɔ, à tɔkɔ ké yõ̀tah, à pɔ syɩ sétáh tyɩ́. 39 Sràsyíbí lèkwɛ̌ yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ nɛ̂-á sõ̀ mɛ yĩ́nntɛ̃̀nɔ́lɛ, tɛ́ ǹ ku dùkù wɛ sɛ̃́, à nɛ: «Gbɩ yõ, dĩ́ mɛ̀nɛ, Liyel pi ye ńtyɩ̃́nɔ sõ̀ ǹnɛ.»

40 Syɔ́ yísyɔ́ tɔ sõ̀ mɛ yĩn tɛ̃ fɩ́ɩ́, mɛ n yah. Pépi wrɔ́ sɔkɔ Makadala kwil Mari, ànɛ̂ Mari nɛ̂-á Nsyakɩ pir ànɛ̂ Yose yṹnɛ, ànɛ̂ Salome sõ̀ mɛ. 41 Pépi ye sõ̀ Yesu sõ̀ tɛ̃, ǹ tõ̀lɛ n pɩ Kalile sɔkɔ. Syɔ́ kwĩnki yísyɔ́ tɔ sõ̀ yuku ǹnɛ Yerusalɛmɩ sɔkɔ.

Yesu yɩ̃́nɔ́lɛ diki sɔkɔ

42 Pǎh Yesu ko mɔ sṍ nɛ̂ ńvɩ̃́nɛ, ké dèndal ye sõ̀ pɩ *Nsyifunɔ *mɩ mɩ yòhlɛ. 43 Arimatɩ kwil nɛ yɔ́ sõ̀ mɛ, pè n ye Yosɛfulɛ. Ǹmɔlɛ, Nsyifunɔ tukey tùkèpu sɔkɔ nɛ pèpɛy yɔ́ ye sõ̀ ǹnɛ. Ǹmɔ tɔ sõ̀ mɛ *Liyel tɔ̃́rɩ́ pɔ́nɔ́lɛ n syɩkɩ. Ǹmɔ ǹ nɩ syãh, à kyɩ Yesu lékó ni *Pilati tyɩ́ nɛ, à ǹnɛ pé kɔ̃, pé kyɩ à yɩ̃. 44 Pilati-á noh nɛ, Yesu-á núkú ku tɛ, kè ǹ yáh-ńsah tyɛ. À sràsyíbí yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ ye pɔ piki yah nɛ, ǹ kúnɔ́ di se mo nɩ? 45 Wǎh ké gbɩ noh tɛ sràsyíbí yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ tyɩ́, à mó wɛ̃̀kɩ̀lɛ Yosɛfu kɔ̃ nɛ, à kyɩ Yesu lékó tɔkɔ. 46 Képah sɔkɔ, Yosɛfu kyɩ fwɔ̀pĩn dwe. À kyɩ Yesu lékó dɛ *dahnɩ yõ, tɛ́ à plo fwɔ̀pĩn mɛ̀ sɔkɔ, à dah mɔ diki sɔkɔ, nɛ̂-á tũ tɛkɩ sɔkɔ, tɛ́ dáh-ǹgbɛ̃ yɔ́ pil pɔ vike ké yah. 47 Légbĩ́nɛ, Makadala Mari ànɛ̂ Yose yṹ Mari mó Yesu dáhnmɔ-ńsah yah pɔkɔ mɔ sah.

16

Yesu yuku wil diki sɔkɔ

1 *Mɩ mɩ yòh-á sɔkɔ, Makadala Mari, ànɛ̂ Nsyakɩ yṹ Mari, ànɛ̂ Salome kyɩ làsèkwěl dwe Yesu yõ mɔ mɔ tɛ̃̀nɛ. 2 Dimasyi sṍ séngbɔ̃́ púsɔ́, gbĩ gbo gbĩ́nɛ, pè yuku diki yõ. 3 Syɔ́ nɔ́pi mɛ n yo wɛ̃ tyɩ́ nɛ, nɛ̂ se kɩ dáh-ǹgbɛ̃ mɛ̀ yɩkɩ mɔ pé kɔ̃ nɩ? 4 Tɛ́ pǎh nɛ, pé yah, pè dáhkɩ̀ mɛ̀ wɛ pílntonɔlɛ diki yah sɔkɔ. 5 Pè de yuku diki sɔkɔ, tɛ́ kyɩ kètɛ̃̀npìkì yɔ́ wɛ, à mɛ fwɔ̀mɔ̀npíkí mɔ kɔ̃ tɛ̃ gbõ̀yõ̀ sõ̀lɛ. Tíkí pè kah tɛ̃. 6 Tɛ́ kètɛ̃̀npìkì mɛ̀ mɛ yo pé tyɩ́: «Yé káh tíkí pɩ! Nasarɛti Yesu ye yé n yah n kɔ̃, nɛ̂-á pè syɩ *dahnɩ yõ. À yuku wil diki sɔkɔ. À náh mɛ ásõ̂. Yé pɔ yah ǹ sɛ̃́-ńsahlɛ. 7 Yé kyɩ yo Pyɛrɩ ànɛ̂ pé no tɛ́lɔ́ tyɩ́ ńkɛ̃, wǎh mɛ pélɛ n syɩkɩ Kalile sɔkɔ, sɔ̃́-á lésõ à kè yo sah pé tyɩ́.» 8 Syɔ́ nɔ́pi-á képah noh sɛ̃́, pè wil diki, à to sɔkɔ wil syahrɩ sɔkɔ tíkí tɛ̃̀ tyɩ́. Pè náh mɛ n yo n mɔ nɛ tyɩ́, tíkí kàhntɛ̃nɔ tɛ̃̀ tyɩ́.

Yesu ǹ gblɔ̌ynɛ Makadala Mari wɛ̃kɩ

[ 9 Dimasyi sṍ séngbɔ̃́ púsɔ́, Yesu yuku wil diki sɔkɔ. À ǹ gblɔ̌ynɛ Makadala Mari ǹgbò wɛ̃kɩ, wǎh lésõ *sétã̀n kwǎrninɔ yĩni wilki pi nɛ̂ sɔkɔ. 10 Makadala Mari kyɩ kè yo Yesu *tõ̀ sã́hpú tyɩ́. À kyɩ pé wɛ kũ yèkwɔrɩ gbní sɔkɔ. 11 Pǎh noh, Mari n yo pé tyɩ́ nɛ: «Yesu mɛ ǹ vilɛ! Ńmɔ ye à wɛ!», pè náh sɛ̃ ǹ yõ.

Yesu ǹ gblɔ̌ynɛ ǹ tõ̀ sã́hpú nɛ́pĩ̂ nímí wɛ̃kɩ

12 Képah náh, Yesu *tõ̀ sã́hpú nɛ́pĩ̂ nímí sõ̀ mɛ kwílpír yɔ́ wɛ̃̀kɩ̀ tɛ̃. Pǎh mɛ kénɛ wɛ̃̀kɩ̀ yõ, Yesu ǹ gblɔ̌ynɛ pè wɛ̃kɩ dùkù yɔ́lɛ.* 13 Pè pé syɩ kyɩ ké yah yo pé no tɛ́lɔ́ tyɩ́, tɛ́ pépi tɔ náh tɔ̃ sɛ̃ pé yõ.

Yesu ǹ gblɔ̌ynɛ ǹ tõ̀ sã́hpú nɛ́pĩ̂ gbɔ̃núkú wɛ̃kɩ

14 Sépi pól sɔ́kɔ́ntɛnɔ náh, Yesu ǹ gblɔ̌ynɛ ǹ *tõ̀ sã́hpú nɛ́pĩ̂ gbɔ̃núkú wɛ̃kɩ pé yõke yõ gbĩ́nɛ. À pé yahlɛ n yo pé níkí sékélkè, ànɛ̂ pé tir yõ sɛ̃́-ńkɛ̃̂ yĩnnɛ. Pǎh sɔ̃́npɩ yahle pé vi wɛ́pú yõ sɛ̃́nɔ́lɛ pé kṹntɛnɔ náh. 15 Képah sɔkɔ, à yo pé tyɩ́: «Yé kyɩ nɩ̀vɩ̀nɩ̀ wɛy sã́nnɛ n yah n yo n kɔ̃ kèkõyṍ névye pól tyɩ́. 16 Névi nɛ̂-à sɛ̃ ké yõ tɛ́ *wèlnwìlkìnɔ́ wɛ, ǹmɔ kɩ pwah. Tɛ́ nɛ̂-à sɛ̃ ńkɛ̃̂nɛ ké yõ, ǹmɔ kɩ wũ ké sɔkɔ. 17 Tɛ́ nónó-á sɛ̃ ké yõ, yé kɩ pè pɩ̃ pé tyípɩ́nɔ́ sɔkɔ: Pè kɩ *sétã̀nnɛ n yĩni n wilki névye sɔkɔ ńmɔ yĩn yõ, tɛ́ kɩ wɛlɔ snɔ́lɛ n wɛkɩ, 18 tɛ́ kɩ fɛ̃ wahy tɛ̃ pé gbõ̀lɛ, tɛ́ kɩ fɛ̃ kwâh pèkè wɔ, tɛ́ kè náh tir yɔ́ pɩ n pi pé sɔkɔ. Ànɛ̂ pàh pé gbã̀n sah yámpú yõ, pè kɩ dɛ.»

19 Tɛ̃̀-ǹgbɛ̃ Yesu-á yo tɛ sɛ̃́, à yɔ̃ dɔkɔ sɔkɔ yĩ̂nyõ, à kyɩ kɔ̃ tɛ̃ Liyel gbõ̀yõ̀ sõ̀. 20 Képah náh, tõ̀ sã́hpú mɛ kyɩ tyah nɩ̀vɩ̀nɩ̀ wɛy sã́nnɛ n yo n kɔ̃ ywɔ̃ ywɔ̃ pól sɔkɔ. Tɛ̃̀-ǹgbɛ̃ sõ̀ mɛ pélɛ n yohnɩ mɔ kénɛ tõ̀ sɔkɔ, mɛ gbǐl tyilɛ n pɩ, tyi nónó-á n wɛ̃kɩ nɛ gblɔ-á pé wɛlɔlɛ.]

* 1:3 1.3 - Yah n tɛ Yesayi 40.3 sɔkɔ.

† 1:14 1.14 - Képah yah kɩ n yo n pi Markɩ 6.17 ànɛ̂ 18 sɔkɔ.

* 2:22 2.22 - Pè sõ̀ ni ànɛ̂ wɔ wɔ yîlɛ n mɔ pilki sɔkɔ ǹgbòlɛ.

† 2:26 2.26 - Yah n tɛ 1 Samuwɛl 21.2-7 sɔkɔ.

* 4:12 4.12 - Yah n tɛ Yesayi 6.9 ànɛ̂ 10 sɔkɔ.

* 7:7 7.6 ànɛ̂ 7 - Yah n tɛ Yesayi 29.13 sɔkɔ.

* 8:34 8.34 - Dahnɩ twáhnɔ́ n wɛ̃kɩ nɛ, á á vi sah á min kɔ̃ kɔ̃ tɛ̃̀nɛ Yesu tyɩ́ kɔ̃lɛ.

* 10:19 10.19 - Yah n tɛ Ekisode 20.12-16 sɔkɔ.

* 11:17 11.17 - Yah n tɛ Yesayi 56.7 sɔkɔ.

* 12:11 12.10 ànɛ̂ 11 - Yah n tɛ Yɩ̀gbɩ̀nɩ̀ 118.22 ànɛ̂ 23 sɔkɔ.

† 12:19 12.19 - Yah n tɛ Deteronɔmɩ 25.5-10 sɔkɔ.

‡ 12:26 12.26 - Yah n tɛ Yɛkisɔdi 3.6 sɔkɔ.

§ 12:27 12.27 - Nónó-á ku sɔkɔ di mónɔ́lɛ, kàh yo nɛ, Liyel-á pɩ pépi Liyellɛ, képah n wɛ̃kɩ nɛ, pǎh mɛ min sɔkɔ. Tir yɔ́ náh, Liyellɛ, kyɩ̂ Liyel náh ǹnɛ.

* 12:30 12.29 ànɛ̂ 30 - Yah n tɛ Deteronɔmɩ 6.4 ànɛ̂ 5 sɔkɔ.

† 12:31 12.31 - Yah n tɛ Levitiki 19.18 sɔkɔ.

‡ 12:36 12.36 - Yah n tɛ Yɩ̀gbɩ̀nɩ̀ 110.1 sɔkɔ.

* 14:27 14.27 - Yah n tɛ Sakari 13.7 sɔkɔ.

† 14:62 14.62 - Nɛ̂-á Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyo-ò yo sah Daniyɛl 7.13 sɔkɔ, Yesu nɛ, pé gblɔ̌y tyɩ́-á pé n yo.

* 15:28 15.28 - Képah sõ̀ yo Yesayi 53.12 sɔkɔ.

* 16:12 16.12 - Képah ye yo dal mɔ Luki 24.13-35 sɔkɔ.

Likyi

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

Likyi-á nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir nɛ̂ wãrkɩ Yesu tyɩ́ sɔkɔ

1

Likyi-á nɛ̂ yo ǹ sɛ́bɛ́y tyɩ́ yõ

1 Ń dĩ́ Tewofil, tyi nónó-á pɩ á wrɔ́, névye náhnáh tyah mɛ sélɛ n wãrkɩ. 2 Pè sè wãrkɩ, sɔ̃́-á tàrfyɔ̀nɔ́ yo sélɛ á tyɩ́, pépi nónó-á sõ̀ wɛ sélɛ sé tyah gbĩ́ dùkùlɛ, tɛ́ sõ̀ mɛ Liyel wɛy yópúlɛ. 3 Képah ye, ńmɔ tɔ mɛ tyi nɔ́pi nɩ́y tɛ̃ pallɛ, nónó-á pɩ, à tɔkɔ ké tyah gbĩ́ tyɩ́. Tɛ́ mɛ ké tyɩ́ nɛ, ńmɔ tɔ sè wãrkɩ ǹ kɔ̃ sé wɛ̃̀kɩ̀ yõ, sǎh pɩ syɩ wɛ̃ tyɩ́ sɔ̃́, ń dĩ́ Tewofil. 4 Képah sɔkɔ, á kɩ pɩ̃ nɛ, wáh kwɔ́nɔ́ nɛ̂ wɛ, gbɩ-á kélɛ.

Yĩ̂nyõ tɛ̃ntõ̀ yɔ́ pɔ Wèlnwìlkì-ò Nsyɔ̃ dúbínɔ́ tyɩ́ yo sah

5 Yerɔdɩ-á sõ̀ mɛ yõ̀tɛ̃̀nɛ Yude kwil yõ sɔkɔ gbĩ́ nɛ̂nɛ, sárká wìlkìpu yõ̀tɛ̃̀ yɔ́ sõ̀ mɛ, pè n ye Nsakarɩlɛ. Sárká wìlkìpu yõ̀tãm nónó-á sõ̀ Abya tĩ̀nkìlɛ, pépi sɔkɔ nɛy yɔ́ ye sõ̀ ǹnɛ. Ǹ kyɩ Yelisabɛtɩ tɔlɛ sõ̀, sárká wìlkìpu yõ̀tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Arõ náh nɛy ye ǹnɛ. 6 Pé nímí sõ̀ mɛ nɛ́gblɔ́lɛ Liyel yah. Pè sõ̀ mɛ Liyel tyi kõ̀nsàhnɔ́ póllɛ n pɩ, tɛ́ mɛ ǹ tyíyónè pól tɛ̃ yĩ́ĩ́. 7 Ǹtɛ, pé nímí sõ̀ dye tɛ, Yelisabɛtɩ náh sõ̀ fɛ̃ pi wɛ n pi, képah ye pi náh sõ̀ mɛ pé tyɩ́.

8 Sṍ yɔ́lɛ, Nsakarɩpi tĩ̀nkì tõ̀ pɩ gbĩ́-á pɔ nɔ, à sõ̀ mɛ tõ̀lɛ n pɩ Liyel yah pélɛ. 9 Pǎh dar tɛ́ sã́hntɔkɔnɔlɛ n pɩ sɔ̃́, kè sõ̀ pɔ yɩ̃nɛ ǹmɔlɛ. À sõ̀ yɩ̃nɛ à de Liyel wɔ̀kɔ̀ ǹgbɛ̃ sɔkɔ, à sèkukuri pãn pèpɛy sukɛ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Liyel yah sɔkɔ. 10 Légbĩ́nɛ, tɔ́wû pól sõ̀ mɛ Liyellɛ n ni kégbɔ́ sɔkɔ, wǎh wɔ̀kɔ̀lɛ n yɔ̃ gbĩ́ nɛ̂nɛ. 11 Wǎh mɛ képah sɔkɔ, yĩ̂nyõ tɛ̃ntõ̀ yɔ́ wil ǹ yah, tɛ́ mɛ yĩn tɛ̃ wɔ̀kɔ̀ yɔ̃ yɔ̃ kwâh gbõ̀yõ̀ sõ̀lɛ. 12 Nsakarɩ-á à wɛ gbĩ́ nɛ̂nɛ, tíkí à tɛ̃, ǹ lékã́m fɛ̃kɩ. 13 Ǹtɛ, yĩ̂nyõ tɛ̃ntõ̀ mɛ̀ yo ǹ tyɩ́: «Nsakarɩ, káh tíkí pɩ, á Liyel nínɔ́ ye tɛ̃. Á kyɩ Yelisabɛtɩ kɩ dĩ́npir dubi á tyɩ́, tɛ́ á kɩ ǹ yĩn sah Nsyɔ̃nɛ. 14 Ǹ dúbínɔ́ kɩ pɩ nɩ̀vɩ̀nɩ̀ ǹgbɛ̃nɛ áwɔ ànɛ̂ névye náhnáh tyɩ́, 15 ǹ nɛ́-ǹgbɛ̃ pɔ́npɩnɔ yĩnnɛ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Liyel yah. À náh dìvɛ̃ wɔ n pi, à náh tɔ̃ kònɔ́ yɔ́ ńtɛ̃ wɔ n pi, tɛ́ kɩ mɛ yúkúnɔ́lɛ Liyel Mírkí tǎhkɩ̀lɛ ǹ dúbí-ńkɛ̃̂ gbĩ́ dùkùlɛ. 16 À kɩ pɔ Yisrayel névye náhnáh kɔ̃, pè kɩ pé syɩ pɔ pé Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Liyel tyɩ́. 17 À kɩ n kɔ Liyel yah Yeli pɩ dùkù ànɛ̂ ǹ tǎhkɩ̀lɛ ǹ sɔkɔ. À kɩ pɔ súbí ànɛ̂ pé wɛ̃́npì wrɔ́ tɔ̃ sah, tɛ́ kɩ nòhnɩ̀-ǹkɛ̃̂pú vi mɔ pɩ nòhnɩ̀pulɛ. À kɩ névye tɔ̃ sah vi mɔ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ kɔ̃.»

18 Wǎh yo sɛ̃́, Nsakarɩ yo ǹ tyɩ́ nɛ, péwɔ ànɛ̂ pé kyɩlɛ, pé nímí-á dye tɛ. Kǎh pɩ sɛ̃́, sɔ̃́ se pé kɩ fɛ̃ pɩ̃ nɛ, gbɩ-á à yo nɩ? 19 Képah sɔkɔ, yĩ̂nyõ tɛ̃ntõ̀ yo ǹ tyɩ́: «Kabrɛlɩ ye ńmɔlɛ, nɛ̂-á n yĩn Liyel yah, à ǹ tõ̀lɛ n pɩ. À ń tɛkɩ mɔ nɛ, mé pɔ nɩ̀vɩ̀nɩ̀ wɛy mɛ̀ yo á tyɩ́. 20 Ǹtɛ yah, á náh sɛ̃ ń wɛlɔ yõ. Tɛ́, sè kɩ mó tɔ̃ pɔ n pɩ n tũ n pi sé gbĩ́ sɔkɔ. Képah ye, á vyãh kɩ gbɩ tɛ̃, á náh tɔ̃ fɛ̃ n wɛkɩ n pi fɔ́ɔ́, kɩ pɔ nɔ tyi nɔ́pi pɩ́ntũ sṍ tyɩ́.»

21 Légbĩ́nɛ, tɔ́wû sõ̀ mɛ Nsakarɩlɛ n syɩkɩ. Tɛ́ ǹ kàhnmonɔlɛ Liyel wɔ̀kɔ̀ ǹgbɛ̃ sɔkɔ, képah sõ̀ mɛ pé gbã̀n du. 22 Ǹtɛ, Nsakarɩ-á pópó n wil, à náh mɛ fɛ̃ n yo n mɔ pé tyɩ́. Kǎh pɩ sɛ̃́, no pɩ̃ nɛ, gbǐl tir yɔ́-á wil ǹ yah Liyel wɔ̀kɔ̀ ǹgbɛ̃ sɔkɔ. À sõ̀ mɛ ǹ gbã̀n ólɛ n pɩ n mɔ pé tyɩ́, tɛ́ mɛ wɛkɩ kwlɔ.

23 Képah náh, ǹ tõ̀ pɩ́nɔ́ sèpĩ̀n-á pɔ tũ Liyel tyɩ́, à ǹ syɩ yuku ǹ gbô. 24 Kénɛ sèpĩ̀n sɔ́kɔ́ntɛnɔ náh, ǹ kyɩ Yelisabɛtɩ kúrkì tɔkɔ, tɛ́ kè wɔ̃bɩ ńwɔ̃́lɔ́ kwlɔ́. À sõ̀ mɛ n sõ nɛ: 25 «Yah, pèpɔrɩ nɛ̂-á Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Liyel pɩ ń tyɩ́ yɔ̀. À ye ńtyɩ̃́nɔ yah dah mɔ ń tyɩ́ sɔkɔ núkúnúkú, à ń sen tɔkɔ to ń yõ névye yah.»

Yesu dúbínɔ́ tyɩ́ yónsàhnɔ́lɛ Mari tyɩ́

26 Képah náh, ńwɔ̃́lɔ́ kénúkò sɔ́kɔ́ntɛnɔ náh, Liyel tɔ̃ ǹ yĩ̂nyõ tɛ̃ntõ̀ Kabrɛlɩ tõ kwil yɔ́ sɔkɔ, nɛ̂-á pè n ye Nasarɛtɩlɛ, Kalile sétáh yõ. 27 À à tõ yɛ̃́ndyɩ́kɩ̀ yɔ́ tyɩ́, nɛ̂-á sõ̀ mɛ gbɩ̃́nɔ́lɛ Davidi náh nɛy Yosɛfu tyɩ́. Yɛ̃́ndyɩ́kɩ̀ mɛ̀ yĩn ye sõ̀ Marilɛ. 28 Wǎh kyɩ, à de yuku Mari tnɔ̂, tɛ́ yo ǹ tyɩ́: «Mé wɛkɩ á tyɩ́ Mari. Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Liyel mɛ pèpɔrɩ yɔ́ tɔ̃ sah pɩ á tyɩ́, à mɛ álɛ.»

29 Mari-á kénɛ wɛlɔ noh sɛ̃́, ǹ gbã̀n du. À sõ̀ mɛ n sõ ǹ fɔkɔ nɛ, yõ nɛ̂ yõ se à pɔ wɛkɩ mɔ pé tyɩ́ sɛ̃́ nɩ? 30 Képah sɔkɔ, yĩ̂nyõ tɛ̃ntõ̀ yo ǹ tyɩ́: «Mari, pèpɔrɩ ye Liyel n pɩ á tyɩ́ ǹ nɩ̀gbɛ̀kɩ̀ sɔkɔ. Káh n yɛ kè pɩ tíkí tirlɛ á tyɩ́. 31 Yah, á kɩ kúrkì tɔkɔ, kɩ dĩ́npir yɔ́ dubi, tɛ́ kɩ ǹ yĩn sah Yesulɛ. 32 À kɩ pɩ nɛ́-ǹgbɛ̃nɛ Liyel yah. À kɩ n ye yõ̀tah Liyel pilɛ. Tɛ́ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Liyel kɩ à kɔ̃, à kɩ tɛ̃ kwil yõ ǹ náh nɛy Davidi sɔ̃́. 33 À kɩ n wũ n pi Yisrayel kwil pól yõ gbĩ́mɛgbĩ́. Ǹ yõ̀tɔ̃rɩ́ náh tyɛ yah n pi póllɛ.» 34 Wǎh yo sɛ̃́, Mari à piki yah nɛ, ǹtɛ, pé náh se dĩ́ tyɩ́ pɩ̃. Sɔ̃́ se kè kɩ pɩ, tɛ́ pé kɩ kúrkì tɔkɔ nɩ? 35 Yĩ̂nyõ tɛ̃ntõ̀ mɛ tɔ̃ yo ǹ tyɩ́: «Liyel Mírkí kɩ tiki á yõ, tɛ́ yõ̀tah Liyel tǎhkɩ̀ kɩ fɔkɔ tũ á yõ fob sɔ̃́ mɔ. Képah ye, pi nɛ̂-á á kɩ n dubi n pi, à kɩ mɛ pèkè kɛ̃́nɛ ǹ sɔkɔ, tɛ́ kɩ n ye Liyel pilɛ. 36 Yah, á wɔ̀kɔ̀ nɛy Yelisabɛtɩ, nɛ̂ tyɩ́-á no yo tũ nɛ, píkã́n sê-á ǹnɛ, à mɛ kúrkì tɔkɔ ǹ dyèntɛnɔ náh, ké ńwɔ̃́lɔ́ kénúkò-ò ye yɔ̀. À kɩ n dubi n pi dĩ́npirlɛ. 37 Á náh wɛ di, Liyel tɛ̃ wɛ tyi pól tyɩ́.» 38 Wǎh yo tɛ, Mari tɔ̃ ǹ syɩ yo ǹ tyɩ́: «Ńmɔ mɛ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Liyel tyɩ́ yõ. Wáh yo sɔ̃́, Liyel kè pɩ sɛ̃́ ń tyɩ́.» Képah náh, yĩ̂nyõ tɛ̃ntõ̀ ǹ syɩ sɔkɔ.

Mari kyɩ́nyahnɔlɛ Yelisabɛtɩ tyɩ́

39 Kénɛ sèpĩ̀n sɔkɔ, Mari yuku sɔkɔ súú ymɔ yõ, Yude kwil yɔ́ sɔkɔ. 40 À kyɩ de Nsakarɩ gbô, tɛ́ wɛkɩ mɔ Yelisabɛtɩ tyɩ́. 41 Yelisabɛtɩ-á Mari wɛ́kɩ́nmɔnɔ noh, piri núkú kah werke ǹ fɔkɔ sɔkɔ. Képah sɔkɔ, Yelisabɛtɩ mɛ yuku Liyel Mírkí tǎhkɩ̀lɛ, 42 tɛ́ yo ǹ tyɩ́ yĩ́npɔ̃́ ǹgbɛ̃nɛ nɛ: «Sãm mɛ mɔ́nɔ́lɛ á sɔkɔ, à kal syɔ́ póllɛ. Ànɛ̂ sãm mɛ mɔ́nɔ́lɛ á fɔkɔ táh piri tɔ sɔkɔ. 43 Nɛ́dúkú nɛ̂ mɛ ńmɔ tɛ̃̀ tɔlɛ, tɛ́ ń Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ yṹ kɩ pɔ n yah ń tyɩ́? 44 Á náh wɛ di, máh fyɔ̀ á wɛ́kɩ́nmɔnɔ noh ńyãh, nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tɛ̃̀ tyɩ́, piri núkú kah werke ń fɔkɔ sɔkɔ. 45 Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ mɛ á tyɩ́, áwɔ nɛ̂-á sɛ̃ ké yõ nɛ, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Liyel-á nɛ̂ yo, kǎh kɩ pɩ tũ.»

Liyel yĩn gbílkínɔ́lɛ Mari tyɩ́ yɩ̀gbɩ̀nɩ̀ sɔkɔ

46 Képah sɔkɔ, Mari nɛ:

«Ńmɔ mɛ ń nɩ dal mɔ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Liyellɛ n gbilki,

47-48 Ń Pwáhnmɔ-ò Liyel fɛ̃ syi yah dah mɔ ń tyɩ́ sɔkɔ.

Képah ye, ń nɩ mɛ vɩ́nɔ́lɛ ǹ yĩnnɛ.

Ńmɔ nɛ̂-á mɛ ǹ tyɩ́ yõ, mɛ ń gblɔ̌ynɛ n tiki n mɔ ǹ yah sɔkɔ.

Gbɩ yõ, à tɔkɔ núkúnúkú tyɩ́, knɔ knɔ pól kɩ pɔ n yo n pi nɛ,

máh yèvɩnɩ wɛ.

49 Tyi pól tyɩ́ tɛ̃́nwɛ-ò Liyel ye tyí-ǹgbnɔ pɩ ńmɔ tyɩ́,

ǹ yĩn ye Kètɔ̀kɛ̃́ Liyellɛ.

50 Ǹ nɩ̀gbɛ̀kɩ̀ kɩ mɛ tɔ̃̀nmɔnyukunɔlɛ knɔ knɔ pól yõ tyɛ́-ńkɛ̃̂nɛ, nónó-á ǹ yah tíkílɛ n pɩ.

51 À ǹ gbõ̀ tǎhkɩ̀lɛ tõ̀ pɩ:

Gblɔ̌y gbílkínɔ́ sõnɔ-á mɛ nónó sɔkɔ,

à pè karkɩ.

52 À yõ̀tãm tiki mɔ pé tɔ̃́rɩ́ klǒ yõ,

tɛ́ gblɔ̌y tíkínmɔpu dɔkɔ mɔ.

53 À yõ yõ yîlɛ kwɛ́ndébé kɔ̃ yĩ́ĩ́,

tɛ́ tahbɩ fĩn mɔ pè sɔkɔ pé gbã̀n kúkɔ́lɛ.

54 À Yisrayel névye yohnɩ mɔ,

pépi nónó-á mɛ ǹ tyɩ́ yõ.

Ǹ dyɔ náh fwɔ ǹ nɩ̀gbɛ̀kɩ̀ pɩ́nɔ́lɛ,

55 à yuku Abrahmɩ ànɛ̂ ǹ náh tãn tĩ̀nnɛ tyɛ́-ńkɛ̃̂nɛ, wǎh sõ̀ ǹ vyãh kɔ̃ sɔ̃́ á súbí ǹgbò tãn tyɩ́.»

56 Képah sɔkɔ, Mari tɛ̃ Yelisabɛtɩlɛ, à ńwɔ̃́lɔ́ tɔ̃́nɔ́ kénkɔ̃ pɩ. Képah náh, à ǹ syɩ sɔkɔ ǹ tĩ̀nnɛ.

Wèlnwìlkì-ò Nsyɔ̃ dúbínɔ́lɛ

57 Képah sɔkɔ, Yelisabɛtɩ dubi gbĩ́-á pɔ nɔ, à dubi dĩ́npirlɛ. 58 Ǹ tnɔ̂ tɛ̃̀pu, ànɛ̂ ǹ wɔ̀kɔ̀ tãn-á noh nɛ, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Liyel-á pèpɔrɩ ǹgbɛ̃ pɩ ǹ tyɩ́, pè à tahlɩ pè ké nɩ̀vɩ̀nɩ̀ pɩ. 59 Ǹ dúbínɔ́ sèpĩ̀n kwǎrtɔ̃́-ò sṍlɛ, pè pɔ piri kõ̀-ǹsah, tɛ́ mɛ n yah n kɔ̃ ǹ sú yĩn dyɩ́-ńsahlɛ ǹ tyɩ́, nɛ̂-á Nsakarɩlɛ. 60 Ǹtɛ, ǹ yṹ mɛ yo pé tyɩ́ nɛ: «Ɔ̃́ɔ̃, à kɩ n ye Nsyɔ̃nɛ.» 61 Pè mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ, ǹgbǒ ǹ wɔ̀kɔ̀ nɛy yɔ́ ńtɛ̃ yĩn náh mɛ sɛ̃́ dɛ́. 62 Tɛ́ mɛ kwásɩ́ pɩ piri sú tyɩ́ nɛ, yĩn nɛ̂ se à kɩ sah à kɔ̃ nɩ? 63 Képah sɔkɔ, à pè kɔ̃, pè sésár sɛ́nɔ́ yɔ́ tɔkɔ pɔ à kɔ̃, à wãrkɩ mɔ ké yõ nɛ: «Nsyɔ̃ ye ǹ yĩnnɛ.» Képah pé pól gbã̀n du. 64 Nɛ́npɔ́ swɔ, Nsakarɩ nɛ́npɔ́rɩ́ dɛ mɔ, ǹ vyãh gbɩ́nɔ́ tyɛ, à tyah n wɛkɩ, à Liyel yĩnnɛ n gbilki. 65 Kǎh pɩ sɛ̃́, tíkí de pé tnɔ̂ tɛ̃̀pu pól sɔkɔ, tɛ́ no sõ̀ mɛ tyi nɔ́pi póllɛ n yãh n kɔ̃ Yude ymɔ yõ kwlo pól sɔkɔ. 66 Tɛ́ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Liyel sõ̀ mɛ ǹnɛ. Képah ye, nónó pól-à sõ̀ tyi nɔ́pi noh, pě sè tɛ̃ n sah pé nnɔ sɔkɔ, ǹ tɛ́ nɛ mɛ wɛ̃nɛ n piki n yah nɛ ńkɛ̃́, piri mɛ̀ se kɩ pɔ n pɩ n pi nɛ́dúkú nɛ̂nɛ nɩ?

Liyel yĩn gbílkínɔ́lɛ Nsakarɩ tyɩ́ yɩ̀gbɩ̀nɩ̀ sɔkɔ

67 Képah sɔkɔ, piri sú Nsakarɩ Liyel Mírkí tǎhkɩ̀ wɛ, tɛ́ mɛ Liyel tɛ̃ntõ̀ wɛlɔlɛ n syi n yo nɛ:

68 «Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ nɛ̂-á Yisrayel Liyellɛ, ǹ yĩn nɛ n gbilki,

ǹmɔ nɛ̂-á pɔ ǹ no yohnɩ mɔ, à pè wilki yɔ̃rɩ sɔkɔ,

69 tɛ́ mɛ Pwáhnmɔ-ò tǎh wilki mɔ á kɔ̃,

à wil ǹ tõ̀npɩ dĩ́ Davidi náh tãn sɔkɔ.

70 Képah ye lésõ à ǹ tɛ̃ntõ̀ syínyopu kɔ̃, pè yo sah di mónɔ́lɛ nɛ,

71 páh kɩ á syi pwah mɔ á pěltãn tyɩ́,

tɛ́ kɩ á wilki á dyɔ yɔ́pú gbõ̀.

72 À á súbí ǹgbò tãn nɩ gbɛ yĩ́ĩ́.

Ǹ dyɔ náh fwɔ ǹ yégbékè kwrɔ́nmɔnsàhnɔ́ tyɩ́lɛ pélɛ.

73 À sõ̀ ǹ wo á ǹgbò sú Abrahmɩ tyɩ́ nɛ,

74 páh kɩ á tɛ̃ syi á pěltãn gbõ̀,

á kɔ̃ á fɛ̃ tõ̀lɛ n pɩ pé tyɩ́ tíkí kɛ̃́nɛ,

75 á mó pɩ nɛ́gblɔ́lɛ yályál pé yah,

á min pól sɔkɔ.

76 Tɛ́ áwɔ tɛ̃̀ wɔlɛ, ńmɔ pi, á kɩ pɔ n kɔ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ yah sɔkɔ,

kɩ ǹ wã̀l tɔ̃ n sah n pi.

Képah ye, pè kɩ álɛ n ye ‹Yõ̀tah Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyo-òlɛ›.

77 Tɛ́ kɩ ǹ no kɔ̃ pè kɩ pwáhnmɔnɔ dùkù pɩ̃,

pé tyípêl yɔ̃̀nmɔnɔ gbõ̀ yõ.

78 Ápi Liyel nɩ̀gbɛ̀kɩ̀, ànɛ̂ ǹ tɔ̃́nsàhnpɩnɔ gbõ̀ yõ,

à kɩ kyòo mɔ á yõ kɩ wil yĩ̂nyõ gbĩ́ sɔ̃́ gbo,

79 kɩ pɔ kyòolɛ névye kɔ̃, nónó-á mɛ kũ fɛ̃́ntũ̂ tíkí sɔkɔ,

tɛ́ kɩ á yey vi mɔ yèvɩnɩ wɛ̃̀kɩ̀ yõ.»

80 Tɛ́ Nsyɔ̃ tɛ̃̀ wɔ sõ̀ mɛ n kyãh, ànɛ̂ ǹ lékã́m mɛ n yɩkɩ n mɔ n yuku. À sõ̀ mɛ tɛ̃ gbɛ̃́nnɩ sɔkɔ pópó, à pɔ syɩ ǹ gblɔ̌y wɛ̃́kɩ́nɔ́ gbĩ̀yĩ̀kì tyɩ́ Yisrayel névye yah.

2

Yesu tɛ̃́nwɛnɔ n wil ńyãh?

1 Kénɛ tyi pɩ gbĩ́nɛ, Wromɛnɔ yõ̀tɛ̃̀ Wokusti kwní kɔ̃ nɛ, pè pé tɔ̃́rɩ́ mɛ́-ńtã̂n névye pól yãh pé dan pɩ̃. 2 Kénɛ névye yã́hnɔ́ gben pɔ Krinisi wɛ Siri kwlo pól yah yétɛ̃̀nɛ. 3 Képah tɛ̃̀nɛ, no pól sõ̀ mɛ pé yninɛ n wãrkɩ n pɔ pé súbí kwlo sɔkɔ. 4 Tɛ́ Yosɛfulɛ, yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ Davidi náh nɛy ye sõ̀ ǹnɛ. Kǎh pɩ sɛ̃́, ǹ tɔ mó wil Nasarɛtɩ kwil, Kalile sétáh yõ, à yuku Yude kwil yɔ́ sɔkɔ, pè n ye Betlɛmɩnɛ, yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ Davidi dúbí-ńsah. 5 Tɛ́ Yosɛfu kyɩ Mari sõ̀ mɛ kúrkìlɛ, pǎh n yuku pé yni wã́rkɩ́-ńsah gbĩ́ nɛ̂nɛ. 6 Pǎh kyɩ yĩni tɛ̃, pè sõ̀ mɛ sɛ̃́ nɛ́npɔ́, tɛ́ Mari dubi sṍ nɔ. 7 Képah sɔkɔ, pè tɛ̃̀-ǹsah yah kwlɔ nɛ́pân twáh-ńsah, tɛ́ kyɩ tɛ̃ yípɛ̂y sɛ̃́-ńsah. À ǹ pígben dubi dĩ́npirlɛ, tɛ́ à plo fwɔ gbrólɛ, à snɛkɩ mɔ yípɛ̂y yõ yõ dú yɔ́ sɔkɔ.

Yĩ̂nyõ tɛ̃ntõnè wìlnmɔnɔlɛ képyɛ́nfɛ̃bɩ yõ

8 Légbĩ́nɛ, Betlɛmɩ kwil gbɔ̀pɔ yɔ́lɛ, képyɛ́nfɛ̃bɩ yísyɔ́ sõ̀ mɛ n sõ gbãn sɔkɔ, à pé képyɛ́nɩ̀nɛ n syɩkɩ. 9 Pè mɛ tɛ̃̀nɔ́lɛ, tɛ́ yĩ̂nyõ tɛ̃ntõ̀ yɔ́ pɔ wil mɔ pé yõ. Nɛ́npɔ́ swɔ, Liyel tɔ̃́rɩ́ núkú tyah pól piki pěrr pé yõ. Tíkí mɛ pè kah tɛ̃. 10 Yĩ̂nyõ tɛ̃ntõ̀ mɛ yo pé tyɩ́: «Yé káh tíkí pɩ! Kwil pól nɩ̀vɩ̀ tir pèpɛy yɔ́ ye mé pɔ yó-ńsah yé tyɩ́. 11 Piri yɔ́ mɛ dubi yé tyɩ́ kwɛy lékã̂hnɛ Davidi kwil sɔkɔ. Ǹmɔ ye TƐ̃̀ ǸGBƐ̃NƐ pè n ye Kristalɛ, Liyel-á nɛ, páh kɩ nɛ̂ tɛkɩ mɔ. Ǹmɔ ye tɔ̃ yé pwáhnmɔ-òlɛ. 12 Tɛ́ yáh nɛ pɩ sɔ̃́, tɛ́ à yah n pɩ̃ n pi, kè wɛ yɔ̀: Yáh kɩ kyɩ píyĩ́rí nɛ̂ wɛ plónɔ́lɛ flɔlɛ, tɛ́ mɛ snɛ́kɩ́nmɔnɔlɛ yípɛ̂y yõ yõ dú sɔkɔ, ǹmɔ ye.»

13 Nɛ́npɔ́ swɔ, yĩ̂nyõ tɛ̃ntõnè yísyɔ́ wil kwĩnkilɛ yĩ̂nyõ, à pɔ gben tɛ̃̀ nɔ, pè tyah Liyel yĩnnɛ n gbilki yɩ̀gbɩ̀nɩ̀ sɔkɔ, mɛ yo tũ nɛ ńkɛ̃́:

14 «Liyel yĩn pɩ gblò yĩ̂nyõ.

Ǹmɔ ye ǹ yèvɩnɩnɛ ǹ nɩ̀vɩ̀ névye kɔ̃ sétáh yõ.»

Képyɛ́nfɛ̃bɩ kyɩ́nyahnɔlɛ Yesu píyĩ́rí tyɩ́

15 Képah náh, yĩ̂nyõ tɛ̃ntõnè-á pé syɩ sɔkɔ yĩ̂nyõ, képyɛ́nfɛ̃bɩ nɔ́pi mó n yo wɛ̃ tyɩ́ nɛ, pé no, pè yâwɔ pé kyɩ yah Betlɛmɩ. Tir nɛ̂-á pɩ nɛ́npɔ́, tɛ́ Liyel ǹ tɛ̃ntõ̀ tõ pé tyɩ́, páh yɩ̃nɛ pé kè wɛ. 16 Pǎh wɛkɩ wɛ̃ kɔ̃ sɛ̃́, pè pé kyãh yuku Betlɛmɩ. Pè píyĩ́rí mɛ̀ soh kyɩ wɛ snɛ́kɩ́nmɔnɔlɛ yípɛ̂y yõ yõ dú sɔkɔ, Mari ànɛ̂ Yosɛfulɛ ǹ gbɔ̀pɔ. 17 Pǎh à wɛ sɛ̃́, yĩ̂nyõ tɛ̃ntõ̀-á tyi nónó pól yo pé tyɩ́ ǹ tyɩ́ sɔkɔ, pè sè yãh pè syah. 18 Nónó pól-á képyɛ́nfɛ̃bɩ wɛlɔ nɔ́pi noh, kè pé gbã̀n du. 19 Mari tɛ̃̀ mó tyi nɔ́pi pól syi sah ǹ fɔkɔlɛ n sõ. 20 Képah náh, képyɛ́nfɛ̃bɩ pé syɩ. Yĩ̂nyõ tɛ̃ntõ̀-á sõ̀ yo sɔ̃́ pé tyɩ́, kè mó ńtyɩ̃́nɔ pɩ sɛ̃́. Képah ye, pǎh tyi nónó pól noh tɛ́ tyi nónó pól wɛ, sépi pè kɔ̃ pè Liyel yĩnnɛ n gbilki, ǹ pal tyɩ́lɛ n yãh n yuku wɛ̃̀kɩ̀ yah.

21 Képah náh, piri dúbínɔ́ sèpĩ̀n kwǎrtɔ̃́-ò sṍlɛ, ǹ kõ gbĩ́ nɔ. Pè mɛ ǹ yĩn sah Yesulɛ, sɔ̃́-á sõ̀ yĩ̂nyõ tɛ̃ntõ̀ yo sah kélɛ ǹ kúrkì tɔ́kɔ́-ńkɛ̃̂ gbĩ́nɛ.

Yesu dáhbɩ́nɔ́lɛ Liyel gbõ̀

22 Képah sɔkɔ, sédám pɛ̀kɩ̀ kṹnɔ́ nɛ̂-á yɩ̃nɛ kè pɩ Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́-á kè yo sɔ̃́, ké sèpĩ̀n-á tũ, Yosɛfu ànɛ̂ Mari Yesu tɛ̃ yuku Yerusalɛmɩ, à kyɩ ǹnɛ Liyel gbõ̀ dahbɩ. 23 Kè ye mɛ wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Liyel tyi kõ̀nsàhnɔ́ sɔkɔ nɛ ńkɛ̃́, pye gbro dĩ́npì pól-á yɩ̃nɛ pè Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Liyel gbõ̀ dahbɩ. 24 Ànɛ̂ tɔ̃ ǹkànpĩ̀nnɔ́ nínɔ́lɛ, pɛ̀kɩ̀ ànɛ̂ yũ̌kìlɛ Liyel kɔ̃ sárkálɛ, képah náh pɩ, kèpíkípíkínɔ nínɔ́lɛ, sɔ̃́-á kélɛ wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Liyel tyi kõ̀nsàhnɔ́ sɔkɔ.

25 Tɛ́ légbĩ́nɛ, dĩ́ yɔ́ sõ̀ mɛ Yerusalɛmɩ sɔkɔ, pè n ye Simeyɔ̃lɛ. À sõ̀ mɛ nɛ́gbɩ́lɛ Liyel yah, tɛ́ mɛ n sah ǹ yóré yõ. À sõ̀ mɛ Yisrayel pwáhnmɔ-ò pɔ́nɔ́lɛ n syɩkɩ, tɛ́ Liyel Mírkí sõ̀ mɛ ǹ sɔkɔ, 26 tɛ́ kélɛ à wɛ̃kɩ nɛ, à náh n ku n pi, nɛ́ à náh Krista wɛ yĩ́nɛ, nɛ̂-á Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Liyel kɩ tɛkɩ mɔ n pi. 27 Képah sɔkɔ, Liyel Mírkí ǹ yah tɛ̃ yuku Liyel wɔ̀kɔ̀ ǹgbɛ̃ kéntáhkɩ̀ sɔkɔ. Tɛ́ Yesu dúbípú sõ̀ mɛ à tɛ̃ pɔ tyi kõ̀nsàhnɔ́ pɩ́ntũ yĩnnɛ ǹ tyɩ́, kǎh yo sah sɔ̃́. 28 Képah tɛ̃̀nɛ, Simeyɔ̃ mɛ piri mɛ̀ tɛ̃ ǹ gbõ̀, tɛ́ Liyel yĩnnɛ n gbilki, mɛ yo tũ nɛ:

29-31 «Ń Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Liyel, mé pwáhnmɔ-ò wɛ ń yĩ́nɛ,

wáh nɛ̂ kɔ̃ kèkõyṍ névye pól yĩ́ yah.

Képah ye, á kɩ fɛ̃ á tõ̀npɩ min syi núkúnúkú

à kɔ̃ à nɛ n yuku yèvɩnɩ sɔkɔ, sɔ̃́-á á wɛy kè yo.

32 Pwáhnmɔ-ò kɩ pɩ kyòolɛ kwlo kwlo névye tyɩ́, kɩ á dùkùlɛ pè wɛ̃kɩ,

tɛ́ kɩ pɩ yõ yɔ̃̀nɔ́lɛ áwɔ no Yisrayel tãn tyɩ́.»

33 Kǎh pɩ sɛ̃́, tyi nónó-á à yo Yesu tyɩ́ sɔkɔ, sè pɩ gbɛ̃̀ndùnìnɛ ǹ sú ànɛ̂ ǹ yṹ tyɩ́. 34 Képah sɔkɔ, Simeyɔ̃ mɛ sãm mɔ pé sɔkɔ, tɛ́ yo ǹ yṹ Mari tyɩ́ nɛ: «Yah, piri mɛ̀ mɛ Yisrayel névye náhnáh syɩ́kɩ́nmɔnɔ ànɛ̂ pé náhnáh yílkínsàhnɔ́ yĩnnɛ, ànɛ̂ yékã̂b dénɔ́ yõlɛ. 35 Kǎh pɩ sɛ̃́, névye náhnáh fɔ́kɔ́sɔ̃nɔ kɩ wilki mɔ kwèyy. Tɛ́ áwɔ tɛ̃̀ wɔlɛ, á kɩ yèvyãhrɩ pɩ, á kɩ nɛ pè sɔ̃́ mɛ á nɩlɛ n sukɛ nyàhlɛ.»

Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyo-ò pi An-á nɛ̂ yo Yesu tyɩ́ sɔkɔ

36 Tɛ́ Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyo-ò pi yɔ́ sõ̀ mɛ, pè n ye Annɛ. Fanuwel písê ye sõ̀, nɛ̂-á Asɛrɩ yìkì nɛynɛ. Ǹ yah sõ̀ wah náhnáh. Ǹ sépíl gbĩ́nɛ, wǎh de pɛ tyɩ́, ǹ pɛ yah kwlɔ ké ye kwǎrní-ò sɔkɔ. 37 À mɛ tɛ̃ pɛ́kúsèlɛ, à pɔ nɔ ye tíkíyẽ́h pɔ́ ńyã́h tyɩ́. À náh sõ̀ mɛ n gbɛ n mɔ Liyel wɔ̀kɔ̀ ǹgbɛ̃nɛ, tɛ́ mɛ Liyel yĩnnɛ n gbilki gbĩ́mɛgbĩ́, ké lékã̂h ké gbĩ̀ntɔ̃̀, níkì tɛ̃́nɔ́ ànɛ̂ nírí sɔkɔ. 38 Ǹmɔ tɔ mɛ de kyɩ yɩ̃nɛ Yesu ànɛ̂ ǹ dúbípúlɛ Liyel wɔ̀kɔ̀ ǹgbɛ̃ kéntáhkɩ̀ sɔkɔ. À tyah Liyel yĩnnɛ n gbilki. Tɛ́ nónó-á sõ̀ mɛ Yerusalɛmɩ pwáhnmɔnɔ syɩkɩ tɛ̃, à mɛ piri tyɩ́lɛ n yãh pé pól tyɩ́.

39 Yesu dúbípú-á Liyel tyi sàhnɔ́ pɩ tũ tɛ, képah náh, pè pé syɩ sɔkɔ Kalile sétáh yõ, pé kwil Nasarɛtɩ sɔkɔ. 40 Tɛ́ piri wɔ mó mɛ n kyãh, mɛ tǎhkɩ̀lɛ n wɛ. Lékã́m ǹgbɛ̃ sõ̀ mɛ ǹ sɔkɔ, tɛ́ Liyel mɛ ǹ nɩlɛ n gbɛ.

Yesu wṹnɔ́lɛ Liyel wɔ̀kɔ̀ ǹgbɛ̃, ǹ ye gbãmní-ò sɔkɔ

41 Ye ye póllɛ, Yesu dúbípú ńkɛ̃́nɛ nɛ n kyɩ n pɔ Yerusalɛmɩ, Pakɩ syáh sɔkɔ. 42 Tɛ́ Yesu-á pɔ nɔ ye gbɔ̃ninɔ́lɛ gbĩ́ nɛ̂nɛ, ǹ dúbípú dɔkɔ yuku ǹnɛ Yerusalɛmɩ, Nsyifunɔ-á sõ̀ kélɛ n pɩ sɔ̃́. 43 Syáh-á pɔ tyɛ sṍ nɛ̂nɛ, pè pé syɩ sɔkɔ, tɛ́ pé pídĩ́ Yesu mɛ wũ Yerusalɛmɩ, ǹ dúbípú pɩ̃́-ńkɛ̃̂ sɔkɔ. 44 Pè sõ̀ mɛ n sõ nɛ, wǎh mɛ ànɛ̂ pé no wɛ̃̀kɔbɩ yísyɔ́lɛ. Kǎh pɩ sɛ̃́, pè gbĩ̀yĩ̀kì núkú kɔ́lɔ́ kɔ, tɛ́ pyě tyah ǹnɛ n yah n kɔ̃ pé wɔ̀kɔ̀ tãn ànɛ̂ pé nɛ́pɩ̃́nɔ́ wrɔ́. 45 Ǹtɛ, pè náh à wɛ. Pǎh à yah kwlɔ sɛ̃́, pè pé syɩ à yah kɔ̃ yuku Yerusalɛmɩ sɔkɔ. 46 Ké sèpĩ̀n tɔ̃́-ò sṍlɛ, pè pyě kyɩ à wɛ Liyel wɔ̀kɔ̀ ǹgbɛ̃ kéntáhkɩ̀ sɔkɔ. À mɛ kɔ̃́ntɛ̃̀nɔ́lɛ Liyel ǹgbò wɛ̃̀kɩ̀ kwɔ́pú wrɔ́, mɛ n nohnɩ pé tyɩ́, tɛ́ mɛ pélɛ n piki n yah tyilɛ.

47 Nónó pól-á sõ̀ mɛ n nohnɩ ǹ tyɩ́, ǹ lékã́m ànɛ̂ ǹ tyi yah yónɔ́ dùkù pé gbã̀n du. 48 Ǹ dúbípú-á à wɛ sɛ̃́, kè pépi tɔ gbã̀n kah du. Ǹ yṹ mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ, pé pídĩ́, sɔ̃́ se pɩ, tɛ́ à pɩ sɛ̃́ pé tyɩ́ nɩ? À yah, péwɔ ànɛ̂ ǹ sú yáh-ńsah-á tyɛ kègbɩlɛ ǹ yáhnkɔ̃nɔ sɔkɔ. 49 Ǹtɛ, à mɛ yo pé tyɩ́: «Sɔ̃́ pɩ, tɛ́ yé ńnɛ n yah n kɔ̃? Yé náh pɩ̃ nɛ, máh yɩ̃nɛ mé nɛ n mɛ ń sú tyah sɔkɔ di?» 50 Ǹtɛ, pè náh mɛ ǹ wɛy mɛ̀ tyɩ́ yah wɛ.

51 Képah náh, à mɛ yuku pélɛ Nasarɛtɩ kwil sɔkɔ, tɛ́ mɛ ǹ gblɔ̌ynɛ n tiki n mɔ pé tyɩ́. Ǹ yṹ wɔ mó tyi nɔ́pi pól syi sah ǹ fɔkɔ. 52 Tɛ́ Yesu sõ̀ mɛ n kyãh ǹ gbɛ̃́nsê ànɛ̂ ǹ lékã́m mɛ n yɩkɩ n mɔ n yuku. Tɛ́ wãn tɔ mɛ mɔ ǹ nɩ̀gbɛ̀kɩ̀ yõ Liyel ànɛ̂ névye tyɩ́.

3

Wèlnwìlkì-ò Nsyɔ̃ Liyel wɛy yónsàhnɔ́lɛ

1 Tibɛrɩ-á sõ̀ mɛ Wromɛnɔ yõ̀tɛ̃̀nɛ gbĩ́ nɛ̂nɛ, ǹ yõ̀tɔ̃rɩ́ ye gbɔ̃nkwlɔ́-ò pɔ Põse Pilatɩ wɛ Yude kwil yah yétɛ̃̀nɛ. Tɛ́ Yerɔdɩ wɔ mó mɛ Kalile kwil yõ̀tɛ̃̀nɛ. Ǹ gbɛ̃̀ dĩ́ Filipi mɛ Yitiri ànɛ̂ Trakoniti yõ. Tɛ́ Lisanyasɩ wɔ mɛ Abilɛnɩ yõ. 2 Tɛ́ An ànɛ̂ Kayifi ye sõ̀ sárká wìlkìpu yõ̀tãm ǹgbnɔlɛ. Légbĩ́nɛ, Nsakarɩ pídĩ́ Nsyɔ̃ Liyel yónmɔnɔ noh gbɛ̃́nnɩ sɔkɔ. 3 Kǎh pɩ sɛ̃́, à kyɩ Yurdɛ̃ yɔ gbɔ̀plɔ tã̀ntã̀n pól kɔ kɔ̃, mɛ n yo pé tyɩ́ nɛ, pè Liyel wɛ̃̀kɩ̀ tɛ̃, pè mó wèlnwìlkìnɔ́ wɛ. Képah sɔkɔ, pé tyípêl-á kɩ yɔ̃ mɔ pè kɔ̃. 4 Kǎh pɩ sɔ̃́, sɛ̃́ ye ńtyɩ̃́nɔ sõ̀ Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyo-ò Yesayi wãrkɩ sah kélɛ nɛ ńkɛ̃́:

«Ǹnɩ̂ yɔ́ yĩ́npɔ̃́ ye n dɔkɔ gbɛ̃́nnɩ sɔkɔ nɛ ńkɛ̃́:

‹Yé Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ wɛ̃̀kɩ̀ tɔ̃ sah.

Yé ǹ sɔ́kɔ́-ńtã̂n pɩ tómtóm.

5 Ymɔ wrɔ́nɔ pól kɩ yɩ̃.

Kènpni ànɛ̂ ymɔ pól kɩ tirki pɩ támm.

Syɔ̃̀-ǹtã̀n knɛ̌nɩ̀ kɩ pɩ tómtóm,

tɛ́ wɛ̃̀túkúnì kɩ tɔrɩ.

6 Képah sɔkɔ, no pól kɩ Liyel nɛy pwáhnmɔnɔ wɛ yĩ́nɛ.›»

7 Nɛ́kwĩ́nkí nónó-á sõ̀ n pɔ n pɔ Nsyɔ̃ tyɩ́ à kɔ̃ à pélɛ n wel n wilki, à sõ̀ mɛ n yo pé tyɩ́ nɛ, wáhnmɩ́rɔ́ dùkù nɔ́pi! Nɛ̂ se kwɔ pélɛ nɛ, pǎh kɩ fɛ̃ to pwah Liyel fɔ̀kɔ̀vyã̀hnɩ̀ yah, nɛ̂-á n pi nɩ? 8 Ńkɛ̃́, pè tyípéplɔlɛ n pɩ nónó-á n wɛ̃kɩ n pi nɛ, pǎh Liyel wɛ̃̀kɩ̀ tɛ̃. Tɛ́, pè káh pé gbõ̀ sah Abrahmɩ yõ nɛ̂-á pé súlɛ. Páh kélɛ n yo pé tyɩ́, Liyel-á kɩ fɛ̃ dyêh nɔ́pi vi mɔ pɩ Abrahmɩ pyelɛ. 9 Tɛ́ man ńtɛ̃-á mɛ yáhnsàhntɛnɔlɛ sésân fɛ̃ yĩnnɛ sé sémîn sɔkɔ. Séswɔ̂ nɛ̂-á n syí-ńkɛ̃̂nɛ pye pèplɔlɛ, kǎh kɩ ko dah mɔ nyàh sɔkɔ.

10 Képah tɛ̃̀ sɔkɔ, tɔ́wû Nsyɔ̃nɛ n piki n yah nɛ ńkɛ̃́, sɔ̃́ se pé yɩ̃nɛ pé pɩ nɩ? 11 À mó yo pé tyɩ́ nɛ, fwɔ̀mɔlɔ nínɔ́-à mɛ nɛ̂ tyɩ́, tɛ̃̀ núkúlɛ fwɔ̀mɔ̀-ǹkã̂n nɛy kɔ̃. Tɛ́ yõke-à mɛ nɛ̂ tyɩ́, tɛ̃̀ yɩ̃ kwɛ́ndé kɔ̃.

12 Mɔ́rɩ́ syípú yísyɔ́ tɔ pɔ Nsyɔ̃ tyɩ́ nɛ, à pé wel wilki, tɛ́ à piki yah nɛ, pé kwɔ́-ò dĩ́, ńkɛ̃́ sɔ̃́ se pépi yɩ̃nɛ pé pɩ nɩ? 13 À mó yo pé tyɩ́ nɛ, pǎh yĩ̀n nɛ̂ yo pé tyɩ́, pè káh nɛ n dohnɩ n syi ké yõ.

14 Képah sɔkɔ, sràsyíbí tɔ pɔ à piki yah nɛ ńkɛ̃́, tɛ́ pépi-á dò, sɔ̃́ se pé kɩ pɩ nɩ? À mɛ yo pé tyɩ́ nɛ, pè káh nɛy wore ǹ gbõ̀ kwâh tɛ̃ syi tǎhkɩ̀ sɔkɔ. Pè káh mó tɔ̃ nɛy gbõ̀ kwâh syi yĩ́nvǐ sɔkɔ. Ńkɛ̃́, pè yɛ pé tõ̀ pɩ́nɔ́ wɛ́nɔ́ pé yĩ́nɛ n yuku.

15 Képah sɔkɔ, no pól-á sõ̀ mɛ pwáhnmɔ-ò syɩ́kɩ́nɔ́ sɔkɔ sɛ̃́, pè sõ̀ mɛ pé gblɔ̌ynɛ n piki n yah nɛ, tɛ́ Nsyɔ̃ káh kɩ nɛ̂ Kristalɛ dɛ́? 16 Képah tɛ̃̀nɛ, à pé pól syah nɛ: «Ńmɔ tɛ̃̀ wɔ ye yélɛ n wel n wilki ni sɔkɔ. Tɛ́ nɛ̂-á n pi, ǹmɔ tɛ̃́nwɛnɔ kal ńmɔ tyɩ́lɛ. Mé náh yɩ̃nɛ ǹ lékyêh mnɔ ńtɛ̃ wàhnmɔnɔlɛ. Tɛ̃̀ wɔ kɩ pɔ yé wel wilki Liyel Mírkí ànɛ̂ nyàh sɔkɔ. 17 Ǹ sèmukɔ fwo fwo kwâh mɛ ǹ gbõ̀. À kɩ ǹ táh tɔ̃ sah, ǹ sèmukɔ fwo kɩ kwel mɔ ǹ dúkúrí sɔkɔ, tɛ́ sé yésyɩ̂ wɔlɛ, à kɩ sépi sukɛ ní-ńkɛ̃̂ nyàh sɔkɔ.» 18 Nsyɔ̃ sõ̀ mɛ n syɔ̃ sɛ̃́nknɔ vìnmɔ mɔ kwɔ́nɔ́ duke náhnáh sɔkɔ, à nɩ̀vɩ̀nɩ̀ wɛy sã́nnɛ n yo n kɔ̃ no tyɩ́.

19 À wil képah sɔkɔ, à tɔ̃ lékàhlɛ yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ Yerɔdɩ kɔ̃, ǹ yṹnpi kyɩ Yerɔdyadɩ tɛ̃́nsyinɔ, ànɛ̂ ǹ tyítúkúnì náhnáh pɩ́nɔ́ tyɩ́ sɔkɔ. 20 Tɛ́ Yerɔdɩ náh yĩn sépi tyɩ́, à tɔ̃ Nsyɔ̃ tɛ̃ dah mɔ wɔ̀kɔ̀npèkè sɔkɔ náhlɛ.

Yesu wèlnwìlkìnɔ́lɛ

21 Tɛ́ Nsyɔ̃-á sõ̀ mɛ névyelɛ n wel n wilki gbĩ́ nɛ̂nɛ, wǎh névye pól wel wilki tɛ, Yesu tɔ pɔ à kɔ̃, à à wel wilki. Yesu-á wil ni sɔkɔ tɛ́ mɛ nírílɛ n pɩ, à mɛ yĩ̂nyõ wɛ kè yɩkɩ mɔ. 22 Tɛ́ Liyel Mírkí pɔ tiki ǹ yõ wil gbɛ̃́nsê sɔkɔ kèpíkípíkí kètɔ̀lɛ. Képah tɛ̃̀ sɔkɔ, yĩ́npɔ̃́ yɔ́ n wil líyel sɔkɔ nɛ ńkɛ̃́: «Áwɔ ye ń nɩ̀dɛ̀ Pi núkúnínɛ. Á tyɩ́ nɔ yĩ́ĩ́ ń tyɩ́ kègbɩlɛ.»

Yesu náh tãnnɛ

23 Yesu-á ǹ tõ̀ tyah gbĩ́ nɛ̂nɛ, à sõ̀ mɛ ye yõgbãm kénkɔ̃ sɔkɔ. Tɛ́ névye tɛ̃̀ wɔ sõ̀ mɛ n sõ nɛ, Yosɛfu pídĩ́-á ǹnɛ, Yosɛfu nɛ̂-á sõ̀ Yeli pídĩ́nɛ. 24 Tɛ́ Yelilɛ, Matata pídĩ́ ye. Matatalɛ, Levi pídĩ́ ye. Levilɛ, Mɛlkɩ pídĩ́ ye. Mɛlkɩlɛ, Yanayi pídĩ́ ye. Yanayilɛ, Yosɛfu pídĩ́ ye. 25 Yosɛfulɛ, Matatyasɩ pídĩ́ ye. Matatyasɩlɛ, Amɔsɩ pídĩ́ ye. Amɔsɩlɛ, Nawumi pídĩ́ ye. Nawuminɛ, Yesli pídĩ́ ye. Yeslilɛ, Nakayi pídĩ́ ye. 26 Nakayilɛ, Matɩ pídĩ́ ye. Matɩlɛ, Matatyasɩ pídĩ́ ye. Matatyasɩlɛ, Semeyin pídĩ́ ye. Semeyinnɛ, Yosɛsyɩ pídĩ́ ye. Yosɛsyɩlɛ, Yoda pídĩ́ ye. 27 Yodalɛ, Nswana pídĩ́ ye. Nswanalɛ, Yresa pídĩ́ ye. Yresalɛ, Yorobabɛlɩ pídĩ́ ye. Yorobabɛlɩlɛ, Salatyɛlɩ pídĩ́ ye. Salatyɛlɩlɛ, Neri pídĩ́ ye. 28 Nerilɛ, Mɛlkɩ pídĩ́ ye. Mɛlkɩlɛ, Adi pídĩ́ ye. Adilɛ, Kosamɩ pídĩ́ ye. Kosamɩnɛ, Yelemadamɩ pídĩ́ ye. Yelemadamɩnɛ, Yɛrɩ pídĩ́ ye. 29 Yɛrɩlɛ, Yesu pídĩ́ ye. Yesulɛ, Yeliyesɛrɩ pídĩ́ ye. Yeliyesɛrɩlɛ, Yorimi pídĩ́ ye. Yoriminɛ, Matata pídĩ́ ye. Matatalɛ, Levi pídĩ́ ye. 30 Levilɛ, Simeyɔ̃ pídĩ́ ye. Simeyɔ̃lɛ, Yuda pídĩ́ ye. Yudalɛ, Yosɛfu pídĩ́ ye. Yosɛfulɛ, Yonamɩ pídĩ́ ye. Yonamɩnɛ, Yelyakimi pídĩ́ ye. 31 Yelyakiminɛ, Meleya pídĩ́ ye. Meleyalɛ, Mɛna pídĩ́ ye. Mɛnalɛ, Matata pídĩ́ ye. Matatalɛ, Natãn pídĩ́ ye. Natãnnɛ, Davidi pídĩ́ ye. 32 Davidilɛ, Yese pídĩ́ ye. Yeselɛ, Wobɛdɩ pídĩ́ ye. Wobɛdɩlɛ, Bowasɩ pídĩ́ ye. Bowasɩlɛ, Sala pídĩ́ ye. Salalɛ, Nasɔnɩ pídĩ́ ye. 33 Nasɔnɩnɛ, Aminadab pídĩ́ ye. Aminadablɛ, Adimini pídĩ́ ye. Adimininɛ, Arnɩ pídĩ́ ye. Arnɩnɛ, Yesrɔmɩ pídĩ́ ye. Yesrɔmɩnɛ, Farɛsɩ pídĩ́ ye. Farɛsɩlɛ, Yuda pídĩ́ ye. 34 Yudalɛ Yakɔbɩ pídĩ́ ye. Yakɔbɩlɛ, Yisakɩ pídĩ́ ye. Yisakɩlɛ, Abrahmɩ pídĩ́ ye. Abrahmɩnɛ, Tara pídĩ́ ye. Taralɛ, Nakɔrɩ pídĩ́ ye. 35 Nakɔrɩlɛ, Seruki pídĩ́ ye. Serukilɛ, Wrako pídĩ́ ye. Wrakolɛ, Falɛkɩ pídĩ́ ye. Falɛkɩlɛ, Yebɛrɩ pídĩ́ ye. Yebɛrɩlɛ, Sala pídĩ́ ye. 36 Salalɛ, Kayinamɩ pídĩ́ ye. Kayinamɩnɛ, Arfasadɩ pídĩ́ ye. Arfasadɩlɛ, Sɛmɩ pídĩ́ ye. Sɛmɩnɛ, Nowe pídĩ́ ye. Nowelɛ, Lamɛkɩ pídĩ́ ye. 37 Lamɛkɩlɛ, Matisala pídĩ́ ye. Matisalalɛ, Yenɔkɩ pídĩ́ ye. Yenɔkɩlɛ, Yarɛdɩ pídĩ́ ye. Yarɛdɩlɛ, Maleleyel pídĩ́ ye. Maleleyellɛ, Kayinamɩ pídĩ́ ye. 38 Kayinamɩnɛ, Yenɔsɩ pídĩ́ ye. Yenɔsɩlɛ, Sɛtɩ pídĩ́ ye. Sɛtɩlɛ, Adama pídĩ́ ye. Adama wɔlɛ, Liyel pídĩ́ ye.

4

Yesu mɔ́nyahnɔlɛ

1 Yesu-á yuku Liyel Mírkí tǎhkɩ̀lɛ, à ǹ syɩ yal Yurdɛ̃ yɔ tnɔ̂. Tɛ́ Liyel Mírkí à tɛ̃ yuku gbɛ̃́nnɩ sɔkɔ. 2 À sèpĩ̀n tikiníní pɩ nɛ́npɔ́ níkì tɛ̃́nɔ́ sɔkɔ. Nɛ́npɔ́ sɔkɔ ye sétã̀n yõ̀tɛ̃̀ à mɔ yah. Tɛ́ sèpĩ̀n nɔ́pi-á pɔ tũ, kwɛkɩ mɛ à tɛ̃. 3 Kǎh pɩ sɛ̃́, sétã̀n yõ̀tɛ̃̀ mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ, ǹmɔ-à kɩ nɛ Liyel Pilɛ, à yo dáhkɩ̀ mɛ̀ tyɩ́, kè vi n mɔ n pɩ yõkelɛ. 4 Yesu mó yo ǹ tyɩ́ nɛ: «Kè mɛ wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ Liyel wɛy sɔkɔ nɛ ńkɛ̃́: ‹Névi náh ǹ min pɩ n pi yõke ólɛ.›»*

5 Képah náh, sétã̀n yõ̀tɛ̃̀ à tɛ̃ dɔkɔ léyy, à kyɩ à wɛ̃kɩ kèkõyṍ tɔ̃́rɩ́ póllɛ sɛ́yy ǹsɔ̃, 6 tɛ́ yo ǹ tyɩ́ nɛ, páh kɩ fɛ̃ à kɔ̃ n pi sépi pól yõ̀tɔ̃rɩ́, ànɛ̂ sé tahrɩlɛ. Sépi pól-á péwɔ gbõ̀ dahbɩ. Képah-á, nɛ̂-à pé dyɔ, páh kɩ sélɛ ǹmɔ kɔ̃. 7 Ńkɛ̃́, wàh kɩ fɛ̃ syi ǹ gbètukunɔ di pé yah à pé gbilki, páh kɩ sé póllɛ à kɔ̃. 8 Képah sɔkɔ, à mó yo sétã̀n yõ̀tɛ̃̀ tyɩ́ nɛ: «Kè mɛ wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ Liyel wɛy sɔkɔ nɛ ńkɛ̃́: ‹Á kɩ á Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Liyel ó núkúnínɛ n gbilki, tɛ́ kɩ n sah ǹmɔ ó tyɩ́ yõ.›»†

9 Képah náh, sétã̀n yõ̀tɛ̃̀ tɔ̃ yuku ǹnɛ Yerusalɛmɩ, à kyɩ à sah Liyel wɔ̀kɔ̀ ǹgbɛ̃ yõ̀tah, tɛ́ mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ, ǹmɔ-à kɩ nɛ Liyel pilɛ, à yɔkɔ tiki sétáh. 10 Kǎh mɛ wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ Liyel wɛy sɔkɔ nɛ ńkɛ̃́, Liyel-á kɩ ǹ yĩ̂nyõ tɛ̃ntõnè kɔ̃, sè kɩ ǹnɛ n kyɔmɩ, 11 ànɛ̂ tɔ̃, sǎh kɩ à swah syi sé gbã̀n sɔkɔ. Dáhkɩ̀ náh ǹ gbáhkɩ̀ pɩ yɔ n pi.‡ 12 Képah tɛ̃̀ sɔkɔ, à mɛ yo sétã̀n yõ̀tɛ̃̀ tyɩ́ nɛ: «Kè mɛ yónɔ́lɛ Liyel wɛy sɔkɔ nɛ ńkɛ̃́: ‹Káh á Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Liyellɛ n mɔ n yah!›»§

13 Kénɛ mɔ́nyahnɔ nɔ́pi pól sɔ́kɔ́ntɛnɔ náh, sétã̀n yõ̀tɛ̃̀ yal à gbɛ mɔ ǹnɛ, tɛ́ mɛ à syɩkɩ tɛ̃ náh tĩ̀nnɛ.

14 Képah náh, Yesu ǹ syɩ yuku Kalile sétáh yõ Liyel Mírkí tǎhkɩ̀lɛ ǹ sɔkɔ. Tɛ́ ǹ yĩn sõ̀ mɛ wil nɛ́npɔ́ kwlo pól sɔkɔ. 15 À sõ̀ mɛ kwɔ́nɔ́lɛ n pɩ pé Liyel ní-ńtã̂n vɩ̀ sɔkɔ, tɛ́ no pól mɛ ǹnɛ n gbilki.

Nasarɛtɩ tãn Yesu yáhlenɔlɛ

16 Sṍ yɔ́lɛ, Yesu pɔ Nasarɛtɩ sɔkɔ. Kénɛ kwil sɔkɔ ye sõ̀ à kyãh. Mɩ mɩ yòh sṍlɛ, à mɛ de Liyel ní-ńsah wɔ̀kɔ̀ sɔkɔ, wǎh dar tɛ́ kélɛ n pɩ sɔ̃́, tɛ́ mɛ yuku nɛ, pé Liyel wɛy kar. 17 Képah sɔkɔ, pè Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyo-ò Yesayi sɛ́bɛ́y tɔkɔ à kɔ̃, à syi yɩkɩ mɔ fɩ̃́ yɔ́ sɔkɔ, ńyãh-á kè mɛ wã́rkɩ́nmɔnɔlɛ nɛ ńkɛ̃́:

18 «Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Liyel ń yah wilki,

à ǹ Mírkí mɔ ń sɔkɔ nɛ,

mé nɩ̀vɩ̀nɩ̀ wɛy sã́n yo yãm tãn tyɩ́.

À ń tɛkɩ mɔ yɔ̃bɩ yɔ̃rɩ sɔkɔ wìlnɔ́ tyɩ́ yo yĩnnɛ pé tyɩ́,

ànɛ̂ yɩ̃́tũbi yɩ̃́ yɩ́kɩ́nmɔnɔ tyɩ́ yo yĩnnɛ,

ànɛ̂ yèvyãhrɩ tɛ̃ yõ yĩnnɛ névye yõ, nónó-á mɛ fṍhnɔ́ sɔkɔ,

19 ànɛ̂ ǹmɔ pèpɔrɩ pɔ yi tyɩ́ yo yĩnnɛ.»*

20 Képah náh, Yesu sɛ́bɛ́y yah vike, tɛ́ kélɛ Liyel wɔ̀kɔ̀ kyɔ̀mɩ̀-ò kɔ̃, tɛ́ kɔ̃ tɛ̃. Tɛ́ nónó-á sõ̀ mɛ Liyel ní-ńsah wɔ̀kɔ̀, pé pól sõ̀ mɛ ǹnɛ n yah díkí díkí. 21 Képah tɛ̃̀ sɔkɔ, à tyah n yo pé tyɩ́ nɛ: «Liyel wɛy fɩ̃́ nɛ̂ tyi-á yé noh, sè pɩ tũ kwɛynɛ yé tyɩ́.»

22 Kǎh pɩ sɛ̃́, no pól sõ̀ mɛ Yesu yĩ́ngbɩ́lɛ n yo. Tɛ́ ǹ wɛlɔ pèplɔ wɛ́kɩ́nɔ́ sõ̀ mɛ pé gbã̀n du, pè mɛ yo tũ nɛ, ǹmɔ kó Yosɛfu pídĩ́nɛ nɩ? 23 Képah sɔkɔ, à mɛ yo pé tyɩ́ nɛ, páh pɩ̃ nɛ, pǎh kɩ sèmìrkì mɩ n pi, nɛ̂-á n yo nɛ ńkɛ̃́, sènpɩ̀tɛ̃̀, à ǹ gblɔ̌y dɛ mɔ kɛ̀! Pǎh kɩ tɔ̃ n yo n pi pé tyɩ́ nɛ, páh tyi nónó pól pɩ Kapɛrnayumi sɔkɔ, páh sè noh. Tɛ́ pé tɔ̃ sé dùkù pɩ pé sú kwil sɔkɔ kɛ̀.

24 À tɔ̃ yo pé tyɩ́ nɛ: «Mé kélɛ n yo n dal n mɔ yé tyɩ́ nɛ: pè náh Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyo-ò yɔ́ ńtɛ̃nɛ n tɛ̃ plɛ ǹ sú kwil sɔkɔ. 25 Kègbɩ tɛ̃̀ yõ, mé kélɛ n yo yé tyɩ́ nɛ: Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyo-ò Yeli mɛ gbĩ́nɛ, pũ̀-á lésõ to pópó, à pɔ syɩ ye tɔ̃́nɔ́ ànɛ̂ ńwɔ̃́lɔ́ kénúkò tyɩ́, tɛ́ kwɛ́npékè yɔ́ mɛ de kwil pól sɔkɔ gbĩ́ nɛ̂nɛ, pɛ́kúsyɔ náhnáh sõ̀ mɛ Yisrayel sɔkɔ. 26 Ǹtɛ, Liyel náh Yeli tɛkɩ mɔ pépi sɔkɔ nɛy yɔ́ ńtɛ̃ tyɩ́, tɛ́ pɛ́kúsè yɔ́ tyɩ́ ye à tɛkɩ mɔ ǹnɛ, Sarɛpɩta kwil, Sidõ sétáh yõ.† 27 Ànɛ̂ Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyo-ò Yelise mɛ gbĩ́nɛ, tótãm náhnáh tɔ sõ̀ mɛ Yisrayel sɔkɔ, tɛ́ pé sɔkɔ nɛy yɔ́ ńtɛ̃ náh dɛ́nmɔnɔ wɛ, à wil Siri sétáh tótɛ̃ dĩ́ Nama tyɩ́ sɔkɔ.»‡

28 Képah sɔkɔ, nónó pól-á sõ̀ mɛ Liyel ní-ńsah wɔ̀kɔ̀ sɔkɔ, pé fɔkɔ vyãh wɛlɔ nɔ́pi nóhnɔ́ tɛ̃̀ tyɩ́. 29 Pè mɛ yuku Yesu tɛ̃ yɔrɩ wil kwil sɔkɔ, à dɔkɔ yuku ǹnɛ yɔ̃lɩ yõ̀tah, pé kwil-á sõ̀ mɛ mɔ́nɔ́lɛ nɛ̂ yõ, tɛ́ nɛ, pé à tu wilki mɔ. 30 Tɛ́ à núkú wil pé wrɔ́, à sɔkɔ.

Yesu tɛ̃́nwɛnɔlɛ sétã̀n yõ

31 Képah náh, Yesu kyɩ Kapɛrnayumi kwil sɔkɔ, Kalile sétáh yõ, tɛ́ mɛ névyelɛ n kwɔ Nsyifunɔ mɩ mɩ yòh sṍlɛ. 32 Ǹ wɛy sõ̀ mɛ yõ̀tɔ̃rɩ́ wɛynɛ. Képah ye ǹ névye kwɔ dùkù kɔ̃, kè no pól gbã̀n du. 33 Tɛ́ lésõlɛ, kè pɔ yɩ̃nɛ, dĩ́ yɔ́ sõ̀ mɛ Liyel ní-ńsah wɔ̀kɔ̀ sɔkɔ, sétõlɛ ǹ sɔkɔ. Dǒ, à de syi fírr yĩ́npɔ̃́ ǹgbɛ̃nɛ nɛ, 34 wéèè, Nasarɛtɩ Yesu, kwâh nɛ̂ se à n yah n kɔ̃ pé tyɩ́ nɩ? À se pɔ pépi tyɩ́ yɩ́kɩ́-ńsah nɩ? Páh ǹnɛ n pnɛ, nɛ́dúkú nɛ̂-á ǹnɛ: Ǹmɔ-á Liyel tɛkɩ mɔ yályál. 35 Képah tɛ̃̀ sɔkɔ, Yesu dírí kõ sétõ mɛ̀ yõ nɛ: «Á vyãh vike, ǹ tɛ́ n wil dĩ́ mɛ̀ sɔkɔ.» Nɛ́npɔ́ swɔ, sétõ núkú dĩ́ mɛ̀ tɔkɔ min névye nɩyṍ, tɛ́ wil ǹ sɔkɔ, à náh dlo yɔ́ ńtɛ̃nɛ à nɔ. 36 Kǎh pɩ sɛ̃́, kè pɩ gbɛ̃̀ndùnì ǹgbɛ̃nɛ no pól tyɩ́, pè mɛ tyah n yo wɛ̃ tyɩ́ nɛ, wɛy dùkù nɛ̂ se à n wɛ̃kɩ sɛ̃́ nɩ? À tɛ̃ wɛ sétã̀nnɛ n kyɩ̃ n mɔ tɛ̃́nwɛnɔ ànɛ̂ yõ̀tɔ̃rɩ́ sɔkɔ, sè n wil névye sɔkɔ. 37 Sépinɔ́-á pɩ sɛ̃́, Yesu yĩ́ngbɩ́ tyah n yo nɛ́npɔ́ sétáh pól yõ.

Névye náhnáh dɛ́nmɔnɔlɛ

38 Wǎh yal Liyel ní-ńsah wɔ̀kɔ̀, à sɔkɔ Simɔ gbô. Tɛ́ Simɔ dɛ́y sê sõ̀ mɛ n kwlɔ wílvyã́hnɩ̀nɛ képékèyɔ̂. Pè mɛ kè yah kɔ̃ Yesu tyɩ́ nɛ, à à dɛ mɔ. 39 Képah sɔkɔ, Yesu mɛ kɔ yĩn ǹ yõ, tɛ́ dírí kõ wílvyã́hnɩ̀ yõ, ké núkú pi fĩn mɔ. Nɛ́npɔ́ swɔ, à núkú yuku tyah yõke tɛ̃̀-ǹsahlɛ n yah pé tyɩ́.

40 Gbĩ́yĩ́ dénɔ́ sɔkɔ, nónó pól-á sõ̀ mɛ n yɔ yam duke dukelɛ, pé nɛ́tãm pɔ pélɛ Yesu tyɩ́. À mó ǹ gbã̀nnɛ n sah n yuku pé nɛ́núkù núkú yõ, à pélɛ n dɛ n mɔ. 41 Tɛ́ sétã̀n tɔ sõ̀ mɛ n wil névye náhnáh sɔkɔ. Sè sõ̀ mɛ n gbo n mɔ sé wil gbĩ́nɛ nɛ ńkɛ̃́, Liyel pi-á ǹnɛ. Ǹtɛ, sǎh pɩ̃ nɛ, Liyel nɛy tɛ́kɩ́nmɔnɔ-á ǹnɛ, à mɛ dírí kõ sé yõ, tɛ́ sé vyɛ̃y tũ wɛ́kɩ́nɔ́lɛ.

42 Tyah-á núkú dal, Yesu yuku sɔkɔ gbɛ̃́nnɩ tyah yɔ́ sɔkɔ. Kǎh pɩ sɛ̃́, tɔ́wû yuku tyah ǹnɛ n soh n kɔ̃. Pǎh kyɩ à wɛ gbĩ́ nɛ̂nɛ, pè sõ̀ mɛ ké tyɩ́ nɛ, pé à syi n sah, à káh tɔ̃ yal pé tnɔ̂. 43 Ǹtɛ, à mɛ yo pé tyɩ́ nɛ: «Mé yɩ̃nɛ mè nɩ̀vɩ̀nɩ̀ wɛy sã́n yo n kɔ̃ kwlo tɛ́lɔ́ tɔ tyɩ́ Liyel tɔ̃́rɩ́ tyɩ́ sɔkɔ. Ń tɛ́kɩ́nmɔnɔ yõ ye képahlɛ.» 44 Képah náh, à kyɩ tyah Liyel wɛynɛ n yo n kɔ̃ Liyel ní-ńtã̂n vɩ̀ sɔkɔ Yude kwlo sɔkɔ.

5

Yesu yɛ̃́nkyɔ tɛ̃́pú ye pɔ pɩ ǹ tõ̀ sã́hpúlɛ

1 Sṍ yɔ́lɛ, Yesu-á sõ̀ mɛ Yenesarɛtɩ yɔ́-ǹgbɛ̃ gbɔ̀pɔ, tɔ́wû pɔ à mɔ gbɩ̃ sah pílpíl, Liyel wɛy noh yĩnnɛ. 2 Yesu mɛ krótónè nínì wɛ yɔ tnɔ̂ sɔkɔ, tɛ́ yɛ̃́nkyɔ tɛ̃́pú mɛ wil sé sɔkɔ, mɛ pé yɛ̃́nkyɔ tɛ̃ tɛ̃ mnɔlɛ n wu. 3 À mɛ de krótónè nɔ́pi núkú sɔkɔ, nɛ̂-á sõ̀ Simɔ tyɩ́lɛ. Tɛ́ kè yah kɔ̃ ǹ tyɩ́ nɛ, à yal kélɛ yɔ vyãh tyɩ́, à de yuku yɔ sɔkɔ kwéyy. Képah-á pɩ, à kɔ̃ tɛ̃ krótókè sɔkɔ, à yɔ̃ sɔkɔ tɔ́wûlɛ n kwɔ.

4 Wǎh wɛkɩ tɛ gbĩ́ nɛ̂nɛ, à yo Simɔ tyɩ́ nɛ, à de yuku yahlɛ yɔ tì tɛ̃̀-ǹsah. Pè mó pé mnɔ min dah mɔ yɔ sɔkɔ, pè yɛ̃́nkyɔ tɛ̃. 5 Simɔ mɛ à syah nɛ, pé yõ̀tɛ̃̀, pépi-á tõ̀ pɩ sõ, tɛ́ pé náh kwâh yɔ́ ńtɛ̃ wɛ tɛ̃. Ǹtɛ, ǹmɔ yóré yõ, páh kɩ mnɔ min dah mɔ. 6 Képah sɔkɔ, pè mɛ pé mnɔ min dah mɔ yɔ sɔkɔ, tɛ́ yɛ̃́nkyɔ wɛ tɛ̃ tnɔ́nɔ́lɛ fɔ́ɔ́, pé mnɔ tyah n kɔ̃lɩ. 7 Pè mɛ pɩ mɔ pé no tyɩ́, nónó-á sõ̀ mɛ krótókè ní-ò sɔkɔ nɛ, pè pɔ pé yohnɩ mɔ. Pè mɛ pɔ pè yohnɩ mɔ, pè yɛ̃́nkyɔ wilki mɔ krótónè nínì nɔ́pi yĩ́ĩ́nɛ fɔ́ɔ́, sè n tyah tíkíndenɔlɛ ni sɔkɔ. 8 Simɔ Pyɛrɩ-á képah wɛ sɛ̃́, à ǹ gbètukunɔ di Yesu yah, tɛ́ nɛ, pé Yõ̀tɛ̃̀, tyípékè pɩ́-ò-á pélɛ. Képah yĩnnɛ, à gbɛ mɔ péwɔlɛ. 9 Pǎh yɛ̃́nkyɔ nɔ́pi wɛ tɛ̃ pípí sɛ̃́, tíkí mɛ Simɔ ànɛ̂ pé no pól kah tɛ̃, 10 à tahlɩ Sebede dĩ́npì tyɩ́, Nsyakɩ ànɛ̂ Nsyɔ̃nɛ, pépi nónó-á sõ̀ Simɔ tõ̀ pɩ mûnɛ. Képah tɛ̃̀nɛ, Yesu mɛ yo Simɔ tyɩ́: «Káh tíkí pɩ! À tɔkɔ núkúnúkú tyɩ́, á kɩ pɩ névye yénpɔ-òlɛ Liyel tyɩ́.» 11 Képah náh, pè wil pɔ krótónè sah kènkwã̀h yõ ànɛ̂ pé vyɔ́ póllɛ, tɛ́ mɛ Yesu sõ̀ tɛ̃.

Yesu tótɛ̃ yɔ́ dɛ mɔ

12 Sṍ yɔ́lɛ, Yesu sõ̀ mɛ kwil yɔ́ sɔkɔ, tɛ́ dĩ́ yɔ́ tɔ sõ̀ mɛ nɛ́npɔ́, dú ńyânnɛ ǹ wil pól sɔkɔ. Wǎh Yesu wɛ sɛ̃́, à kɔ kwĩnki, ǹ yah di sétáh Yesu yah, tɛ́ à ni nɛ, pé Yõ̀tɛ̃̀, wàh mɛ ké tyɩ́, wǎh kɩ fɛ̃ pé dɛ mɔ. 13 Wǎh yo sɛ̃́, Yesu núkú ǹ gbõ̀ nɔ, à tũ ǹ tyɩ́, tɛ́ nɛ: «Mé mɛ ké tyɩ́, á kɩ dɛ!» Nɛ́npɔ́ swɔ, dĩ́ núkú dɛ. 14 Képah sɔkɔ, Yesu kè gbah yo ǹ tyɩ́ nɛ, à káh yĩ mɛ̀ yãh nɛy tyɩ́ póllɛ. Tɛ́ à kyɩ ǹ gblɔ̌ynɛ sárká wìlkìpu yõ̀tɛ̃̀ wɛ̃kɩ. Moyisi-á sõ̀ sárká nɛ̂ tyɩ́ yo sah tótãm dɛ́nmɔnɔ tyɩ́ sɔkɔ, à mó kè pɩ n tũ. Képah-á kɩ ǹ dɛ́nmɔnɔlɛ pè wɛ̃kɩ.

15 Képah fyé yõ, wãn sõ̀ mɛ n dohnɩ Yesu yĩn wìlnɔ́ yõ, tɛ́ nɛ́kwĩ́nkí sõ̀ mɛ n tuke n mɔ ǹ wɛy noh yĩn, ànɛ̂ pé yamnɔ mɔ́ndɛnmɔ yĩnnɛ. 16 Tɛ́ Yesu wɔ sõ̀ ńkɛ̃́nɛ n gbɛ n mɔ n tɛ̃ ǹ gblɔ̌y gbɛ̃́nnɩ sɔkɔ, ǹ Liyellɛ n ni.

Yesu sèkùkù dĩ́ yɔ́ dɛ mɔ

17 Sṍ yɔ́lɛ ńtɔ̃, Yesu sõ̀ mɛ kwɔ́nɔ́lɛ n pɩ, tɛ́ Farisiyɛ̃nɔ ànɛ̂ Liyel ǹgbò wɛ̃̀kɩ̀ kwɔ́pú tɔ sõ̀ mɛ kɔ̃́ntɛ̃̀nɔ́lɛ nɛ́npɔ́. Pè wil Kalile ànɛ̂ Yude kwlo pól sɔkɔ, ànɛ̂ Yerusalɛmɩ tɔ sɔkɔ. Tɛ́ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Liyel tǎhkɩ̀ sõ̀ mɛ Yesu sɔkɔ. Képah ye à kɔ̃, à yámpúlɛ n dɛ n mɔ. 18 Légbĩ́nɛ, nósyɔ́ sèkùkù dĩ́ yɔ́ twah pɔ ǹ sɛ̃ sɛ̃ kwâh yõ, mɛ n yah n kɔ̃ nɛ, pé de ǹnɛ wɔ̀kɔ̀, pé kyɩ à tiki sah Yesu yah. 19 Tɛ́ névye tnɔ́nkàhnɔ́ tɛ̃̀ tyɩ́, pè dé-ńsah yah kwlɔ. Kǎh pɩ sɛ̃́, pè dɔkɔ gbɛ̃́ntĩ̂n yõ kye, à sèkùkù mɛ̀ tiki mɔ ànɛ̂ ǹ sɛ̃ sɛ̃ kwâh tɔlɛ, névye nɩyṍ Yesu yah. 20 Yesu-á wɛ pè sɛ̃ ǹ yõ sɛ̃́, à mɛ yo sèkùkù mɛ̀ tyɩ́: «Dĩ́, á tyípêl ye yɔ̃ mɔ ǹ kɔ̃.» 21 Képah tɛ̃̀ sɔkɔ, Liyel ǹgbò wɛ̃̀kɩ̀ kwɔ́pú ànɛ̂ Farisiyɛ̃nɔ tyah n sõ nɛ, nɛ̂ tɛ̃̀ ó se dĩ́ mɛ̀nɛ, tɛ́ à Liyel yĩnnɛ n yɩkɩ sɛ̃́ nɩ? Nɛ̂ se kɩ fɛ̃ tyípêl yɔ̃ mɔ névi kɔ̃, nɛ́ Liyel ó náh nɩ? 22 Ǹtɛ, Yesu-á pé fɔ́kɔ́sɔ̃nɔ pɩ̃ sɛ̃́, à pé syah nɛ: «Kwâh nɛ̂ pɩ, tɛ́ yé n sõ sɛ̃́? 23 Nɛ̂ tɛ̃̀ dɔ̀dɔ̀ kal, à yo sèkùkù mɛ̀ tyɩ́ nɛ, ǹ tyípêl-á yɔ̃ mɔ à kɔ̃, képah náh pɩ, à yo ǹ tyɩ́ nɛ, à yuku nɛ n kɔ? 24 Ǹtɛ, mé mɛ ké tyɩ́ nɛ, yé pɩ̃ nɛ, tɛ̃́nwɛnɔ-á mɛ Névi Pi tyɩ́ sétáh yõ, kɩ fɛ̃ névi tyípêl yɔ̃ mɔ à kɔ̃», tɛ́ ǹ syɩ yo sèkùkù mɛ̀ tyɩ́: «Mé kélɛ n yo á tyɩ́: yuku, á sɛ̃ sɛ̃ kwâh tɔkɔ, ǹ nɛ n yuku á gbô!» 25 Nɛ́npɔ́ swɔ, dĩ́ núkú yuku no pól yĩ́ yah, à sɛ̃ sɛ̃ kwâh tɔkɔ, à sɔkɔ ǹ gbô, mɛ Liyel yĩnnɛ n gbilki n yuku. 26 Képah tɛ̃̀ sɔkɔ, no pól gbã̀n du. Pè Liyel yĩnnɛ n gbilki tíkí tɛ̃̀ tyɩ́, mɛ yo tũ nɛ, kwɛynɛ, páh tyi snɔ́ wɛ dɛ́!

Yesu Levi ye yah

27 Képah náh, Yesu wil nɛ́npɔ́, tɛ́ mɔ́rɩ́ syí-ò Levi wɛ kɔ̃́ntɛ̃̀nɔ́lɛ mɔ́rɩ́ syí-ńsah wɔ̀kɔ̀ sɔkɔ. À yo ǹ tyɩ́ nɛ: «Ń sõ̀ tɛ̃!» 28 Levi núkú ǹ tõ̀ sah, tɛ́ yuku ǹ sõ̀ tɛ̃. 29 Képah tɛ̃̀nɛ, Levi yõke ǹgbɛ̃ pɩ ǹ gbô Yesu yĩnnɛ, tɛ́ mɔ́rɩ́ syípú náhnáh ànɛ̂ nɛ́káhbɩ́ kwĩ́nkí sõ̀ mɛ pélɛ kénɛ yõke yṍ-ńsah. 30 Képah sɔkɔ, Farisiyɛ̃nɔ ànɛ̂ pé Liyel ǹgbò wɛ̃̀kɩ̀ kwɔ́pú sõ̀ mɛ lékàhlɛ Yesulɛ n kɔ̃ mɛ n yo ǹ tõ̀ sã́hpú tyɩ́ nɛ, kwâh nɛ̂ se, tɛ́ pè n yõ tɛ́ n wɔ mɔ́rɩ́ syípú ànɛ̂ Liyel wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́-ńkɛ̃̂púlɛ wɛ̃ tyɩ́ nɩ? 31 Képah tɛ̃̀nɛ, Yesu yo pé tyɩ́ nɛ: «Névye nónó-á mɛ lènɔlɛ, sènpɩ yétõ̂ se mɛ pé tyɩ́? Yámpú tyɩ́ náh sènpɩ yétõ̂lɛ di? 32 Névye nónó-á n sõ nɛ, nɛ́gblɔ́-á pélɛ Liyel yah, mé náh pɔ pépi ye yĩnnɛ. Ǹtɛ, nónó-á pɩ̃ nɛ, tyípêl pɩ́pú-á pélɛ, pépi yé-ńsah ye mé pɔ nɛ, pè Liyel wɛ̃̀kɩ̀ tɛ̃.»

33 Képah náh, Farisiyɛ̃nɔ yo ǹ tyɩ́ nɛ, Nsyɔ̃ tõ̀ sã́hpú ànɛ̂ pépi tõ̀ sã́hpú-á ńkɛ̃́nɛ níkìlɛ n tɛ̃, ǹ tɛ́ nírílɛ n pɩ. Ǹtɛ, ǹmɔ tyɩ́nɔ tɛ̃̀ wɔ ninɛ n wɔ, tɛ́ yõkelɛ n yõ kɛ̀. 34 Wǎh képah noh sɛ̃́, à mɛ yo pé tyɩ́: «Fúr pɩ́-ò-á nónó ye ǹ fúr yõke yõ yĩnnɛ, yépi se kɩ fɛ̃ pè kɔ̃ pè kɩ níkì tɛ̃ pé yé-ò yĩ́ yah? 35 Ǹtɛ, sṍ yɔ́ mɛ n pi, pɛ mɛ̀ kɩ pɔ n wilki n pi pé wrɔ́. Légbĩ́nɛ, pè kɩ pyě níkìlɛ n tɛ̃.»

36 Képah náh, Yesu mɛ tɔ̃ sèmìrkì yɔ́ mɩ pé tyɩ́ nɛ ńkɛ̃́: «Névi yɔ́ ńtɛ̃ náh fwɔ̀sãn kãm, à fwɔ̀dyàh min n pi. Wâh képah pɩ, fwɔ̀sãn kɩ yɩkɩ, ké gbó mɛ̀ tɔ náh se tɔ̃ fwɔ̀dyàh syi n pi. 37 Ànɛ̂ tɔ̃, névi yɔ́ ńtɛ̃ náh dìvɛ̃ sã́n mɔ n pi pley dî sɔkɔ. Wâh képah pɩ, dìvɛ̃ sã́n mɛ̀-à fũ, kè kɩ pley nɔ́pi tɔkɩ, dìvɛ̃ kɩ kwɛ, pley kɩ yɩkɩ. 38 Kàh pɩ dìvɛ̃ sã́nnɛ, kè yɩ̃nɛ kè mɔ pley snɔ́. 39 Névi nɛ̂-á dar dìvɛ̃ kònɔ́ wɔ́nɔ́lɛ, à náh tɔ̃ n fɛ̃ n syi ké kò-ǹkɛ̃̂nɛ n wɔ. Tɛ̃̀ n nɛ n yo nɛ, dìvɛ̃ kònɔ́-á nɔ kal.»

6

Yesu ànɛ̂ mɩ mɩ yòh sṍ tyilɛ

1 Képah náh, Nsyifunɔ mɩ mɩ yòh sṍ yɔ́lɛ, Yesu sõ̀ mɛ wɛ̃̀kɩ̀ tɛ̃ n kɔ n kah sèmukɔ swɛ̃y yísyɔ́ sɔkɔ. Tɛ́ ǹ tõ̀ sã́hpú mɛ sèmukɔ ywɔ̃lɛ n kɔ̃lɩ n wɔkɔlɩ pé gbã̀n sɔkɔ, à n tah.* 2 Farisiyɛ̃nɔ-á képah wɛ sɛ̃́, pé túkù mɛ nɛ, tõ̀ pɩ́nɔ́ wɛ̃̀kɩ̀ náh mɛ kɔ̃́nɔ́lɛ mɩ mɩ yòh sṍlɛ. Tɛ́ kwâh nɛ̂ se, tɛ́ pè kélɛ n pɩ nɩ? 3 Képah sɔkɔ, Yesu yo pé tyɩ́: «Kwɛkɩ-á lésõ yõ̀tɛ̃̀ Davidi ànɛ̂ ǹ náh névye tɛ̃ sṍ nɛ̂nɛ, wǎh nɛ̂ pɩ, yé náh kè kar yah kɛ̀? 4 À náh sõ̀ de Liyel wɔ̀kɔ̀ sɔkɔ, à búrn tɔkɔ, nónó-á sõ̀ mɛ sàhnɔ́lɛ Liyel tyɩ́ yõ, à tah, tɛ́ ǹ náh névye tɔ kɔ̃ di? Tɛ́ nɛy náh sõ̀ yɩ̃nɛ búrn nɔ́pi táhnɔ́lɛ, nɛ́ sárká wìlkìpu yõ̀tãm ó náh.»† 5 Tɛ́ tɔ̃ yo pé tyɩ́: «Névi Pilɛ, mɩ mɩ yòh yõ̀tɛ̃̀ ye ǹnɛ.»

Gbõ̀nkù dĩ́ yɔ́ dɛ́nmɔnɔlɛ Nsyifunɔ mɩ mɩ yòh sṍlɛ

6 Képah náh, mɩ mɩ yòh sṍ yɔ́lɛ ńtɔ̃, Yesu de Liyel ní-ńsah wɔ̀kɔ̀ sɔkɔ, mɛ tyah névyelɛ n kwɔ. Tɛ́ dĩ́ yɔ́ sõ̀ mɛ nɛ́npɔ́ sɔkɔ, gbõ̀yõ̀lɛ kúnɔ́lɛ. 7 Képah tɛ̃̀nɛ, Liyel ǹgbò wɛ̃̀kɩ̀ kwɔ́pú, ànɛ̂ Farisiyɛ̃nɔ mó mɛ Yesulɛ n kyɔmɩ n yah, wàh kɩ ńtyɩ̃́nɔ nɛy dɛ n mɔ n pi mɩ mɩ yòh sṍlɛ, pè mó lékàh wɛ à kɔ̃. 8 Ǹtɛ, ǹmɔ tɛ̃̀ wɔ sõ̀ mɛ pé fɔ́kɔ́sɔ̃nɔlɛ n pnɛ. Kǎh pɩ sɛ̃́, à mɛ yo gbõ̀nkù dĩ́ mɛ̀ tyɩ́: «Yuku n pɔ n yĩn névye nɩyṍ ásõ̂.» Dĩ́ mɛ yuku yĩn. 9 Képah tɛ̃̀nɛ, Yesu yo pé tyɩ́: «Ńmɔ yélɛ n piki n yah, tir nɛ̂ pɩ́nɔ́ wɛ̃̀kɩ̀ mɛ kɔ̃́nɔ́lɛ mɩ mɩ yòh sṍlɛ? Pèpɔrɩ se, tĩ̂ pèkè se? À nɛy min pwah mɔ, tĩ̂ à tɛ̃̀ ko mɔ?» 10 Képah sɔkɔ, wǎh pè yah kore vi, à yo dĩ́ tyɩ́: «Á gbõ̀ tɔ̃!» À mɛ ǹ gbõ̀ tɔ̃, kè núkú pɩ ké vilɛ. 11 Képah tɛ̃̀nɛ, pé fɔkɔ kah vyãh Yesulɛ, pè tyah wɛ̃nɛ n vi n mɔ, sɔ̃́-á pè kɩ n pɩ n pi ǹnɛ.

Yesu tɛ̃̀ntõbe nɛ́pĩ̂ gbɔ̃nimí yáhnwìlkìnɔ́lɛ

12 Sṍ yɔ́lɛ, Yesu dɔkɔ yuku yɔ̃lɩ yɔ́ yõ, à kyɩ nírílɛ n pɩ. À lékã̂h pól pɩ Liyel nínɔ́ sɔkɔ. 13 Tyah-á pɔ dal, à ǹ tõ̀ sã́hpú ye, tɛ́ nɛ́pĩ̂ gbɔ̃nimí yah wilki pé sɔkɔ, tɛ́ pépi yĩn sah ǹ tɛ̃̀ntõbelɛ. 14 Wǎh nónó yah wilki, pé yni wɛ yɔ̀: Simɔ wɔlɛ, Yesu ǹmɔ yĩn sah Pyɛrɩlɛ, tɛ́ ǹ gbɛ̃̀ndĩ́ Andre sõ̀ mɛ, ànɛ̂ Nsyakɩ, ànɛ̂ Nsyɔ̃, ànɛ̂ Filipi, ànɛ̂ Bartelemi, 15 ànɛ̂ Matye, ànɛ̂ Toma. À tahlɩ Alfe pídĩ́ Nsyakɩ tyɩ́, ànɛ̂ Simɔ nɛ̂-á sõ̀ pè n ye «Sú fṍ vyãh syí-òlɛ», 16 ànɛ̂ Nsyakɩ pídĩ́ Yudelɛ, ànɛ̂ Yisikariyɔtɩ Yudasɩlɛ, nɛ̂-á pɔ vi Yesu náh.

Yesu tɔ́wû kwɔ́nɔ́, ànɛ̂ yámpú dɛ́nmɔnɔlɛ

17 Képah náh, Yesu tiki yɔ̃lɩ yõ ànɛ̂ pélɛ, à pɔ yĩn kéntáhkɩ̀ támm yɔ́ sɔkɔ. Tɛ́ ǹ tõ̀ sã́hpú náhnáh sõ̀ mɛ, à tahlɩ tɔ́wû ǹgbɛ̃ yɔ́ tɔ tyɩ́, nónó-á wil Yude tã̀ntã̀n pól sɔkɔ, ànɛ̂ Yerusalɛmɩ, à tahlɩ pnɛ yɔ gbɔ̀pɔ kwlo tyɩ́, Tiri ànɛ̂ Sidõnɛ. 18 Pè sõ̀ pɔ Yesu wɛlɔ nóh-ńsah, ànɛ̂ dɛ́nmɔnɔ wɛ yĩnnɛ pé yamnɔ sɔkɔ. Sétã̀n-á sõ̀ mɛ nónó sɔkɔ mɛ pélɛ n kwlɔ, pé tɔ dɛ́nmɔnɔ wɛ. 19 Tɛ́ tǎhkɩ̀ yɔ́ sõ̀ mɛ n wil ǹ sɔkɔ, à pé póllɛ n dɛ n mɔ. Képah ye tɔ́wû pól kɔ̃, pè n yah n kɔ̃ wɛ́ntũ̀-ǹsahlɛ ǹ tyɩ́.

Yèvɩnɩ ànɛ̂ yèvyãhrɩ tyɩ́lɛ

20 Képah sɔkɔ, Yesu mɛ ǹ yah yɔ̃ ǹ tõ̀ sã́hpú yah, tɛ́ nɛ:

«Yèvɩnɩ mɛ yé tyɩ́, yépi nónó-á mɛ yãm sɔkɔ.

Liyel tɔ̃́rɩ́ mɛ yépi tyɩ́ yõ.

21 Yèvɩnɩ mɛ yé tyɩ́, yépi nónó-á mɛ núkúnúkú kwɛkɩ sɔkɔ.

Yé kɩ pɔ n tɔ̃ n pi.

Yèvɩnɩ mɛ yé tyɩ́, yépi nónó-á mɛ núkúnúkú gbní sɔkɔ.

Yé kɩ pɔ yɩ̀ syɔ n pi.

22 Yèvɩnɩ mɛ yé tyɩ́, no-à yé dyɔlɛ n yɔ, tɛ́ yé milki, tɛ́ yélɛ n gbyɔ, tɛ́ yé yĩnnɛ n yɩkɩ Névi Pi yõ sɛ̃́nɔ́ yĩnnɛ. 23 Ǹtɛ, ké yõre ǹgbɛ̃ kɩ pɔ yé dyah Liyel fṍ. Képah ye, yé nɛ n mɛ nɩ̀vɩ̀ sɔkɔ lésõlɛ, yé nɛ n yɔkɔ n kwãh nɩ̀vɩ̀ tɛ̃̀ tyɩ́. Sɛ̃́ ye lésõ pé náh tãn tɔ n fõh Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyopulɛ.

24 Ǹtɛ, yépi nónó-á tahbɩlɛ, yèvyãhrɩ mɛ yé yõ.

Yé yé pèpɔrɩ wɛ sɔkɔ tɛ.

25 Yépi nónó-á mɛ núkúnúkú tɛ̃kɩ sɔkɔ, yèvyãhrɩ mɛ yé yõ.

Kwɛkɩ kɩ pɔ yé tɛ̃ n pi.

Yépi nónó-á mɛ núkúnúkú yɩ̀syɔ̀nɩ̀ sɔkɔ, yèvyãhrɩ mɛ yé yõ.

Yé kɩ pɔ yèkwɔrɩ gbní gbo n pi.

26 Pàh yépi nónónɛ n gbilki, yèvyãhrɩ mɛ yé yõ. Sɛ̃́ ye lésõ pé náh tãn tɔ n gbilki Liyel yĩn yõ mɩ̀nyobelɛ.»

Sépɛ́bɩ́ tɛ̃́nɔ́ pèpɛynɛ

27 «Ǹtɛ, yépi nónó-á mɛ n nohnɩ ń tyɩ́, mé kélɛ n yo yé tyɩ́ nɛ: yé yé sépɛ́bɩ́lɛ n tɛ̃ plɛ. Yé pèpɔrɩlɛ n pɩ yé dyɔ yɔ́pú tyɩ́. 28 Nónó-á plɔlɛ n ye n mɔ yé yõ, yé sãmnɛ n mɔ pé sɔkɔ. Yé mó Liyellɛ n ni yé fṍhpú tyɩ́. 29 Névi-à á létáh núkú mɩ, ké ní-ò tɔ vi n mɔ à kɔ̃. Névi-à á fwɔ̀mɔ̀-ǹgbɛ̃ tɔkɔ, yɛ tɛ̃̀ kɔ̃ à á fwɔ̀mɔ̀npir tɔ tɔkɔ. 30 Névi nɛ̂-à kwâh ni á tyɩ́, kè yɩ̃ tɛ̃̀ kɔ̃. Ànɛ̂, névi-à á gbõ̀ kwâh tɔkɔ, káh nɛ, tɛ̃̀ n syɩ n pɔ kélɛ. 31 Ànɛ̂ tɔ̃, yáh mɛ ké tyɩ́ nɛ, no nɛ̂nɛ n pɩ yé tyɩ́, yépi tɔ sɛ̃́nkɔ̃lɛ n pɩ pé tyɩ́.

32 Yépi tyɩ́-á nɔ nónó tyɩ́, pépi ó tyɩ́-à nɔ yé tyɩ́, yĩ́ngbɩ́ nɛ̂ mɛ yé kɩ n wɛ n pi képah sɔkɔ? Liyel wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́-ńkɛ̃̂pú ńtɛ̃ tɔ nɛ́nɔ́nɔ́ tyɩ́ náh nɔ pé tyɩ́ di? 33 Nónó-á n tɔ̃ n sah n pɩ yé tyɩ́, yé tɔ-à n tɔ̃ n sah n pɩ pépi ó tyɩ́, yĩ́ngbɩ́ nɛ̂ mɛ yé kɩ n wɛ n pi képah sɔkɔ? Liyel wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́-ńkɛ̃̂pú ńtɛ̃ tɔ náh sɛ̃́nkɔ̃lɛ n pɩ di? 34 Ànɛ̂, yâh n dɛkɩ névyelɛ n kɔ̃, yáh sɛ̃ ké yõ nɛ, nónó ó-á kɩ pɔ sé lédyáhnɩ́nɛ yé kɔ̃ n pi, yĩ́ngbɩ́ nɛ̂ mɛ yé kɩ n wɛ n pi képah sɔkɔ? Liyel wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́-ńkɛ̃̂pú tɔ náh n dɛkɩ wɛ̃nɛ n kɔ̃, sé lédyáhnɩ́ pɔ́nwɛ yĩnnɛ di?

35 Pèpɔrɩ pɩ̃́-ńkɛ̃̂pú, ànɛ̂ nɛ́pêl nɩ̀gbɛ̀kɩ̀ mɛ Liyel sɔkɔ. Képah ye, yépi tɔ yé sépɛ́bɩ́lɛ n tɛ̃ plɛ. Yé pèpɔrɩlɛ n pɩ pé tyɩ́. Yé nɛ n dɛkɩ n kɔ̃, ké lédyáhnɩ́ tyɩ́ sõ̀-ǹkɛ̃̂nɛ. Képah sɔkɔ, yé kɩ kyɩ ké lédyáhnɩ́ ǹgbɛ̃ wɛ Liyel fṍ, tɛ́ kɩ pɩ yõ̀tah Liyel wɛ̃́npìlɛ. 36 Yé pɩ nɩ̀gbɛ̀kɩ̀ névyelɛ, sɔ̃́-á yé sú Liyellɛ nɩ̀gbɛ̀kɩ̀ pɩ́-òlɛ.»

Káh no pílkí-ńtã̂n ólɛ n yo

37 Képah sɔkɔ, Yesu tɔ̃ yo pé tyɩ́: «Yé káh nolɛ n tuke. Képah sɔkɔ, Liyel náh yé tɔ tuke n pi. Yé káh lékàhlɛ nolɛ n kɔ̃. Képah sɔkɔ, Liyel náh lékàhlɛ yé tɔ kɔ̃ n pi. Ǹtɛ, yé nɛ n yɔ̃ n mɔ nolɛ n kɔ̃. Képah sɔkɔ, Liyel kɩ n yɔ̃ n mɔ yé tɔlɛ n kɔ̃. 38 Yáh no tɛ́lɔ́ tyɩ́lɛ n sãh dú nɛ̂nɛ, kénɛ dú núkú ó kɩ yé tɔ tyɩ́ sãh n pi. Képah ye, yé nɛ n yɩ̃ n kɔ̃. Képah sɔkɔ, Liyel kɩ yɩ̃ yé tɔ kɔ̃. À kɩ dú tɔkɔ, kɩ sã́hnɔ́ pèpɛy sãh, kɩ sni, kɩ yike yike, kè kɩ yuku kwɛ, kɩ vi mɔ yé kɔ̃ yé fwɔ̀mɔlɔ vyɛ̃y tɛ̃́nkũnmɔnɔ sɔkɔ.»

39 Tɛ́ tɔ̃ sèmìrkì yɔ́ mɩ pé tyɩ́ nɛ ńkɛ̃́: «Yɩ̃́tũ̂ se kɩ fɛ̃ pɩ ǹ ní-ò yɩ̃́tũ̂ yah tɛ̃́-òlɛ? Pé nímí náh n syɩkɩ n de n pi pwã̀h yɔ́ sɔkɔ di? 40 Tir sã́h-ò náh n kal n pnɛ ǹ kwɔ́-òlɛ. Tɛ́ sã́h-ò nɛ̂-à kwɔ́nɔ́ wɛ yĩ́ĩ́, ǹmɔ n pɩ ǹ kwɔ́-ò tyɩ́ kɔ̃lɛ.

41 Á pɩ sɔ̃́, tɛ́ ǹdan kyɔmɩ wɛ á yṹnpi yĩ́ sɔkɔ, tɛ́ dàhnpɛlɛ áwɔ yĩ́ sɔkɔ, á náh mɛ képah wɔ wɛ? 42 Á kɩ pɩ sɔ̃́, tɛ́ kɩ yo á yṹnpi tyɩ́ nɛ, à yɛ á ǹdan wilki à kɔ̃ ǹ yĩ́ sɔkɔ, áwɔ nɛ̂-á dàhnpɛlɛ á yĩ́ sɔkɔ, tɛ́ á náh mɛ képah wɔ wɛ? Vɩ̃́nnínì wɛ́kɩ́-ò! Á yĩ́ sɔkɔ dàhnpɛ ǹgbò wilki! Képah-à pɩ, á kɩ fɛ̃ n yah pallɛ, kɩ á ní-ò yĩ́ sɔkɔ ǹdan wilki.»

Séswɔ̂ ànɛ̂ ké pyelɛ

43 «Séswɔ̂ pèpɛy yɔ́ ńtɛ̃ náh n syi pye túkúnìnɛ. Séswɔ̂ túkù tɔ náh mó n syi pye pèplɔlɛ. 44 Sésân pól n pnɛ sé pye sɔkɔ. Sènsóké pye náh fɛ̃ n wɛ kahrɩ sɔkɔ. Yrɛnsɛ̃ náh mó tɔ̃ fɛ̃ n wɛ n gbɛ gbɩ́yɛ̃́kɩ̀ sɔkɔ. 45 Nɛ́pépɛ̌y yípéplɔ n wil ǹ nɩ sɔkɔ, wǎh nónó koh sah. Sɛ̃́ ó ye, nɛ́túkù tɔ tyítúkúnì n wil ǹ nɩ sɔkɔ, wǎh nónó koh sah. Névi nɩ-à yuku tir nɛ̂nɛ, képah ye n wil ǹ vyãh.»

Vɩ̀ duke nínɔ́ tyɩ́ yónɔ́lɛ

46 Képah sɔkɔ, Yesu tɔ̃ yo pé tyɩ́: «Sɔ̃́ pɩ, tɛ́ yě ńnɛ n ye ‹Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃nɛ›, tɛ́ mâh se nɛ̂ yo, yé náh képahlɛ n pɩ? 47 Névi nɛ̂-à pɔ ńmɔ tyɩ́, tɛ́ ń wɛlɔ noh, tɛ́ mɛ sélɛ n pɩ, tɛ̃̀-á mɛ nɛ̂ kètɔ̀lɛ, mé kɩ ǹ tyɩ́ yo yé syah: 48 À mɛ, á kɩ nɛ wɔ̀kɔ̀ mɔ́-ò yɔ́ sɔ̃́, nɛ̂-á swɔ tũ tiki náhnáh, tɛ́ wɔ̀kɔ̀ sõ légbɩ̃́ yõ. Tɛ́ ké sõ tyàhnɔ́-á sõ̀ plɛ sɛ̃́, képah ye, yɔ-á pɔ yuku, tɛ́ kwɔ, kè fwo kyɩ syɩ kénɛ wɔ̀kɔ̀ tyɩ́, tɛ́ kè náh tɛ̃ wɛ kè fɛ̃. 49 Tɛ́, névi nɛ̂-à ń wɛlɔ noh, tɛ́ à náh sélɛ n pɩ, tɛ̃̀ wɔ mɛ, á kɩ nɛ wɔ̀kɔ̀ mɔ́-ò yɔ́ sɔ̃́, nɛ̂-á wɔ̀kɔ̀ yɔ̃ sɔkɔ mɔ sétáh kɔ́kɔ́ yõ swɔ tũ̀-ǹkɛ̃̂nɛ. Yɔ-á pɔ yuku, à fwo kyɩ syɩ kénɛ wɔ̀kɔ̀ tyɩ́, nɛ́npɔ́ swɔ, ké pól pirki kwɛ, à núkú mukuli pnɛ́pnɛ́.»

7

Sràsyíbí lèkwɛ̌ yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ Liyel yõ sɛ̃ dùkùlɛ

1 Képah sɔkɔ, Yesu-á wɛlɔ nɔ́pi pól yo pɔ tyɛ no tyɩ́, à de Kapɛrnayumi. 2 Tɛ́ nɛ́npɔ́ sɔkɔ, tõ̀npɩ yɔ́ sõ̀ mɛ sràsyíbí yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ yɔ́ tyɩ́. Á sõ̀ mɛ n yɔ képékèyɔ̂, mɛ n tyah kúnɔ́lɛ. Tɛ́ ǹ tyɩ́ sõ̀ tah yĩ́ĩ́ ǹ yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ tyɩ́. 3 Wǎh Yesu tyɩ́ noh, à mɛ Nsyifunɔ yèwàhnɩ̀ yísyɔ́ tɛkɩ mɔ nɛ, pè kyɩ à ni, à pɔ pé tõ̀npɩ dɛ mɔ. 4-5 Pǎh kyɩ yĩni tɛ̃ Yesu tnɔ̂, pè tyah ǹnɛ n gbah n ni, mɛ n yo ǹ tyɩ́ nɛ, pépi Nsyifunɔ tyɩ́-á kah nɔ yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ mɛ̀ tyɩ́. Ànɛ̂, ǹmɔ-á tɔ̃ yĩn pé Liyel ní-ńsah wɔ̀kɔ̀ mɔ́nɔ́lɛ. Képah-á, wǎh yɩ̃nɛ yòhnɩ̀nmɔnɔ mɛ̀ pɩ́nɔ́lɛ ǹ tyɩ́. 6 Képah sɔkɔ, Yesu mɛ sɔkɔ pélɛ. Wǎh de n tɛ sràsyíbí yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ mɛ̀ kételɛ, kénɛ dĩ́ tɔ̃ ǹ kódíbí yísyɔ́ tõ nɛ ńkɛ̃́, pè pɔ yo Yesu tyɩ́ nɛ, pé Yõ̀tɛ̃̀, péwɔ náh yɩ̃nɛ ǹ dénɔ́lɛ pé kéte sɔkɔ. Képah-á, à káh ǹ gblɔ̌y kwlɔ pɔ. 7 Ńkɛ̃́, képah tɔ-á pé kɔ̃ pé kè yah nɛ, pé náh yɩ̃nɛ pɔ́nwìlnɔ́lɛ ǹ tyɩ́ pé gblɔ̌y. Ǹtɛ, à wɛy núkú ó yo, pé tõ̀npɩ-á kɩ dɛ. 8 Ńkɛ̃́, péwɔ ńtɛ̃ tɔ tyɩ́ yõ̀tãm-á mɛ, péwɔ tɔ mó mɛ sràsyíbí yísyɔ́ yõ. Pâh yo nɛ̂ tyɩ́: «Sɔkɔ!», tɛ̃̀ n sɔkɔ. Pâh yo nɛ̂ tyɩ́: «Pɔ!», tɛ̃̀ n pɔ. Ànɛ̂, pâh yo pé tõ̀npɩ tyɩ́: «Tir mɛ̀ pɩ!», ǎ kè pɩ. 9 Képah sɔkɔ, Yesu-á kénɛ wɛlɔ noh sɛ̃́, à dĩ́ mɛ̀ sõ kègbɩlɛ. Tɛ́ ǹ yah vi yo ǹ sõ̀ tɛ̃́pú tɔ́wû tyɩ́ nɛ: «Mé kélɛ n yo yé tyɩ́ nɛ: Yisrayel ńtɛ̃ sɔkɔ, mé náh sɛ̃́nkɔ̃ Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ névi wɛ yah.» 10 Képah sɔkɔ, tɛ̃ntõ̀ névye-á pé syɩ kyɩ sràsyíbí yõ̀tɛ̃̀ kéte, pè kyɩ nɛ n yah, ǹ tõ̀npɩ mɛ̀ dɛ.

Yesu pɛ́kúsè yɔ́ pídĩ́ lékó yilki mɔ

11 Sṍ yɔ́lɛ, Yesu mɛ n yuku kwil yɔ́ sɔkɔ, nɛ̂-á pè n ye Nayinnɛ. Tɛ́ ǹ tõ̀ sã́hpú, ànɛ̂ tɔ́wû ǹgbɛ̃ sõ̀ mɛ ǹ sõ̀ tɛ̃. 12 Wǎh yĩni tɛ̃ kwil dé-ńsahlɛ yúkɛy, à nósyɔ́ yohnɩ, pè mɛ lékó yɔ́ twah n yuku yɩ̃́-ńsah. Pɛ́kúsè yɔ́ pídĩ́ ye sõ̀, ǹ gblɔ̌y núkúnínɛ ǹ yṹ tyɩ́. Tɛ́, kénɛ kwil névye sõ̀ mɛ wil náhnáh, mɛ pi mɛ̀ sõ̀ tɛ̃. 13 Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu-á pi mɛ̀ wɛ sɛ̃́, ǹ yãm à kah tɛ̃, à mɛ yo ǹ tyɩ́: «Káh n tɔ̃ nɛ n gbo!» 14 Tɛ́ mɛ nɔ de, à tũ lékó twáhkɩ̀ tyɩ́, ké twáhpú núkú yĩn. Yesu mɛ yo nɛ: «Dĩ́npir, mé kélɛ n yo á tyɩ́: yuku!» 15 Wǎh yo sɛ̃́, à núkú yuku kɔ̃ tɛ̃, tɛ́ tyah n yãh. Yesu mɛ ǹnɛ ǹ yṹ gbõ̀ dahbɩ. 16 Képah tɛ̃̀nɛ, tíkí no pól tɛ̃. Pè tyah Liyellɛ n gbilki, mɛ yo tũ nɛ, Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyo-ò ǹgbɛ̃ yɔ́-á wil mɔ pé wrɔ́. Ànɛ̂, Liyel-á yah dah mɔ ǹ no tyɩ́ sɔkɔ. 17 Képah sɔkɔ, Yesu tyípɩ́nɔ́ tyɩ́ yónɔ́ tɔ̃ mɔ Yude tã̀ntã̀n pól sɔkɔ, à kyɩ sɔkɔ ké gbɔ̀plɔ kwlo tɔ sɔkɔ.

Wèlnwìlkì-ò Nsyɔ̃-á nɛ̂ piki yah Yesu tyɩ́ sɔkɔ

18 Képah sɔkɔ, Nsyɔ̃ tõ̀ sã́hpú tyi nɔ́pi pól yãh Nsyɔ̃ tyɩ́. À mɛ pé sɔkɔ nɛ́pĩ̂ nímí ye, 19 à tõ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu tyɩ́. Ńkɛ̃́, pè kyɩ à piki yah nɛ, ǹmɔ se Liyel nɛy tɛ́kɩ́nmɔnɔlɛ, nɛ̂-á kɩ sõ̀ n pɔ n pi, tĩ̂ pé se yɩ̃nɛ pé ǹnɩ̂nɛ n syɩkɩ nɩ? 20 Pǎh pɔ yĩni tɛ̃ Yesu tnɔ̂, pè yo ǹ tyɩ́ nɛ, Wèlnwìlkì-ò Nsyɔ̃-á pépi tɛkɩ mɔ ǹ tyɩ́ nɛ, pé pɔ à piki yah nɛ ńkɛ̃́, ǹmɔ se Liyel nɛy tɛ́kɩ́nmɔnɔlɛ, nɛ̂-á kɩ sõ̀ n pɔ n pi, tĩ̂ pé se yɩ̃nɛ pé ǹnɩ̂nɛ n syɩkɩ nɩ? 21 Légbĩ́nɛ, Yesu mɛ yámpú náhnáhlɛ n dɛ n mɔ pé yamnɔ, ànɛ̂ pé yèvyãhrɩnɔ sɔkɔ. À sétã̀n yĩni wilki pé sɔkɔ, tɛ́ yɩ̃́tũbi náhnáh yɩ̃́ yɩkɩ mɔ. 22 Tɛ́ mɛ yo Nsyɔ̃ tɛ̃ntõ̀ névye tyɩ́: «Yáh nɛ̂ wɛ, tɛ́ nɛ̂ noh, yé kyɩ kè yãh Nsyɔ̃ tyɩ́: Yɩ̃́tũbi yɩ̃́ mɛ n yɩkɩ n mɔ, sèkukubi mɛ n kɔ tómtóm, tótãm mɛ n dɛ, níkítũbi mɛ n nohnɩ, lékyɩ̂ mɛ n yilki n mɔ, ànɛ̂ nɩ̀vɩ̀nɩ̀ wɛy sã́n mɛ n yo n kɔ̃ yãm tãn tyɩ́.* 23 Ǹtɛ, nɛ̂-á Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ yáhle-ńkɛ̃̂nɛ ńmɔ yĩnnɛ, yèvɩnɩ mɛ tɛ̃̀ tyɩ́.»

24 Képah sɔkɔ, Nsyɔ̃ tɛ̃ntõ̀ névye-á sɔkɔ tɛ, Yesu tyah ǹ tyɩ́lɛ n yãh tɔ́wû tyɩ́ mɛ n yo: «Kwâh nɛ̂ mɛ yé kyɩ yah gbɛ̃́nnɩ sɔkɔ? Fílkì yɔ́ se yã́hkɩ́ mɛ n fĩ n kɔ̃? 25 Tĩ̂ kwâh nɛ̂ mɛ yé kyɩ yah wɛ? Dĩ́ yɔ́ se, nɛ̂-á mɛ fwɔ̀pèplɔ mɔ? Tɛ́ nónó-á mó tɔ̃ fwɔ̀tǎhnɩ̀nɛ n mɔ, tɛ́ tɔ̃́rɩ́ yélɛ n yõ, pépi náh mɛ yõ̀tãm fnɛ́ sɔkɔ di? 26 Ǹtɛ, kwâh nɛ̂ mɛ yé kyɩ yah wɛ? Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyo-ò yɔ́lɛ nɩ? Mé kélɛ n yo yé tyɩ́ nɛ: sɛ̃́-á. Tɛ́ ǹmɔ ńtɛ̃-á kal Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyo-òlɛ. 27 Ńkɛ̃́, ǹmɔ tyɩ́ sɔkɔ-á kè wãrkɩ sah nɛ ńkɛ̃́:

‹Yáh, ńmɔ Liyel kɩ ń tɛ̃ntõ̀ yó-ò tɛkɩ mɔ á yahlɛ,

à kɩ pɔ á wɛ̃̀kɩ̀ tɔ̃ sah.›†

28 Mé kélɛ n yo yé tyɩ́ nɛ: sê fɔkɔ táh pi yɔ́ ńtɛ̃ náh mɛ nɛ̂-á kal Nsyɔ̃nɛ. Ǹtɛ, nɛ̂-á tyɩ̃́ɩ̃ kal Liyel yõ̀tɔ̃rɩ́ sɔkɔ, ǹmɔ ńtɛ̃ gblò kal ǹnɛ. 29 Képah sɔkɔ, nónó pól-á sõ̀ mɛ n nohnɩ ǹ tyɩ́, à tahlɩ mɔ́rɩ́ syípú tɔlɛ, pé pól nɛ, Liyel-á mɛ tómm, tɛ́ Nsyɔ̃ kɔ̃, à pè wel wilki. 30 Ǹtɛ, Liyel-á nɛ̂ yah kɔ̃ Farisiyɛ̃nɔ ànɛ̂ Liyel ǹgbò wɛ̃̀kɩ̀ kwɔ́pú tyɩ́, pè pé náh vi kè kɔ̃, tɛ́ yahle pé wèlnwìlkìnɔ́lɛ Nsyɔ̃ tyɩ́.»

31 Tɛ́ Yesu tɔ̃ nɛ: «Nɛ̂ tɛ̃̀ mɛ mé kɩ tɔkɔ sãh kwɛy gbĩ névyelɛ? Nɛ̂ tɛ̃̀ mɛ pè tɔ? 32 Pè mɛ, á kɩ nɛ wɛ̃́npì sɔ̃́ kɔ̃ tɛ̃ n syah tɔ́wû tùkè-ǹsah sɔkɔ, tɛ́ mɛ n yo wɛ̃ tyɩ́ nɛ, pépi-á yɩkɩ fɩ̃bɩ pé tyɩ́, tɛ́ pé náh se yi. Pé tɔ̃ kũ yɩ̀kɩ̀ gbɩ mɔ, pè náh se tɔ̃ gbo. 33 Ǹtɛ, Wèlnwìlkì-ò Nsyɔ̃ pɔ, à náh mɛ n yõ, à náh mɛ dìvɛ̃nɛ n wɔ, tɛ́ yé nɛ, ǹ yõ̀gbèkè náh mɛ. 34 Névi Pi-á se pɔ, à n yõ tɛ́ n wɔ, yé tɔ̃ nɛ, pè yah yèwònpɩ, ànɛ̂ sètɛ̃-á ǹnɛ, mɔ́rɩ́ syípú ànɛ̂ tyípêl pɩ́pú kódĩ́-á. 35 Ǹtɛ, Liyel lékã́m tyilɛ, gbɩ ye sélɛ sé fɛ̃̀nsyipu tyɩ́.»

Yesu pi yɔ́ tyípêl yɔ̃ mɔ à kɔ̃

36 Farisiyɛ̃ dĩ́ yɔ́ sõ̀ mɛ, pè n ye Simɔlɛ. Sṍ yɔ́lɛ, à Yesu ye nɛ, à pɔ yõke yõ pé tyɩ́. À mɛ kyɩ de kénɛ dĩ́ gbô, à tɛ̃ yõke yah.‡ 37 Tɛ́ kénɛ kwil sɔkɔ, tyípêl pɩ́-ò pi yɔ́ sõ̀ mɛ. Wǎh noh nɛ, Yesu-á mɛ yõkelɛ n yõ Farisiyɛ̃ dĩ́ gbô, à pɔ nɩrɩ pãn pènɛ̀kɩ̀ yɔ́lɛ, so pèpɛy yɔ́ sɔkɔ. 38 Tɛ́ mɛ vi Yesu náh tĩ̀nnɛ, à n gbo ǹ yétĩnɛ n kwɛ Yesu gbyẽ̂h yõ, tɛ́ sélɛ n kele ǹ yõ̀yénnɛ, tɛ́ sè pɔrɩ tɛ̃, tɛ́ nɩrɩ mɛ̀nɛ n mɔ sé yõ.

39 Farisiyɛ̃ dĩ́ nɛ̂-á ye Yesulɛ, ǹmɔ-á képah wɛ sɛ̃́, à tyah n sõ ǹ fɔkɔ sɔkɔ nɛ, dĩ́ mɛ̀-à sõ̀ mɛ Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyo-òlɛ, pi nɛ̂-á n tũ ǹ tyɩ́ yɔ̀, wǎh náhkɩ ǹ dùkù pɩ̃ nɛ ńkɛ̃́, tyípêl pɩ́-ò ǹgbɛ̃-á ǹnɛ. 40 Yesu mɛ wɛy tɔkɔ, tɛ́ yo Simɔ tyɩ́ nɛ, tir yɔ́-á mɛ pé tyɩ́ yo yo tɛ̃̀nɛ ǹ tyɩ́. Simɔ mɛ nɛ, à kè yo, kwɔ́-ò dĩ́. 41 Képah sɔkɔ, à mɛ yo ǹ tyɩ́: «Kmɔ mɔ́-ò yɔ́ kmɔ sõ̀ mɛ nɛ́pĩ̂ nímí yísyɔ́ yõ. Núkú sõ̀ yɩ̃nɛ à à dyah pɔ́ plɔ́ kyɛkwɛ́lɛ, ní-ò mɛ yɩ̃nɛ à à dyah plɔ́ tikiníní pɔ́ gbãmnɛ. 42 Ǹtɛ, pé sɔkɔ nɛy yɔ́ ńtɛ̃ náh sõ̀ mɛ fɛ̃ ǹ tyɩ́ dyah n pi sɛ̃́, dĩ́ pé nímí tyɩ́ yɔ̃ mɔ pè kɔ̃. Kǎh pɩ sɛ̃́, ǹ tyɩ́ kɩ nɔ kal nɛ̂ tɛ̃̀ tyɩ́ pépi nímí sɔkɔ?» 43 Simɔ mɛ à syah nɛ, péwɔ tɛ̃̀ sõnɔ sɔkɔ, nɛ̂ kɔ̃lɩ-á kal, ǹmɔ-á. Yesu mɛ nɛ, gbɩ-á à yo.

44 Képah sɔkɔ, tɛ́ ǹ yah vi pi tĩ̀nnɛ, tɛ́ yo Simɔ tyɩ́: «Á pi mɛ̀ wɛ kɛ̀? Ńmɔ-á de á gbô, á náh gbyẽ̂h wu wu ninɛ ń kɔ̃. Ǹtɛ ǹmɔ wɔ ǹ yétĩ kwɛ ń gbyẽ̂h yõ, tɛ́ sè kele ǹ yõ̀yénnɛ. 45 Áwɔ náh ń pɔrɩ tɛ̃. Ǹtɛ, ǹmɔ tɛ̃̀nɛ, wǎh de pɔ sɔ̃́, à náh mɛ yal mɔ ǹ gbyẽ̂h pɔ́rɩ́ntɛ̃nɔlɛ. 46 Á náh mó tɔ̃ nɩrɩ mɔ ń yõ, ǹtɛ ǹmɔ tɛ̃̀ wɔ nɩrɩ pãn pènɛ̀kɩ̀ mɔ ń gbyẽ̂h yõ. 47 Mé kélɛ n yo á tyɩ́ nɛ: pi mɛ̀ tyípêl náhnáh nɔ́pi pól-á yɔ̃ mɔ à kɔ̃. Képah ye, à tyɩ́nɔnɔ ǹgbɛ̃ tir mɛ̀ pɩ. Ǹtɛ, yɔ̃̀nmɔnɔ-à pɩ nɛ̂ tyɩ́ kwéyy, ǹmɔ tyɩ́nɔnɔ n mó nɛ kwéyy.» 48 Tɛ́ tɔ̃ ǹ syɩ yo pi mɛ̀ tyɩ́: «Á tyípêl ye yɔ̃ mɔ ǹ kɔ̃.»

49 Képah sɔkɔ, wǎh sõ̀ mɛ n yõ ànɛ̂ nónónɛ, pè tyah n sõ pé fɔkɔnɩ sɔkɔ nɛ, nɛ́dúkú nɛ̂ se dĩ́ mɛ̀nɛ, tɛ́ à kɩ pɔ tyípêl tɔlɛ n yɔ̃ mɔ nɩ? 50 Kǎh pɩ sɛ̃́, Yesu mɛ yo pi tyɩ́: «Ńmɔ yõ sɛ̃́nɔ́ ye ǹ pwah mɔ. Nɛ n yuku yèvɩnɩ sɔkɔ.»

8

Tõ̀ sã́hpú ànɛ̂ syɔ́ yísyɔ́ Yesu sõ̀ tɛ̃̀

1 Kénɛ tyi sɔ́kɔ́ntɛnɔ náh, Yesu sõ̀ mɛ n kɔ n kɔ̃ kwíl-ǹgbnɔ ànɛ̂ kwílpî, mɛ nɩ̀vɩ̀nɩ̀ wɛy sã́nnɛ n yo Liyel yõ̀tɔ̃rɩ́ tyɩ́ sɔkɔ. Tɛ́ ǹ tõ̀ sã́hpú nɛ́pĩ̂ gbɔ̃nimí sõ̀ mɛ ǹnɛ, 2 ànɛ̂ syɔ́ yísyɔ́ tɔlɛ, wǎh sétã̀n yĩni wilki nónó sɔkɔ, tɛ́ pé yamnɔ tyɛ. Makadala kwil Mari sõ̀ mɛ, nɛ̂ sɔkɔ-á sétã̀n kwǎrninɔ wil, 3 ànɛ̂ Nsyannɛ, nɛ̂-á Yerɔdɩ tahrɩ kyɔ̀mɩ̀-ò dĩ́ Kusa kyɩlɛ, ànɛ̂ Susanɩnɛ, ànɛ̂ syɔ́ náhnáh yísyɔ́lɛ, nónó-á sõ̀ pé gbã̀n yîlɛ Yesu ànɛ̂ ǹ tõ̀ sã́hpúlɛ n yohnɩ n mɔ.

Sèmukɔ mír-ò sèmìrkìlɛ

4 Képah sɔkɔ, névye sõ̀ mɛ wil kwlo kwlo pól sɔkɔ, à n pɔ n pɔ Yesu tyɩ́. Tɔ́wû ǹgbɛ̃-á pɔ tuke mɔ sɛ̃́, à mɛ sèmìrkì yɔ́ yãh pé tyɩ́ nɛ: 5 «Sṍ yɔ́lɛ, sètõ yɔ́ lésõ wil ǹ sèmukɔlɛ n mir. Wǎh mɛ mírnɔ́ sɔkɔ, yísyɔ́ syɩkɩlɩ wɛ̃̀gbalɩ sɔkɔ. Wɛ̃̀kɔbɩ kɔ sɔkɔ sé yõ, kèpye mɛ pɔ sè yɔ. 6 Yísyɔ́ mɛ syɩkɩlɩ légbɩ̃́ yõ, à fi, tɛ́ núkú tɔ̃ kɔkɔ vɩ́nɔ́ kɛ̃́ tɛ̃̀ tyɩ́. 7 Yísyɔ́ mɛ syɩkɩlɩ de pã̀n nɩyṍ. Sǎh fi wɛ̃ tyɩ́ pã̀nnɛ, pã̀n mɛ fyãh sé yõ. 8 Ǹtɛ, yísyɔ́ mɛ syɩkɩlɩ sétáh pèpɛy sɔkɔ, à fi. Sépi wɔ kyãh, à pɔ pyenɔ lèkwɛ̌kwɛ pɩ.» Sèmìrkì mɛ yã́hntɛnɔ náh, Yesu tɔ̃ yo pé tyɩ́ yĩ́npɔ̃́ ǹgbɛ̃nɛ nɛ ńkɛ̃́: «Níkí-à mɛ nɛ̂ tyɩ́ noh noh tɛ̃̀nɛ, tɛ̃̀ ǹ níkí sah noh.» 9 Képah sɔkɔ, Yesu tõ̀ sã́hpú à piki yah sèmìrkì mɛ̀ yõlɛ.

Yesu sèmukɔ mírnɔ́ sèmìrkì yõ yo

10 À mɛ yo pé tyɩ́: «Liyel tɔ̃́rɩ́ tyi nónó-á mɛ wɔ̃̀bɩ̀nɔ́lɛ, sé pnɛ̀nɔ́ ye yépi tɛ̃̀ wɔ kɔ̃. Ǹtɛ, tɛ́lɔ́ tɛ̃̀ tyɩ́, sèmìrn ó sɔkɔ ye sè kɩ n yãh.

Képah sɔkɔ, pè kɩ n yah díkídíkí,

tɛ́ pè náh kwâh yɔ́ wɛ n pi.

Tɛ́ kɩ n nohnɩ,

tɛ́ pè náh ké yõ pɩ̃ n pi.»

11 Tɛ́ tɔ̃ yo pé tyɩ́: «Sèmìrkì mɛ̀ yõ-á nɛ̂nɛ, kè wɛ yɔ̀: Mir mir sèmukɔ mɛ̀nɛ, Liyel wɛy ye. 12 Tɛ́ névye túkù mɛ wɛ̃̀gbalɩ tyɩ́ kɔ̃lɩ: Pépi-à Liyel wɛy noh, sétõ n pɔ kè wilki pé nnɔ sɔkɔ nɛ, pè káh pɔ sɛ̃ ké yõ, pè mó pwáhnmɔnɔ wɛ. 13 Túkù mɛ légbɩ̃́ yõ tyɩ́ kɔ̃lɩ: Pépi-à Liyel wɛy noh, pě kè fɛ̃ n syi nɩ̀vɩ̀lɛ. Tɛ́ pè náh n yɛ kè yã̀hnɩ̀nɛ n mɔ pé sɔkɔ. Pě kè fɛ̃ n syi nɛ́npɔ́ swɔ ó sɔkɔ, tɛ́ mɔ́nyahnɔ-à núkú pè yĩni tɛ̃, pě pé náh vi kè kɔ̃. 14 Túkù mɛ pã̀n mɛ́-ńsah tyɩ́ kɔ̃lɩ: Pépi-à Liyel wɛy noh, fɔ́kɔ́sɔ̃nɔ, ànɛ̂ tahrɩ yáhnɔ́, ànɛ̂ kèkõyṍ nɩ̀vɩ̀ tyi n pɔ kè fyãh. Kàh pɩ sɛ̃́, pè n wũ nɩyṍ, kè náh tirlɛ n pɛkɩ pé tyɩ́.

15 Ǹtɛ, túkù mɛ sétáh pèpɛy tyɩ́ kɔ̃lɩ: Pépi-à Liyel wɛy noh, pě kè syi n sah pallɛ nɩ pèpɛy sɔkɔ, nɛ̂-á mɛ tɔ̃́nsàhnɔ́lɛ. Ǹ tɛ́ ké tɛ̃́nɔ́ plɛ, yõre n wɛ ké tyɩ́, sèmukɔ pɛ́kɩ́nɔ́ tyɩ́ kɔ̃lɛ.»

Yesu-á sèmìrkì nɛ̂ mɩ fɔ̀tnɔ̀ tyɩ́ sɔkɔ

16 Yesu tɔ̃ yo pé tyɩ́: «Névi se kɩ fɔ̀tnɔ̀ soh, tɛ́ kɩ dú kwĩnki mɔ ké yah, képah náh pɩ, kɩ kè dah mɔ sɛ̃ sɛ̃ kwâh sètàhkɩ̀ sõ̀? Tɛ̃̀ náh kè sah n pi fɔ̀tnɔ̀ sahkɩ sɔkɔ, kè n pɩ n pi kyòolɛ wɔ̀kɔ̀ sɔkɔ dépú tyɩ́ di? 17 Tir yɔ́ ńtɛ̃ náh mɛ wɔ̃̀bɩ̀nɔ́lɛ, tɛ́ kɩ n wũ n pi wìlkìnmɔ-ńkɛ̃̂nɛ kégbɔ́. Sètĩ̀n sõ̀ tir yɔ́ ńtɛ̃ náh n wũ n pi pɩ̃́-ńkɛ̃̂nɛ, ànɛ̂ wìlkìnmɔ-ńkɛ̃̂nɛ kwèyy. 18 Névi nɛ̂ tyɩ́ kwâh-á mɛ, dòhnɩ̀nɔ́ kɩ n pɩ ǹmɔ tyɩ́ yõ. Tɛ́ névi nɛ̂ tyɩ́ kwâh náh mɛ, kwéy nɛ̂ ńtɛ̃-á à mɛ n sõ nɛ, páh mɛ wɛ, ké tɔ kɩ tɛ̃ syi ǹ tyɩ́. Kǎh pɩ sɛ̃́, yé kyɔ̀mɩ̀nɔ́lɛ n pɩ yé nohnɩ dùkù sɔkɔ!»

Yesu yṹnpyé ànɛ̂ ǹ yṹnɛ

19 Képah sɔkɔ, Yesu-á sõ̀ mɛ fɩ̃́ nɛ̂ sɔkɔ, ǹ yṹnpyé, ànɛ̂ ǹ yṹ pɔ yĩni tɛ̃ nɛ́npɔ́. Ǹtɛ tɔ́wû tɛ̃̀ tyɩ́, pè náh tɛ̃ wɛ nɔ de ǹnɛ. 20 Pè mɛ yo mɔ ǹ tyɩ́ nɛ, ǹ yṹ, ànɛ̂ ǹ yṹnpyé-á mɛ yĩ́nnɔ́lɛ kégbɔ́. Pǎh mɛ ké tyɩ́ nɛ, pé à wɛ. 21 Képah tɛ̃̀nɛ, à mɛ yo pé tyɩ́: «Nónó-á Liyel wɛynɛ n nohnɩ tɛ́ ké tyilɛ n pɩ, pépi ye ńmɔ yṹ ànɛ̂ ń yṹnpyélɛ.»

Yesu yã́hpékè yɔ́ yĩn mɔ yɔ́-ǹgbɛ̃ sɔkɔ

22 Sṍ yɔ́lɛ, Yesu de krótókè yɔ́ sɔkɔ ànɛ̂ ǹ tõ̀ sã́hpúlɛ, tɛ́ yo pé tyɩ́ nɛ, pè yɛ pé yuku yɔ́-ǹgbɛ̃ kahnɩnɛ. 23 Tɛ́ pǎh mɛ krótókèlɛ n to n yuku gbĩ́ nɛ̂nɛ, Yesu dɔ. Dǒ, yã́hpékè yɔ́ kõ pé yõ yɔ sɔkɔ, à ninɛ n tɔkɔ n mɔ krótókè sɔkɔ, kè syi pɔ n yuku ninɛ, dlo n tyah pé nɔ́nɔ́lɛ. 24 Pè mɛ nɔ de Yesu tnɔ̂, mɛ ǹnɛ n yilki n mɔ nɛ, pé yõ̀tɛ̃̀, pé yõ̀tɛ̃̀! Yɔ-á mɛ n tyah pé yṍnɔ́lɛ dɛ́! Képah tɛ̃̀nɛ, Yesu mɛ yuku, tɛ́ dírí kõ yã́hkɩ́, ànɛ̂ ni yõ. Yã́hkɩ́ mɛ yĩn, yɔ tiki tɛ̃, tyah pɩ sṹmm. 25 Kǎh pɩ sɛ̃́, à yo pé tyɩ́: «Yé Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ ńyãh?» Tíkí tɛ̃̀ tyɩ́, pé gbã̀n du, pè tyah n yo wɛ̃ tyɩ́ nɛ, nɛ́dúkú nɛ̂ se dĩ́ mɛ̀nɛ, tɛ́ à fɛ̃ n yo yã́hkɩ́ ànɛ̂ ni ńtɛ̃ tɔ tyɩ́, sè n sah ǹ tyɩ́ yõ nɩ?

Yesu sétã̀n kwĩnki yĩni wilki dĩ́ yɔ́ sɔkɔ

26 Yesu ànɛ̂ ǹ tõ̀ sã́hpú kyɩ yĩni tɛ̃ yɔ́-ǹgbɛ̃ kahnɩnɛ, Yerasɛnɩ sétáh yõ, Kalile yèsreynɛ. 27 Wǎh mɛ n tiki krótókè sɔkɔ gbĩ́ nɛ̂nɛ, dĩ́ yɔ́ wil kwil sɔkɔ, à pɔ à yohnɩ, sétã̀nnɛ ǹ sɔkɔ. Kwil mɛ̀ nɛy ye sõ̀ ǹnɛ. Tɛ́ kè pɩ di mónɔ́lɛ, à náh tɔ̃ sõ̀ mɛ flɔlɛ n mɔ, ànɛ̂ à náh mɛ n tɛ̃ gbô. Ǹ tɛ̃̀-ǹsah ye sõ̀ léyã̂l wrɔ́. 28-29 Tɛ́, sétõ mɛ̀ sõ̀ n yuku dĩ́ mɛ̀ yõ gbáhyɩ̃́ náhnáhlɛ. Pè sõ̀ ńkɛ̃́nɛ à pukubi kɛ̃́lɔ́, ànɛ̂ kârnnɛ nɛ, pé à tɛ̃ sah. Ǹtɛ, ǎ púkúbí-ńtã̂n nɔ́pi kɔ̃lɩ, tɛ́ sétõ mɛ̀ à tɔkɔ n de gbɛ̃́nnɩ tã̀ntã̀n sɔkɔ. Képah sɔkɔ, wǎh Yesu wɛ, Yesu mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ, à wil dĩ́ mɛ̀ sɔkɔ. Wǎh yo sɛ̃́, dĩ́ pɔ kɔ kwĩnki ǹ yah, tɛ́ de syi yĩ́npɔ̃́ ǹgbɛ̃nɛ nɛ, kwâh nɛ̂ se à n yah n kɔ̃ pé tyɩ́ nɩ, yõ̀tah Liyel pi Yesu? Páh ǹnɛ n ni, à káh pé fõh. 30 Yesu mɛ à piki yah nɛ, ǹ yĩn se sɔ̃́ nɩ? Tɛ́ kǎh pɩ, sétã̀n náhnáh sõ̀ mɛ dénɔ́lɛ ǹ sɔkɔ, à mɛ nɛ, pé yĩn-á Mɛ́fwóbé Kwĩnkilɛ. 31 Képah sɔkɔ, sétã̀n nɔ́pi mɛ Yesu ni nɛ, à káh sé yĩni wilki tɛkɩ mɔ yèvyãhrɩ tɛ̃̀-ǹsah.

32 Tɛ́ nɛ́npɔ́ sɔkɔ, sel kwĩnki yísyɔ́ sõ̀ mɛ n yah n yõ n kɔ̃ yɔ̃lɩ yõ. Sétã̀n nɔ́pi tɔ̃ Yesu ni nɛ, à yɛ sé kɔ̃ sé kyɩ de sel nɔ́pi sɔkɔ. À mɛ ké wɛ̃̀kɩ̀lɛ sè kɔ̃. 33 Képah tɛ̃̀ sɔkɔ, sétã̀n nɔ́pi wil dĩ́ mɛ̀ sɔkɔ tɛ́ kyɩ de sel nɔ́pi sɔkɔ. Sel kwĩnki nɔ́pi núkú kènpĩn to tiki tùkùtùkù, à kyɩ de yɔ́npɛ̃́kɩ̀ sɔkɔ, kè kɔ̃ kè sè yõ.

34 Sel nɔ́pi fɛ̃̀pu-á képah wɛ sɛ̃́, pè to kyɩ kè yãh kwil, ànɛ̂ yèpìyey sɔkɔ. 35 Képah tɛ̃̀nɛ, tyi nónó-á pɩ, névye wil nɛ, pé kyɩ sé ségblɔ́ yah. Pè pɔ yĩni tɛ̃ Yesu tnɔ̂, tɛ́ dĩ́ nɛ̂-á sõ̀ sétã̀n wil ǹ sɔkɔ, pè à wɛ kɔ̃́ntɛ̃̀nɔ́lɛ Yesu tnɔ̂. À sõ̀ mɛ flɔ mɔ, tɛ́ mɛ tírr. Kǎh pɩ sɛ̃́, tíkí pè tɛ̃. 36 Képah sɔkɔ, nónó-á sõ̀ ǹ dɛ́nmɔ dùkù wɛ, pè kè yãh tɛ́lɔ́ syah.

37 Kǎh pɩ sɛ̃́, tíkí tɛ̃̀ tyɩ́, Yerasɛnɩ sétáh yõ névye pól kè yah kɔ̃ Yesu tyɩ́ nɛ, à yal gbɛ mɔ pépilɛ. Képah sɔkɔ, Yesu mɛ de krótókè sɔkɔ, à n tyah sɔ́kɔ́nɔ́lɛ.

38 Tɛ́ dĩ́ nɛ̂ sɔkɔ-á sõ̀ sétã̀n wil, kénɛ dĩ́ Yesulɛ n ni nɛ, à yɛ pé tɛ̃ ǹnɛ. Ǹtɛ, Yesu náh kè fɛ̃ syi, tɛ́ yo ǹ tyɩ́: 39 «Liyel-á tyi nónó pól pɩ á tyɩ́, á syɩ n yuku á gbô, ǹ kyɩ sè yãh.» Wǎh yo sɛ̃́, dĩ́ mɛ ǹ syɩ yuku ǹ tĩ̀nnɛ. Tɛ́ tyi nónó pól-á Yesu pɩ ǹ tyɩ́, à sélɛ n yãh n kɔ̃ kwil pól sɔkɔ.

Yayirusi písê yílkínmɔnɔ, ànɛ̂ pi nɛ̂-á tũ Yesu fwɔ̀mɔnɩ tyɩ́

40 Tɔ́wû sõ̀ mɛ Yesu syɩkɩ tɛ̃ sɛ̃́, képah ye, wǎh wil yɔ́-ǹgbɛ̃ kahnɩnɛ, à pɔ yĩni n tɛ̃ pé tnɔ̂ gbĩ́ nɛ̂nɛ, pé pól à yohnɩ nɩ̀vɩ̀ sɔkɔ. 41 Légbĩ́ mɛ̀ ó sɔkɔ ye dĩ́ yɔ́ pɔ yĩni tɛ̃, pè n ye Yayirusilɛ. Ǹmɔ ye sõ̀ nɛ́npɔ́ Liyel ní-ńsah wɔ̀kɔ̀ yah yétɛ̃̀nɛ. Wǎh yĩni tɛ̃ Yesu tnɔ̂, à gbètukunɔ di ǹ yah, tɛ́ à ni nɛ ńkɛ̃́, kékwɛ, à pɔ pé yuku péwɔ gbô, 42 ńkɛ̃́, písê nɛ̂-á pé tyɩ́ ǹ gblɔ̌y núkúnínɛ, tɛ́ mɛ ye gbɔ̃ninɔ́ kénkɔ̃ sɔkɔ, wǎh mɛ n tyah kúnɔ́lɛ. Képah tɛ̃̀ sɔkɔ, Yesu-á n sɔkɔ nɛ́npɔ́, tɔ́wû à fyãh kã́mm yey yey póllɛ.

43 Tɛ́, sê yɔ́ tɔ sõ̀ mɛ nɛ́npɔ́. À sõ̀ mɛ n yɔ tṍ kwɛ́nɔ́ ńyânnɛ pópó, ye gbɔ̃ninɔ́. Ǹ gbõ̀ pól syi pɔ tyɛ syɛy pɩ́nɔ́lɛ sènpɩbɩ tyɩ́, tɛ́ pé sɔkɔ yɔ́ ńtɛ̃ náh tɛ̃ wɛ à dɛ mɔ. 44 À mɛ nɔ de Yesulɛ ǹ náh tĩ̀nnɛ, tɛ́ tũ ǹ fwɔ̀mɔnɩ vyãh tyɩ́. Nɛ́npɔ́ swɔ, ǹ ńyân núkú tyɛ. 45 Képah sɔkɔ, Yesu mɛ piki yah nɛ, nɛ̂ se tũ péwɔ tyɩ́ nɩ? No pól-á pé vyɛ̃ynɛ n kɔ̃lɩ nɛ, pépi náh sɛ̃́, Pyɛrɩ mɛ nɛ, pé yõ̀tɛ̃̀, névye-á fyãh sah ǹnɛ kã́mm. 46 Ǹtɛ, Yesu mɛ nɛ, ǹnɩ̂ yɔ́-á tũ pé tyɩ́. Páh kè pɩ̃ nɛ, tǎhkɩ̀ yɔ́-á wil pé sɔkɔ. 47 Képah sɔkɔ, pi mɛ̀-á pɔ pɩ̃ nɛ, tir mɛ̀ náh tɔ̃ fɛ̃ n wɔ̃bɩ, à pɔ ǹ gbètukunɔ di Yesu yah wílsyahrɩ sɔkɔ. Tir nɛ̂ yĩn-á à tũ ǹ tyɩ́, tɛ́ kè yãh no pól yĩ́ yah, ànɛ̂ sɔ̃́-á à dɛ́nmɔnɔ wɛ nɛ́npɔ́ swɔ. 48 Képah tɛ̃̀ sɔkɔ, Yesu mɛ yo ǹ tyɩ́: «Pi, á Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ ye ǹ dɛ mɔ. Nɛ n yuku yèvɩnɩ sɔkɔ.»

49 Gbĩ́ nɛ̂-á Yesu mɛ kénɛ wɛy yónɔ́ sɔkɔ, dĩ́ yɔ́ wil yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ Yayirusi gbô, à pɔ yo Yayirusi tyɩ́ nɛ, ǹ písê-á yah kwlɔ, ńkɛ̃́, à káh fwɔ̌tɛ̃̀ kwɔ́-ò dĩ́ kwlɔ. 50 Ǹtɛ, Yesu-á képah noh, à mɛ yo Yayirusi tyɩ́ nɛ ńkɛ̃́: «Káh tíkí pɩ! Sɛ̃ ó sɛ̃ ké yõ, tɛ́ á písê kɩ ǹ min wɛ.» 51 Tɛ́ pè mɛ sɔkɔ Yayirusi gbô. Pǎh kyɩ yĩni tɛ̃, à náh fɛ̃ syi nɛy de ǹnɛ, à wil Pyɛrɩ, ànɛ̂ Nsyɔ̃, ànɛ̂ Nsyakɩ, ànɛ̂ pípír sú, ànɛ̂ ǹ yṹ tyɩ́ sɔkɔ. 52 Légbĩ́nɛ, no pól sõ̀ mɛ pípír kũ pɔ̀lɛ n gbo mɛ yãm yãm tyilɛ n pɩ. Képah sɔkɔ, Yesu nɛ: «Yé káh nɛ n gbo! À náh ku, dɔy sɔkɔ ye ǹnɛ.» 53 Ǹtɛ, névye-á sõ̀ mɛ ǹ kúntɛnɔ pɩ̃ tɛ sɛ̃́, pè tyah kõlɛ Yesulɛ n ko. 54 Képah tɛ̃̀ sɔkɔ, Yesu mɛ à tɛ̃ ǹ gbõ̀ tyɩ́, tɛ́ à kah ye: «Ń pi, yuku!» 55 Nɛ́npɔ́ swɔ, ǹ min núkú ké syɩ de ǹ sɔkɔ à kɔ̃ à yuku. Wǎh yuku, Yesu mɛ kè yah kɔ̃ pé tyɩ́ nɛ, pè yãrlɛ à kɔ̃ à yõ. 56 Kǎh pɩ sɛ̃́, ǹ dúbípú gbã̀n du, tɛ́ Yesu kè yah kɔ̃ pé tyɩ́ nɛ, pè káh tir mɛ̀ yãh nɛy tyɩ́.

9

Yesu ǹ tõ̀ sã́hpú nɛ́pĩ̂ gbɔ̃nimí tõ

1 Sṍ yɔ́lɛ, Yesu ǹ tõ̀ sã́hpú nɛ́pĩ̂ gbɔ̃nimí ye tuke mɔ, tɛ́ tǎhkɩ̀ ànɛ̂ tɛ̃́nwɛnɔlɛ pè kɔ̃ nɛ, pè sétã̀n póllɛ n yĩni, pè mó yámpúlɛ n dɛ n mɔ. 2 Képah sɔkɔ, tɛ́ pè tɛkɩ mɔ nɛ, pè kyɩ Liyel tɔ̃́rɩ́ tyɩ́lɛ n yo n kɔ̃, pè mó yámpúlɛ n dɛ n mɔ. 3 Tɛ́ tɔ̃ yo pé tyɩ́ nɛ, pè káh kwâh yɔ́ ńtɛ̃ tɔkɔ wɛ̃̀kɩ̀ kɔ yĩnnɛ. Pè káh ńsĩn tɔkɔ, pè káh pilki tɔkɔ, pè káh yõke tɔkɔ, pè káh pɔ́ tɔkɔ. Ànɛ̂ nɛy káh fwɔ̀mɔlɔ nínɔ́ tɔkɔ. Tɛ́ tɔ̃ nɛ: 4 «Yâh kyɩ wɛ twah kéte nɛ̂ sɔkɔ, yé tɛ̃ képah sɔkɔ fɔ́ɔ́, kè pɔ nɔ yé yal gbĩ́ tyɩ́ nɛ́npɔ́. 5 Tɛ́, nónó-à kyɩ yahle nɛ, yé káh twah pé tyɩ́, yâh n wil kénɛ kwil sɔkɔ, yé yé gbyẽ̂h nɛ̀ngbɔ̃ kwer n kwɛ nɛ́npɔ́. Képah kɩ pɩ gbáhdyâh dínsàhnɔ́lɛ pé tyɩ́.» 6 Képah tɛ̃̀nɛ, pè mɛ sɔkɔ, à kyɩ n kɔ n kɔ̃ kwlo kwlo sɔkɔ, à nɩ̀vɩ̀nɩ̀ wɛy sã́nnɛ n yo n kɔ̃, tɛ́ mɛ yámpúlɛ n dɛ n mɔ ywɔ̃ ywɔ̃ pól sɔkɔ.

Yerɔdɩ fɔkɔ fɛ̃̀kɩ̀nɔ́lɛ

7-8 Légbĩ́nɛ, Kalile kwil tãm yõ̀tɛ̃̀ ǹgbɛ̃nɛ, Yerɔdɩ ye sõ̀. Ǹmɔ-á Yesu tyípɩ́nɔ́ nɔ́pi pól noh gbĩ́ nɛ̂nɛ, túkù ńtɛ̃ mɛ n yo nɛ, Nsyɔ̃-á ǹ syɩ min wɛ, à wil lékyɩ̂ sɔkɔ. Túkù mó nɛ, ǹgbò Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyo-ò Yeli-á pɔ wil mɔ. Túkù mó tɔ̃ nɛ, ǹgbò Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyo-ò yɔ́-á yuku wil lékyɩ̂ sɔkɔ. Pǎh yo sɛ̃́ Yerɔdɩ tyɩ́, ǹ fɔkɔ fɛ̃kɩ. 9 Képah sɔkɔ, à nɛ, tɛ́ páh se Nsyɔ̃ yõ kãm.* Ǹtɛ, nɛ̂ tɛ̃̀ ó tyípɩ́nɔ́ se tɔ̃ pé n nohnɩ yɔ̀ nɩ? Kǎh pɩ sɛ̃́, à tyah Yesulɛ n yah n kɔ̃ nɛ, pé à wɛ.

Tɔ́wû ǹgbɛ̃ púnɔ́lɛ Yesu tyɩ́

10 Yesu tɛ̃̀ntõbe-á pé syɩ pɔ ǹ tnɔ̂, pè pé tyípɩ́nɔ́ pól yãh à syah. À mɛ pè tɛ̃ yal pé yahlɛ, à yuku pélɛ kwil yɔ́ gbɔ̀pɔ, pè n ye Besayidalɛ. 11 Ǹtɛ, tɔ́wû-á pɔ pé sɔ́kɔ́nɔ́ pɩ̃ sɛ̃́, pè pé nyáh sõ kyɩ nɛ́kwĩ́nkílɛ. Képah sɔkɔ, Yesu pè tɛ̃ pallɛ, mɛ Liyel tɔ̃́rɩ́ tyɩ́lɛ n yãh pé tyɩ́, tɛ́ mɛ yámpúlɛ n dɛ n mɔ, nónó-á sõ̀ mɛ lènɔlɛ n yah n kɔ̃.

12 Ǹtɛ, gbĩ-á pɔ n yi, ǹ tõ̀ sã́hpú nɔ de ǹ tnɔ̂, tɛ́ mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ, ǹgbǒ gbɛ̃́nnɩ tyah sɔkɔ-á pélɛ ásõ̂ dɛ́! Ńkɛ̃́, wǎh náhkɩ tɔ́wû fĩn mɔ, pè kyɩ sɛ̃́-ńtã̂n ànɛ̂ yõke yah kɔ̃ gbɔ̀plɔ kwlo ànɛ̂ yèpìyey sɔkɔ. 13 Képah sɔkɔ, Yesu yo pé tyɩ́: «Yépi yõke yah pè kɔ̃ pè yõ yé gblɔ̌y kɛ̀!» Pè mɛ à syah nɛ, búrn plɔ́ kwlɔ, ànɛ̂ yɛ̃́nkyɔ plɔ́ nínɔ́ ó-á mɛ pé tyɩ́ dɛ́! Tĩ̂, à se mɛ ké tyɩ́ nɛ, pépi kyɩ yõke dwe pɔ nɛ́kwĩ́nkí nɔ́pi pu nɩ? 14 Tɛ́ díbí sõ̀ nɔ nɛ́pĩ̂ kèyõ nínɔ́ kyɛgbãm kénkɔ̃lɛ nɛ́npɔ́.

Képah sɔkɔ, Yesu mɛ yo ǹ tõ̀ sã́hpú tyɩ́ nɛ, pè no kɔ̃ pè kɔ̃ tɛ̃ tĩ̀nkìnɔ́lɛ nɛ́pĩ̂ tikiníní pɔ́ gbãm gbãmnɛ. 15 Pè kè pɩ, wǎh yo sɔ̃́, à no pól kɔ̃ pè kɔ̃ tɛ̃. 16 Képah tɛ̃̀nɛ, Yesu mɛ búrn plɔ́ kwlɔ, ànɛ̂ yɛ̃́nkyɔ plɔ́ nínɔ́ nɔ́pi tɔkɔ, tɛ́ ǹ yah yɔ̃ yĩ̂nyõ, à Liyel ni sé yõ, tɛ́ sè kwɔkɩ, à ǹ tõ̀ sã́hpú kɔ̃ nɛ, pè syi tɔ́wû kɔ̃. 17 Képah-á pɩ, no pól yõ tɔ̃. Tɛ́ pè pé yṍnkwlɔnɔ tuke mɔ, vyɔ́ gbɔ̃ninɔ́ yĩ́ĩ́nɛ.

Pyɛrɩ kè yo nɛ, Krista-á Yesulɛ

18 Sṍ yɔ́lɛ, Yesu sõ̀ mɛ ǹ gbɛ kyɩ tɛ̃ nírílɛ n pɩ, ǹ tõ̀ sã́hpúlɛ ǹ tnɔ̂. Képah sɔkɔ, à mɛ pè piki yah nɛ: «Névye tɛ̃̀ tyɩ́, nɛ̂ mɛ ńmɔlɛ?» 19 Pè mɛ à syah nɛ, túkù-á nɛ, Wèlnwìlkì-ò Nsyɔ̃-á ǹnɛ. Túkù mɛ nɛ, Yeli-á ǹnɛ. Túkù mó nɛ, ǹgbò gbĩ Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyo-ò lékó yílkínmɔnɔ-á. 20 Pǎh yo sɛ̃́, à pè syah nɛ: «Tɛ́, yépi tɛ̃̀ tyɩ́, nɛ̂ mɛ ńmɔlɛ?» Képah tɛ̃̀nɛ, Pyɛrɩ mɛ nɛ ńkɛ̃́: «Krista yé álɛ, Liyel-á nɛ, páh kɩ nɛ̂ tɛkɩ mɔ.» 21 Wǎh yo sɛ̃́, Yesu pè kah sni nɛ, pé káh kè yo nɛy syah, 22 tɛ́ tɔ̃ yɔ̃ sɔkɔ yo pé tyɩ́: «Névi Pi yɩ̃nɛ à yèvyãhrɩ pɩ náhnáh. Yèwàhnɩ̀, ànɛ̂ sárká wìlkìpu yõ̀tãm ǹgbnɔ, ànɛ̂ Liyel ǹgbò wɛ̃̀kɩ̀ kwɔ́pú kɩ à yahle n pi. À kɩ ko mɔ, tɛ́ ké sèpĩ̀n tɔ̃́-ò sṍlɛ, à kɩ ǹ syɩ min wɛ.»

Yesu sõ̀ tɛ̃ dùkùlɛ

23 Képah náh, à yo no pól tyɩ́: «Névi nɛ̂-à mɛ ké tyɩ́ nɛ, pé ńmɔ sõ̀ tɛ̃, tɛ̃̀ ǹ gblɔ̌y dyɔ yĩ́ĩ́ tyi yɛ, sõmɛsṍ à mó nɛ mɛ ǹ syɩ syɩ dahnɩ twah, ń sõ̀ tɛ̃.† 24 Yah, névi nɛ̂-à nɛ ńkɛ̃́, páh n to n pwah kũ yah, tɛ̃̀ náh min wɛ n pi. Ǹtɛ, nɛ̂-à kũ fɛ̃ syi ńmɔ yĩnnɛ, tɛ̃̀ wɔ min kɩ pwah. 25-26 Névi nɛ̂-á ńmɔ, ànɛ̂ ń wɛy fɛ̃̀nsyinɔ yah sen ku, ńmɔ Névi Pi tɔ kɩ sen ku nɛ, mé náh tɛ̃̀ pɩ̃, mâh sṍ nɛ̂nɛ pɔ ń yõ̀tɔ̃rɩ́ sɔkɔ, ànɛ̂ ń sú tyɩ́, ànɛ̂ yĩ̂nyõ tɛ̃ntõnè tyɩ́ sɔkɔ. Kǎh pɩ sɛ̃́, yõ se mɛ ké tyɩ́, névi-à kèkõyṍ tahrɩ pól wɛ, tɛ́ n tɛkɩ n pi ǹ min sɔkɔ, kɩ ǹ gblɔ̌y tyɩ́ yɩkɩ? 27 Gbɩ yõ, mé kélɛ n yo yé tyɩ́ nɛ: névye nónó-á mɛ ásõ̂, pé túkù kɩ Liyel tɔ̃́rɩ́ wɛ yĩ́nɛ, tɛ́ kɩ mɛ min sɔkɔ.»

Yesu dùkù vìnmɔnɔlɛ

28 Kénɛ wɛlɔ yóntɛnɔ náh, sèpĩ̀n kwǎrtɔ̃nɔ kénkɔ̃-á sɔkɔ, Yesu Pyɛrɩ, ànɛ̂ Nsyɔ̃, ànɛ̂ Nsyakɩ tɛ̃ sɔkɔ yɔ̃lɩ yɔ́ yõ nɛ, pé kyɩ nírí pɩ. 29 Wǎh mɛ nírí sɔkɔ gbĩ́ nɛ̂nɛ, ǹ yèpɔ dùkù vi mɔ, tɛ́ ǹ flɔ piki prɛ́yy. 30 Nɛ́npɔ́ swɔ, díbí nɛ́pĩ̂ nímí núkú wil, mɛ yã́hkɩ̀lɛ n yãh ànɛ̂ Yesulɛ. 31 Moyisi ànɛ̂ Yeli ye sõ̀ pɔ wil mɔ yĩ̂nyõ tɔ̃́rɩ́ sɔkɔ, tɛ́ mɛ n yãh Yesulɛ, wǎh kɩ ǹ tõ̀ pɩ n tũ n pi sɔ̃́, ǹ kúnɔ́ sɔkɔ Yerusalɛmɩ. 32 Tɛ́ légbĩ́nɛ, dɔy sõ̀ mɛ Pyɛrɩ ànɛ̂ pé no tyɩ́ fɛ̃. Pǎh dɔ yuku, pè Yesu tɔ̃́rɩ́ dùkù wɛ ànɛ̂ díbí nɛ́pĩ̂ nímí nɔ́pilɛ yĩ́nnɔ́lɛ ǹnɛ. 33 Képah náh, nɛ́pĩ̂ nímí nɔ́pi-á n yal Yesu tnɔ̂ gbĩ́ nɛ̂nɛ, Pyɛrɩ mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ, pé yõ̀tɛ̃̀, pé tɛ̃̀nɔ́-á kɩ plɛ ásõ̂ dɛ́! Páh kɩ yèpyenɔ tɔ̃́nɔ́ pɩ. Ńkɛ̃́ ǹmɔ tyɩ́-á núkúlɛ, Moyisi tyɩ́ mɛ núkúlɛ, Yeli tyɩ́ mɛ núkúlɛ. Tɛ́, à náh sõ̀ pɩ̃, tir nɛ̂-á à mɛ n yo.

34 Wǎh mɛ wɛ́kɩ́nɔ́ sɔkɔ sɛ̃́, ńyĩ́rkì yɔ́ núkú wil fob mɔ pé yõ. Légbĩ́nɛ, tíkí de Yesu tõ̀ sã́hpú sɔkɔ. 35 Képah sɔkɔ, yĩ́npɔ̃́ yɔ́ wil Liyel tyɩ́ ńyĩ́rkì mɛ̀ sɔkɔ, mɛ n yo nɛ ńkɛ̃́: «Ǹmɔ nɛ̂-á yɔ̀, ǹmɔ ye ń pídĩ́nɛ, máh nɛ̂ yah wilki. Yé nɛ n nohnɩ ǹ tyɩ́!» 36 Pǎh wɛy mɛ̀ noh ńyãh sɔkɔ, nɛy náh tɔ̃ wɛ nɛ́npɔ́, nɛ́ Yesu ó náh. Kǎh pɩ sɛ̃́, ǹ tõ̀ sã́hpú pé vyɛ̃y vike tɛ̃ syɩ́syɩ́. Tɛ́ légbĩ́nɛ, pǎh tyi nónó wɛ, pè náh mɛ sé sɔkɔ yɔ́ ńtɛ̃nɛ n yãh nɛy tyɩ́.

Yesu sétõ yĩni wilki wɛ̃́npir yɔ́ sɔkɔ

37 Dendallɛ, pǎh tiki yɔ̃lɩ yõ, tɔ́wû ǹgbɛ̃ yɔ́ pɔ Yesu yohnɩ. 38 Tɛ́ kénɛ tɔ́wû sɔkɔ, dĩ́ yɔ́ sõ̀ mɛ, à tyah n de n syi nɛ, kwɔ́-ò dĩ́, páh ǹnɛ n ni, à yah dah mɔ pé pídĩ́ tyɩ́ sɔkɔ, ǹmɔ núkúní-á pé tyɩ́, 39 tɛ́ sétõ yɔ́-á mɛ n yuku n pɔ ǹ yõ. Kàh yuku ǹ yõ, à n de n syi nɛ́npɔ́ swɔ, ànɛ̂ kě à kah n yike pélpèl, tɛ́ gbèfɔ̀kɔ̀píkínì n nɛ n wil ǹ vyãh. Ànɛ̂ kè náh ǹnɛ n fĩn n mɔ súú. Kàh pópó ǹnɛ n fĩn mɔ, kě à fõh n kah n mɔ. 40 Képah-á, pé pɔ ǹ tõ̀ sã́hpú ni nɛ, pè sétõ mɛ̀ yĩni, tɛ́ pè náh tɛ̃ wɛ. 41 Wǎh yo sɛ̃́, Yesu mɛ yo pé tyɩ́ nɛ, nɛ́pêl, ànɛ̂ Liyel yõ sɛ̃́-ńkɛ̃̂ névye nɔ́pi! Pé se yɩ̃nɛ, pé pé nɩ tɛ̃, pé tɛ̃ pélɛ, pé pɔ syɩ gbĩ́ nɛ̂ tyɩ́ nɩ? Ńkɛ̃́, à pɔ ǹ pídĩ́nɛ ásõ̂. 42 Piri-á núkú n nɔ n de Yesu tnɔ̂, sétõ à kwel min sétáh, tɛ́ à yike kègbɩlɛ. Ǹtɛ, Yesu mɛ dírí kõ sétõ yõ, tɛ́ piri dɛ mɔ, tɛ́ ǹnɛ ǹ sú gbõ̀ dahbɩ. 43 Képah tɛ̃̀nɛ, no pól gbã̀n du Liyel tɛ̃́npnɛ̀nɔ́ tyɩ́lɛ.

Yesu mɛ ǹ kúnɔ́ tyɩ́lɛ n tɔ̃ n yo

Ǹtɛ, no pól-à sõ̀ mɛ gbɛ̃̀ndùnì sɔkɔ sɛ̃́ ǹ tyípɩ́nɔ́ nɔ́pi pól yĩnnɛ, à mɛ yo ǹ tõ̀ sã́hpú tyɩ́: 44 «Nɛ̂-á mé n tyah yónɔ́lɛ yé tyɩ́, yé kè noh pallɛ: Névi Pi kɩ n dahbɩ n pi névye gbõ̀.» 45 Ǹtɛ, pè náh sõ̀ mɛ wɛy mɛ̀ tyɩ́ yah wɛ. Kè sõ̀ wɛkɩ wɛ́npǐllɛ pé tyɩ́ nɛ, pè káh ké yõ pɩ̃. Tɛ́ ké dùkù píkínyahnɔ tíkí sõ̀ mɛ pè tɛ̃ Yesu tyɩ́.

Nɛ̂ tɛ̃̀ kal?

46 Képah sɔkɔ, tõ̀ sã́hpú tyah yékã̂blɛ n pɩ nɛ, pé pɩ̃ nɛ̂ tɛ̃̀-á kal pépi sɔkɔ. 47 Tɛ́ Yesu-á pé fɔ́kɔ́sɔ̃nɔ pɩ̃ sɛ̃́, à piri yɔ́ tɛ̃ sah ǹ tnɔ̂, 48 tɛ́ yo pé tyɩ́: «Nɛ̂-á tyɩ̃́ɩ̃ kal yépi pól sɔkɔ, ǹmɔ kal tɛ́lɔ́lɛ. Képah ye, névi nɛ̂-à piri mɛ̀ kénkɔ̃ tɛ̃́nɔ́ plɛ ńmɔ yĩnnɛ, ńmɔ ye tɛ̃̀ tɛ̃ plɛ. Ànɛ̂ névi nɛ̂ tɔ-à ńmɔ tɛ̃́nɔ́ plɛ, ń tɛ́kɩ́nmɔ-ò ye tɛ̃̀ tɛ̃ plɛ.»

Névi nɛ̂-à mɛ álɛ n fwó-ńkɛ̃̂nɛ, tɛ̃̀ mɛ álɛ

49 Képah sɔkɔ, Nsyɔ̃ mɛ Yesu syah nɛ, pé yõ̀tɛ̃̀, pépi-á ǹnɩ̂ wɛ, à mɛ sétã̀nnɛ n yĩni ǹ yĩn yõ, tɛ́ à náh se sõ̀ mɛ ǹ sõ̀ tɛ̃ pépilɛ wɛ̃ tyɩ́. Képah-á, pé nɛ, pé ǹnɛ n yĩni n mɔ ké pɩ́nɔ́lɛ. 50 Wǎh yo sɛ̃́, Yesu mɛ yo ǹ tyɩ́: «Névi nɛ̂-à mɛ yélɛ n fwó-ńkɛ̃̂nɛ, tɛ̃̀ mɛ yélɛ. Képah ye, yé káh à yĩni n mɔ ké pɩ́nɔ́lɛ.»

Yesu yáhlenɔlɛ Samarɩ kwil yɔ́ tãn tyɩ́

51 Képah náh, Yesu yɔ̃̀ndɔkɔnsɔkɔ gbĩ́-á pɔ nɔ yĩ̂nyõ, à kè yah tɔkɔ yĩn núkú yõ nɛ ńkɛ̃́, páh kɩ kyɩ Yerusalɛmɩ. 52 Kǎh pɩ sɛ̃́, à tɛ̃ntõ̀ névye tɛkɩ mɔ ǹ yahlɛ. Pépi mɛ wɛ̃̀kɩ̀ tɛ̃, à kyɩ de Samarɩ kwil yɔ́ sɔkɔ nɛ, pé kyɩ twáh-ńsah yah sah à kɔ̃.

53 Ǹtɛ, wǎh sɔ̃́npɩ́lɛ ǹ yah mɔ n yuku Yerusalɛmɩ tĩ̀nnɛ, kǎh pɩ sɛ̃́, nɛ́npɔ́ tãn mɛ yahle nɛ, à káh twah pé tyɩ́. 54 Yesu tõ̀ sã́hpú sɔkɔ Nsyakɩ, ànɛ̂ Nsyɔ̃-á képah noh sɛ̃́, pè nɛ, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃, à se mɛ ké tyɩ́ nɛ, pé yĩ̂nyõ nyàh ye mɔ no nɔ́pi yõ, kè tiki n pɔ pè sukɛ n mukuli nɩ? 55 Pǎh yo sɛ̃́, Yesu ǹ yah vi pé tĩ̀nnɛ, à dírí kõ pé yõ. 56 Képah náh, pè mɛ wɛ̃̀kɩ̀ tɛ̃, à sɔkɔ kwil yɔ́ sɔkɔ.

À tyi pól wɛ yɛ, tɛ́ Yesu sõ̀ tɛ̃

57 Képah sɔkɔ, pǎh mɛ wɛ̃̀kɩ̀ yõ gbĩ́ nɛ̂nɛ, dĩ́ yɔ́ Yesu syah nɛ ńkɛ̃́, páh kɩ ǹ sõ̀ tɛ̃ n kɔ n kɔ̃ ǹnɛ, ǹ kɔ́-ńtã̂n pól sɔkɔ. 58 Wǎh yo sɛ̃́, Yesu mɛ yo ǹ tyɩ́: «Gbɛ̃́npãhlɔ tyɩ́, pɩ̃̀ mɛ. Kèpye tyɩ́, syɛ̀ mɛ. Ǹtɛ Névi Pi tɛ̃̀ tyɩ́, wɛ́nsɛ̃nmɩ̀-ǹsah ńtɛ̃ náh mɛ.»

59 Tɛ́ mɛ pyě yo ǹnɩ̂ tyɩ́: «Ń sõ̀ tɛ̃.» Kénɛ dĩ́ mɛ à syah nɛ, à yɛ, pâh pɔ pé sú lékó ǹgbò yɩ̃ tɛ. 60 Wǎh yo sɛ̃́, Yesu mɛ à syah nɛ: «Yɛ lékyɩ̂ kɔ̃, pè pé lékyɩ̂lɛ n yɩ̃, tɛ́ áwɔ mó kyɩ Liyel tɔ̃́rɩ́ tyɩ́lɛ n yo n kɔ̃.»

61 Képah sɔkɔ, ǹnɩ̂ yɔ́ mó yo Yesu tyɩ́ nɛ, pé Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃, páh kɩ ǹ sõ̀ tɛ̃. Tɛ́ à yɛ pé kɔ̃, pé kyɩ ké wɛ̃̀kɩ̀ ni pé gbô tãn tyɩ́. 62 Wǎh yo sɛ̃́, Yesu mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ: «Névi nɛ̂-à nyeh wɛkɩ tɛ̃ swãhlɛ n wɔ, tɛ́ n yah náhlɛ, tɛ̃̀ náh fɛ̃ Liyel tɔ̃́rɩ́ tõ̀ pɩ n pi.»

10

Tõ̀ sã́hpú nɛ́pĩ̂ tikitɔ̃nɩ́ pɔ́ gbãm pɔ́ nínɔ́ tɛ̃ntõ̀ pɩ́nɔ́lɛ

Yesu dúbínɔ́lɛ

1 Képah náh, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu mɛ tõ̀ sã́hpú nɛ́pĩ̂ tikitɔ̃nɩ́ pɔ́ gbãm pɔ́ nínɔ́ yísyɔ́ yah wah, tɛ́ pè tɛkɩ mɔ nímí nímínɛ ǹ yah tĩ̀nnɛ, kwlo ànɛ̂ wley wley pól sɔkɔ, ǹmɔ-á sõ̀ mɛ ké tyɩ́ nɛ, pé kyɩ pé gblɔ̌y nónó sɔkɔ, 2 tɛ́ yo pé tyɩ́ nɛ: «Sèmukɔ tɔkɔ tɔkɔ tɛ̃̀ mɛ dò, tɛ́ ké tõ̀npɩbɩlɛ kwéyy. Yé sètɛ̃̀ ni, à tõ̀npɩbɩ náhnáh tɛkɩ mɔ, ǹ sèmukɔ tɔkɔ yĩnnɛ. 3 Yé nɛ n yuku! Tɛ́, yé mɛ á kɩ nɛ, képɔ́pî sɔ̃́, mé n tɛkɩ n mɔ gbɛ̃́npãhlɔ nɩyṍ. 4 Ǹtɛ, yé káh pɔ́, ànɛ̂ pilki, ànɛ̂ lékyêh tɔkɔ. Yé káh yĩn wɛkɩ nɛy tyɩ́ wɛ̃̀kɩ̀ yah. 5 Ànɛ̂, yâh kyɩ n de kéte nɛ̂ sɔkɔ, yé wɛy gbennɛ, yé yo nɛ ńkɛ̃́: ‹Yèvɩnɩ nɛ n mɛ kéte mɛ̀ sɔkɔ.› 6 Kàh pɔ yɩ̃nɛ nɛy mɛ yèvɩnɩnɛ n yah n kɔ̃ kénɛ kéte sɔkɔ, yé yèvɩnɩ yénmɔnɔ mɛ̀ kɩ pɩ tɛ̃̀ wɔ tyɩ́lɛ, yé mó tɛ̃ nɛ́npɔ́. Képah-à mó pɩ́-ńkɛ̃̂nɛ, yé yèvɩnɩ yénmɔnɔ kɩ ké syɩ pɔ yé tyɩ́. 7 Tõ̀npɩ ye yɩ̃nɛ ǹ tõ̀ pɩ́nɔ́ yõre wɛ́nɔ́lɛ. Képah ye, yâh twah kéte nɛ̂ sɔkɔ, pàh yé kɔ̃ yõke nɛ̂nɛ, yé kè yõ, ànɛ̂ pàh yé kɔ̃ wɔ wɔ kwâh nɛ̂nɛ, yé kè wɔ. Tɛ́, yé káh nɛ n vi n mɔ n twah n kɔ̃ gbéngbèn sɔkɔ. 8 Yâh kyɩ de kwil nɛ̂ sɔkɔ, tɛ́ pè yé tɛ̃́nɔ́ plɛ, pàh kwâh nɛ̂nɛ yé kɔ̃, yé kè yõ. 9 Yé mó yámpúlɛ n dɛ n mɔ, nónó-á mɛ nɛ́npɔ́. Yé mó nɛ n yo kénɛ kwil tãn tyɩ́ nɛ ńkɛ̃́, Liyel tɔ̃́rɩ́-á yĩni tɛ̃ tɛ pé tyɩ́. 10 Ǹtɛ, yâh kyɩ de kwil nɛ̂ sɔkɔ, tɛ́ pè nɛ, yé káh twah pé tyɩ́, yé wil kyɩ pé tɔ́wû tùkè-ǹtã̀n sɔkɔ, yé mó yo nɛ, 11 pé kwil nɛ̀ngbɔ̃ nɛ̂ ńtɛ̃-á tahlɩ yé gbyẽ̂h tyɩ́, yáh kɩ sè kwer kwɛ pè kɔ̃. Ǹtɛ, pè pɩ̃ nɛ, Liyel tɔ̃́rɩ́-á yĩni tɛ̃ tɛ.

12 Mé kélɛ n yo yé tyɩ́ nɛ: Liyel tukey tuke sṍlɛ, Sodɔmɩ* kwil fṍhnɔ́ ńtɛ̃ kɩ fàhfàh kal kènɛ kwil tyɩ́lɛ.»

Kwlo nónó-á yahle sɛ̃́nɔ́lɛ Liyel yõ

13 Yesu tɔ̃ yɔ̃ sɔkɔ yo kwlo nɔ́pi tyɩ́ sɔkɔ nɛ: «Yèvyãhrɩ mɛ yé yõ, Korasini ànɛ̂ Betisayida tãn! Gbǐl tyi nónó-á pɩ yé tyɩ́, sɛ̃́nkɔ̃-à sõ̀ mɛ pɩ Tiri ànɛ̂ Sidõ tãn tyɩ́, pé Liyel wɛ̃̀kɩ̀ tɛ̃́nɔ́ di náhkɩ mɛ mo. Pè náhkɩ mɛ yèkwɔrɩ flɔ mɔ, tɛ́ náhkɩ mɛ pé piki syɩ̃lɛ pé tyípêl nàhnpɩ̃ gbónɔ́ sɔkɔ. 14 Ǹtɛ, tukey tuke sṍlɛ, Tiri ànɛ̂ Sidõ fṍhnɔ́ kɩ pɩ fàhfàh kal yépi tyɩ́lɛ. 15 Tɛ́, áwɔ-á, Kapɛrnayumi, á se wɛ nɛ, wáh kɩ yɔ̃ dɔkɔ yĩ̂nyõ? Póllɛ! Á kɩ tiki yuku fɔ́ɔ́ lékókwíl nyàh tɛ̃̀-ǹsah.» 16 Tɛ́ tɔ̃ yo ǹ tõ̀ sã́hpú tyɩ́ nɛ: «Névi nɛ̂-à n nohnɩ yé tyɩ́, ńmɔ tyɩ́ ye tɛ̃̀ n nohnɩ, tɛ́ nɛ̂-à yé yahle, ńmɔ ye tɛ̃̀ yahle ànɛ̂ ń tɛkɩ mɔ́-ò tɔlɛ.»

17 Képah náh, tõ̀ sã́hpú nɛ́pĩ̂ tikitɔ̃nɩ́ pɔ́ gbãm pɔ́ nínɔ́ nɔ́pi pé syɩ pɔ de nɩ̀vɩ̀nɩ̀ sɔkɔ, mɛ n yo Yesu tyɩ́ nɛ, pé Yõ̀tɛ̃̀, ǹmɔ yĩn yõ, sétã̀n ńtɛ̃-á mɛ n sah pépi yóré yõ! 18 Képah tɛ̃̀nɛ, à mɛ yo pé tyɩ́: «Mé sõ̀ sétã̀n yõ̀tɛ̃̀ wɛ, à wil yĩ̂nyõ, à tiki kɛ núkú, à pɔ syɩkɩ pũ̀ sɔ̃́ yikiri yã̌l. 19 Ǹtɛ, yé yah, mé tɛ̃́nwɛnɔlɛ yé kɔ̃: Yé kɩ n kɔ vyeh, ànɛ̂ mìntyɩ̃ yõ. Ànɛ̂ yé kɩ fɛ̃ sépɛ tǎhkɩ̀lɛ n yɩkɩ, tɛ́ tir yɔ́ ńtɛ̃ náh yé nɔ n pi. 20 Tɛ́ yé káh yɛ yé nɩ vɩ sétã̀n sàhnɔ́ ó tyɩ́lɛ yé yóré yõ. Ǹtɛ, yé yé nɩ vɩ nɛ, yé yni-á mɛ wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ yĩ̂nyõ.»

Yesu nɩ vɩ́nɔ́lɛ

21 Légbĩ́-ó sɔkɔ, Yesu nɩ kah vɩ Liyel Mírkí gbõ̀ yõ. Képah sɔkɔ, à mɛ nɛ: «Bɔ̌, áwɔ nɛ̂-á yĩ̂nyõ, ànɛ̂ sétáh nɛ́tɛ̃̂nɛ, mé álɛ n gbilki, áwɔ nɛ̂-á tyi nɔ́pi wɔ̃bɩ yɩ̃ pɩ̃́pú, ànɛ̂ lékã́mpu yah, tɛ́ sélɛ wɛ̃́npì wɔ wɛ̃kɩ. Àwe, bɔ̌, áwɔ dyɔ yĩ́ĩ́ tɛ̃̀ ye nɛ kè pɩ sɛ̃́. 22 Ń sú ye sé póllɛ ń gbõ̀ dahbɩ. Ǹtɛ, ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ náh Liyel pilɛ n pnɛ, nɛ́ sú ó náh. Sɛ̃́ ó ye, nɛy tɔ náh súlɛ n pnɛ, nɛ́ pídĩ́ ó náh, ànɛ̂ wǎh mɛ ké tyɩ́ nɛ, pé pé súlɛ nɛ̂ wɛ̃kɩ.»

23 Képah náh, Yesu ǹ yah vi ǹ tõ̀ sã́hpú tĩ̀nnɛ, tɛ́ yo pépi ó tyɩ́: «Yèvɩnɩ mɛ yé tyɩ́, yépi nónó-á tyi nɔ́pi wɛ. 24 Mé kélɛ n yo yé tyɩ́ nɛ: Liyel tɛ̃ntõnè náhnáh, ànɛ̂ yõ̀tãm náhnáh sõ̀ mɛ ké tyɩ́ nɛ, pé sè wɛ, tɛ́ pè náh sè wɛ. Tɛ́ mɛ ké tyɩ́ nɛ, yáh nónó noh, pé sè noh, tɛ́ pè náh sé tɔ wɛ noh.»

Samarɩ kwil nɛ́gbɩ́ yɔ́ sèmìrkìlɛ

25 Légbĩ́nɛ, Liyel ǹgbò wɛ̃̀kɩ̀ kwɔ́-ò yɔ́ sõ̀ nɛ, pé Yesu mɔ yah, tɛ́ yuku yĩn, à yo ǹ tyɩ́ nɛ ńkɛ̃́, kwɔ́-ò dĩ́, pé se kɩ pɩ sɔ̃́, tɛ́ kɩ tyɛ́-ńkɛ̃̂ min wɛ nɩ? 26 Yesu mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ, tir nɛ̂ se wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ Liyel tyi sàhnɔ́ sɛ́bɛ́y sɔkɔ nɩ? Tir nɛ̂ se à mɛ n kar ké sɔkɔ nɩ? 27 Dĩ́ mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ, kǎh mɛ wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ nɛ ńkɛ̃́, á Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Liyel tyɩ́-á yɩ̃nɛ kè nɔ á tyɩ́ á nɩ póllɛ, ànɛ̂ á min póllɛ, ànɛ̂ á tǎhkɩ̀ póllɛ, ànɛ̂ á sõnɔ póllɛ. Á ní-ò tɔ tyɩ́ mó nɔ á tyɩ́ á gblɔ̌y tyɩ́ kɔ̃lɛ.† 28 Wǎh yo sɛ̃́, Yesu mɛ yo ǹ tyɩ́: «Á yo plɛ. Képahlɛ n pɩ, á kɩ tyɛ́-ńkɛ̃̂ min wɛ.»

29 Ǹtɛ, dĩ́ mɛ̀ sõ̀ mɛ ké tyɩ́ nɛ, pé gbɩ wɛ. Kǎh pɩ sɛ̃́, à Yesu syah nɛ, nɛ̂ se péwɔ ní-òlɛ nɩ? 30 Yesu mɛ à syah nɛ: «Dĩ́ yɔ́ ye lésõ wil Yerusalɛmɩ, à mɛ n tiki n yuku Yeriko sɔkɔ, tɛ́ kyɩ wil mɔ yɩ̃́pú yõ. Pè mɛ à tɛ̃ ǹ gbã̀n yî pól tɛ̃ syi, tɛ́ à ko markɩ sah, tɛ́ sɔkɔ. 31 Tɛ́, kè pɔ yɩ̃nɛ, sárká wìlkìpu yõ̀tɛ̃̀ yɔ́ mó mɛ n tiki n pi kénɛ wɛ̃̀kɩ̀lɛ. Wǎh pɔ dĩ́ mɛ̀ wɛ, à gbɔ sɔkɔ fɩ́ɩ́. 32 Képah náh, Levi yìkì nɛy yɔ́ tɔ tɔ̃ pɔ yĩni tɛ̃ nɛ́npɔ́.‡ Ǹmɔ tɔ-á à wɛ sɛ̃́, à gbɔ sɔkɔ fɩ́ɩ́. 33 Ǹtɛ, Samarɩ nɛy yɔ́ sõ̀ mɛ n yuku kɔ́lɔ́ sɔkɔ, tɛ́ kyɩ dĩ́ yõ dɔkɔ. Ǹmɔ wɔ-á à wɛ sɛ̃́, ǹ yãm à tɛ̃. 34 À mɛ nɔ de ǹ tnɔ̂, tɛ́ dìvɛ̃ ànɛ̂ nɩrɩ mɔ ǹ nɩ́y yah, tɛ́ sè pukubi. Tɛ́ mɛ à dɔkɔ mɔ ǹ yɛ̃́ngbɛ̃́ ńkwɛ̃́ndyɩ́kɩ̀ yõ, à yuku ǹnɛ nɛ́pân twáh-ńsah yɔ́ sɔkɔ, à kyɩ yah dah mɔ ǹ tyɩ́ sɔkɔ. 35 Ké dendallɛ, à mɛ pɔ́ plɔ́ nínɔ́§ wilki nɛ́pân twáh-ńsah yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ kɔ̃, tɛ́ nɛ, à nɛ n yah n dah n mɔ dĩ́ mɛ̀ tyɩ́ sɔkɔ. Ńkɛ̃́, wàh kɩ sɔ̃́ gbõ̀ wilki à kah mɔ képah yõ, pâh pé syɩ pɔ gbĩ́ nɛ̂nɛ, páh kɩ à dyah kélɛ.»

36 Képah yóntɛnɔ náh, Yesu dĩ́ piki yah nɛ, ǹmɔ tɛ̃̀ sõnɔ sɔkɔ, yɩ̃́pú-á dĩ́ nɛ̂ pɩ yɔ, ǹmɔ ní-ò se nɛ̂ tɛ̃̀nɛ nɛ́pĩ̂ tɔ̃́mɩ́ nɔ́pi sɔkɔ nɩ? 37 Liyel ǹgbò wɛ̃̀kɩ̀ kwɔ́-ò mɛ à syah nɛ, nɛ̂-á ǹ yãm yah, ǹmɔ-á. Képah tɛ̃̀nɛ, Yesu mɛ yo ǹ tyɩ́: «Á tɔ kyɩ sɛ̃́nkɔ̃lɛ n pɩ.»

Yesu tɛ̃́nɔ́ pèpɛynɛ Martɩ ànɛ̂ Mari tyɩ́

38 Tɛ́ Yesu ànɛ̂ ǹ tõ̀ sã́hpú-á sõ̀ mɛ wɛ̃̀kɩ̀ yõ sɛ̃́, à kyɩ de kwílpír yɔ́ sɔkɔ. Tɛ́ kénɛ kwil sê yɔ́ sõ̀ mɛ, pè n ye Martɩlɛ. Ǹmɔ mɛ Yesu tɛ̃ plɛ ǹ gbô. 39 Tɛ́ gbɛ̃̀ sê yɔ́ sõ̀ mɛ ǹ tyɩ́, pè n ye Marilɛ. Ǹmɔ sõ̀ mɛ pɔ tɛ̃ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu tnɔ̂, à ǹ wɛlɔlɛ n nohnɩ. 40 Légbĩ́nɛ, Martɩ yah mɛ n vyãh Yesu fèn pɩ́nɔ́ sɔkɔ. À mɛ pɔ yo Yesu tyɩ́ nɛ, pé Yõ̀tɛ̃̀, pé gbɛ̃̀ sê-á tõ̀ pól sah péwɔ ó kɔ̃, tɛ́ pɔ tɛ̃ ǹ tnɔ̂, kè kó mɛ tirlɛ ǹ yah nɩ? À kó n yo ǹ tyɩ́, à pélɛ n yohnɩ n mɔ nɩ? 41 Ǹtɛ, à mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ: «Martɩ, áwɔ mɛ á gblɔ̌ynɛ n kwlɔ, mɛ á fɔkɔlɛ n sõ tyi náhnáh tyɩ́lɛ. 42 Ǹtɛ, tir núkú ó tyɩ́ ye yõrelɛ. Mari ye ké pèpɛy yah tɔkɔ, nɛ̂-á kè náh n tɛ̃ n syi n yah n pi ǹ tyɩ́.»

11

Yesu-á kwɔ́nɔ́ nɛ̂ kɔ̃ nírí pɩ dùkù yõ

1 Sṍ yɔ́lɛ, Yesu sõ̀ mɛ Liyellɛ n ni fɩ̃́ yɔ́ sɔkɔ. Wǎh ni tɛ, ǹ tõ̀ sã́hpú sɔkɔ yɔ́ à syah nɛ, pé Yõ̀tɛ̃̀, à pépi kwɔ Liyel ni dùkùlɛ, sɔ̃́-á Wèlnwìlkì-ò Nsyɔ̃ sõ̀ kélɛ ǹ tõ̀ sã́hpú kwɔ. 2 Képah sɔkɔ, à yo pé tyɩ́: «Yâh Liyellɛ n ni, yé nɛ n yo nɛ ńkɛ̃́:

‹Sú Liyel,

no pól kɔ̃ pè ǹ pɩ̃ Liyellɛ.

Á tɔ̃́rɩ́ kɔ̃ kè pɔ.

3 Á sõmɛsṍ gbĩ̀yĩ̀kì yõkelɛ álɛ n kɔ̃, nɛ̂-á kɩ n yɩ̃nɛ n pi álɛ.

4 Nónó-á n pɩ n de ápi tyɩ́, á ye mɛ sélɛ n yɔ̃ n mɔ pé tyɩ́. Képah ye, ápi tɔ tyípêl yɔ̃ mɔ á kɔ̃.

Ànɛ̂, káh n yɛ à sétõ tɔ̃̀nmɔnɔ fɛ̃ n syi.›»

5-6 Képah náh, Yesu tɔ̃ yɔ̃ sɔkɔ yo pé tyɩ́ nɛ: «Yépi sɔkɔ yɔ́ tyɩ́ kódĩ́-à mɛ, tɛ́ à pɔ wil ǹ tyɩ́ lénɩlɛ nɛ ńkɛ̃́, pé kódĩ́ yɔ́-á mɛ wil kɔ́lɔ́ sɔkɔ, à pɔ pé tyɩ́, tɛ́ yõ yõ kwâh náh mɛ pé tyɩ́ kɩ à kɔ̃. Ńkɛ̃́, à dɛkɩ pé kɔ̃ búrn plɔ́ tɔ̃́nɔ́lɛ. 7 Ǹtɛ, ní-ò mɛ̀-à ńtyɩ̃́nɔ tɛ̃ wɔ̀kɔ̀ sɔkɔ táh, tɛ́ yo mɔ ǹ tyɩ́ nɛ, à káh pélɛ n kwlɔ, wɔ̀kɔ̀ yah-á vike tɛ núkúnúkú, péwɔ ànɛ̂ pé wɛ̃́npì-á sɛ̃, pé náh fɛ̃ yuku búrnnɛ à kɔ̃ n pi. 8 Mé kélɛ n yo yé tyɩ́ nɛ: dĩ́ mɛ̀-à sɔ̃́ yuku sélɛ à kɔ̃́-ńkɛ̃̂nɛ pé kódírí yĩnnɛ, à kɩ yuku ǹ yétõ̂ yî póllɛ à kɔ̃ ǹ nínɔ́ gblɔ́vyã́hrɩ́ tɛ̃̀ wɔ yĩnnɛ.

9 Ǹtɛ, ńmɔ tɛ̃̀ wɔ kélɛ n yo yé tyɩ́ nɛ: yé nɛ n ni Liyel tyɩ́, à kɩ yélɛ n kɔ̃. Yé yáhnkɔ̃nɔlɛ n pɩ, yé kɩ n wɛ. Yé wɔ̀kɔ̀ yah mɩ, kè kɩ yɩkɩ mɔ yé kɔ̃. 10 Sɛ̃́ ó ye, nɛ̂-à ni Liyel tyɩ́, tɛ̃̀ n wɛ n syi. Nɛ̂-à yah kɔ̃, tɛ̃̀ n wɛ. Ànɛ̂ nɛ̂-à wɔ̀kɔ̀ yah mɩ, kè n yɩkɩ n mɔ tɛ̃̀ kɔ̃. 11 Sú nɛ̂ tɛ̃̀ mɛ yépi sɔkɔ, ǹ pi-à yɛ̃́nkɔ̂ ni ǹ tyɩ́, à kɩ wahynɛ à kɔ̃? 12 Képah náh pɩ, wàh séngbɩ̃́ ni ǹ tyɩ́, à kɩ mìnkɔ̃nɛ à kɔ̃? 13 Ǹtɛ, yépi nónó-á nɛ́pêllɛ, yâh yé wɛ̃́npì kɔ̃́nɔ́ yah wɛ yípéplɔlɛ, sú Liyel nɛ̂-á yĩ̂nyõ, ǹmɔ náh n pɩ plɛ n kal, à ǹ Mírkílɛ ké yáhnkɔ̃pu kɔ̃ n pi di?»

Túkù nɛ, Yesu tɛ̃́nwɛnɔ-á wil sétã̀n yõ̀tɛ̃̀ Belsebuli tyɩ́

14 Sṍ yɔ́lɛ, Yesu sõ̀ mɛ sétõ yɔ́lɛ n yĩni n wilki dĩ́ yɔ́ sɔkɔ, nɛ̂-á à kɔ̃ à wɛkɩ kwlɔ. Sétõ-á fyɔ̀ wil dĩ́ mɛ̀ sɔkɔ, dĩ́ tyah n wɛkɩ, kè pɩ gbɛ̃̀ndùnìnɛ tɔ́wû tyɩ́. 15 Tɛ́ túkù mó sõ̀ mɛ n yo nɛ ńkɛ̃́, sétã̀n yõ̀tɛ̃̀ Belsebuli gbõ̀ yõ-á à n yĩni sétã̀nnɛ. 16 Túkù mó ǹ mɔ́nyah yĩnnɛ, mɛ n yo ǹ tyɩ́ nɛ, à gbǐl yɔ́ pɩ pé yah, nɛ̂-á n wil yĩ̂nyõ.

17 Ǹtɛ, Yesu-á pé fɔ́kɔ́sõnɔ pɩ̃ sɛ̃́, à yo pé tyɩ́: «Kwil nɛ̂ névye-à gbɛkɩ tyah wɛ̃nɛ n fwo, kénɛ kwil kɩ pɔ yɩkɩ, ké vɩ̀ kɩ syɩkɩlɩ dohnɩ wɛ̃ yõ. 18 Ǹtɛ, yáh nɛ ńkɛ̃́, sétã̀n yõ̀tɛ̃̀ gbõ̀ yõ-á ńmɔ sétã̀nnɛ n yĩni-à; sétõ-à tyah ǹ gblɔ̌ynɛ n fwo, ǹ yõ̀tɔ̃rɩ́ se kɩ n wũ n pi? 19 Ǹtɛ, ńmɔ-à mɛ sélɛ n yĩni Belsebuli gbõ̀ yõ, tɛ́ yépi pye wɔ-á dò, nɛ̂ gbõ̀ yõ mɛ pépi n yĩni sélɛ wɛ́? Pépi ńtɛ̃ ye kɩ lékàhlɛ yé kɔ̃. 20 Ǹtɛ, Liyel gbõ̀ yõ-à mé n yĩni sétã̀nnɛ, képah n wɛ̃kɩ nɛ ńkɛ̃́, Liyel tɔ̃́rɩ́-á yĩni tɛ̃ yé tyɩ́.

21 Tǎhkɩ̀-á mɛ dĩ́ nɛ̂ sɔkɔ, ànɛ̂ mɛ́fwóyîlɛ ǹ tyɩ́, wàh ǹ kételɛ n syɩkɩ, tir yɔ́ ńtɛ̃ náh fɛ̃ ǹ gbã̀n yî nɔ n pi. 22 Ǹtɛ, nɛ̂ tǎhkɩ̀-á kal ǹ tyɩ́lɛ, ǹmɔ-à pɔ, tɛ́ tɛ̃ wɛ ǹ tyɩ́, à kɩ ǹ mɛ́fwó yî tɛ̃ syi, wǎh sõ̀ mɛ ǹ gbõ̀ sah nónó yõ, tɛ́ kɩ ǹ wɔ̀kɔ̀ yî kwel dibi. 23 Képah ye, névi nɛ̂ náh mɛ ń pèpɛy nɛynɛ, ń pělnɛy ye tɛ̃̀nɛ. Névi nɛ̂ náh ńnɛ n yohnɩ n mɔ tùkènmɔnɔ sɔkɔ, tɛ̃̀ mɛ kárkɩ́nɔ́lɛ n pɩ.»

Sétõ-à wil névi sɔkɔ, à n fɛ̃ ǹ syɩ n pɔ

24 «Sétõ-à wil névi sɔkɔ, à n kyɩ gbɛ̃́nnɩ kɔ n kɔ̃, ǹ mɩ̀-ǹsah yah n kɔ̃. Wàh wɛ́-ńkɛ̃̂nɛ, à n yo ǹ gblɔ̌y tyɩ́ nɛ, páh sõ̀ wil ńyãh sɔkɔ, páh kɩ pé syɩ yuku nɛ́npɔ́. 25 Wàh ǹ syɩ, à n kyɩ ǹ tɛ̃̀-ǹsah dyàh wɛ yàlntɔ̃nsàhnɔ́lɛ, plɛ́ntnɔɔ. 26 Képah tɛ̃̀nɛ, sétõ mɛ̀ n kyɩ sé no sétã̀nnɔ́ kwǎrninɔ syah, nónó-á peke kal ǹmɔlɛ. Sè n kyɩ n de n tɛ̃ tɛ̃̀ sɔkɔ. Kàh pɩ sɛ̃́, tɛ̃̀ mɛ̀ dùkù ké syɩ n peke n kal ǹ gben tɛ̃̀nɛ.»

Yèvɩnɩ kègbɩlɛ

27 Képah tɛ̃̀nɛ, Yesu-á mɛ képah yónɔ́ sɔkɔ, pi yɔ́ tɛ̃ tɔ́wû nɩyṍ sɔkɔ, tɛ́ yo mɔ ǹ tyɩ́ yĩ́npɔ̃́ ǹgbɛ̃nɛ nɛ, sê nɛ̂ fɔkɔ sɔkɔ-á à wil, tɛ́ ǹ yĩ́nɔ́ yĩ, yèvɩnɩ-á mɛ ǹ tyɩ́. 28 Ǹtɛ, Yesu mɛ yo pi tyɩ́: «Yèvɩnɩ ye pyě mɛ névye tyɩ́, nónó-á Liyel wɛynɛ n nohnɩ, tɛ́ ké tyilɛ n pɩ ké wɛ̃̀kɩ̀ yõ.»

No gbǐl yɔ́ yah kɔ̃ Yesu tyɩ́

29 Képah sɔkɔ, névye-á pɔ n tuke n mɔ Yesu tnɔ̂, à tyah n yo nɛ: «Kwɛy gbĩ névyelɛ, nɛ́pêl ye pélɛ, pè mɛ gbǐl yɔ́lɛ n yah n kɔ̃. Ǹtɛ, kèyǎh ńtɛ̃ náh n pɩ pè wɛ̃kɩ n pi, à wil Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyo-ò Yonasɩ tyɩ́ sɔkɔ. 30 Sɔ̃́-á Yonasɩ lésõ pɩ kwní yṍnmɔnɔlɛ Ninivi tãn tyɩ́, sɛ̃́ ó ye, Névi Pi tɔ kɩ pɩ kwní yṍnmɔnɔlɛ kwɛy gbĩ névye tyɩ́.

31 Pi nɛ̂-á lésõ yõ̀tɛ̃̀nɛ Saba sétáh yõ, à lésõ wil fɩ́ɩ́ sétáh yĩ̀n tyɩ́, à pɔ yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ Salomo lékã́m wɛlɔ noh. Ǹtɛ gbɩ yõ, nɛy mɛ ásõ̂, nɛ̂-á kal Salomolɛ. Kǎh pɩ sɛ̃́, Liyel fṍ tukey tuke sṍlɛ, kénɛ yõ̀tɛ̃̀ pi kɩ yuku kwɛy gbĩ́ névye tyɩ́, kɩ lékàhlɛ pè kɔ̃.* 32 Ànɛ̂ tɔ̃, Ninivi kwil tãn lésõ fɛ̃ syi Liyel wɛ̃̀kɩ̀ tɛ̃, Yonasɩ-á Liyel tɛ̃ntõ̀ yo pé tyɩ́. Ǹtɛ, nɛy mɛ ásõ̂, nɛ̂-á kal Yonasɩlɛ. Kǎh pɩ sɛ̃́, Liyel fṍ tukey tuke sṍlɛ, Ninivi kwil tãn kɩ yuku kwɛy gbĩ névye tyɩ́, kɩ lékàhlɛ pè kɔ̃.»†

Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ kyòolɛ

33 «Névi se kɩ fɔ̀tnɔ̀ soh wɔ̃bɩ, képah náh pɩ, kɩ dú kwĩnki mɔ ké yah? À náh kè sah n pi fɔ̀tnɔ̀ sahkɩ sɔkɔ, kyòo wɛ yĩnnɛ wɔ̀kɔ̀ sɔkɔ dépú tyɩ́ di? 34 Sɛ̃́ ó ye, á yɩ̃́ ye á wil kyòolɛ. Á yɩ̃́-à mɛ plɛ, à wil tɔ pól n nɛ mɛ kyòo sɔkɔ. Tɛ́, á yɩ̃́-à mɛ plɛ́-ńkɛ̃̂nɛ, á wil pól n nɛ mɛ fɛ̃́ntũ̂ sɔkɔ. 35 Á gblɔ̌y kyɔmɩ yĩ́ĩ́, kyòo nɛ̂-á á sɔkɔ, kè káh nɛ mɛ fɛ̃́ntũ̂nɛ. 36 Tɛ́ á wil pól-à mɛ kyòolɛ, fɛ̃́ntũ̂ tyah kɛ̃́nɛ ké sɔkɔ, á kɩ mɛ kyòolɛ, sɔ̃́-á fɔ̀tnɔ̀lɛ kyòo á tyɩ́.»

Yesu náh kè yo nɛkɩ Farisiyɛ̃nɔ ànɛ̂ Liyel ǹgbò wɛ̃̀kɩ̀ kwɔ́pú sɔkɔ

37 Yesu-á wɛkɩ tɛ, Farisiyɛ̃ dĩ́ yɔ́ à ye yõke yõ yĩnnɛ ǹ gbô. Képah tɛ̃̀nɛ, pè de à tɛ̃ yõke yah. 38 Farisiyɛ̃ mɛ̀-á Yesu wɛ, à tyah n yõ tɛ́ à náh ǹ gbã̀n wu Nsyifunɔ wu dùkùlɛ, kè ǹ gbã̀n du.

39 Képah tɛ̃̀ sɔkɔ, Yesu mɛ yo ǹ tyɩ́: «Sɛ̃́ ó ye, yépi Farisiyɛ̃nɔlɛ, yě wóhlɔ́ ànɛ̂ yɛ̃́yṍvyɔ náhlɔ́ wu n tɔ̃ n sah, tɛ́ yé fɔkɔ táhlɔ́ n nɛ n mɛ yúkúnɔ́lɛ pèkè, ànɛ̂ yɩ̃be dékè tyilɛ. 40 Lékã́m kɛ̃́ névye nɔ́pi, nɛ̂-á mɔ vyɔ́ náhlɔ́lɛ, à náh sé sɔkɔ táhlɔ́ tɔ mɔ di? 41 Yé sé sɔkɔ táhlɔ́ yî yɩ̃ yãm tãn kɔ̃! Képah-à pɩ, sé pól kɩ pɩ pallɛ yé tyɩ́.

42 Yépi Farisiyɛ̃nɔlɛ, pèkè mɛ yé yõ! Yě yímɩ̂ ànɛ̂ swãh sɔkɔ pɛ̃́nfěnè pól gbãm-ònɔ́lɛ Liyellɛ n kɔ̃. Ǹtɛ, yě n yahle tɔ̃́nsàhnpɩnɔlɛ névye tyɩ́, ànɛ̂ Liyel tyɩ́ náh nɔ yé tyɩ́. Képah nɛ̂ tɔ-á sõ̀ yé yɩ̃nɛ yè nɛ n pɩ gbõ̀nwɔ̀kɔ̀ kɛ̃́nɛ. 43 Yépi Farisiyɛ̃nɔlɛ, pèkè mɛ yé yõ! Yě tɛ̃̀-ǹtã̀n gbrolɛ n yah n kɔ̃ Liyel ní-ńtã̂n vɩ̀ sɔkɔ, ǹ tɛ́ nɛ mɛ ké tyɩ́ nɛ, névye nɛ n tɔ̃ n sah n wɛkɩ n pɔ yé tyɩ́ tɔ́wû tɛ̃̀-ǹtã̀n sɔkɔ. 44 Pèkè mɛ yé yõ, yépi nónó-á mɛ á kɩ nɛ, léyã̂l nírínɔ́ sɔ̃́, névye n nɛ n kɔ sé yõ, pɩ̃́-ńkɛ̃̂nɛ.»‡

45 Yesu-á yo sɛ̃́, Liyel ǹgbò wɛ̃̀kɩ̀ kwɔ́-ò yɔ́ à syah nɛ, kwɔ́-ò dĩ́, wǎh mɛ n wɛkɩ sɔ̃́, pépi tɔ-á à n gbyɔ dɛ́! 46 À mɛ yo ǹ tyɩ́: «Yépi Liyel ǹgbò wɛ̃̀kɩ̀ kwɔ́pú tɔlɛ, pèkè mɛ yé yõ! Yépi nónó-á ńkɛ̃́nɛ no twah n mɔ tɔ́kɔ́pêllɛ, tɛ́ yé náh n fɛ̃ n syi n so n mɔ pé tyɩ́ kèngbɔ núkú fyélɛ. 47 Pèkè mɛ yé yõ, yépi nónó-á Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyopu léyã̂llɛ n tɔ̃ n sah n mɔ, tɛ́ yépi náh tãn ye mó tɔ̃ ko mɔ pélɛ. 48 Képah n wɛ̃kɩ nɛ, yáh yé súbí tyípɩ́nɔ́ fɛ̃ syi. Pépi-á Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyopu ko mɔ, tɛ́ yépi sɔ̃́npɩ́ pé léyã̂llɛ n tɔ̃ n sah n mɔ. 49 Képah ye sõ̀ Liyel yo lékã́m sɔkɔ nɛ ńkɛ̃́: ‹Mé kɩ tɛ̃ntõ̀ syínyopu tɛkɩ mɔ pè kɔ̃, ànɛ̂ tɛ̃̀ntõbelɛ. Pè kɩ pé túkù ko mɔ, tɛ́ kɩ túkù fõh.› 50 Kǎh pɩ sɛ̃́, Liyel kɩ kwɛy gbĩ névye fõh n pi Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyopu nɔ́pi yĩnnɛ, nónó-á ko mɔ kèkõyṍ mɔ gbĩ́ dukulɛ, 51 à tɔkɔ Abɛlɩ kònmɔnɔ tyɩ́, à pɔ syɩ Nsakarɩ kúnɔ́ tyɩ́, nɛ̂-á ko mɔ sárká wìlkì-ǹsah, ànɛ̂ Liyel ní-ńsah wɔ̀kɔ̀ ǹgbɛ̃ wrɔ́. Gbɩ yõ, mé kélɛ n yo yé tyɩ́ nɛ: kwɛy gbĩ névye kɩ n fõh n pi képah yĩnnɛ. 52 Pèkè mɛ yépi Liyel ǹgbò wɛ̃̀kɩ̀ kwɔ́pú yõ, yépi nónó-á Liyel wɛ̃̀kɩ̀ wɛ́npɩ̃nɔ yah kõ névye tyɩ́. Yépi náh mɛ n kɔ kélɛ, tɛ́ nónó-á se nɛ, pé nɛ n kɔ kélɛ, yé pépi yĩni mɔ.»

53 Képah sɔkɔ, Yesu wìlntɛnɔ náh nɛ́npɔ́, Liyel ǹgbò wɛ̃̀kɩ̀ kwɔ́pú, ànɛ̂ Farisiyɛ̃nɔ pé fɔkɔ vyãh ǹnɛ kègbɩlɛ, tɛ́ tyah ǹnɛ n piki n yah tyi duke duke pól yõ. 54 Pè sõ̀ mɛ ǹnɛ n mɔ n yah nɛ, à pilki ǹ vyãh wɛlɔ sɔkɔ pé kɔ̃ pé à wɛ tɛ̃.

12

Gblɔ̌y kyɔ̀mɩ̀nɔ́lɛ vyɛ̃́nnínì wɛ́kɩ́nɔ́lɛ

1 Képah sɔkɔ, nɛ́kwĩ́nkí-á tuke mɔ tnɔ́nɔ́lɛ gbĩ́ nɛ̂nɛ fɔ́ɔ́, mɛ wɛ̃ gbyẽ̂hnɛ n suki, Yesu tyah n yo ǹ tõ̀ sã́hpú ǹgbò tyɩ́: «Yé yé gblɔ̌y tɛ̃ Farisiyɛ̃nɔ vyɛ̃́nnínì wɛ́kɩ́nɔ́lɛ, képah nɛ̂-á n tɔ̃ n mɔ kɔ́kɔ́nɔ́ tyɩ́ kɔ̃lɛ mífã́hkɩ̀ sɔkɔ. 2-3 Tyi nónó pól-á yé n yo fɛ̃́ntũ̂ sɔkɔ, sè kɩ pɔ noh gbĩ̀ntɔ̃̀lɛ kyòo yah. Ànɛ̂ nónó pól-á yé n plɔ n yo wɛ̃ níkílɔ́ yey, wɔ̀kɔ̀ sɔkɔ táh, sé pól kwní kɩ pɔ kɔ̃ gbɛ̃́ntĩ̂n yõ. Képah ye, tyípǐl yɔ́ ńtɛ̃ náh mɛ, nɛ̂-á kɩ n wũ n pi wìlkìnmɔ-ńkɛ̃̂nɛ. Sètĩ̀n sõ̀ tir yɔ́ ńtɛ̃ náh mɛ, nɛ̂-á kɩ n wũ n pi pɩ̃́-ńkɛ̃̂nɛ.»

Nɛ̂ tíkí-á yɩ̃nɛ pɩ́nɔ́lɛ

4 «Mé kélɛ n yo yé tyɩ́ nɛ, yépi nónó-á ń kódíbílɛ: yé káh névye yah tíkílɛ n pɩ, nónó-á wil kɔ̀ ólɛ n ko n mɔ n pnɛ, tɛ́ pè náh tɔ̃ tir yɔ́lɛ n pɩ n kah n mɔ n pnɛ képah yõ. 5 Nɛ̂ yah tíkí-á yɩ̃nɛ pɩ́nɔ́lɛ, mé kɩ ǹnɛ yé wɛ̃kɩ: Liyel nɛ̂-á kɩ fɛ̃ névi wil kɔ̀ kònmɔntɛnɔ náh, kɩ ǹ min dah mɔ tyɛ́-ńkɛ̃̂ nyàh sɔkɔ, yé ǹmɔ tíkílɛ n pɩ. Mé kélɛ n yo yé tyɩ́ nɛ ńkɛ̃́: yé tɛ̃̀ wɔ tíkílɛ n pɩ. 6 Ǹtɛ̃̀npînɔ́ kwlɔ náh n yãm pɔ́píkí plɔ́ nínɔ́lɛ di? Ǹtɛ, Liyel dyɔ náh n fwɔ sépi núkú yɔ́ ńtɛ̃ tyɩ́lɛ. 7 À wil képah sɔkɔ, yé yõ̀yén ńtɛ̃ pól dan mɛ pɩ̃́nɔ́lɛ Liyel tyɩ́. Kǎh pɩ sɛ̃́, yé káh tíkí pɩ. Yépi tyɩ́ náh tah kal ǹtɛ̃̀npî kwĩnkilɛ di?»

À Yesu fɛ̃ syi, képah náh pɩ, à à yahle

8 Képah náh, Yesu tɔ̃ yo pé tyɩ́: «Mé kélɛ n yo yé tyɩ́ nɛ: nɛ̂-à kè yo dal mɔ névye yĩ́ yah nɛ ńkɛ̃́, páh mɛ ńmɔ tyɩ́ yõ, Névi Pi tɔ kɩ kè yo Liyel yĩ̂nyõ tɛ̃ntõnè yĩ́ yah nɛ ńkɛ̃́, wǎh mɛ pé tyɩ́ yõ. 9 Ǹtɛ, nɛ̂-à ń yahle névye yĩ́ yah, Névi Pi tɔ kɩ à yahle Liyel yĩ̂nyõ tɛ̃ntõnè yĩ́ yah. 10 Névi nɛ̂-à Névi Pi yĩ́npo yo, kè kɩ yɔ̃ mɔ tɛ̃̀ kɔ̃. Tɛ́ nɛ̂ tɛ̃̀ wɔ-à Liyel Mírkí gbyɔ, kè náh n yɔ̃ n mɔ n pi ǹ tyɩ́.

11-12 Pàh yé tɛ̃ kyɩ tùkè-ǹsah Liyel ní-ńtã̂n vɩ̀ sɔkɔ, képah náh pɩ, yah tãm tyɩ́, képah náh pɩ, yõ̀tãm tyɩ́, Liyel Mírkí kɩ yé kwɔ nɛ́npɔ́ swɔ, yáh nɛ nɛ̂ yo n pi. Képah ye, yé káh yɛ yé yáh-ńsah tyɛ, yáh nɛ n yo n wil n pi sɔ̃́.»

Lékã́m kɛ̃́ tàh dĩ́ sèmìrkìlɛ

13 Tɔ́wû nɩyṍ sɔkɔ, ǹnɩ̂ Yesu syah nɛ, pé kwɔ́-ò dĩ́, à yo pé nɛ́nkyɩ́ dĩ́ tyɩ́ nɛ, à yɛ pé pé sú gbɛ̃kɩ dibi. 14 Képah tɛ̃̀nɛ, Yesu mɛ yo ǹ tyɩ́: «Ń dĩ́, nɛ̂ sah ńnɛ nɛ, mé yélɛ n tuke, tĩ̂ nɛ, mé yé gbã̀n yîlɛ n dibi?» 15 Képah sɔkɔ, tɛ́ yo pé tyɩ́: «Yé yé kyɔmɩ tahrɩ dékè képékèlɛ! Tahrɩ-à sɔ̃́ mɛ sɔ̃́ névi tyɩ́, képah náh fɛ̃ minnɛ à kɔ̃ n pi.»

16 Képah sɔkɔ, à tɔ̃ sèmìrkì yɔ́ yãh pé tyɩ́ nɛ: «Tàh dĩ́ yɔ́ lésõ mɛ, ǹ swãh pɛkɩ yĩ́ĩ́ ǹ tyɩ́. 17 Képah tɛ̃̀nɛ, à tyah n sõ ǹ fɔkɔ sɔkɔ nɛ, ǹtɛ, sèmukɔ mɔ́-ńsah náh se mɛ fwɔ́ɔ pé tyɩ́, sɔ̃́ se pé kɩ pɩ nɩ? 18 Dǒ, à nɛ, páh kɩ nɛ̂ pɩ n pi, képah á yɔ̀: Páh kɩ pé díké sɔkɩ, tɛ́ kɩ sè tɔ̃ mɔ gblò gblò, kɩ pé gbã̀n yî pól mɔ sé sɔkɔ, 19 tɛ́ kɩ yo pé gblɔ̌y tyɩ́ nɛ, páh yɔ̀, yõke dò-á mɛ pé tyɩ́ pé gbõ̀ sõ̀ ye náhnáh yĩnnɛ. Núkúnúkú, páh kɩ n mɩ, tɛ́ kɩ n yõ, tɛ́ kɩ n wɔ, tɛ́ kɩ nɩ̀vɩ̀lɛ n pɩ pé dyɔlɛ. 20 Ǹtɛ, Liyel mɛ yo ǹ tyɩ́: ‹Lékã́m kɛ̃́ névi! Kwɛy lékã̂h ńtɛ̃ sɔkɔ á min kɩ n syi n pi á tyɩ́. Tɛ́ yî nónó-á á tuke mɔ sah, sè kɩ pɩ nɛ̂ tyɩ́lɛ?› 21 Képah sɔkɔ, Yesu nɛ: «Névi nɛ̂-à tahrɩlɛ n yah n koh n sah ǹ gblɔ̌y tyɩ́lɛ, tɛ́ Liyel fṍ tyɩ́ yáhnɔ́ yahle, sɛ̃́ntɛ̃̀ ye n nɔ tɛ̃̀nɛ!»

Sõnɔ sàhnɔ́lɛ Liyel ó yõ

22-23 Képah náh, Yesu yo ǹ tõ̀ sã́hpú tyɩ́: «Névi min tyɩ́ náh tah kal yõkelɛ, wil tyɩ́ mɛ tah kal flɔlɛ di? Képah ye, mé kélɛ n yo yé tyɩ́ nɛ: yé káh yé fɔkɔlɛ n sõ, yáh nɛ wɛ n yõ n pi sɔ̃́, ànɛ̂ yáh nɛ yé wil flɔ wɛ n mɔ n pi sɔ̃́. 24 Yé yah ǹgbɔ̃lɔlɛ kɛ̀: Sè náh sèmukɔlɛ n duku, sè náh sèmukɔlɛ n tɔkɔ. Díké ànɛ̂ sèmukɔ kóhnsàh-ǹtã̀n tɔ náh mɛ sé tyɩ́, tɛ́ Liyel sélɛ n pu. Ǹtɛ, yépi tyɩ́ náh tah kal kèpyelɛ di? 25 Yépi sɔkɔ, nɛ̂ tɛ̃̀ kɩ fɛ̃ kwéyy ńtɛ̃ fyé dohnɩ ǹ min wɛ́nɔ́ yõ ǹ fɔ́kɔ́sõnɔ gbõ̀ yõ? 26 Tɛ̃́nwɛnɔ-à mɛ́-ńkɛ̃̂nɛ yé tyɩ́, à fɛ̃ sɛ̃́ntɛ̃̀ tir tyɩ̃́ɩ̃ ńtɛ̃ fyé pɩ n pi, sɔ̃́ pɩ, tɛ́ yé yé fɔkɔlɛ n sõ yî tɛ́lɔ́ tyɩ́ sɔkɔ?

27 Yé fílfĩ pɩ dùkùlɛ n yah kɛ̀: Sè náh tõ̀lɛ n pɩ, sè náh flɔlɛ n tĩ. Ǹtɛ, mé kélɛ n yo yé tyɩ́ nɛ: yõ̀tɛ̃̀ Salomo ńtɛ̃nɛ ǹ tahrɩ pól sɔkɔ, à náh flɔ pèplɔ wɛ mɔ yah fílfĩ nɔ́pi sɔkɔ yɔ́ ńtɛ̃ kètɔ̀lɛ. 28 Fílkì nɛ̂ wɔ-á gbɛ̃́nnɩ sɔkɔ kwɛynɛ, tɛ́ kɩ pɔ n sukɛ n pi ńsõ̂nɛ, Liyel-á képah fĩ pɩ pallɛ sɛ̃́, à náh n yah n dah n mɔ n pi yépi flɔ tyɩ́ sɔkɔ à kal sépilɛ di, Liyel yõ sɛ̃́nyĩ-ńkɛ̃̂pú nɔ́pi? 29 Kǎh pɩ sɛ̃́, yé káh yé gblɔ̌ynɛ n kwlɔ yé yõke, ànɛ̂ yé wɔ wɔ yî yáhnkɔ̃nɔ tyɩ́ sɔkɔ. 30 Kèkõyṍ mɛ̀ sɔkɔ, Liyel pɩ̃́-ńkɛ̃̂ névye ye ńkɛ̃́nɛ nɛ n yah n kɔ̃ sépi póllɛ tyɛ́-ńkɛ̃̂nɛ. Ǹtɛ, yépi tɛ̃̀ wɔlɛ, yé sú Liyel pɩ̃ nɛ, sé yétõ̂-á mɛ yé tɛ̃. 31 Kǎh pɩ sɛ̃́, yé Liyel tɔ̃́rɩ́ ǹgbò yah n kɔ̃! Képah sɔkɔ, à kɩ yî tɛ́lɔ́ dohnɩ yé kɔ̃. 32 Kè ye nɔ yé sú tyɩ́, à ǹ tɔ̃́rɩ́lɛ yé kɔ̃. Képah ye, yé káh tíkí pɩ, tũ̀npir yípɛ̂y!

33 Yé yé gbã̀n yî yãm, yé mó sé yɩ̃ yãm tãn kɔ̃. Yé tahrɩlɛ n yah n sah Liyel fṍ, képah nɛ̂-á kè náh n yɩkɩ, kè náh se n tyɛ. Yɩ̃́pú náh fɛ̃ n kyɩ nɛ́npɔ́, sóhrɩ́ tɔ náh fɛ̃ sè yõ. 34 Sɛ̃́ ó ye, á tahrɩ-à mɛ ńyãh, á sõnɔ tɔ n nɛ n mɛ nɛ́npɔ́.»

Gblɔ̌y vìnsàhnɔ́ tyɩ́ sèmìrkìlɛ

35 «Yé nɛ mɛ yé vi sah tõ̀ pɩ pɩ tɛ̃̀nɛ, yé mó yé knɔ fɩ̃ mɔ, yé fɔ̀tnɔ̀nɔ́ mó nɛ mɛ kõ̀ntɛ̃̀nɔ́lɛ. 36 Yé nɛ mɛ á kɩ nɛ tõ̀npɩbɩ sɔ̃́, nónó-á ńkɛ̃́nɛ mɛ pé yõ̀tɛ̃̀ syɩ́kɩ́ntɛ̃̀nɔ́ sɔkɔ nɛ, wàh kɩ wil fúr pɩ́-ńsah, à pɔ n de, tɛ́ kɩ fyɔ̀ wɔ̀kɔ̀ yah mɩ, pé núkú kè yɩkɩ mɔ à kɔ̃. 37 Yèvɩnɩ mɛ pé yõ, tõ̀npɩbɩ nónó yõ̀tɛ̃̀-à ǹ syɩ pɔ pè wɛ, pè mɛ yáhnɔ́ sɔkɔ. Kègbɩ yõ, mé kélɛ n yo yé tyɩ́ nɛ: yõ̀tɛ̃̀ mɛ̀ kɩ ǹ tõ̀ pɩ pɩ flɔ mɔ, tɛ́ kɩ yõkelɛ pè kɔ̃ pè kɩ yõ. 38 Tɛ́ wàh se mɛ n syɩ pɔ lénɩlɛ, képah náh pɩ, tyah dal gbĩ́nɛ, tɛ́ pè mɛ ǹ syɩ́kɩ́nɔ́ sɔkɔ, yèvɩnɩ mɛ pé yõ! 39 Yépi ńtɛ̃ pɩ̃ nɛ, gbóntɛ̃̀ dĩ́-à pɩ̃ gbĩ́ nɛ̂-á yɛ̃́nwó kɩ n pɔ n pi ǹ tyɩ́, à náh n yɛ à kɔ̃ à n wɛ n de n pi ǹ gbô. 40 Névi Pi kɩ n pɔ n pi gbĩ́ nɛ̂-á yé náh mɛ ǹ pɔ́nɔ́ tyɩ́lɛ n sõ. Képah ye, yépi tɔ yé gblɔ̌y vi sah.»

Tõ̀npɩ sṍré nɛy ànɛ̂ yĩ́píkí nɛynɛ

41 Képah sɔkɔ, Pyɛrɩ Yesu syah nɛ, pé Yõ̀tɛ̃̀, pépi ó yĩn se à n yãh sèmìrkì mɛ̀nɛ, tĩ̂ no pól yĩn se nɩ? 42 À mɛ yo ǹ tyɩ́: «Gbô tahrɩ kyɔ̀mɩ̀-ò nɛ́gbɩ́ lékã́m névilɛ, nɛ̂ mɛ? Ǹmɔ pɩ névilɛ, nɛ̂-á ǹ yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ kɩ à pɩ ǹ kéte kyɔ̀mɩ̀-òlɛ. Tɛ́ à kɩ tõ̀npɩbɩ tɛ́lɔ́ yõkelɛ pélɛ n kɔ̃ ké kɔ̃ gbĩ́nɛ. 43 Yèvɩnɩ mɛ ǹ tõ̀npɩ mɛ̀ tyɩ́, yõ̀tɛ̃̀ dĩ́-à ǹ syɩ pɔ à wɛ à mɛ kénɛ tõ̀lɛ n pɩ. 44 Kègbɩ yõ, mé kélɛ n yo yé tyɩ́ nɛ: wǎh kɩ à pɩ ǹ gbã̀n yî pól kyɔ̀mɩ̀-òlɛ.

45 Ǹtɛ, tõ̀npɩ mɛ̀-à tyah n sõ ǹ fɔkɔ sɔkɔ nɛ ńkɛ̃́, pé yõ̀tɛ̃̀ dĩ́-á kɩ mo pɔ́-ńsah, tɛ́ tyah pé no tõ̀npɩbɩlɛ n ko, pé syɔ́, pé díbí, tɛ́ mɛ n yõ, mɛ wɔ wɔ yîlɛ n wɔ, à sètɛ̃̀nɩ̀nɛ n pɩ, 46 yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ kɩ pɔ ǹ yõ dɔkɔ sṍ yɔ́lɛ, à náh mɛ nɛ̂ sõ sah, ànɛ̂ gbĩ́ yɔ́ sɔkɔ, à náh nɛ̂nɛ n pnɛ. À kɩ pɔ à fõh képékèyɔ̂, tɛ́ kɩ à dyah Liyel tyɩ́ yáhlepu dyah dùkùlɛ. 47 Ǹmɔ nɛ̂-á ǹ yõ̀tɛ̃̀ dyɔ yĩ́ĩ́nɛ n pnɛ, tɛ́ à náh ǹ gblɔ̌y vi à képahlɛ n pɩ, à kɩ ko náhnáh wɛ. 48 Ǹtɛ, névi nɛ̂-á sõ̀ mɛ kè pɩ ǹpɩ̃́-ńkɛ̃̂ sɔkɔ, tɛ́ yɩ̃nɛ ko syínɔ́lɛ, ǹmɔ kɩ ko kwéyy wɛ. Pàh névi nɛ̂ kɔ̃ náhnáh, náhnáh kɩ yah kɔ̃ tɛ̃̀ tyɩ́. Ànɛ̂ náhnáh-à névi nɛ̂ gbõ̀ dahbɩ, náhnáh tyɩ́ kɩ piki yah kal tɛ̃̀ tyɩ́.»

Gbɛ́kɩ́nɔ́ nɛ̂-á kɩ pɩ Yesu yĩnnɛ

49 Képah náh, Yesu tɔ̃ nɛ: «Nyàh ye mé pɔ sétáh yõ. Tɛ́ mé sõ̀ mɛ ké tyɩ́ nɛ, kè nɛ mɛ kõ tɛ! 50 Ńmɔ yɩ̃nɛ mè n de n wil yèvyãhrɩ yɔ́ sɔkɔ, tɛ́ kè náh se mɛ n pi!

51 Yé se mɛ n sõ nɛ, yèvɩnɩ-á mé pɔ mɔ́-ńsah sétáh yõ? Ɔ̃́ɔ̃ dɛ́! Mé kélɛ n yo yé tyɩ́ nɛ: gbɛ́kɩ́nɔ́ wɔ-á pyě. 52 Képah ye, à tɔkɔ núkúnúkú tyɩ́, nɛ́pĩ̂ kwâl-à mɛ kéte núkú sɔkɔ, pè kɩ gbɛkɩ: Tɔ̃́mɩ́ kɩ tyah nímínɛ n fwo, nímí kɩ tyah tɔ̃́mɩ́nɛ n fwo. 53 Sú yɔ́ kɩ tyah ǹ pídĩ́nɛ n fwo, pídĩ́ yɔ́ kɩ tyah ǹ súlɛ n fwo. Yṹ yɔ́ kɩ tyah ǹ písêlɛ n fwo, písê yɔ́ kɩ tyah ǹ yṹnɛ n fwo. Yṹ yɔ́ kɩ tyah ǹ pídĩ́ kyɩlɛ n fwo, pídĩ́ kyɩ yɔ́ kɩ tyah ǹ pɛ yṹnɛ n fwo.»

Tyi yáhnpɩ̃nɔlɛ, tɛ́ kɩ á pɩ dùkù pɩ̃

54 Yesu tɔ̃ sõ̀ mɛ n yo tɔ́wû tyɩ́: «Yĩ̂nyõ yah yɔ́ mɛ, yâh ńyĩ́rkì wɛ ké nɛ́npɔ́lɛ, yé n yo nɛ́npɔ́ swɔ nɛ, pũ̀-á kɩ pɩ. Tɛ́, kè n mó n pɔ n pɩ sɛ̃́. 55 Ànɛ̂ yah yɔ́ mɛ, yâh fyɔ̀ yã́hkɩ́ wɛ kè kõ wil nɛ́npɔ́lɛ, yé n nɛ, tyah vyã́hnɔ́ képékè-á kɩ tyah. Tɛ́, kè n mó n pɔ n pɩ sɛ̃́. 56 Yĩ́nvǐ névye nɔ́pi! Yé fɛ̃ sétáh ànɛ̂ yĩ̂nyõ dùkù wɔlɛ n pnɛ. Tɛ́ sɔ̃́ pɩ, tyi nónó-á n pɩ kwɛy gbĩnɛ, yé náh fɛ̃ sépi pɩ̃?»

À tukey dyàh tɛ̃ yé wrɔ́ tɔ̃ sah á ní-òlɛ

57 «Kwâh nɛ̂ pɩ, tɛ́ yé náh pɩ dùkù pèpɛynɛ n sõ n tɛ̃ n pnɛ yé gblɔ̌y? 58 Sɔ̃́-á, tir-à mɛ yé wrɔ́ ànɛ̂ á ní-òlɛ, tɛ́ à ǹ tɛ̃ n yuku tùkè-ǹsah tukey tùkè-ò tyɩ́, gbah n tɛ̃ tir mɛ̀ yah wah wɛ̃̀kɩ̀ yah. Képah-à pɩ́-ńkɛ̃̂nɛ, tɛ́ à kyɩ álɛ tukey tùkè-ò gbõ̀ dahbɩ, tukey tùkè-ò mɛ kyɩ álɛ sràsyíbí tyɩ́, tɛ́ pépi mɛ ǹ dah mɔ wɔ̀kɔ̀npèkè sɔkɔ. 59 Mé kɩ kè yo dal mɔ á tyɩ́ nɛ, á náh n wil n pi nɛ́npɔ́, nɛ́ á náh kɔ̃lɩ mɛ̀ pól dyah tɛ pnɛ́pnɛ́.»

13

Liyel wɛ̃̀kɩ̀ tɛ̃, képah náh pɩ, á tyɩ́ kɩ yɩkɩ

1 Légbĩ́ mɛ̀-ó sɔkɔ, nósyɔ́ pɔ yo Yesu tyɩ́ nɛ, yõ̀tɛ̃̀ Pilatɩ-á lésõ Kalile tãn yísyɔ́ ko mɔ, tɛ́ pè sah sárká wìlkìnɔ́ sɔkɔ, pé tṍ kwɛ fɛ̃kɩ sárká tṍ sɔkɔ. 2 Képah sɔkɔ, à mɛ pè syah nɛ: «Yé se mɛ n sõ nɛ ńkɛ̃́, Kalile tãn nɔ́pi-á tyípêl pɩ kal pé kwil tãn póllɛ, tɛ́ yĩ mɛ̀ pè nɔ? 3 Ɔ̃́ɔ̃ dɛ́! Mé kélɛ n yo yé tyɩ́ nɛ: yâh Liyel wɛ̃̀kɩ̀ tɛ̃́-ńkɛ̃̂nɛ, yé pól tyɩ́ kɩ n yɩkɩ n pi sɛ̃́.

4 Ànɛ̂, Silowe wɔ̀kɔ̀ kèyy-á syɩkɩ tũ nɛ́pĩ̂ gbɔ̃nkwǎrtɔ̃mɩ nónó yõ, à pè ko, yé se mɛ n sõ nɛ ńkɛ̃́, pépi pèkè pɩ́nɔ́-á kal Yerusalɛmɩ kwil tãn pól tyɩ́lɛ? 5 Ɔ̃́ɔ̃ dɛ́! Mé kélɛ n yo yé tyɩ́ nɛ: yâh Liyel wɛ̃̀kɩ̀ tɛ̃́-ńkɛ̃̂nɛ, yé pól tyɩ́ kɩ n yɩkɩ n pi sɛ̃́.»

Syí-ńkɛ̃̂ sènsóké séswɔ̂ sèmìrkìlɛ

6 Képah náh, Yesu tɔ̃ sèmìrkì yɔ́ yãh nɛ: «Dĩ́ yɔ́ tyɩ́ sènsóké séswɔ̂ sõ̀ mɛ ǹ dìvɛ̃ sésân swãh sɔkɔ. Wǎh pɔ ké pye yáhnkɔ̃-ńsah, à náh kwâh yɔ́ wɛ ké sɔkɔ. 7 À mɛ yo ǹ swãh tɔ̃́-ò dĩ́ tyɩ́ nɛ, à yah, ké ye tɔ̃́-ò-á yɔ̀, pé mɛ pyelɛ n yah n kɔ̃ n pɔ sènsóké mɛ̀ sɔkɔ, tɛ́ pé náh mɛ kwâh yɔ́ ńtɛ̃nɛ n wɛ ké sɔkɔ. Ńkɛ̃́, à kè kõ fɛ̃! Yõ se tɔ̃ mɛ ké tyɩ́ kè tɛ̃ sétáhlɛ n wal nɩ? 8 Wǎh yo sɛ̃́, dĩ́ mɛ̀ à syah nɛ, pé yõ̀tɛ̃̀ dĩ́, à yɛ ké yõ ńtɔ̃, kè kwɛtyɩ́ pɩ. Páh kɩ swɔ gbɔ kè kore vi, tɛ́ kɩ tũ̀ mɔ ké sõ̀. 9 Kàh pɩ sɛ̃́, gbɔ̀kénpɩ gbĩ́ yɔ́lɛ, kǎh kɩ syi. Képah-à pɩ́-ńkɛ̃̂nɛ, à kè fɛ̃.»

Yesu sê nɛ́dô yɔ́ dɛ mɔ mɩ mɩ yòh sṍlɛ

10 Mɩ mɩ yòh sṍ yɔ́lɛ, Yesu sõ̀ mɛ névyelɛ n kwɔ Liyel ní-ńsah wɔ̀kɔ̀ sɔkɔ. 11 Tɛ́, pi yɔ́ sõ̀ mɛ nɛ́npɔ́ sétõlɛ ǹ sɔkɔ, mɛ à pɩ nɛ́dôlɛ fɔ́ɔ́, ye gbɔ̃nkwǎrtɔ̃nɔ. À sõ̀ mɛ kɔ̀ntɛ̃̀nɔ́lɛ, tɛ́ à náh fɛ̃ ǹ tɔrɩ n tɛ n pi. 12 Yesu-á pi mɛ̀ wɛ sɛ̃́, à à ye tɛ́ yo ǹ tyɩ́: «Pi, á ye dɛ́nmɔnɔ wɛ á dónɔ́ yam sɔkɔ.» 13 Tɛ́ mɛ ǹ gbã̀n sah ǹ yõ. Nɛ́npɔ́ swɔ, à núkú ǹ tɔrɩ tómm tɛ́ tyah Liyellɛ n gbilki.

14 Képah sɔkɔ, pi mɛ̀-á dɛ́nmɔnɔ wɛ sɛ̃́ mɩ mɩ yòh sṍlɛ, kè Liyel ní-ńsah wɔ̀kɔ̀ yõ̀tɛ̃̀ fɔkɔ vyãh. À mɛ yo tɔ́wû tyɩ́ nɛ, sèpĩ̀n kénúkò-á tõ̀ pɩ pɩ sèpĩ̀nnɛ. Pǎh sõ̀ yɩ̃nɛ pè pɔ à kɔ̃ à pè dɛ mɔ kénɛ sèpĩ̀n ó sɔkɔ. Ńkɛ̃́, pè náh yɩ̃nɛ pè pɔ mɩ mɩ yòh sṍ tɔlɛ. 15 Wǎh yo sɛ̃́, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ yo ǹ tyɩ́: «Yĩ́nvǐ névye nɔ́pi! Mɩ mɩ yòh sṍlɛ, yé nɛ́núkù núkú pól náh ńkɛ̃́nɛ yé nyeh, képah náh pɩ, yé ńkwɛ̃́ndyɩ́nɩ̀ dɛ sé yõke krótónè tnɔ̂, ǹ kyɩ sè kɔ̃ sě ni wɔ di? 16 Tɛ́ pi mɛ̀nɛ, nɛ̂-á Abrahmɩ náh nɛynɛ, sétõ pukubi sah pópó, ye gbɔ̃nkwǎrtɔ̃nɔ, ǹmɔ náh sõ̀ yɩ̃nɛ dɛ́nmɔnɔlɛ kénɛ púkúbínɔ́ sɔkɔ mɩ mɩ yòh sṍlɛ kɛ̀!» 17 Képah tɛ̃̀nɛ, Yesu wɛy mɛ̀ sennɛ ǹ fwópú pól tɛ̃, tɛ́ tɔ́wû pól sõ̀ mɛ nɩ̀vɩ̀ sɔkɔ Yesu tyísnɔ́ nɔ́pi pól pɩ́nɔ́ yĩnnɛ.

Liyel tɔ̃́rɩ́ mɛ kwâh nɛ̂ tɔ?

18 Képah náh, Yesu tɔ̃ nɛ: «Liyel tɔ̃́rɩ́lɛ, kè mɛ kwâh nɛ̂ tɔ? Mé kɩ kè tɔkɔ sãh kwâh nɛ̂nɛ? 19 Kè mɛ tyɩ̃́ɩ̃, á kɩ nɛ séswɔ̂ yɔ́ pi sɔ̃́, nɛ̂-á pè n ye mútárdɩ̀lɛ: Dĩ́ yɔ́ tɔkɔ, à duku ǹ swãh. Kè fi pɩ séswɔ̂lɛ, tɛ́ kèpye pɔ sé syɛ̀ pɩ ké yɩ̃̀ngbã̀n tyɩ́.»

20 Tɛ́, tɔ̃ nɛ: «Mé kɩ Liyel tɔ̃́rɩ́ tɔkɔ sãh kwâh nɛ̂nɛ? 21 Kè mɛ á kɩ nɛ kɔ́kɔ́nɔ́ sɔ̃́, sê yɔ́ tɔkɔ mɔ fãh dú yɩ̃́ tɔ̃́nɔ́ mi sɔkɔ ké pól kɔ̃ kè dɔkɔ.»

Dé-ńsah fɩ̃́ɩ̃lɛ

22 Képah náh, Yesu mɛ yɔ̃ sɔkɔ n yuku Yerusalɛmɩ, tɛ́ névyelɛ n kwɔ n yuku, wǎh n kah kwlo ǹgbnɔ ànɛ̂ kwlo pî nónó sɔkɔ. 23 Képah sɔkɔ, ǹnɩ̂ yɔ́ mɛ à piki yah nɛ, pé Yõ̀tɛ̃̀, névye kwéy ó se kɩ de Liyel tɔ̃́rɩ́ sɔkɔ nɩ? À mɛ pè syah nɛ: 24 «Mé kélɛ n yo yé tyɩ́ nɛ: névye náhnáh kɩ syɔ̃̀-ǹsah yah kɔ̃ nɛ, pé wɛ n de Liyel tɔ̃́rɩ́ tyah sɔkɔ nɛ̂ dé-ńsah-á mɛ fɩ̃́ɩ̃, tɛ́ pè náh fɛ̃ n tɛ̃. Képah ye, yé gbah n tɛ̃ n wɛ n de ké sɔkɔ! 25 Gbóntɛ̃̀ dĩ́-à pópó pɔ yuku wɔ̀kɔ̀ yah tɛ̃ mɔ, tɛ́ yé mɛ kégbɔ́, yé kɩ tyah wɔ̀kɔ̀ yahlɛ n mɩ, tɛ́ kɩ mɛ yo tũ nɛ, yé Yõ̀tɛ̃̀, à yɩkɩ mɔ yé kɔ̃. Ǹtɛ, à kɩ yo yé tyɩ́ nɛ, pé náh yélɛ n pnɛ. 26 Képah sɔkɔ, yé kɩ tyah n yo ǹ tyɩ́ nɛ ńkɛ̃́, yáh yõke yõ, tɛ́ ni wɔ wɛ̃ tyɩ́ ǹnɛ, ànɛ̂ yépi tɔ́wû tùkè-ǹtã̀n sɔkɔ-á à kwɔ́nɔ́ pɩ. 27 Képah sɔkɔ, à kɩ yo yé tyɩ́ nɛ, pé náh yélɛ n pnɛ. Ńkɛ̃́, yé gbɛ mɔ pélɛ, yépi nónó pól-á tyípêllɛ n pɩ. 28 Képah tɛ̃̀ sɔkɔ, yâh pópó Abrahmɩ, ànɛ̂ Yisakɩ, ànɛ̂ tɔ̃ Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyopu pól wɛ, pè mɛ Liyel tɔ̃́rɩ́ sɔkɔ, tɛ́ yépi mɛ yĩni mɔ dénɔ́lɛ, légbĩ́nɛ, gbní ànɛ̂ yní táhnɔ́ ye kɩ pɩ yé tyɩ́lɛ. 29 Tɛ́ névye kɩ wil kèkõyṍ ywɔ̃ ywɔ̃ pól sɔkɔ, kɩ pɔ yõke ǹgbɛ̃ yõ Liyel tɔ̃́rɩ́ sɔkɔ. 30 Kǎh pɩ sɛ̃́, nɛ́tɛ́lɔ́ túkù kɩ pɩ nɛ́gbrolɛ, tɛ́ nɛ́gbro túkù kɩ pɩ nɛ́tɛ́lɔ́lɛ.»

Yesu nɛ, páh kɩ ku Yerusalɛmɩ

31 Légbĩ́nɛ, Farisiyɛ̃nɔ yísyɔ́ nɔ de, tɛ́ yo Yesu tyɩ́ nɛ, yõ̀tɛ̃̀ Yerɔdɩ-á mɛ n yah n kɔ̃ ǹ kònmɔ-ńsahlɛ. Képah-á, à yal n to ásõ̂. 32 Képah sɔkɔ, à mɛ yo pé tyɩ́: «Yé kyɩ yo kénɛ áswɔ̃́ plɛ́y mɛ̀ tyɩ́ nɛ, máh kɩ sétã̀n yĩni, tɛ́ kɩ dɛ́nmɔnɔ pɩ kwɛynɛ, ànɛ̂ ńsõ̂nɛ, tɛ́ ńsõ̂ náhlɛ, kǎh kɩ tyɛ. 33 Ǹtɛ, Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyo-ò náh yɩ̃nɛ kúnɔ́lɛ tyah yɔ́, nɛ́ Yerusalɛmɩ sɔkɔ náh. Képah ye, mé yɩ̃nɛ mè n yɔ̃ n sɔkɔ ń wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́lɔ́lɛ, kwɛy, ànɛ̂ ńsõ̂, ànɛ̂ tɔ̃ ńsõ̂ náhlɛ.

34 Yerusalɛmɩ tãn, Yerusalɛmɩ tãn, yépi nónó-á Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyopulɛ n ko n mɔ, tɛ́ Liyel-á nónó tɛkɩ mɔ yé kɔ̃, yé pépilɛ n minki n ko dyêhlɛ. Gbáhyɩ̃́ sɔ̃́ pól mɛ mé kè yah kɔ̃ nɛ, mé yé tuke mɔ, sɔ̃́-á sĩ̌n n tuke n mɔ ǹ pyelɛ ǹ kâm sõ̀ sɔkɔ, tɛ́ yé náh fɛ̃ syi. 35 Kǎh pɩ sɛ̃́, Liyel kɩ ǹ náh vi yé kwil kɔ̃. Tɛ́ mé kélɛ n yo yé tyɩ́: yé náh tɔ̃ ńmɔ wɛ n yah n pi fɔ́ɔ́, kɩ pɔ syɩ gbĩ́ nɛ̂-á yé kɩ n yo nɛ ńkɛ̃́: ‹Nɛ̂-á n pi Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Liyel yĩn yõ, sãm mɛ ǹ sɔkɔ.›»

14

Wílsɛ̃́nɩ̀ yɔ́nwó yɔ́ dɛ́nmɔnɔlɛ mɩ mɩ yòh sṍlɛ

1 Mɩ mɩ yòh sṍ yɔ́lɛ, Yesu kyɩ yõke yṍ-ńsah Farisiyɛ̃nɔ yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ yɔ́ gbô. Tɛ́ nónó-á sõ̀ mɛ nɛ́npɔ́, pè mɛ Yesulɛ n kyɔmɩ. 2 Tɛ́ kè pɔ yɩ̃nɛ, wílsɛ̃́nɩ̀ yɔ́nwó yɔ́ sõ̀ mɛ ǹ tnɔ̂. 3 Képah sɔkɔ, Yesu mɛ píkínyahnɔ pɩ Liyel ǹgbò wɛ̃̀kɩ̀ kwɔ́pú ànɛ̂ Farisiyɛ̃nɔ tyɩ́: «À yɔ́nwó dɛ mɔ mɩ mɩ yòh sṍlɛ, ké wɛ̃̀kɩ̀ se mɛ kɔ̃́nɔ́lɛ, tĩ̂ kè se mɛ yáhlenɔlɛ?» 4 Ǹtɛ, pè náh vi mɔ ǹ tyɩ́. Képah sɔkɔ, Yesu mɛ yɔ́nwó mɛ̀ tɛ̃, à à dɛ mɔ, tɛ́ à kɔ̃ à sɔkɔ, 5 tɛ́ mɛ yo pé tyɩ́: «Yépi sɔkɔ, nɛ̂ tɛ̃̀ pi, képah náh pɩ, ǹ nahy kɩ sɔkɔ de kwlɛ̀y sɔkɔ mɩ mɩ yòh sṍlɛ, tɛ́ à náh à wilki n pi súú?» 6 Ǹtɛ, pè náh tɛ̃ wɛ tir yo ké tyɩ́ sɔkɔ.

Nɛ̂-à ǹ gblɔ̌y dɔkɔ sah, tɛ̃̀ kɩ tiki mɔ

7 Képah yóntɛnɔ náh, Yesu-á nɛ́yénɔ́ kyɔmɩ wɛ, pè mɛ tɛ̃̀-ǹtã̀n ǹgbnɔlɛ n yah n kɔ̃, à vìnmɔnɔlɛ pè kɔ̃ nɛ: 8 «Pàh ǹ ye fúr yõke yṍ-ńsah, káh n kyɩ n tɛ̃ tɛ̃̀-ǹsah ǹgbɛ̃ sɔkɔ. Wâh képah pɩ, tɛ́ pè mɛ ǹnɩ̂ ye, nɛ̂-á kal áwɔlɛ, 9 yé yé-ò káh pɔ ǹ syah nɛ ńkɛ̃́, á yuku, á mó tɛ̃̀-ǹsahlɛ tɛ̃̀ kɔ̃. Légbĩ́nɛ, á kɩ yuku sen sɔkɔ, kɩ kyɩ tɛ̃ tɛ̃̀-ǹsah tyɩ̃́ɩ̃ sɔkɔ. 10 Ǹtɛ, pàh ǹ ye, kyɩ n tɛ̃ tɛ̃̀-ǹsah tyɩ̃́ɩ̃ sɔkɔ. Á yé-ò-à pɔ ǹ wɛ sɛ̃́, à kɩ yo á tyɩ́ nɛ, pé kódĩ́, á nɔ pɔ tɛ̃̀-ǹsah ǹgbɛ̃ sɔkɔ. Képah sɔkɔ, kè kɩ pɩ gbílkínɔ́lɛ á tyɩ́ yõke yṍpú pól yĩ́ yah. 11 Ńkɛ̃́, névi nɛ̂-à ǹ gblɔ̌y dɔkɔ sah, tɛ̃̀ kɩ tiki mɔ, tɛ́ nɛ̂-à ǹ gblɔ̌y tiki mɔ, tɛ̃̀ kɩ dɔkɔ mɔ.»

12 Tɛ́ ǹ syɩ yo ǹ yé-ò dĩ́ tyɩ́: «Wâh névyelɛ n ye yõkelɛ gbĩ̀ntɔ̃̀lɛ, képah náh pɩ, lékã̂hnɛ, káh á kódíbí ye, káh á yṹnpyé ye, káh á tyɩ́ névye ye, káh á tnɔ̂ tɛ̃̀pu tahbɩ ye. Pépi tɔ kɩ fɛ̃ pɔ ǹ ye yõke ǹgbɛ̃ yṍnɔ́lɛ, kè kɔ̃ kè kɩ pɩ á yénɔ́ mɛ̀ lédyáhnɩ́nɛ. 13 Ǹtɛ, wâh névyelɛ n ye yõkelɛ, yãm tãn, ànɛ̂ nɛ́dónè, ànɛ̂ gbáhkɩ̀ núkú névye, ànɛ̂ yɩ̃́tũbi ye. 14 Pépi náh tɛ̃ wɛ ǹ dyah n pi ké sɔ̃́nɛ. Kàh pɩ sɛ̃́, á kɩ yèvɩnɩ wɛ Liyel tyɩ́, tyípéplɔ pɩ́pú lékyɩ̂-à yilki n mɔ sṍ nɛ̂nɛ.»

Névye yénɔ́ sèmìrkìlɛ yõke ǹgbɛ̃ yṍ-ńsah

15 Képah sɔkɔ, kénɛ yõke yṍpú sɔkɔ nɛ́núkù yɔ́-á kénɛ wɛlɔ noh sɛ̃́, à mɛ Yesu syah nɛ, névi nɛ̂-á kɩ yõke yõ n pi Liyel tɔ̃́rɩ́ sɔkɔ, yèvɩnɩ-á kélɛ tɛ̃̀ tyɩ́ dɛ́! 16 Yesu mó yo ǹ tyɩ́: «Dĩ́ yɔ́ lésõ yõke ǹgbɛ̃ pɩ, tɛ́ névye náhnáh ye. 17 Yõke yõ gbĩ́-á pɔ nɔ, à ǹ tõ̀npɩ dĩ́ tɛkɩ mɔ nɛ, à kyɩ yo nɛ́yénɔ́ tyɩ́, pè pɔ, páh tyɛ núkúnúkú. 18 Ǹtɛ, pé pól tyah gblɔ̌y yɛlɛ n yah n kɔ̃ dùkù núkúlɛ. Nɛ́gben à syah nɛ, páh swãh yɔ́ dwe núkúnúkú, ńkɛ̃́ páh yɩ̃nɛ pé kyɩ kè yah. Páh ǹnɛ n ni, à ǹ gblɔ̌y yɛ pé tyɩ́. 19 Ǹnɩ̂ mɛ nɛ, páh sètõ̀nyehnɔ gbãm dwe núkúnúkú, tɛ́ páh n yuku sé pɩ́nyah-ńsah. Páh ǹnɛ n ni, à ǹ gblɔ̌y yɛ pé tyɩ́. 20 Ǹnɩ̂ mɛ nɛ, páh sê tɔkɔ núkúnúkú, képah-á pé kɔ̃ pé náh n wɛ n pɔ n pi.

21 Tõ̀npɩ-á ǹ syɩ pɔ, à pɔ tyi nɔ́pi pól yãh ǹ yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ syah. Képah sɔkɔ, kététɛ̃̀ dĩ́ fɔkɔ vyãh, à mɛ yo ǹ tõ̀npɩ tyɩ́ nɛ, à kyɩ súú kwil tɔ́wû tùkè-ǹtãn ànɛ̂ wã̀l yey sɔkɔ. À kyɩ yãm tãn, ànɛ̂ nɛ́dónè, ànɛ̂ yɩ̃́tũbi, ànɛ̂ gbáhkɩ̀ núkú névye tɛ̃ pɔ ásõ̂. 22 Képah náh, tõ̀npɩ ǹ syɩ pɔ yo ǹ tyɩ́ nɛ, pé yõ̀tɛ̃̀, wǎh nɛ̂ yo, páh kè pɩ, tɛ́ tɛ̃̀-ǹtã̀n túkù-á tɔ̃ mɛ. 23 Kǎh pɩ sɛ̃́, yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ, à kyɩ wɛ̃̀-ǹgbnɔ yey, ànɛ̂ névye fwɔ́rɩ́nkɔ̃-ńtã̂n sɔkɔ, à kyɩ névye kãhlɩ tɛ̃ pɔ, pé wɔ̀kɔ̀ kɔ̃ kè yuku. 24 Páh kélɛ n yo pé tyɩ́ nɛ: nónó-á sõ̀ yénɔ́lɛ, pé sɔkɔ yɔ́ ńtɛ̃ náh pé yõke dɔ n yah n pi.»

À tyi pól wɛ yɛ, tɛ́ Yesu sõ̀ tɛ̃

25 Képah náh, Yesu-á n sɔkɔ, tɔ́wû ǹgbɛ̃ sõ̀ mɛ ǹ sõ̀ tɛ̃. À mɛ ǹ yah vi, tɛ́ yo pé tyɩ́: 26 «Nɛ̂-à pɔ ńmɔ tyɩ́, tɛ́ ń tyɩ́ náh nɔ kal ǹ tyɩ́ ǹ súlɛ, ànɛ̂ ǹ yṹnɛ, ànɛ̂ ǹ kyɩlɛ, ànɛ̂ ǹ wɛ̃́npìlɛ ànɛ̂ ǹ yṹnpyelɛ, à tahlɩ ǹ gblɔ̌y tɔ tyɩ́, tɛ̃̀ náh fɛ̃ n pɩ n pi ńmɔ tõ̀ sã́h-òlɛ. 27 Névi nɛ̂ náh ǹ syɩ syɩ dahnɩ twah, à ńmɔ sõ̀ tɛ̃, tɛ̃̀ náh fɛ̃ n pɩ n pi ńmɔ tõ̀ sã́h-òlɛ. *

28 Ǹtɛ, yépi sɔkɔ nɛ̂ tɛ̃̀ kɩ n yah n kɔ̃ wɔ̀kɔ̀ ǹgbɛ̃ mɔ́-ńsahlɛ, nɛ́ à náh tɛ̃, à ké gbõ̀ wilki kõ yah, tɛ́ kè yah n pi, ǹ pɔ́-à kɩ n yɩ̃nɛ n pi ké mɔ́nsyìnɔ́lɛ? 29 Nɛ́ tɛ̃̀ náh képah pɩ, tɛ́ wɔ̀kɔ̀ sètyah wilki, tɛ́ tɛ̃ kwlɔ ké mɔ́nsyìnɔ́ tyɩ́, no-à kè wɛ, pè kɩ tyah kṍlɛ ǹnɛ n ko, 30 tɛ́ kɩ n yo nɛ, pè yah dĩ́ yɔ́lɛ, à wɔ̀kɔ̀ mɔ tyah mɔ, tɛ́ à náh tɛ̃ wɛ kè syi.

31 Sɛ̃́ ó ye tɔ̃, yõ̀tɛ̃̀ nɛ̂ tɛ̃̀ kɩ n yuku mɛ́kɩ̀ fwó-ńsah ǹ ní-ò yõ̀tɛ̃̀nɛ, nɛ́ à náh tɛ̃ ǹ fɔkɔ mɔ n yah n pi, wàh kɩ fɛ̃ kyɩ mɛ́fwóbé nɛ́pĩ̂ kèyõ kwlɔ́lɛ ǹ fwó-ò swah n pi, nɛ̂-á mɛ ǹnɛ n yohnɩ mɛ́fwóbé kèyõ gbãmnɛ? 32 Wàh pɩ̃ nɛ, pé náh fɛ̃ n tɛ̃ n pi, à kɩ ǹ ní-ò sah fɩ́ɩ́, tɛ́ kɩ nírí pɩ́-ò tɛkɩ mɔ kɩ mɛ́kɩ̀ yálnmɔnɔ yah kɔ̃ ǹ tyɩ́.

33 Sɛ̃́ ó ye, nɛ̂-à ǹ gbã̀n yî pól wɛ́nyɛ̀-ǹkɛ̃̂nɛ, tɛ̃̀ náh fɛ̃ n pɩ n pi ńmɔ tõ̀ sã́h-òlɛ.»

Káh n pɩ yõre kɛ̃́nɛ

34 «Pnɛnɛ, kwâh pèpɛy ye kélɛ. Ǹtɛ, ké dêndên-à wal, sɔ̃́ mɛ kè kɩ tɔ̃ fɛ̃ pɩ dêndên? 35 Kàh pɩ sɛ̃́, kè náh fɛ̃ sétáh tyɩ́ pɛkɩ, ké náh se tɔ̃ fɛ̃ n pɩ pilɛ. Képah ye, kè n milki kégbɔ́. Níkí-à mɛ nɛ̂ tyɩ́ noh noh tɛ̃̀nɛ, tɛ̃̀ ǹ níkí sah noh.»

15

Képɔ́ mɔ́npunwɛnɔ sèmìrkìlɛ

1 Mɔ́rɩ́ syípú ànɛ̂ Liyel wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́-ńkɛ̃̂pú pól sõ̀ n pɔ n pɔ Yesu tnɔ̂ ǹ wɛy noh yĩnnɛ. 2 Képah tɛ̃̀nɛ, Farisiyɛ̃nɔ, ànɛ̂ Liyel ǹgbò wɛ̃̀kɩ̀ kwɔ́pú Yesu tyɩ́lɛ n plɔ n yãh nɛ, dĩ́ mɛ̀-á mɛ tyípêl pɩ́púlɛ n tɛ̃ plɛ, tɛ́ mɛ n yõ pélɛ ńtɛ̃nɛ.

3 Képah sɔkɔ, Yesu mɛ sèmìrkì yɔ́ yãh pé tyɩ́: 4 «Képyɛ́nɩ̀ lèkwɛ̌-à mɛ yépi sɔkɔ yɔ́ tyɩ́, tɛ́ núkú mɔ pu sé sɔkɔ, tɛ̃̀ náh sé tíkíyẽ́h pɔ́ gbãm pɔ́ kwǎryãh nɔ́pi sah n pi gbãn sɔkɔ, tɛ́ kyɩ mɔ́npunɔ mɛ̀ soh kɔ̃, à syi kyɩ à wɛ n pi di? 5 Tɛ́, wàh à wɛ, nɩ̀vɩ̀ tɛ̃̀ tyɩ́, ǎ à twah ǹ gbɛ̃̀nkã̀l yõ ǹ syɩ. 6 Wàh ǹ syɩ pɔ gbô, ǎ ǹ kódíbí, ànɛ̂ ǹ tnɔ̂ tɛ̃̀pu ye n tuke, ǹ tɛ́ n yo pé tyɩ́ nɛ ńkɛ̃́, pé képɔ́ nɛ̂-á sõ̀ mɔ pu, páh à wɛ tɛ̃. Képah-á, pè pɔ pé nɩ̀vɩ̀ pɩ.»

7 Képah yóntɛnɔ náh, Yesu tɔ̃ pè syah nɛ: «Mé kélɛ n yo yé tyɩ́: sɛ̃́ ó ye, tyípêl pɩ́-ò nɛ́núkù fyé-à Liyel wɛ̃̀kɩ̀ tɛ̃, nɩ̀vɩ̀ kɩ pɩ Liyel fṍ kɩ kal nɛ́pĩ̂ tíkíyẽ́h pɔ́ gbãm pɔ́ kwǎryãh nɔ́pi tyɩ́lɛ, pépi nónó-á nɛ ńkɛ̃́, páh mɛ nɛ́gblɔ́lɛ Liyel yah, Liyel wɛ̃̀kɩ̀ tɛ̃́nɔ́ yétõ̂ náh tɔ̃ mɛ pé tyɩ́.»

Pɔ́ mɔ́npunwɛnɔ sèmìrkìlɛ

8 Yesu tɔ̃ yo pé tyɩ́: «Pɔ́ plɔ́ gbãm-à mɛ sê yɔ́ tyɩ́, tɛ́ sé sɔkɔ núkú mɔ pu, à náh fɔ̀tnɔ̀ soh, tɛ́ wɔ̀kɔ̀ yal, à kè gbah soh kɔ̃, à syi kyɩ kè wɛ n pi di? 9 Tɛ́ wàh kè wɛ, ǎ ǹ kósyɔ́, ànɛ̂ ǹ tnɔ̂ tɛ̃̀pu ye n tuke, ǹ tɛ́ n yo pé tyɩ́ nɛ ńkɛ̃́, pé pɔ́ nɛ̂-á sõ̀ mɔ pu, páh kè wɛ. Képah-á, pè pɔ pé nɩ̀vɩ̀ pɩ.»

10 Képah yóntɛnɔ náh, Yesu tɔ̃ pè syah nɛ: «Mé kélɛ n yo yé tyɩ́: sɛ̃́ ó ye, tyípêl pɩ́-ò nɛ́núkù fyé-à Liyel wɛ̃̀kɩ̀ tɛ̃, yĩ̂nyõ tɛ̃ntõnè kɩ nɩ̀vɩ̀lɛ n pɩ.»

Pídĩ́ mɔ́npunwɛnɔ sèmìrkìlɛ

11 Képah náh, Yesu tɔ̃ yo pé tyɩ́: «Dĩ́npì nɛ́pĩ̂ nímí lésõ mɛ dĩ́ yɔ́ tyɩ́. 12 Sṍ yɔ́lɛ, gbɛ̃̀ tɛ̃̀ yo ǹ sú tyɩ́ nɛ, pé bɔ̌, ǹ gbɛ̃kɩ sɔkɔ, nɛ̂-á pé wɛ wɛ tɛ̃̀nɛ, à kélɛ pé kɔ̃. Wǎh yo sɛ̃́, ǹ sú mɛ ǹ tahrɩ dibi pè kɔ̃. 13 Sèpĩ̀n yísyɔ́ sɔ́kɔ́ntɛnɔ náh, gbɛ̃̀ tɛ̃̀ ǹ tyɩ́ yãm, tɛ́ ǹ pɔ́ tɔkɔ sɔkɔ kwil fɩ́ɩ́ yɔ́ sɔkɔ. À kyɩ sè pɩ karkɩ tyíwã̂n yõ. 14 Wǎh ǹ pɔ́ pól pɩ karkɩ tɛ gbĩ́ nɛ̂nɛ, kwɛ́npékè yɔ́ de kénɛ kwil. Képah sɔkɔ, yãm à tɛ̃. 15 Kǎh pɩ sɛ̃́, à kyɩ tõ̀ yah kɔ̃ kénɛ kwil nɛy yɔ́ tyɩ́. Tɛ̃̀ mɛ̀ à tɛkɩ mɔ ǹ swãh, ǹ sel syɩkɩ yĩnnɛ. 16 Ǎ sel yõkelɛ n yah yèwannɛ, ǹtɛ nɛy náh ǹnɛ n kɔ̃ kélɛ.

17 Képah sɔkɔ, ǹ yɩ̃́-á pɔ yɩkɩ, à tyah n sõ nɛ, pé bɔ̌ tyɩ́ yõke-á mɛ dò, ǹ tõ̀npɩbɩ pól mɛ n yõ n kwlɔ n sah. Ǹtɛ, péwɔ-á ásõ̂ kwɛkɩ n ko. 18 Ńkɛ̃́, páh kɩ sɔkɔ pé bɔ̌ tyɩ́, tɛ́ kɩ yo ǹ tyɩ́ nɛ, pé bɔ̌, páh pɩ de Liyel tyɩ́, tɛ́ pɩ de ǹ tɔ tyɩ́. 19 Pé náh tɔ̃ yɩ̃nɛ yénɔ́lɛ ǹ pilɛ. Ńkɛ̃́, à pélɛ n tɛ̃ ǹ tõ̀npɩ sɔ̃́. 20 Képah tɛ̃̀nɛ, à sɔkɔ ǹ sú tyɩ́. Wǎh mɛ fɩ́ɩ́ ǹ sú gbôlɛ, ǹ sú à wɛ. Wǎh à wɛ sɛ̃́, ǹ yãm à kah tɛ̃, à mɛ to kyɩ à yohnɩ pɔrɩ tɛ̃. 21 Ǹ pídĩ́ mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ ńkɛ̃́, pé bɔ̌, páh pɩ de Liyel tyɩ́, tɛ́ pɩ de ǹ tɔ tyɩ́, pé náh tɔ̃ yɩ̃nɛ yénɔ́lɛ ǹ pilɛ. 22 Ǹtɛ, ǹ sú mɛ yo ǹ tõ̀npɩbɩ tyɩ́: ‹Fwɔ̀mɔ̀-ǹgbɛ̃ nɛ̂-á plɛ kal, yé kyɩ ké tɔkɔ súú, yé pɔ mɔ à kɔ̃. Yé gbõ̀ngbɔ tã́hnɩ́ dyɩ à kɔ̃, yé mó lékyêh dyɩ à kɔ̃. 23-24 Ń pídĩ́ nɛ̂-á yɔ̀, kè pɩ nɛ, à sɔ̃́ sõ̀ ku, tɛ́ tɔ̃ ǹ syɩ min wɛ. À lésõ mɔ pu, tɛ́ à ye wɛ. Képah ye, nɩrɩ-á mɛ náhpíkì nɛ̂ sɔkɔ, yé ǹmɔ tɛ̃ n pɔ n ko á nɛ n yõ, á mó nɛ n syah nɩ̀vɩ̀lɛ.› Képah tɛ̃̀ sɔkɔ, pè tyah syáh syáhnɔ́lɛ nɩ̀vɩ̀ sɔkɔ.

25 Légbĩ́nɛ, ǹ pídĩ́ lékɔ̃nɩ́ sõ̀ mɛ swãh sɔkɔ. Wǎh ǹ syɩ n pi, tɛ́ nɔ de gbôlɛ, à yímɔ́nɩ̀, ànɛ̂ yínɔ́ yĩ́npɔ̃́ noh. 26 À tõ̀npɩ yɔ́ ye piki yah, tir nɛ̂-á n pɩ. 27 Ǹmɔ mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ, ǹ gbɛ̃̀ndĩ́-á pɔ de ǹ lènɔlɛ, képah-á nɩrɩ-á mɛ náhpíkì nɛ̂ sɔkɔ, ǹ sú mɛ à tɛ̃ ko. 28 Képah tɛ̃̀nɛ, nɛ́nkyɩ́ mɛ̀ fɔkɔ vyãh, à yahle dénɔ́lɛ gbô. Ǹ sú mɛ wil nɛ, pé à ni à de. 29 Képah sɔkɔ, à yo ǹ sú tyɩ́ nɛ, à yah, ké ye náhnáh-á yɔ̀, tɛ́ pé mɛ ǹ tõ̀lɛ n pɩ. Pé náh ǹ yóré yahle yah. Ǹtɛ, à náh pũ̀képir ńtɛ̃ fyé tɛ̃ pé kɔ̃ yah, pé syi ko syáh syah pé kódíbílɛ. 30 Tɛ́ ǹ pídĩ́ mɛ̀ wɔ-á pɔ, ǹmɔ nɛ̂-á ǹ tahrɩ pɩ karkɩ syɔ́ fɔ̀fɩ́nɩ̀ yõ, à náhpíkì ko ǹmɔ kɔ̃. 31 Képah sɔkɔ, ǹ sú yo ǹ tyɩ́: ‹Ń pídĩ́, áwɔ mɛ kṹmm ń tnɔ̂, ń gbã̀n yî póllɛ, áwɔ tyɩ́ ye. 32 Á gbɛ̃̀ndĩ́ nɛ̂-á yɔ̀, kè pɩ nɛ à sɔ̃́ sõ̀ ku, tɛ́ tɔ̃ ǹ syɩ min wɛ. Á lésõ mɔ pu, tɛ́ à ye wɛ. Képah ye, mé yɩ̃nɛ mè syáh syah, mé nɩ̀vɩ̀ pɩ.›»

16

Liyellɛ ànɛ̂ pɔ́lɛ

1 Képah náh, Yesu yo ǹ tõ̀ sã́hpú tyɩ́: «Tàh dĩ́ yɔ́ ye lésõ, à ǹnɩ̂ tɔkɔ sah ǹ tahrɩ yõ, tɛ́ pè pɔ yo ǹ tyɩ́ nɛ, tɛ̃̀-á mɛ sélɛ n pɩ n karkɩ. 2 Ǹ yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ mɛ à ye, tɛ́ yo ǹ tyɩ́ nɛ, pé náh mɛ tyípéplɔlɛ n nohnɩ ǹ tyɩ́ sɔkɔ. Kǎh pɩ sɛ̃́, à náh tɔ̃ fɛ̃ n tɛ̃ n pi pé tahrɩ yõ. Képah-á, à ǹ tõ̀ pɩ dùkù yah yo pé syah. 3 Képah sɔkɔ, tahrɩ yõ tɛ̃̀-ò dĩ́ mɛ̀ mɛ yo ǹ gblɔ̌y tyɩ́ nɛ, pé yõ̀tɛ̃̀ dĩ́-á kɩ pé yal n pi ǹ tahrɩ yõ. Sɔ̃́ se pé kɩ pɩ nɩ? Swãh tõ tõ tǎhkɩ̀ náh se mɛ pé sɔkɔ. Tɛ́, nínsyinɔ tɛ̃̀nɛ, ké sen-á mɛ pé sɔkɔ. 4 Ǹtɛ, páh pɩ̃, páh nɛ nɛ̂ pɩ n pi, tɛ́ névye kɩ pé tɛ̃́nɔ́ plɛ pé gbên sɔkɔ, pàh pɔ pé fĩn mɔ pé tõ̀. 5 Képah tɛ̃̀nɛ, à ǹ yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ kmɔ nɛ́tãnnɛ n ye núkú núkúlɛ, tɛ́ nɛ́gben piki yah nɛ, dan nɛ̂ se pé yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ kɔ̃lɩlɛ ǹ yõ nɩ? 6 À mɛ nɛ, nɩrɩ pní yɩ̃́ lèkwɛ̌-á. Tahrɩ yõ tɛ̃̀-ò dĩ́ mɛ à syah nɛ, ǹ kɔ̃lɩ sɛ́bɛ́y-á yɔ̀, à kɔ̃ n tɛ̃ súú, à wãrkɩ mɔ ké sɔkɔ nɛ ńkɛ̃́, nɩrɩ pní tikiníní pɔ́ gbãm-á. 7 Képah náh, à yo kèyǎh tyɩ́ nɛ, tɛ́ ǹmɔ-á dò, dan nɛ̂ se à yɩ̃nɛ à kɔ̃ nɩ? Ǹmɔ mɛ à syah nɛ, sèmukɔ gbɔ̀tɔ́nɩ̀ yɩ̃́ lèkwɛ̌-á. À mɛ yo ǹmɔ tyɩ́ nɛ, ǹ sɛ́bɛ́y-á yɔ̀, à wãrkɩ mɔ ké sɔkɔ nɛ ńkɛ̃́, sèmukɔ gbɔ̀tɔ́nɩ̀ yɩ̃́ tíkíyẽ́h-á. 8 Képah tɛ̃̀ sɔkɔ, ǹ yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ à sõ ké yah wɛ́npɩnɔ yĩnnɛ. Kègbɩ yõ, kèkõyṍ névye tyi yahlɛ n wɛ n pɩ pé wɛ̃ wrɔ́ lékã́mkãmnɛ, à kal kyòo sɔkɔ névyelɛ.»

9 Képah náh, Yesu tɔ̃ yo pé tyɩ́: «Ńmɔ wɔ kélɛ n yo yé tyɩ́ nɛ: pɔ́lɛ, gbɛ̃̀ntɛ̃̀náh kwâh tɛ̃̀ wɔ ye kélɛ. Ǹtɛ, yé kélɛ kódíbí yah kɔ̃. Kàh pópó pɔ n knɛ, yé kɩ tɛ̃ plɛ tyɛ́-ńkɛ̃̂ tyah sɔkɔ.

10 Ńkɛ̃́, névi nɛ̂-à pɩ nɛ́gbɩ́lɛ tir tyɩ̃́ɩ̃ sɔkɔ, à kɩ pɩ nɛ́gbɩ́lɛ tir gblò tɔ sɔkɔ. Tɛ́ nɛ̂-à yĩ́nvǐ pɩ tir tyɩ̃́ɩ̃ sɔkɔ, à kɩ yĩ́nvǐ pɩ tir gblò tɔ sɔkɔ. 11 Képah ye, pɔ́ nɛ̂-á gbɛ̃̀ntɛ̃̀náh kwâhlɛ, yâh pɩ́-ńkɛ̃̂nɛ nɛ́gblɔ́lɛ képah tyɩ́ sɔkɔ, nɛ̂ kɩ dahbɩ yé gbõ̀ yĩ̂nyõ tahrɩ kègbɩlɛ? 12 Tɛ́, yâh pɩ́-ńkɛ̃̂nɛ nɛ́gblɔ́lɛ nɛ́káhbɩ́ gbã̀n yî tyɩ́ sɔkɔ, nɛ̂ kɩ yé yɛ̃́ngbɛ̃́ tyɩ́nɔlɛ yé kɔ̃?

13 Tõ̀npɩ yɔ́ ńtɛ̃ náh fɛ̃ tõ̀ kwrɔ n pɩ yõ̀tãm nɛ́pĩ̂ nímí tyɩ́. À kɩ núkú dyɔ yɔ, tɛ́ kɩ nɔ ǹ ní-òlɛ, képah náh pɩ, à kɩ mɔ núkúlɛ, tɛ́ kɩ ǹ ní-ò wɛ mɔ. Sɛ̃́ ó ye, yé náh fɛ̃ tõ̀ kwrɔ n mɔ n pɩ n pi, Liyel ànɛ̂ pɔ́ tyɩ́.»

Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ wɛy sã́n ànɛ̂ Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́lɛ

14 Képah sɔkɔ, pɔ́ tyɩ́-á nɔ Farisiyɛ̃nɔ tyɩ́ sɛ̃́, pépi-á wɛlɔ nɔ́pi pól noh, pè tyah kṍlɛ Yesulɛ n ko. 15 Képah tɛ̃̀nɛ, à mɛ yo pé tyɩ́: «Yépilɛ, yě yé gblɔ̌ynɛ n wɛ̃kɩ nɛ́gblɔ́lɛ névye yah sɔkɔ. Ǹtɛ, Liyel yé nnɔlɛ n pnɛ. Ǹgbǒ névye-á tir nɛ̂nɛ n gbilki, Liyel dêl ye képahlɛ dɛ́.

16 Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́ ànɛ̂ Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyopu sɛ́bɛ́ynɔ́ sõ̀ mɛ n mɔ n kõ n yĩ́ĩ́ fɔ́ɔ́, à pɔ syɩ Wèlnwìlkì-ò Nsyɔ̃ mɛ gbĩ́ tyɩ́. Tɛ́ à tɔkɔ légbĩ́ tyɩ́, nɩ̀vɩ̀nɩ̀ wɛy sã́n mɛ n yo Liyel tɔ̃́rɩ́ tyɩ́ sɔkɔ, tɛ́ táhnsàhnɔ́ ó sɔkɔ ye no pól kɩ n de n pi ké sɔkɔ. 17 Ǹtɛ, yĩ̂nyõ ànɛ̂ sétáh kɩ yal sé slɔ sɔkɔ sɛ́rɔɔ kal tir kyɩ̃rɩ́ wìlkìnɔ́lɛ Liyel tyi kõ̀nsàhnɔ́ sɔkɔ. 18 Sɔ̃́-á kè yo nɛ, dĩ́ nɛ̂-à ǹ kyɩ wilki, tɛ́ ǹ syɩ kèyǎh tɔkɔ, fɔ̀fɩ́npɩ-á ǹnɛ. Ànɛ̂, sê nɛ̂ pɛ-à à wilki, tɛ́ névi nɛ̂ à tɔkɔ, fɔ̀fɩ́npɩ-á tɛ̃̀nɛ.»

Tàh dĩ́ ànɛ̂ Lasarɩ tyípɩ́nɩ̀nɛ

19 «Tàh dĩ́ yɔ́ lésõ mɛ, à fwɔ̀tǎhnɩ̀ dɛ́nkɔ́kɔ́nɩ̀nɛ n mɔ, tɛ́ kwã́nkwã́n yélɛ n yõ sõmɛsṍ, mɛ nɩ̀vɩ̀lɛ n pɩ. 20 Tɛ́ yãm nɛy yɔ́ tɔ sõ̀ mɛ, pè n ye Lasarɩlɛ. À sõ̀ mɛ sɛ̃́ntɛ̃̀nɔ́lɛ tàh dĩ́ mɛ̀ gbô yah. Ǹ wil pól sõ̀ mɛ nɩ́ynɛ. 21 À sõ̀ ńkɛ̃́nɛ nɛ mɛ ké tyɩ́ nɛ, pé yɛ̃́nmîrnnɛ n tõ n yõ, tàh dĩ́-á nónónɛ n yõ n kwɛ. Ǹtɛ, pãhlɔ ye sõ̀ n dɔ ǹ nɩ́ynɛ.

22 Sṍ yɔ́lɛ, yãm nɛy mɛ̀ ku, yĩ̂nyõ tɛ̃ntõnè mɛ yuku ǹnɛ Abrahmɩ tnɔ̂. Tàh dĩ́ tɔ mɛ ku, pè kɔ̃ pè yɩ̃. 23 Ǹtɛ, wǎh kyɩ lékókwíl sɔkɔ, à kyɩ fṍhnɔ́lɛ n wɛ. Wǎh ǹ yah yɔ̃ yah, à Abrahmɩ wɛ fɩ́ɩ́ sɔkɔ, Lasarɩlɛ ǹ gbɔ̀pɔ. 24 Képah sɔkɔ, à ye yah fléyy nɛ, pé sú Abrahmɩ, ńkɛ̃́ páh mɛ n kwlɔ képékèyɔ̂ nyàh mɛ̀ sɔkɔ. Képah-á, à pé yãm yah, à mó Lasarɩ tɛkɩ mɔ, à pɔ ǹ kèngbɔ vyãh dahbɩ wilki ni sɔkɔ, à sah pé nɛ́npɔ́rɩ́ yõ kè kɔ̃ kè vɩ. 25 Ǹtɛ, Abrahmɩ mɛ yo ǹ tyɩ́: ‹Ńmɔ pi, á dyɔ to n kõ nɛ, wáh yèvɩnɩ wɛ sɔkɔ, wáh sõ̀ mɛ min sɔkɔ gbĩ́ nɛ̂nɛ, tɛ́ Lasarɩ wɔ mɛ yèvyãhrɩ wɛ. Ǹtɛ núkúnúkú, ǹmɔ mɛ yèvɩnɩ sɔkɔ, tɛ́ áwɔ mɛ yèvyãhrɩ sɔkɔ. 26 À wil képah sɔkɔ, pwã̀h ǹgbɛ̃ mɛ yépi ànɛ̂ ápi wrɔ́. Képah yĩnnɛ, ásõ̂ névye nónó-á mɛ ké tyɩ́ nɛ, pé kyɩ yé tyɩ́, pè káh tɛ̃ wɛ, ànɛ̂ nɛ́npɔ́ névye nónó-á mɛ ké tyɩ́ nɛ, pé pɔ ápi tyɩ́, pé tɔ káh fɛ̃ tɛ̃.›

27-28 Képah sɔkɔ, tàh dĩ́ mɛ à syah nɛ, pé sú Abrahmɩ, kàh pɩ sɛ̃́, yṹnpyé nɛ́pĩ̂ kwâl-á mɛ pé tyɩ́, páh ǹnɛ n ni, à Lasarɩ tɛkɩ mɔ pé sú kéte sɔkɔ, à kyɩ kè yo sah pé tyɩ́, pé tɔ káh pɔ de yèvyãhrɩ tɛ̃̀-ǹsah mɛ̀ sɔkɔ. 29 Abrahmɩ mó yo ǹ tyɩ́: ‹Moyisi tyi sàhnɔ́, ànɛ̂ Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyopu wɛlɔ mɛ pé tyɩ́. Pè sépi tyíyónɔ́lɛ n pɩ!› 30 Wǎh yo sɛ̃́, dĩ́ mɛ̀ tɔ̃ à syah nɛ, képah náh n yɩ̃nɛ n pi, pé sú Abrahmɩ. Ǹtɛ, névi-à kɩ wil lékyɩ̂ sɔkɔ, à kyɩ yo pé tyɩ́, pǎh kɩ Liyel wɛ̃̀kɩ̀ tɛ̃. 31 Képah tɛ̃̀nɛ, Abrahmɩ mɛ tɔ̃ yo ǹ tyɩ́: ‹Pàh kɩ yahle Moyisi ànɛ̂ Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyopu wɛlɔ nóhnɔ́lɛ, névi-à sɔ̃́ wil lékókwíl à pɔ kèkõyṍ, à kyɩ yo pé tyɩ́, pè náh n sɛ̃ n pi ké yõ tɔ̃ ńtɔ̃.›

17

Tyípékèlɛ ànɛ̂ ké yɔ̃̀nmɔnɔlɛ

1 Képah náh, Yesu yo ǹ tõ̀ sã́hpú tyɩ́: «Tyi nónó-á névilɛ n mɔ tyípékè pɩ́nɔ́ sɔkɔ, sépi náh fɛ̃ n yɛ wɛ́nɔ́lɛ. Ǹtɛ, névi nɛ̂ tyɩ́-á ké yõ wil, yèvyãhrɩ mɛ tɛ̃̀ yõ. 2 Kè kɩ sõ̀ fṍnfṍ kal, pàh yínɔ́nan toh tɛ̃̀ yègbɩ, tɛ́ à min dah mɔ pnɛ yɔ sɔkɔ à kɔ̃ à káh pɔ ńmɔ yõ sɛ̃́-ò tyɩ̃́ɩ̃ yɔ́ ńtɛ̃ dah mɔ tyípékè sɔkɔ. 3 Yé yé gblɔ̌y tɛ̃ dɛ́!

Á yṹnpi-à pɩ de á tyɩ́, wɛkɩ ǹ yõ! Wàh ké nàhnpɩ̃ gbo, kè yɔ̃ mɔ à kɔ̃. 4 Ànɛ̂ wàh pɩ de á tyɩ́ gbáhyɩ̃́ kwǎrninɔ gbĩ̀yĩ̀kì núkú sɔkɔ, tɛ́ ǹnɛ n syɩ n yo n pɔ á tyɩ́ fɔ́ɔ́ gbáhyɩ̃́ kwǎrninɔ nɛ, páh mɛ ké nàhnpɩ̃nɛ n gbo, sélɛ n yɔ̃ n mɔ ǹ tyɩ́.»

Liyel yõ sɛ̃́nɔ́lɛ

5 Képah sɔkɔ, Yesu tɛ̃̀ntõbe à syah nɛ, pé Yõ̀tɛ̃̀, à wãn mɔ pépi Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ yõ. 6 Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ mɛ yo pé tyɩ́: «Gbɩ tɛ̃̀ yõ, yé Liyel yõ sɛ̃́nɔ́-à sõ̀ mɛ tyɩ̃́ɩ̃ ǹsɔ̃̀, mútárdɩ̀ pi fyé sɔ̃́, yé náhkɩ sõ̀ fɛ̃ yo sènsóké mɛ̀ tyɩ́ nɛ ńkɛ̃́, kè ké gblɔ̌y viki kyɩ sõ pnɛ yɔ sɔkɔ, tɛ́ kè náhkɩ kè pɩ yé yóré yõ.»

Tõ̀npɩ tõ̀-á nɛ̂nɛ

7 Képah náh, Yesu yo pé tyɩ́: «Tõ̀npɩ yɔ́-à mɛ á tyɩ́, mɛ á swãhlɛ n wɔ, képah náh pɩ, á yípɛ̂ynɛ n fɛ̃... wàh wil swãh, à pɔ n de á wɛ, á se kɩ yo ǹ tyɩ́ nɛ, à sal n pɔ yõke yõ? 8 Á náh pyě tɔ̃ n yo n pi ǹ tyɩ́ nɛ, à áwɔ yõke ǹgbò pɩ, képah náh, à mó flɔ yísyɔ́ mɔ pɔ, á ǹnɛ n tõ á yõke yõ gbĩ́nɛ, tɛ́ képah náh, à mó pyě pɔ yõ, à mó wɔ di? 9 Tɛ́ tõ̀npɩ mɛ̀-á ǹ tõ̀ pɩ ké wɛ̃̀kɩ̀ yõ, á se kɩ ǹ yĩ́ngbɩ́ yo? Ǹ pɩ pɩ tõ̀ ó náh à pɩ di? 10 Képah núkú ó ye yépi tɔ tyɩ́: Tyi nónó-á yah kɔ̃ yé tyɩ́, yâh sè pɩ tɛ, yé yo nɛ, tõ̀npɩbɩ ó-á yélɛ. Yáh sõ̀ yɩ̃nɛ yè nɛ̂ pɩ, képah ó-á yé pɩ.»

Yesu tótãm nɛ́pĩ̂ gbãm dɛ mɔ

11 Yesu-á sõ̀ mɛ n yuku Yerusalɛmɩ, à syɔ̃ sɔkɔ Samarɩ ànɛ̂ Kalile gbàh yõ. 12 Wǎh kyɩ n de kwílpír yɔ́ sɔkɔ, díbí tótãm nɛ́pĩ̂ gbãm yísyɔ́ pɔ à yohnɩ. Pè sõ̀ mɛ yĩn fɩ́ɩ́, 13 tɛ́ tyah n yo n mɔ ǹ tyɩ́ yĩ́npɔ̃́ ǹgbɛ̃nɛ nɛ ńkɛ̃́, pé yõ̀tɛ̃̀ Yesu, à pé yãm yah. 14 Wǎh pè wɛ sɛ̃́, à yo pé tyɩ́ nɛ, pè kyɩ pé gblɔ̌ynɛ sárká wìlkìpu yõ̀tãm wɛ̃kɩ. Pǎh képah noh sɛ̃́, tɛ́ wɛ̃̀kɩ̀ tɛ̃ n yuku, pè dɛ. 15 Pé sɔkɔ nɛ́núkù yɔ́-á kè wɛ à dɛ sɛ̃́, à ǹ syɩ Liyel yĩn gbilki pɔ Yesu tnɔ̂ yĩ́npɔ̃́ ǹgbɛ̃nɛ. 16 À pɔ kɔ kwĩnki ǹ yah di sétáh Yesu yah, à wɛkɩ ǹ tyɩ́. Tɛ́ kénɛ dĩ́nɛ, Samarɩ nɛy ye sõ̀ ǹnɛ. 17 Yesu-á à wɛ sɛ̃́, à nɛ: «Nɛ́pĩ̂ gbãm nɔ́pi pól náh dɛ di? Ǹtɛ, kwǎryãh nɔ́pi tɛ́lɔ́-á dò, pépi ńyãh? 18 Nɛy náh wɛ pépi sɔkɔ à ǹ syɩ pɔ wɛkɩ Liyel tyɩ́, à wil nɛ́kã̂h mɛ̀ tyɩ́ sɔkɔ kɛ̀?» 19 Tɛ́ mɛ ǹ syɩ yo kénɛ dĩ́ tyɩ́: «Yuku n nɛ n yuku! Á Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ ǹ pwah mɔ.»

Liyel tɔ̃́rɩ́ pɔ́nɔ́ tyɩ́lɛ

20 Képah náh, Farisiyɛ̃nɔ Yesu piki yah nɛ, gbĩ́ nɛ̂ se Liyel tɔ̃́rɩ́ kɩ n pɔ n pi nɩ? À mɛ yo pé tyɩ́: «Liyel tɔ̃́rɩ́ náh n pɔ n pi kwâh yɔ́ sɔ̃́ nɛ̂-á n wɛ yĩ́nɛ. 21 Ànɛ̂ tɔ̃, nɛy náh n yo n pi nɛ, kè wɛ yɔ̀, képah náh pɩ, kè wɛ yàhàh. Ǹtɛ, yé pɩ̃ nɛ ńkɛ̃́, Liyel tɔ̃́rɩ́-á mɛ yé wrɔ́.»

22 Képah náh, Yesu tɔ̃ yo ǹ tõ̀ sã́hpú tyɩ́: «Sṍ yɔ́ mɛ n pi, Névi Pi wɛ dékè kɩ mɛ yé tɛ̃, tɛ́ yé náh à wɛ n pi. 23 Pè kɩ yé syah nɛ, wǎh yɔ̀, képah náh pɩ, wǎh yàhàh. Ǹtɛ, yé káh n kyɩ, yé káh nɛ n sal. 24 Sɔ̃́-á pũ̀ n yĩkiri yã̌l, à tɔkɔ yĩ̂nyõ yah yɔ́ tyɩ́, à kyɩ syɩ ké yah yɔ́ tyɩ́, sɛ̃́ntɛ̃̀ ye Névi Pi pɔ́nɔ́ kɩ pɩ. 25 Ǹtɛ, Névi Pi ǹgbò yɩ̃nɛ à yèvyãhrɩ pɩ náhnáh, ànɛ̂ kwɛy gbĩ névye mó à yahle.

26 Kǎh pɩ sɔ̃́ ǹgbòlɛ Nowe gbĩ sɔkɔ, sɛ̃́ tɔ ye kɩ pɩ Névi Pi syɩ́npɔ gbĩ́nɛ. 27 Névye lésõ mɛ n yõ, tɛ́ mɛ n wɔ, tɛ́ mɛ syɔ́lɛ n tɔkɔ, tɛ́ mɛ n de pɛbɩ tyɩ́ fɔ́ɔ́, à pɔ syɩ sṍ nɛ̂-á Nowe de krótó-ǹgbɛ̃ sɔkɔ. Képah tɛ̃̀ sɔkɔ, pṹnpã́hkɩ̀ pɩ, ni pé pól yõ.* 28 Ànɛ̂, kè kɩ pɩ, kǎh pɩ sɔ̃́ ǹgbòlɛ Lɔtɩ gbĩ tɔ sɔkɔ: Névye lésõ mɛ n yõ, tɛ́ mɛ n wɔ, tɛ́ mɛ yídwénènɛ n dwe, tɛ́ mɛ yíyã̌mnɛ n yãm, tɛ́ mɛ swãhlɛ n tõ, tɛ́ mɛ vɩ̀lɛ n mɔ. 29 Ǹtɛ, Lɔtɩ-á wil sṍ nɛ̂nɛ Sodɔmɩ sɔkɔ, Liyel nyàh lépɔ̃́ ànɛ̂ nyàh lépúkú tiki mɔ pé yõ pũ̀ sɔ̃́ n pɩ, à pé sukɛ ko. 30 Sɛ̃́ntɛ̃̀ ó ye kè kɩ pɩ n sɔkɔ n pi Névi Pi syɩ́npɔ sṍlɛ.

31 Ké lésõ-à pɔ, névi nɛ̂ wɛ gbɛ̃́ntĩ̂n yõ, tɛ́ vyɔ́ mɛ tɛ̃̀ tyɩ́ wɔ̀kɔ̀ sɔkɔ, à káh nɛ, páh n tiki n yuku sé tɔ́kɔ́-ńsah. Tɛ́ nɛ̂ tɔ-à mɛ swãh sɔkɔ, tɛ̃̀ káh nɛ, páh pélɛ n syɩ n yuku gbô. 32 Yé yé dyɔ to kõ Lɔtɩ kyɩ tyɩ́lɛ kɛ̀!† 33 Sɛ̃́ ye, nɛ̂-à nɛ, páh pé minnɛ n koh n sah, tɛ̃̀ kɩ tɛkɩ ké sɔkɔ, ǹtɛ nɛ̂-à tɛkɩ ǹ min sɔkɔ, tɛ̃̀ wɔ min kɩ pwah.

34 Mé kélɛ n yo yé tyɩ́ nɛ: kénɛ lékã̂hnɛ, nɛ́pĩ̂ nímí kɩ mɛ sɛ̃ sɛ̃ kwâh núkú yõ, núkú kɩ tɛ̃ sɔkɔ, tɛ́ ǹ ní-ò kɩ wũ. 35 Syɔ́ nɛ́pĩ̂ nímí kɩ mɛ yîlɛ n nɔ wɛ̃ tyɩ́, núkú kɩ tɛ̃ sɔkɔ, tɛ́ ǹ ní-ò kɩ wũ. [ 36 Díbí nɛ́pĩ̂ nímí kɩ mɛ swãh núkú sɔkɔ, núkú kɩ tɛ̃ sɔkɔ, tɛ́ ǹ ní-ò kɩ wũ.]»

37 Képah sɔkɔ, Yesu tõ̀ sã́hpú à piki yah nɛ, pé Yõ̀tɛ̃̀, ńyãh sɔkɔ se képah kɩ n pɩ n pi nɩ? À mɛ yo pé tyɩ́: «Kókè-à mɛ ńyãh, nɛ́npɔ́ sɔkɔ náh ǹkyɔ̀nkyɔ̀nɩ̀ wɛ̃ tuke n mɔ di?»

18

Nírí sɔkɔ gbáhntɛ̃nɔlɛ

1 Képah náh, Yesu sèmìrkì yɔ́ yãh ǹ tõ̀ sã́hpú tyɩ́, à pè wɛ̃kɩ nɛ, pǎh yɩ̃nɛ pè nírílɛ n pɩ kṹmm wílkúnì kɛ̃́nɛ ké sɔkɔ. 2 À nɛ: «Tukey tùkè-ò dĩ́ yɔ́ lésõ mɛ kwil yɔ́ sɔkɔ, à náh Liyel yah tíkílɛ n pɩ, à náh yõ̀yénnɛ n sah névye yõ. 3 Tɛ́ pɛ́kúsè yɔ́ tɔ sõ̀ mɛ kénɛ kwil sɔkɔ. Ǹmɔ sõ̀ mɛ n yo n pɔ ǹ tyɩ́ gbĩ́mɛgbĩ́ nɛ, nɛ̂-á mɛ péwɔ ànɛ̂ pé fwó-ò wrɔ́, à kè tɔ̃ sah pé kɔ̃. 4 Ǹtɛ, kè pɩ di mónɔ́lɛ, tɛ́ dĩ́ náh sõ̀ mɛ fɛ̃ syi. Képah náh, à pɔ yo n gblɔ̌y tyɩ́ nɛ, gbɩ tɛ̃̀ wɔ-á, pé náh Liyel yah tíkílɛ n pɩ, pé náh yõ̀yénnɛ n sah névye yõ. 5 Ǹtɛ, pɛ́kúsè mɛ̀-á mɛ pé gblɔ́lɛ n vyãh n pɔ, páh kɩ ǹ tir mɛ̀ yah wah à kɔ̃, pé yah mó vɩ.»

6 Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu-á képah yãh tɛ, à tɔ̃ yo pé tyɩ́: «Yé tukey tùkè-ò dĩ́ mɛ̀ wɛy noh kɛ̀, ǹmɔ nɛ̂-á fĩ̀n yṍ-òlɛ. 7 Ǹtɛ Liyel wɔ-á nónó yah tɔkɔ, tɛ́ pè mɛ ǹnɛ n ye n gbo lékã̂h ké gbĩ̀ntɔ̃̀, à náh pé tyi yah wah pè kɔ̃ n pi di? À se kɩ mo pé yòhnɩ̀nmɔ-ńsah? 8 Mé kélɛ n yo yé tyɩ́ nɛ: wǎh kɩ pé tyi yah wah pè kɔ̃ súú. Ǹtɛ, Névi Pi-à sṍ nɛ̂nɛ pɔ sétáh yõ, à se kɩ pɔ Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ wɛ?»

Sèmìrkì nɛ̂-á yãh Farisiyɛ̃ ànɛ̂ mɔ́rɩ́ syí-ò tyɩ́ sɔkɔ

9 Névye nónó-á sõ̀ mɛ pé gblɔ̌ynɛ n yah nɛ ńkɛ̃́, páh mɛ nɛ́gbɔ́lɛ Liyel yah, tɛ́ mɛ tɛ́lɔ́lɛ n yilɔ, Yesu sèmìrkì yɔ́ yãh pépi tyɩ́ sɔkɔ nɛ: 10 «Díbí nɛ́pĩ̂ nímí yísyɔ́ sõ̀ kyɩ Liyel wɔ̀kɔ̀ ǹgbɛ̃ kéntáhkɩ̀ sɔkɔ, à kyɩ Liyel ni. Nɛ́núkùlɛ, Farisiyɛ̃ ye sõ̀ ǹnɛ, tɛ́ ní-òlɛ, mɔ́rɩ́ syí-òlɛ.

11 Képah sɔkɔ, Farisiyɛ̃ mɛ̀ mɛ yuku yĩn, à Liyellɛ n ni ǹ fɔkɔ táh, mɛ n yo nɛ, èè Liyel, páh n wɛkɩ ǹ tyɩ́, wǎh sɔ̃́npɩ́ péwɔ pɩ pé gblɔ̌y. Pé náh mɛ no tɛ́lɔ́ tyɩ́ kɔ̃lɛ, nónó-á yɩ̃́púlɛ, ànɛ̂ tyítúkúnì pɩ́púlɛ, ànɛ̂ fɔ̀fɩ́kɩ̀ pɩ́púlɛ. Páh n wɛkɩ ǹ tyɩ́, pé náh sɔ̃́npɩ́lɛ mɛ mɔ́rɩ́ syí-ò mɛ̀ sɔ̃́. 12 Péwɔ-á níkìlɛ n tɛ̃ sèpĩ̀n nínì yòh núkú wrɔ́. Páh pé gbã̀n yî wɛ́nɔ́ gbãm-ònɔ́lɛ ǹnɛ n kɔ̃. 13 Ǹtɛ mɔ́rɩ́ syí-ò wɔ mó sõ̀ mɛ yĩn tɛ̃ fɩ́ɩ́, à náh fɛ̃ syi ǹ yah ńtɛ̃ yɔ̃ yĩ̂nyõ. Tɛ́ mɛ ǹ gbõ̀lɛ n sah ǹ nɩ̀vɔ sɔkɔ mɛ n yo nɛ: ‹Liyel, ń yãm yah, ńmɔ nɛ̂-á tyípékè pɩ́-òlɛ.›»

14 Képah tɛ̃̀nɛ, Yesu mɛ nɛ: «Mé kélɛ n yo yé tyɩ́ nɛ: dĩ́ mɛ̀ pɩ nɛ́gbɩ́lɛ Liyel yah, wǎh ǹ syɩ n yuku ǹ tĩ̀nnɛ gbĩ́ nɛ̂nɛ. Tɛ́ Farisiyɛ̃ wɔ náh sɛ̃́nkɔ̃ wɛ. Gbɩ yõ, névi nɛ̂-à ǹ gblɔ̌ynɛ n gbilki, à kɩ tiki mɔ. Tɛ́ nɛ̂-à ǹ gblɔ̌ynɛ n tiki n mɔ, tɛ̃̀ wɔ kɩ mó dɔkɔ mɔ.»

Yesu sãm mɔ wɛ̃́npì yrɔ̃́ sɔkɔ

15 Névye sõ̀ mɛ n pɔ n pɔ wɛ̃́npì yrɔ̃́ tɔlɛ Yesu tyɩ́ nɛ, à tũ pé tyɩ́. Ǹ tõ̀ sã́hpú-á képah wɛ, pè tyah dírílɛ n kõ pé yõ. 16 Ǹtɛ, Yesu mɛ wɛ̃́npì kɔ̃ pè nɔ de ǹ tnɔ̂, tɛ́ nɛ: «Nónó dùkù-á mɛ wɛ̃́npì nɔ́pi sɔ̃́, Liyel tɔ̃́rɩ́lɛ, pépi tyɩ́ ye. Képah ye, yé yɛ wɛ̃́npì kɔ̃ pè nɛ n pɔ n pɔ ńmɔ tyɩ́. Yé káh pé yahlɛ n kõ. 17 Gbɩ yõ, mé kélɛ n yo n dal n mɔ yé tyɩ́ nɛ: névi nɛ̂-à Liyel tɔ̃́rɩ́ fɛ̃̀nsyi-ńkɛ̃̂nɛ wɛ̃́npir tyɩ́ kɔ̃lɛ, à náh n wɛ n de n pi ké sɔkɔ póllɛ.»

Kèkõyṍ tahrɩ yahle, ǹ tɛ́ n wɛ n de yĩ̂nyõ tɔ̃́rɩ́ sɔkɔ

18 Képah náh, Nsyifunɔ yõ̀tɛ̃̀ yɔ́ Yesu piki yah nɛ, kwɔ́-ò pèpɛy, pé se yɩ̃nɛ pé pɩ sɔ̃́, pé mó tyɛ́-ńkɛ̃̂ min wɛ nɩ? 19 Yesu mɛ yo ǹ tyɩ́: «Kwâh nɛ̂ pɩ, tɛ́ á ńnɛ n ye ‹pèpɛynɛ›? Pèpɛy yɔ́ ńtɛ̃ náh mɛ, nɛ́ Liyel ó náh. 20 Á Liyel tyi kõ̀nsàhnɔ́ pɩ̃ kɛ̀, nɛ̂-á n yo nɛ ńkɛ̃́: ‹Káh fɔ̀fɩ́kɩ̀ pɩ, káh nɛ́kókè mɔ, káh yɩ̃be yɩ̃, káh mɩ̀nɩ̀ sah á ní-ò yõ, á sú ànɛ̂ á yṹnɛ n tɛ̃ plɛ.›» 21 Wǎh yo sɛ̃́, dĩ́ mɛ à syah nɛ, páh mɛ sépinɔ́ póllɛ n pɩ fɔ́ɔ́, pé wɛ̃́npir gbĩ́ dùkùlɛ. 22 Yesu-á képah noh sɛ̃́, à yo ǹ tyɩ́: «Tyínúkú ó tɔ̃ yah kwlɔ á tyɩ́: Gbã̀n yî nónó pól-á mɛ á tyɩ́, kyɩ sè yãm, ǹ tɛ́ sé pɔ́ dibi yãm tãn kɔ̃, ǹ tɛ́ n pɔ ńmɔ sõ̀ tɛ̃. Képah sɔkɔ, á kɩ Liyel fṍ tahrɩ wɛ.» 23 Tɛ́ dĩ́ tahrɩ-á sõ̀ kah tnɔ sɛ̃́, képah ye, wǎh wɛy mɛ̀ noh, ǹ yah kwɔ yɩkɩ.

24 Képah sɔkɔ, Yesu-á ǹ yah wɛ kè kwɔ sɛ̃́, à nɛ, tahbɩ dénɔ́-á mɛ tah Liyel tɔ̃́rɩ́ sɔkɔ dɛ́! 25 Ńkɛ̃́, yã̀hmɩ́kɩ̀ dénwìlnɔ́lɛ sèndi pwã̀h sɔkɔ, képah ńtɛ̃-á kɩ fàhfàh kal tàh dénɔ́lɛ Liyel tɔ̃́rɩ́ sɔkɔ. 26 Képah sɔkɔ, nónó-á sõ̀ mɛ ǹ wɛynɛ n nohnɩ, pè nɛ, ǹtɛ, nɛ̂ wɔ se kɩ mó fɛ̃ pwah nɩ? 27 À mɛ yo pé tyɩ́: «Névi náh fɛ̃ tir nɛ̂ pɩ n pi, Liyel kɩ fɛ̃ képah pɩ.»

28 Képah sɔkɔ, Pyɛrɩ mɛ nɛ, pépi tɛ̃̀ wɔlɛ, páh pé yɛ̃́ngbɛ̃́ yî sah, tɛ́ ǹmɔ sõ̀ tɛ̃. 29 Yesu mɛ yo pé tyɩ́: «Gbɩ yõ, mé kélɛ n yo n dal mɔ yé tyɩ́ nɛ: névi nɛ̂-à Liyel tɔ̃́rɩ́ yĩnnɛ ǹ kéte sah, képah náh pɩ, ǹ kyɩlɛ, képah náh pɩ, ǹ yṹnpyélɛ, képah náh pɩ, ǹ tyɩ́ névyelɛ, képah náh pɩ, ǹ wɛ̃́npìlɛ, 30 tɛ̃̀ kɩ pé lékan wɛ kèkõyṍ mɛ̀ sɔkɔ, tɛ́ kɩ tyɛ́-ńkɛ̃̂ min wɛ Liyel fṍ sɔkɔ ńsõ̂nɛ.»

Yesu tɔ̃ ǹ kúnɔ́ ànɛ̂ ǹ min syɩ́nwɛnɔ tyɩ́ yo kɛ tɔ̃́-òlɛ

31 Képah náh, Yesu ǹ tõ̀ sã́hpú nɛ́pĩ̂ gbɔ̃nimí ye pé yahlɛ, tɛ́ yo pé tyɩ́: «Á wɛ n yuku Yerusalɛmɩ sɔkɔ yɔ̀. Tɛ́ Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyopu-á lésõ tyi nónó pól wãrkɩ sah Névi Pi tyɩ́ sɔkɔ, sè kɩ n pɩ n tũ n pi. 32 Pè kɩ à dahbɩ Liyel pɩ̃́-ńkɛ̃̂pú gbõ̀. Pè kɩ kṍlɛ ǹnɛ n ko, kɩ ǹnɛ gbyɔ, tɛ́ kɩ n sĩn n mɔ ǹ yõ. 33 Pè kɩ à ko yèfõhlɛ, tɛ́ kɩ à ko mɔ. Ǹtɛ, ké sèpĩ̀n tɔ̃́-ò sṍlɛ, à kɩ ǹ syɩ min sãn wɛ.» 34 Ǹtɛ, Yesu wɛy mɛ̀ sõ̀ mɛ wɛ́npǐllɛ pé tyɩ́. Képah ye pè náh ké syɩ́kɩ́-ńsah pɩ̃.

Yesu yɩ̃́tũ̂ yɔ́ yɩ̃́ yɩkɩ mɔ

35 Képah sɔkɔ, Yesu-á de n tɛ Yeriko kwillɛ yúkɛy, yɩ̃́tũ̂ yɔ́ sõ̀ mɛ kɔ̃́ntɛ̃̀nɔ́lɛ wɛ̃̀gbalɩ sɔkɔ, mɛ n ni n syi. 36 Wǎh tɔ́wû sɔ́kɔ́nɔ́ yĩ́ noh, à piki yah nɛ, tir nɛ̂ se nɩ? 37 Pè mɛ à syah nɛ, Nasarɛtɩ Yesu-á pɔ n sɔkɔ. 38 Képah tɛ̃̀nɛ, à tyah n yo n mɔ léyy nɛ, Yesu, Davidi Pídĩ́, à pé yãm yah. 39 Tɛ́ nónó-á mɛ n kɔ yah tĩ̀nnɛ, pépi sõ̀ mɛ dírílɛ n kõ ǹ yõ nɛ, à ǹ vyãh vike. Ǹtɛ, ǹmɔ tɛ̃̀ sõ̀ mɛ n tɔ̃ n gbah n yo n mɔ nɛ ńkɛ̃́, Davidi Pídĩ́, à pé yãm yah. 40 Képah sɔkɔ, Yesu mɛ yĩn, tɛ́ nɛ, pè pɔ ǹnɛ. Wǎh nɔ de, Yesu mɛ à piki yah: 41 «Tir nɛ̂ mɛ á mɛ ké tyɩ́ nɛ, mé pɩ á tyɩ́?» Dĩ́ mɛ à syah nɛ, pé Yõ̀tɛ̃̀, à kè pɩ, pé fɛ̃ nɛ n yah ńtɔ̃. 42 Yesu mɛ yo ǹ tyɩ́: «Á yɩ̃́ ye yɩkɩ mɔ! Á Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ ye ǹ dɛ mɔ.» 43 Nɛ́npɔ́ swɔ, ǹ yɩ̃́ núkú yɩkɩ mɔ, tɛ́ à mɛ Yesu sõ̀ tɛ̃, à Liyellɛ n gbilki. No pól-á képah wɛ sɛ̃́, pé tɔ tyah Liyellɛ n gbilki.

19

Yesu ànɛ̂ Nsasyɩlɛ

1 Yesu-á de Yeriko kwil, à sõ̀ mɛ n kah ké sɔkɔ, 2 tɛ́ dĩ́ yɔ́ sõ̀ mɛ kénɛ kwil, pè n ye Nsasyɩlɛ. Mɔ́rɩ́ syípú yõ̀tãm sɔkɔ yɔ́ ye sõ̀ ǹnɛ, tɛ́ à pɩ tàhlɛ. 3 À sõ̀ mɛ n yah n kɔ̃ nɛ, pé Yesu wɛ, nɛ́dúkú nɛ̂-á ǹnɛ. Tɛ́ ǹmɔ-á pɩ nɛ́túkúrí nɛynɛ, tɔ́wû tnɔ́nkàhnɔ́ tɛ̃̀ tyɩ́, à náh sõ̀ fɛ̃ à wɛ n pi. 4 Kǎh pɩ sɛ̃́, à to yuku yah tĩ̀nnɛ, à kyɩ dɔkɔ séswɔ̂ yɔ́ sɔkɔ Yesu wɛ yĩnnɛ. Tɛ́ à kɩ sõ̀ pɔ n sɔkɔ n pi nɛ́npɔ́. 5 Yesu-á yĩni tɛ̃ nɛ́npɔ́, à ǹ yah yɔ̃ tɛ́ yo Nsasyɩ tyɩ́ nɛ ńkɛ̃́, à tiki súú Nsasyɩ, páh yɩ̃nɛ pé twah ǹ kéte sɔkɔ kwɛynɛ. 6 Képah tɛ̃̀nɛ, Nsasyɩ núkú tiki súú, à kyɩ Yesu tɔ̃ sah tɛ̃ ǹ tĩ̀nnɛ nɩ̀vɩ̀ sɔkɔ. 7 Névye-á képah wɛ sɛ̃́, pé pól tyah ǹ tyɩ́lɛ n plɔ n yãh nɛ, tyípêl pɩ́-ò tyɩ́-á à kyɩ twah yɔ̀ dɛ́! 8 Ǹtɛ, Nsasyɩ mɛ nɔ de Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesulɛ, tɛ́ yo ǹ tyɩ́ nɛ, à noh pé tyɩ́, pé yõ̀tɛ̃̀. Páh kɩ pé gbã̀n yî tɔ́nɩ́ núkú yɩ̃ yãm tãn kɔ̃. Ànɛ̂, pâh mɛ syɩkɩ nɛ̂ yõ, páh kɩ sɛ̃́nknɔnɔ ńyã́hlɛ tɛ̃̀ dyah. 9 Képah sɔkɔ, Yesu mɛ yo ǹ tyɩ́: «Áwɔ tɔ-á pɩ Abrahmɩ náh nɛynɛ, képah ye, pwáhnmɔnɔ de kéte mɛ̀ sɔkɔ kwɛynɛ. 10 Yah, nónó-á sõ̀ mɛ mɔ́npunɔlɛ, pépi yáhnkɔ̃-ńsah ye Névi Pi pɔ kɩ pè pwah mɔ.»

Yõ̀tɛ̃̀ nɛ̂-á pɔ́ dahbɩ tõ̀npɩbɩ gbõ̀

11 Képah tɛ̃̀nɛ, Yesu-á de n tɛ Yerusalɛmɩ sɔkɔ, ǹ wɛlɔ nóhpú sõ̀ mɛ n sõ nɛ, Liyel tɔ̃́rɩ́-á kɩ n pɔ n pi nɛ́npɔ́ swɔ. Képah sɔkɔ, Yesu mɛ sèmìrkì yɔ́ yãh pé tyɩ́ nɛ: 12 «Yõ̀tɛ̃̀ yɔ́ pídĩ́ ye lésõ. Sṍ yɔ́lɛ, à yuku sɔkɔ kwil fɩ́ɩ́ yɔ́ sɔkɔ nɛ, pé kyɩ yõ̀tɔ̃rɩ́ yah n kɔ̃, képah náh, pé mó pé syɩ pɔ. 13 Wǎh n sɔkɔ, à ǹ tõ̀npɩbɩ nɛ́pĩ̂ gbãm ye pɔ, pɔ́ dan núkúlɛ pé nɛ́núkù núkú pól kɔ̃, tɛ́ yo pé tyɩ́ nɛ, pè gbɔ̀lɛ n yɩ̃ sépilɛ fɔ́ɔ́, kè pɔ syɩ pé syɩ́npɔnɔ tyɩ́. 14 Tɛ́, ǹ kwil névye sõ̀ mɛ ǹ dyɔlɛ n yɔ. Pè mɛ tɛ̃ntõ̀ tɛkɩ mɔ ǹ náh, à kyɩ yo nɛ ńkɛ̃́, pépi náh mɛ ké tyɩ́ nɛ, dĩ́ mɛ̀ tɛ̃̀ pɔ pɩ pépi yõ̀tɛ̃̀nɛ. 15 Ǹtɛ, à mó tɔ̃ yõ̀tɔ̃rɩ́ mɛ̀ wɛ, tɛ́ ǹ syɩ pɔ. Wǎh pɔ, à ǹ tõ̀npɩbɩ nɔ́pi ye, wǎh sõ̀ pɔ́ dibi nónó kɔ̃. Pǎh gbɔ̀ yɩ̃, tɛ́ pɔ́ dòhnɔ̀ nɛ̂ wɛ, à sõ̀ mɛ ké tyɩ́ nɛ, pé kè pɩ̃. 16 Képah sɔkɔ, nɛ́gben pɔ yo ǹ tyɩ́ nɛ ńkɛ̃́, pé yõ̀tɛ̃̀, wǎh pɔ́ dan nɛ̂nɛ pé kɔ̃, páh ké kénknɔnɔ gbãm yah dohnɩ. 17 Yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ, kǎh plɛ, tõ̀npɩ pèpɛy-á ǹnɛ. Wǎh fyɔ̀ pɩ nɛ́gbɩ́lɛ tir tyɩ̃́ɩ̃ sɔkɔ, wǎh kɩ pɩ kwlonɔ gbãm yah tɛ̃́-òlɛ. 18 Ní-ò mɛ pɔ yo ǹ tyɩ́ nɛ ńkɛ̃́, pé yõ̀tɛ̃̀, wǎh pɔ́ dan nɛ̂nɛ pé kɔ̃, páh ké kénknɔnɔ kwlɔ yah dohnɩ. 19 Yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ mɛ képah núkú ó yo ǹ tɔ tyɩ́ nɛ, ǹmɔ pɩ kwlonɔ kwlɔ yah tɛ̃́-òlɛ. 20 Kèyǎh mɛ pɔ yo ǹ tyɩ́ nɛ ńkɛ̃́, pé yõ̀tɛ̃̀, ǹ pɔ́-á yɔ̀. Páh sõ̀ mɛ kè dah mɔ sah fwɔ yɔ́ sɔkɔ ké tyɩ́lɛ. 21 Ńkɛ̃́, ǹ tõ̀-á kah tah. Képah-á, ǹ tíkí mɛ pé tɛ̃. Ǹmɔ náh sah kwâh nɛ̂nɛ, ǎ kè tɔkɔ. À náh sèmukɔ nɛ̂ duku mɔ, ǎ képah tɔkɔ. 22 Képah tɛ̃̀nɛ, yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ mɛ à syah nɛ, tõ̀npɩ túkù, ǹ vyãh wɛy mɛ̀ sɔkɔ-á pé kɩ tuke ǹnɛ. Ǹmɔ-á sõ̀ pɩ̃ nɛ ńkɛ̃́, pé tõ̀-á tah, pé náh kwâh nɛ̂ sah, pě kè tɔkɔ, ànɛ̂ pé náh sèmukɔ nɛ̂ duku, pě kɩ tɔkɔ. 23 Ǹtɛ, kwâh nɛ̂ se pɩ, tɛ́ à náh pé pɔ́ dah mɔ sah pɔ́ dáhnmɔ-ńsah wɔ̀kɔ̀ sɔkɔ nɩ? Páh pé syɩ pɔ, páh náhkɩ sè wɛ wilki dòhnɩ̀nɔ́lɛ sé yõ. 24 Képah sɔkɔ, nónó-á sõ̀ mɛ nɛ́npɔ́, à ǹ syɩ yo pé tyɩ́ nɛ, pè pɔ́ mɛ̀ syi ǹ tyɩ́, pè kélɛ ké kénknɔnɔ gbãm nɛ́tɛ̃̂ kɔ̃. 25 Pè mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ, pé yõ̀tɛ̃̀, sé gbãm-á mɛ tɛ ǹmɔ tyɩ́ dò! 26 Ǹtɛ, à mɛ pè syah nɛ: «Mé kélɛ n yo yé tyɩ́ nɛ: névi nɛ̂ tyɩ́ kwâh-á mɛ, pè kɩ tɔ̃ ǹmɔ kɔ̃. Tɛ́ névi nɛ̂ tyɩ́ kwâh náh mɛ, kwéyy nɛ̂ ńtɛ̃-á mɛ ǹ gbõ̀, ké tɔ kɩ tɛ̃ syi ǹ tyɩ́. 27 Ǹtɛ, ń sépɛ́bɩ́ tɛ̃̀ wɔlɛ, pépi nónó náh sõ̀ mɛ ké tyɩ́ nɛ, mé pɩ pé yõ̀tɛ̃̀nɛ, yé pɔ pélɛ ásõ̂, yé pɔ pé yɛ̀sõ̀ kõ ń yĩ́ yah.»

Yesu dénɔ́lɛ Yerusalɛmɩ sɔkɔ

28 Képah yóntɛnɔ náh, Yesu yĩn pé yah, pè n dɔkɔ n yuku Yerusalɛmɩ. 29 Tɛ́ wǎh yĩni tɛ̃ n tɛ gbĩ́ nɛ̂nɛ Betefasyɩ ànɛ̂ Betanɩlɛ yɔ̃lɩ yɔ́ tnɔ̂, pè n ye Wólívî yèh yɔ̃lɩlɛ, à ǹ tõ̀ sã́hpú nɛ́pĩ̂ nímí tõ nɛ: 30 «Kwil nɛ̂-á yé yahlɛ, yé kyɩ ké sɔkɔ. Yáh kɩ n de, yé kɩ ńkwɛ̃́ndyɩ́pìkì yɔ́ wɛ tóhnmɔnɔlɛ nɛ̂-á nɛy náh dɔkɔ yah ǹ yõ póllɛ. Yé à dɛ n pɔ ásõ̂. 31 Tɛ́ nɛ̂-à yé piki yah nɛ ńkɛ̃́, sɔ̃́ se, tɛ́ yé ǹnɛ n dɛ nɩ, yé yo tɛ̃̀ tyɩ́ nɛ, ǹ yétõ̂-á mɛ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ tyɩ́, képah-á. 32 Wǎh yo sɛ̃́, tɛ̃ntõ̀ névye nɔ́pi sɔkɔ. Pè ńtyɩ̃́nɔ kyɩ tyi nɔ́pi wɛ, sɔ̃́-á sõ̀ à yo kélɛ pé tyɩ́. 33 Pǎh mɛ ǹ dɛ́nɔ́ sɔkɔ gbĩ́ nɛ̂nɛ, ǹ nɛ́tãm pè piki yah nɛ, sɔ̃́ se, tɛ́ pè ńkwɛ̃́ndyɩ́pìkì mɛ̀nɛ n dɛ nɩ? 34 Pè mɛ yo pé tyɩ́ nɛ ńkɛ̃́, ǹ yétõ̂-á mɛ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ tyɩ́, képah-á. 35 Tɛ́ mɛ yuku ǹnɛ Yesu tyɩ́. Pè pé flɔ mɔ ǹ yõ, à Yesu kɔ̃ à dɔkɔ. 36 Képah tɛ̃̀nɛ, wǎh mɛ n yuku sɔ̃́, névye mɛ pé flɔlɛ n mɔ n yuku sɛ̃́ wɛ̃̀kɩ̀ yõ. 37 Pǎh n tyah Wólívî yèh yɔ̃lɩ tíkíntɛnɔlɛ, nɩ̀vɩ̀ de ǹ tõ̀ sã́hpú kwĩnki pól sɔkɔ. Pǎh gbǐl tyi nónó pól wɛ, sépi yĩnnɛ, pè tyah Liyel yĩnnɛ n gbilki yĩ́npɔ̃́ ǹgbɛ̃nɛ, 38 mɛ yo tũ nɛ ńkɛ̃́:

«Yõ̀tɛ̃̀ nɛ̂-á n pi Liyel yĩn yõ,

Liyel sãm mɔ ǹ sɔkɔ!

Yèvɩnɩ nɛ mɛ yĩ̂nyõ,

gbílkínɔ́ mó nɛ n sah Liyel yõ,

ǹmɔ nɛ̂-á yĩ̂nyõ fléyy tɛ̃̀-ǹsah.»*

39 Képah sɔkɔ, tɔ́wû nɩyṍ sɔkɔ Farisiyɛ̃nɔ yísyɔ́ Yesu syah nɛ, pé kwɔ́-ò dĩ́, à ǹ tõ̀ sã́hpú vyɛ̃y tũ kɛ̀! 40 Képah tɛ̃̀nɛ, Yesu pè syah nɛ: «Mé kélɛ n yo yé tyɩ́ nɛ: pàh kɩ sɔ̃́ pé vyɛ̃y vike ò, dyêh ye kɩ n gbo n mɔ pé swɔ.»

Yesu yah kwɔ Yerusalɛmɩ tyɩ́lɛ

41 Yesu-á de n tɛ Yerusalɛmɩ, tɛ́ kè wɛ gbĩ́ nɛ̂nɛ, à n gbo ké yĩnnɛ nɛ: 42 «É, Yerusalɛmɩ, wáh náhkɩ sõ̀ mɛ fɛ̃ syi yèvɩnɩ wɛ dùkù pɩ̃ kwɛy mɛ̀nɛ! Ǹtɛ wéèè, kè ye wɔ̃bɩ á yah! 43 Yah, sèpĩ̀n yísyɔ́ mɛ n pi, á sépɛ́bɩ́ kɩ wɔ̃̀bɩ̀-ǹtã̀n pɩ á kɛ̃kɩ kore vi, tɛ́ kɩ ǹ fyãh sah yey yey póllɛ. 44 Liyel-á pɔ á yòhnɩ̀nmɔ-ńsah gbĩ́ nɛ̂nɛ, á náh fɛ̃ syi kè pɩ̃. Képah ye, pè kɩ á sɔkɔ névye pól ko mɔ, tɛ́ kɩ ǹ mukuli. Á dáhkɩ̀ yɔ́ ńtɛ̃ náh n wũ n pi ké ní-ò yõ.»

Yesu gbɔ̀yɩ̃bɩ yĩni wilki Liyel wɔ̀kɔ̀ ǹgbɛ̃ kéntáhkɩ̀ sɔkɔ

45 Yesu-á kyɩ de Liyel wɔ̀kɔ̀ ǹgbɛ̃ kéntáhkɩ̀, tɛ́ yíyã̌m yã̀mpu wɛ ké sɔkɔ, à tyah pélɛ n yĩni n wilki. 46 Tɛ́ mɛ n yo pé tyɩ́: «Kè mɛ wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ Liyel wɛy sɔkɔ nɛ ńkɛ̃́: ‹Ń wɔ̀kɔ̀ kɩ pɩ nírí pɩ́-ńsah wɔ̀kɔ̀lɛ›. Tɛ́ yépilɛ, yé kè tɔkɔ pɩ névye yõ syɩ́kɩ́pú tɛ̃̀-ǹsahlɛ.» 47 Tɛ́ à sõ̀ mɛ névyelɛ n kwɔ sõmɛsṍ Liyel wɔ̀kɔ̀ ǹgbɛ̃ kéntáhkɩ̀ sɔkɔ. Képah sɔkɔ, sárká wìlkìpu yõ̀tãm, ànɛ̂ Liyel ǹgbò wɛ̃̀kɩ̀ kwɔ́pú sõ̀ mɛ ǹ kònmɔ-ńsahlɛ n yah n kɔ̃, kwil yah tãm tɔlɛ pélɛ. 48 Tɛ́ no pól-á sõ̀ mɛ pé ní kwɔ n tɔ̃ n sah n nohnɩ n yĩ́ĩ́ ǹ tyɩ́ sɛ̃́, képah ye, pè náh pɩ̃ pǎh kɩ n pɩ n pi sɔ̃́.

20

1 Yesu-á sõ̀ mɛ névyelɛ n kwɔ Liyel wɔ̀kɔ̀ ǹgbɛ̃ kéntáhkɩ̀ sɔkɔ, mɛ nɩ̀vɩ̀nɩ̀ wɛy sã́nnɛ n yo sɛ̃́, sṍ yɔ́lɛ, sárká wìlkìpu yõ̀tãm, ànɛ̂ Liyel ǹgbò wɛ̃̀kɩ̀ kwɔ́pú, ànɛ̂ yèwàhnɩ̀ pɔ wil ǹ tyɩ́, 2 tɛ́ à syah nɛ, à yo pé syah, nɛ̂ gbõ̀ yõ sɔkɔ se, à n pɩ tyi nɔ́pilɛ, nɛ̂ se à kɔ̃ tɛ̃́nwɛnɔ mɛ̀nɛ nɩ? 3 À mɛ yo pé tyɩ́: «Ńmɔ tɔ kɩ píkínyahnɔ núkú pɩ yé tyɩ́: Yé yo ń syah, 4 nɛ̂-á tõ Nsyɔ̃nɛ, à pɔ nolɛ n wel n wilki? Liyel se, tĩ̂ névye se?» 5 Pè mɛ yo wɛ̃ tyɩ́ nɛ, páh kɩ nɛ ńkɛ̃́, Liyel-á tõ ǹnɛ, wǎh kɩ pé syah nɛ, tɛ́ kwâh nɛ̂ se pɩ, tɛ́ pé náh sɛ̃ ǹ yõ nɩ? 6 Ǹtɛ, névye sɛ̃́nyĩnɔ-á mɛ tɛ ké yõ nɛ, Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyo-ò-á Nsyɔ̃nɛ, páh kɩ mó tɔ̃ nɛ ńkɛ̃́, névye-á tõ ǹnɛ, no pól-á kɩ dyêhlɛ pé minki ko. 7 Kǎh pɩ sɛ̃́, pè à syah nɛ, pé náh pɩ̃ nɛ̂-á tõ ǹnɛ. 8 Pǎh yo sɛ̃́, Yesu tɔ mó pè syah nɛ, kàh pɩ sɛ̃́, tɛ̃́nwɛnɔ nɛ̂-á pé kɔ̃ pé tyi nɔ́pilɛ n pɩ, pé náh mó kè yo pè syah n pi.

Dìvɛ̃ sésân swãh tṍpú nɛ́pêl sèmìrkìlɛ

9 Képah náh, Yesu tyah sèmìrkì yɔ́lɛ n yãh névye tyɩ́ nɛ: «Dĩ́ yɔ́ ye lésõ dìvɛ̃ sésân swãh kõ, tɛ́ kélɛ tɛ̃̀ntõbe gbõ̀ dahbɩ, tɛ́ sɔkɔ kɔ́lɔ́ sɔkɔ à kyɩ mo. 10 Sé pye gbɛ gbĩ́-á pɔ nɔ, à tõ̀npɩ yɔ́ tɛkɩ mɔ dìvɛ̃ sésân swah tɛ̃̀ntõbe nɔ́pi tyɩ́ nɛ, pè pé tyɩ́ dìvɛ̃ sésân pyelɛ à kɔ̃. Ǹtɛ, tɛ̃̀ntõbe nɔ́pi mɛ tõ̀npɩ mɛ̀ ko, tɛ́ pé syɩ à tɛkɩ mɔ ǹ gbõ̀ kɔ́kɔ́lɛ. 11 Képah sɔkɔ, sètɛ̃̀ dĩ́ tɔ̃ ǹ syɩ tõ̀npɩ yɔ́ tɛkɩ mɔ. Pè tɔ̃ ǹmɔ tɔ ko, tɛ́ à gbyɔ, tɛ́ pé syɩ à tɛkɩ mɔ ǹ gbõ̀ kɔ́kɔ́lɛ. 12 À tɔ̃ ǹ syɩ tõ̀npɩ tɔ̃́-ò tɛkɩ mɔ. Pè tɔ̃ ǹmɔ tɔ pɩ yɔ, tɛ́ à yĩni. 13 Kǎh pɩ sɛ̃́, sètɛ̃̀ dĩ́ nɛ, sɔ̃́ se pé kɩ pɩ nɩ? Páh kɩ pé nɩ̀dɛ̀ pídĩ́ wɔ tɛkɩ mɔ. Ǹmɔ wɔlɛ, gbɔ̀kénpɩ, pǎh kɩ yõ̀yén sah ǹ yõ. 14 Ǹtɛ, dìvɛ̃ sésân swãh tɛ̃̀ntõbe nɔ́pi-á fyɔ̀ ǹ pídĩ́ wɛ, pè núkú yo wɛ̃ tyɩ́ nɛ ńkɛ̃́, ǹ gbɛ̃̀yõ-á yɔ̀. Pé ye à ko mɔ, gbɛ̃kɩ mó pɩ pépi tyɩ́lɛ. 15 Képah tɛ̃̀nɛ, pè à yɔrɩ wilki mɔ dìvɛ̃ sésân swãh kahnɩnɛ, tɛ́ à ko mɔ. Núkúnúkú tɛ̃̀nɛ, sɔ̃́ mɛ sètɛ̃̀ dĩ́ kɩ pɔ pɩ pélɛ wɛ́? 16 À náh pɔ dìvɛ̃ sésân swãh tɛ̃̀ntõbe nɔ́pi ko mɔ, tɛ́ kɩ kè dahbɩ n pi yísyɔ́ gbõ̀ di?» No-á kénɛ wɛlɔ noh sɛ̃́, pè nɛ, póllɛ, képah wɔ náh n pɩ n pi!

17 Ǹtɛ, Yesu mɛ pè yah, tɛ́ yo pé tyɩ́: «Liyel wɛy-á nɛ̂ yo nɛ ńkɛ̃́:

‹Wɔ̀kɔ̀ mɔ́pú-á dáhkɩ̀ nɛ̂ milki,

képah ye pɔ pɩ wɔ̀kɔ̀ kyɩ̃ yõ dáhgbɩ́lɛ›,

képah yõ nɛ̂nɛ yépi tɛ̃̀ tyɩ́?

18 Névi nɛ̂-à wil syɩkɩ kénɛ dáhkɩ̀ yõ, tɛ̃̀ kɩ kwɔkɩ. Tɛ́, kàh se mó tɔ̃ syɩkɩ nɛ̂ yõ, kè kɩ tɛ̃̀ pyãhrɩ.»

19 Képah sɔkɔ, Liyel ǹgbò wɛ̃̀kɩ̀ kwɔ́pú, ànɛ̂ sárká wìlkìpu yõ̀tãm ǹgbnɔ sõ̀ pɩ̃ yĩ́ĩ́ tɛ nɛ, pépi yõ-á Yesu mɩ sèmìrkì mɛ̀nɛ. Képah ye, pè sõ̀ mɛ ǹ tɛ̃́-ńsahlɛ n yah n kɔ̃ nɛ́npɔ́ swɔ, tɛ́ névye tíkí pè tɛ̃.

Nɛ̂-á yɩ̃nɛ Sesarɩ kɔ̃́nɔ́lɛ, ànɛ̂ nɛ̂-á yɩ̃nɛ Liyel kɔ̃́nɔ́lɛ

20 Képah sɔkɔ, pè tyah Yesu kyɔ̀mɩ̀nɔ́lɛ. Pè yĩ́nvínpɩbɩ yísyɔ́ tɛkɩ mɔ ǹ tyɩ́. Pè pɔ pé gblɔ̌y pɩ nɛ́gblɔ́lɛ. Pè sõ̀ mɛ ké tyɩ́ nɛ, à pilki ǹ vyãh wɛy sɔkɔ, pé kɔ̃ pé à wɛ tɛ̃ kyɩ dahbɩ kwil yah tɛ̃́-ò gbõ̀, tɔ̃́rɩ́ ànɛ̂ tɛ̃́nwɛnɔ-á mɛ nɛ̂ tyɩ́. 21 Képah tɛ̃̀nɛ, pè píkínyahnɔ yɔ́ pɩ Yesu tyɩ́ nɛ, kwɔ́-ò dĩ́, páh pɩ̃ nɛ, wǎh tyi nónónɛ n yo, tɛ́ kwɔ́nɔ́ nónónɛ n pɩ, gblɔ kɔ́kɔ́-á sélɛ. Á náh névyelɛ n wah, ànɛ̂ wǎh Liyel wɛ̃̀kɩ̀lɛ névyelɛ n kwɔ ké gbɩ yõ. 22 Ǹtɛ, à yo pé syah, ńkɛ̃́, ké wɛ̃̀kɩ̀ se mɛ kɔ̃́nɔ́lɛ nɛ, pé mɔ́rɩ́lɛ n mɔ Wromɛnɔ yõ̀tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Sesarɩ tyɩ́, tĩ̂ ké wɛ̃̀kɩ̀ náh mɛ kɔ̃́nɔ́lɛ? 23 Tɛ́ Yesu-á pé yĩ́nvǐ pɩ̃ sɛ̃́, à yo pé tyɩ́: 24 «Yé pɔ pɔ́ pɔ́ núkúlɛ, mé yah ǎtrɛ. Nɛ̂ yah mírkí, ànɛ̂ ǹ yĩn mɛ wã́rkɩ́nmɔnɔlɛ ké yõ yɔ̀?» Pè mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ, Sesarɩ tyɩ́-á. 25 Yesu mɛ yo pé tyɩ́: «Kàh pɩ sɛ̃́, yé Sesarɩ tyɩ́lɛ Sesarɩlɛ n kɔ̃, yé mó Liyel tyɩ́lɛ Liyel kɔ̃.» 26 Kǎh pɩ sɛ̃́, pè náh pílkí-ńsah wɛ ǹ wɛy sɔkɔ, à à tɛ̃ névye yĩ́ yah. Tɛ́ ǹ tyi yah yónɔ́ pyě mɛ pé gbã̀n du, pè mɛ tɛ̃ syɩ́syɩ́.

Sadusɛ̃nɔ Yesu piki yah lékyɩ̂ yílkínmɔnɔ tyɩ́ sɔkɔ

27 Sadusɛ̃nɔlɛ, nósyɔ́ ye, nónó-á nɛ, lékyɩ̂ náh min sã́n wɛ n pi. Pé nɔ de Yesulɛ, tɛ́ à piki yah nɛ, 28 pé kwɔ́-ò dĩ́, Moyisi-á kɩ wãrkɩ sah pé kɔ̃ nɛ ńkɛ̃́, sétɛ̃̂ nɛ̂-à ku pi wɛ́-ńkɛ̃̂nɛ, tɛ́ gbɛ̃̀ mɛ tɛ̃̀ tyɩ́, gbɛ̃̀ mɛ̀-á yɩ̃nɛ à pɛ́kúsè mɛ̀ tɔkɔ, à mó wɛ̃́npì dubi à kɔ̃ ǹ nɛ́nkyɩ́ náhnɛ. 29 Ǹtɛ, kèkùrkì núkú dĩ́npì nɛ́pĩ̂ kwǎrninɔ yísyɔ́-á lésõ mɛ. Nɛ́nkyɩ́ tɛ̃̀ mɛ sê tɔkɔ, tɛ́ ku, tɛ́ à sah píkã́nnɛ. 30 Ǹ sõ̀ syɩ mɛ pi mɛ̀ tɔkɔ. 31 Képah náh, tɔ̃́-ò mɛ à tɔkɔ. Kè n pɩ n yuku sɛ̃́ fɔ́ɔ́, pé nɛ́pĩ̂ kwǎrnímí pól à tɔkɔ. Tɛ́, pé pól pɔ ku, tɛ́ à sah píkã́nnɛ. 32 Képah náh, pi mɛ̀ tɔ pɔ ku. 33 Ǹtɛ, pi mɛ̀-á de yah sɛ̃́ nɛ́pĩ̂ kwǎrnímí nɔ́pi tyɩ́-à, lékyɩ̂ min sã́n pɔ́nwɛ sṍlɛ, à kɩ n pɩ n pi pé sɔkɔ nɛy nɛ̂ tyɩ́lɛ?

34 Pǎh yo sɛ̃́, Yesu yo pé tyɩ́: «Kèkõyṍ mɛ̀ tɛ̃̀ wɔ sɔkɔ, sétɔ́kɔ́kɩ̀ mɛ, ànɛ̂, pɛ́dékè mɛ. 35 Ǹtɛ, Liyel-á nónó kyɔmɩ wɛ nɛ, pǎh yɩ̃nɛ dénɔ́lɛ kèkõyṍ sã́n sɔkɔ, tɛ́ kɩ min sã́nnɛ pè kɔ̃ n pi lékyɩ̂ min sã́n pɔ́nwɛ sṍlɛ, pépi náh syɔ́ tɔkɔ n pi, pè náh n de n pi pɛbɩ tyɩ́ póllɛ. 36 À kɩ pè wilki kũ sɔkɔ, kɩ min sã́nnɛ pè kɔ̃. Pè kɩ pɩ yĩ̂nyõ tɛ̃ntõnè tyɩ́ kɔ̃lɛ: Pè náh tɔ̃ n ku n yah n pi. Pè ye pɩ Liyel pyelɛ. 37 Moyisi tɔ ye kè yo wah yĩ́ĩ́ nɛ ńkɛ̃́, lékyɩ̂-á kɩ pɔ pé syɩ min sã́n wɛ. Ǹ sɛ́bɛ́y fɩ̃́ nɛ̂-á dukuni tyɩ́lɛ n yo nɛ̂-á sõ̀ nyàh lépɔ̃́lɛ ké sɔkɔ, képah sɔkɔ ye à Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Liyel ye ‹Abrahmɩ Liyellɛ, ànɛ̂ Yisakɩ Liyellɛ, ànɛ̂ tɔ̃ Yakɔbɩ Liyellɛ›. 38 Liyel tyɩ́, no pól mɛ vyelɛ. Képah ye, lékyɩ̂ Liyel náh ǹnɛ, vye Liyel ye.»* 39-40 Wǎh yo sɛ̃́, nɩ̀sãh náh tɔ̃ sõ̀ mɛ pé tyɩ́, kɩ à piki yah. Képah ye, Liyel ǹgbò wɛ̃̀kɩ̀ kwɔ́pú yísyɔ́ yo ǹ tyɩ́ nɛ, kwɔ́-ò dĩ́, wǎh wɛkɩ plɛ.

Kristalɛ, Davidi yõ̀tɛ̃̀ ye

41 Képah sɔkɔ, à mɛ yo pé tyɩ́: «Á kɩ yo sɔ̃́ nɛ, Davidi náh nɛy ó-á Kristalɛ nɛ̂-á Liyel nɛ, páh kɩ tɛkɩ mɔ? 42 Tɛ́ ǹmɔ Davidi ńtɛ̃ mó tɔ̃ kè yo ǹ yɩ̀gbɩ̀nɩ̀ sɛ́bɛ́y sɔkɔ nɛ ńkɛ̃́:

‹Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Liyel ye kè yo ńmɔ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ tyɩ́ nɛ ńkɛ̃́:

«Pɔ n kɔ̃ n tɛ̃ ń gbõ̀yõ̀ sõ̀lɛ,

43 fɔ́ɔ́ kè pɔ nɔ gbĩ́ nɛ̂-á

mé kɩ á sépɛ́bɩ́ pɩ á gbáhsúkílɛ.›»

44 Ǹtɛ, Davidi ńtɛ̃ wɛ à ye ǹ TƐ̃̀ ǸGBƐ̃NƐ à kɩ tɔ̃ pɩ sɔ̃́, tɛ́ kɩ pɔ n pɩ ǹ náh nɛy ólɛ?»

Yesu nɛ, pé tõ̀ sã́hpú pé gblɔ̌ynɛ n kyɔmɩ Liyel ǹgbò wɛ̃̀kɩ̀ kwɔ́púlɛ

45 Képah náh, à yo ǹ tõ̀ sã́hpú tyɩ́ ǹ wɛy nóhpú pól yĩ́ yah nɛ: 46 «Liyel ǹgbò wɛ̃̀kɩ̀ kwɔ́púlɛ, fwɔ̀mɔ̀ngbnɔ mɔ́nkɔnkɔ̃nɔ tyɩ́ nɔ pé tyɩ́. Pè n nɛ n mɛ ké tyɩ́ nɛ, no nɛ n tɔ̃ n sah n wɛkɩ pé tyɩ́ tɔ́wû tùkè-ǹtã̀n sɔkɔ. Tɛ̃̀-ǹtã̀n gbro tyɩ́ nɔ pé tyɩ́ Liyel ní-ńtã̂n vɩ̀ sɔkɔ, ànɛ̂ yé yṍ-ńtã̂n sɔkɔ. Yé yé gblɔ̌ynɛ n kyɔmɩ pélɛ! 47 Tɛ́ pépi ó ye tɔ̃ n vi n tɛ̃ pɛ́kúsyɔlɛ, à pé gbã̀n yîlɛ n syi, ǹ tɛ́ nírílɛ n pɩ yõ̀sɛ̃̀kɩ̀lɛ, ǹ névye yahlɛ n pil nɛ, páh mɛ tómm. Ǹtɛ, pé tukey kɩ n pɩ n pi képékèyɔ̂, à kal no tɛ́lɔ́ tyɩ́lɛ.»

21

Yɩ̃́nkɔ̃nɔ nɛ̂-á pɛ́kúsè pɩ

1 Sṍ yɔ́lɛ, Yesu sõ̀ mɛ Liyel wɔ̀kɔ̀ ǹgbɛ̃ kéntáhkɩ̀ sɔkɔ, tɛ́ wǎh ǹ yah yɔ̃, à tahbɩ wɛ, pè mɛ pé yɩ̃́nkɔ̃ kɔ̃ pɔ́lɛ n dah n mɔ n pɔ pɔ́ dáhnmɔ-ńsah kwâh sɔkɔ. 2 À pɛ́kúsè yãm nɛy yɔ́ tɔ wɛ, à pɔ pɔ́pî plɔ́ nínɔ́ dah mɔ. 3-4 Képah sɔkɔ, à nɛ: «No póllɛ, pɔ́ nónó yétõ̂ náh mɛ pè tɛ̃, sépi ye pè tɔkɔ pɔ dah mɔ. Ǹtɛ, pɛ́kúsè yãm nɛy mɛ̀nɛ, ǹmɔ ye ǹ yãm fõh, tɛ́ ǹ yõ yõ pɔ́ pól tɔkɔ pɔ dah mɔ. Képah ye, mé kélɛ n yo n dal n mɔ yé tyɩ́ kègbɩ yõ nɛ: ǹmɔ-á dah mɔ kal no póllɛ.»

Yesu mɛ Liyel wɔ̀kɔ̀ ǹgbɛ̃ sɔ́nɔ́ tyɩ́lɛ n yo n sah

5 Képah náh, névye túkù sõ̀ mɛ n yo nɛ, Liyel wɔ̀kɔ̀ ǹgbɛ̃-á mɛ plɛ: Ńkɛ̃́, ké mɔ mɔ dyêh, ànɛ̂ ké vyɔ́ nónó-á névye yɩ̃ Liyel kɔ̃, sǎh mɛ kè syi yĩ́ĩ́. Ǹtɛ, Yesu mɛ yo pé tyɩ́: 6 «Nɛ̂-á yé n yah yɔ̀ kɛ̀, sèpĩ̀n yísyɔ́ mɛ n pi, dáhkɩ̀ yɔ́ ńtɛ̃ náh n wũ n pi ké ní-ò yõ. Sé pól kɩ pirki.»

Yèvyãhrɩ tyi nónó-á kɩ n pɩ n pi, kèkõyṍ-à pópó n tyɛ

7 Képah sɔkɔ, pè mɛ Yesu piki yah nɛ ńkɛ̃́, kwɔ́-ò dĩ́, gbĩ́ nɛ̂ se képah kɩ pɩ nɩ? Ànɛ̂, kwní yṍnmɔnɔ nɛ̂ se kɩ wɛ̃kɩ kélɛ nɛ, kǎh kɩ n pɩ n pi nɩ? 8 À mɛ yo pé tyɩ́: «Névye náhnáh kɩ pɔ ńmɔ yĩn tɔkɔ n pi pé yah yĩ́ĩ́nɛ, tɛ́ kɩ n yo nɛ ńkɛ̃́, pépi-á Ńmɔlɛ. Ńkɛ̃́, ké gbĩ́-á nɔ tɛ! Ǹtɛ, yé káh pé sõ̀ tɛ̃! Yé yé gblɔ̌ynɛ n kyɔmɩ, yé káh yɛ nɛy pɔ yé pilki. 9 Yâh pɔ mâl, ànɛ̂ névye yúkúnyahlenɔ tyɩ́ yónɔ́lɛ n nohnɩ, yé káh yɛ tíkí yé tɛ̃! Képah ǹgbò ye yɩ̃nɛ kè pɩ. Ǹtɛ, képah náh núkú n pɩ n pi kèkõyṍ mɛ̀ tyɛ́nɔ́lɛ.»

10 Képah náh, à tɔ̃ ǹ syɩ yo pé tyɩ́: «Kwil yɔ́ kɩ yuku kwil yɔ́lɛ n fwo. Tɔ̃́rɩ́ yɔ́ kɩ yuku tɔ̃́rɩ́ yɔ́lɛ n fwo. 11 Sétáh syahrɩ ǹgbnɔ kɩ mɛ n pɩ, tɛ́ tã̀ntã̀n náhnáh sɔkɔ, ńyân pèl ànɛ̂ kwɛkɩ kɩ mɛ de. Tíkítìkì tyi, ànɛ̂ kwní yṍnmɔnɔ ǹgbnɔ kɩ n wɛ yĩ̂nyõ. 12 Ǹtɛ, kénɛ tyi-à pópó n pɩ, pè kɩ yé tɛ̃ fõh, tɛ́ kɩ yé gbàh dɛ mɔ pè kɔ̃ pè kɩ tuke Liyel ní-ńtã̂n vɩ̀ sɔkɔ. Pè kɩ yé dah mɔ wɔ̀kɔ̀npèkè sɔkɔ. Pé kɩ yé tɛ̃ kyɩ yõ̀tãm ànɛ̂ kwlo yah tɛ̃́pú tyɩ́ ńmɔ yĩnnɛ. 13 Képah gbõ̀ yõ yé kɩ ńmɔ tyɩ́ wɛ yo pé tyɩ́. 14-15 Ǹtɛ, yé yɛ, yé dyɔ nɛ mɛ n kwnɛ nɛ, ńmɔ-á kɩ wɛy wɛkɩ dùkù ànɛ̂ lékã́mnɛ yé kɔ̃, nɛ̂-á kɩ yé fṍhpú kɔ̃, pè náh fɛ̃ n wɛkɩ yélɛ, ànɛ̂ pè náh fɛ̃ yé kɔ̃lɩ. Képah ye, yépi tyɩ́ náh yé gblɔ̌y vìnɔ́lɛ, yé vyɛ̃y syi yĩnnɛ. 16 Ǹtɛ, nónó ńtɛ̃-á kɩ yé mɔ kũ kɔ̃ n pi, yé dúbípú ye, ànɛ̂ yé yṹnpyelɛ, ànɛ̂ yé tyɩ́ névyelɛ, à tahlɩ yé kódíbí tyɩ́. Képah sɔkɔ, yé náhnáh kɩ ko mɔ. 17 No pól kɩ yé dyɔlɛ n yɔ ńmɔ yĩnnɛ. 18 Ǹtɛ, yé yõ̀yén sɔkɔ yɔ́ ńtɛ̃ náh n yah n kwlɔ n pi. 19 Gbáhntɛ̃nɔ sɔkɔ ye yé kɩ tyɛ́-ńkɛ̃̂ min wɛ.»

Yesu Yerusalɛmɩ yɩ́kɩ́nɔ́ tyɩ́ yo sah

20 «Yâh mɛ́gbã̀n wɛ sè Yerusalɛmɩ mɔ gbɩ gbĩ́ nɛ̂nɛ, yé pɩ̃ nɛ, ké sɔ gbĩ́-á nɔ. 21-22 Kénɛ sèpĩ̀n kɩ pɩ pèkè wɔ dɛ́nɔ́lɛ, Liyel sɛ́bɛ́y sɔkɔ tyi wã́rkɩ́nsàhnɔ́ pól kɔ̃ sè kɩ pɩ tũ. Képah ye, nónó-à mɛ Yude kwil sɔkɔ, pépi to de ymɔ sɔkɔ. Nónó-à mɛ Yerusalɛmɩ kwil táh sɔkɔ, pépi wil. Nónó-à mɛ gbnɔ sɔkɔ, pépi káh de kwil táh. 23-24 Kè kɩ pɩ kénɛ sèpĩ̀n sɔkɔ yèvyãhrɩ ǹgbɛ̃nɛ kwil sɔkɔ. Tɛ́ Liyel kɩ yuku kwil mɛ̀ névye yõ fɔ̀kɔ̀vyã̀hnɩ̀nɛ. Pè kɩ ko mɔ kèkîrnnɛ, kɩ tɛ̃ yuku yɔ̃bɩlɛ kèkõyṍ kwlo pól sɔkɔ. Tɛ́ Liyel pɩ̃́-ńkɛ̃̂ névye kɩ Yerusalɛmɩ yɩkɩ pól tɛ̃̀nɛ fɔ́ɔ́, kɩ pɔ syɩ pé gbĩ tyɛ́nɔ́ tyɩ́. Képah ye, kénɛ sèpĩ̀n sɔkɔ, kè kɩ pɩ yĩ́ĩ́ yèvyãhrɩlɛ syɔ́ kûrn nɛ́tãn, ànɛ̂ yɔ̃kɩ nɛ́tãn tyɩ́.

Névi Pi syɩ́npɔnɔlɛ

25 Képah sɔkɔ, kwní yṍnmɔnɔ kɩ wɛ gbĩ sɔkɔ, ànɛ̂ ńwɔ̃́ sɔkɔ, ànɛ̂ ńwɔ̃́ kèpye sɔkɔ. Tɛ́ kèkõyṍ névye pól yáh-ńsah kɩ mɛ tyɛ képékèyɔ̂. Pnɛ yɔ gbní képékè ànɛ̂ ké fṹndɔkɔnɔ tíkí kɩ mɛ pè kah tɛ̃. 26 Yĩ̂nyõ tǎhkɩ̀nɔ́ kɩ yike. Képah ye, tyi nónó-á kɩ pɔ n pɩ n pi kèkõyṍ, sépi tyɩ́ sõnɔ tíkí kɩ névye ko. 27 Képah sɔkɔ, pè kɩ Névi Pi wɛ à kɩ mɛ n pi ńyĩ́rkì sɔkɔ ǹ tǎhkɩ̀ póllɛ, ànɛ̂ ǹ gblò sɔkɔ. 28 Kénɛ tyi-à pópó tyah n pɩ gbĩ́ nɛ̂nɛ, yé pwáhnmɔnɔ mɛ nɔ n tɛ. Kàh pɩ sɛ̃́, yé yuku yĩn, yé mó sṍré mɔ yé gblɔ̌y sɔkɔ.»

Kwɔ́nɔ́ nɛ̂-á pɩ sènsóké séswɔ̂ tyɩ́ yõ

29 Képah náh, Yesu tɔ̃ sèmìrkì yɔ́ yãh pé tyɩ́ nɛ: «Yé yah sènsóké séswɔ̂, ànɛ̂ sésân tɛ́lɔ́ póllɛ kɛ̀: 30 Yâh sè wɛ sè tyah n tyɛ mɩ̀snɔlɛ, yé n pɩ̃ nɛ, ki de gbĩ́-á mɛ yúkɛy. 31 Sɛ̃́ ó ye, yâh pópó kénɛ tyi wɛ sè tyah n pɩ gbĩ́ nɛ̂nɛ: Yé pɩ̃ nɛ ńkɛ̃́, Liyel tɔ̃́rɩ́-á mɛ yúkɛy. 32 Kègbɩ yõ, mé kélɛ n yo n dal n mɔ yé tyɩ́ nɛ: kwɛy gbĩ névye pól náh n ku n tɛ n pi, tɛ́ kénɛ tyi pól kɩ yĩni tɛ̃. 33 Yĩ̂nyõ ànɛ̂ sétáh kɩ pɔ tyɛ, ǹtɛ, ńmɔ wɛlɔ náh n tyɛ n yah n pi póllɛ.»

Yé káh yé dyɔ mɔ n fwɔ Yesu syɩ́npɔnɔ tyɩ́lɛ

34 Yesu tɔ̃ yo pé tyɩ́: «Yé yé gblɔ̌y kyɔmɩ syáh syáhnɔ́lɛ, ànɛ̂ sètɛ̃̀nɩ̀ pɩ́nɔ́lɛ, ànɛ̂ kèkõyṍ mɛ̀ tyi sõnɔlɛ. Sé káh n pɔ yé lékã́m pɩ tĩ́ntĩ́. Képah-à pɩ, kèkõyṍ tyɛ sṍ kɩ yé kwɔkɩ tɛ̃. 35 Sɛ̃́ tɔ ye, ké lésõ kɩ kwɔkɩ tɛ̃ sétáh yõ névye póllɛ, sɔ̃́-á yɛ̃́nkyɔ tɛ̃ tɛ̃ mnɔ n tɛ̃ yɛ̃́nkyɔlɛ. 36 Ǹtɛ, yé káh yé dyɔ mɔ n fwɔ, yé nírílɛ n pɩ gbĩ́mɛgbĩ́. Képah sɔkɔ, tyi nónó pól-á n pi yɔ̀, yé kɩ tɛ̃́nwɛnɔ wɛ sé yõ, tɛ́ kɩ fɛ̃ pɔ yuku yĩn Névi Pi yah tukey sɔkɔ.»

Yesu sèpĩ̀n tɛ́lɔ́ pɩ́nɔ́lɛ Liyel wɔ̀kɔ̀ ǹgbɛ̃ kéntáhkɩ̀ sɔkɔ

37 Ké légbĩ́nɛ, tyah kyòo yah sɔkɔ, Yesu ńkɛ̃́nɛ n kyɩ kwɔ́nɔ́ pɩ Liyel wɔ̀kɔ̀ ǹgbɛ̃ kéntáhkɩ̀ sɔkɔ, ǹ tɛ́ n kyɩ lékã̂h pɩ yɔ̃lɛ yɔ́ yõ nɛ̂-á pè n ye Wólívî yèh yɔ̃lɩlɛ. 38 Tɛ́ à tɔkɔ séngbɔ̃́ púsɔ́ tyɩ́, no pól n pɔ nóhnɔ́ pɩ ǹ tyɩ́ Liyel wɔ̀kɔ̀ ǹgbɛ̃ kéntáhkɩ̀ sɔkɔ.

22

Nsyifunɔ yõ̀tãm Yesu tyɩ́ yo syɩ

1 Búrn sɛ̃̀-ǹkɛ̃̂ syáh nɛ̂-á pè n ye Pakɩlɛ, képah déntɛnɔ sɔkɔ, 2 sárká wìlkìpu yõ̀tãm ǹgbnɔ, ànɛ̂ Liyel ǹgbò wɛ̃̀kɩ̀ kwɔ́pú sõ̀ mɛ syɔ̃̀-ǹsahlɛ n yah n kɔ̃, pǎh kɩ pɩ sɔ̃́, tɛ́ Yesu ko mɔ n pi. Tɛ́ névye yah tíkí sõ̀ mɛ pè tɛ̃.

Yudasɩ vìnɔ́lɛ Yesu náh

3 Tɛ́ légbĩ́nɛ, sétã̀n yõ̀tɛ̃̀ de Yudasɩ sɔkɔ nɛ̂-á pè n ye Yisikariyɔtɩlɛ. Yesu tõ̀ sã́hpú nɛ́pĩ̂ gbɔ̃nimí sɔkɔ nɛy yɔ́ ye sõ̀ ǹnɛ. 4 À mɛ sɔkɔ, à kyɩ yo sárká wìlkìpu yõ̀tãm ǹgbnɔ, ànɛ̂ Liyel wɔ̀kɔ̀ ǹgbɛ̃ kyɔ̀mɩ̀pu yõ̀tãm tyɩ́, wǎh nɛ Yesu tɛ̃ pè kɔ̃ n pi dùkù nɛ̂nɛ. 5 Képah sɔkɔ, kè nɔ pé tyɩ́. Pè mɛ yo sah núkú yõ nɛ ńkɛ̃́, páh kɩ pɔ́lɛ à kɔ̃. 6 Yudasɩ mɛ fɛ̃ syi, tɛ́ tyah ké wɛ́npɩ-ńsahlɛ n yah n kɔ̃, wǎh pɩ sɔ̃́, tɛ́ Yesu dahbɩ n pi pé gbõ̀, névye pɩ̃́-ńkɛ̃̂ sɔkɔ.

Yesu pè kɔ̃ pè Pakɩ yõke tɛ̃̀-ǹsah yah

7 Búrn sɛ̃̀-ǹkɛ̃̂ syáh sṍ-á pɔ nɔ, nɛ̂ sɔkɔ-á sõ̀ Pakɩ képyɛ́nɩ̀ kɩ n ko n pi, 8 Yesu mɛ Pyɛrɩ ànɛ̂ Nsyɔ̃ tɛkɩ mɔ nɛ, pè kyɩ Pakɩ syáh yõke tɛ̃̀-ǹsah yah sah yõ yõ tɛ̃̀nɛ. 9 Pè mɛ à piki yah nɛ, ńyãh sɔkɔ se à mɛ ké tyɩ́ nɛ, pé kyɩ kè pɩ nɩ? 10 À mɛ yo pé tyɩ́: «Yé yah, yáh kɩ n de kwil sɔkɔ gbĩ́ nɛ̂nɛ, yé kɩ dĩ́ yɔ́ yohnɩ, à kɩ mɛ ni pĩ́n twah. Yé ǹ sõ̀ tɛ̃. Wàh kɩ kyɩ de kéte nɛ̂ sɔkɔ, yé de nɛ́npɔ́. 11 Yé mó yo kététɛ̃̀ tyɩ́ nɛ, kwɔ́-ò-á yo nɛ ńkɛ̃́, wɔ̀kɔ̀ nɛ̂ sɔkɔ se pé kɩ pɔ yõke yõ n pi ànɛ̂ pé tõ̀ sã́hpúlɛ nɩ? 12 Képah sɔkɔ, à kɩ yĩ̂nyõ wɔ̀kɔ̀ sɔkɔ táh ǹgbɛ̃ yɔ́lɛ yé wɛ̃kɩ, gbõ̀ vi vyɔ́ póllɛ kɩ sɔkɔ. Nɛ́npɔ́ sɔkɔ ye, yé kɩ pɩ Pakɩ syáh yõkelɛ.» 13 Képah tɛ̃̀nɛ, pè mɛ sɔkɔ. Yesu-á kè yo sɔ̃́ pé tyɩ́, pè mó ńtyɩ̃́nɔ kyɩ ké pól wɛ sɛ̃́. Pè mɛ Pakɩ syáh yõke pɩ nɛ́npɔ́.

Yesu yõke yṍnɔ́ tɛ́ynɛ

14 Yõke yõ gbĩ́-á pɔ nɔ, Yesu ànɛ̂ ǹ tɛ̃̀ntõbe-á pɔ tɛ̃ yõke yah sɔkɔ gbĩ́ nɛ̂nɛ, 15 à mɛ yo pé tyɩ́: «Mé sõ̀ mɛ ké tyɩ́ náhnáh nɛ, mé Pakɩ yõke mɛ̀ yõ yélɛ, mé mó pyě de yèvyãhrɩ sɔkɔ. 16 Ńkɛ̃́, mé kélɛ n yo yé tyɩ́ nɛ: mé náh tɔ̃ Pakɩ yõke mɛ̀ yõ n yah n pi fɔ́ɔ́, kɩ kyɩ syɩ ké tyi pɩ́ntũnɔ tyɩ́ Liyel yõ̀tɔ̃rɩ́ sɔkɔ.» 17-18 Képah sɔkɔ, à mɛ dìvɛ̃ wɔ wɔ kwâh tɔkɔ dìvɛ̃nɛ ké sɔkɔ, à wɛkɩ Liyel tyɩ́, tɛ́ yo pé tyɩ́: «Mé kélɛ n yo yé tyɩ́ nɛ: à tɔkɔ núkúnúkú tyɩ́, mé náh tɔ̃ dìvɛ̃ wɔ n yah n pi fɔ́ɔ́, kɩ pɔ syɩ Liyel tɔ̃́rɩ́ pɔ́nɔ́ tyɩ́. Képah ye, yé syi kélɛ, yé wɔ dibi wɛ̃ tyɩ́.» 19 Képah náh, à mɛ búrn tɔkɔ, tɛ́ wɛkɩ Liyel tyɩ́, tɛ́ kè kwɔkɩ dibi pè kɔ̃, tɛ́ yo pé tyɩ́: «Ńyɔlɛ, ńmɔ wil ye, nɛ̂-á kɩ kɔ̃ yépi yĩnnɛ. Yé sɛ̃́ntɛ̃̀nɛ n pɩ, sɔ̃́-á mé n pɩ kélɛ. Képah sɔkɔ, yé dyɔ kɩ n kwnɛ ńmɔ tyɩ́lɛ.» 20 Yõke yṍntɛnɔ náh, à tɔ̃ dìvɛ̃ tɔkɔ, à pè kɔ̃ sɛ̃́ntɛ̃̀ ólɛ, tɛ́ yo pé tyɩ́: «Ńyɔlɛ, ńmɔ tṍ ye, nɛ̂-á kɩ kwɛ yépi yĩnnɛ, kɩ pɩ yégbékè kwrɔ́nmɔnɔ késã́nnɛ Liyel ànɛ̂ névye wrɔ́. 21 Ǹtɛ, yé yah, névi nɛ̂-á kɩ n vi n pi ńmɔ náh, ǹmɔ tɔ mɛ n yõ ńnɛ fɩ̃́ núkú. 22 Névi Pi kɩ ku, sɔ̃́-á Liyel yah tɔkɔ kélɛ. Ǹtɛ, névi nɛ̂-á kɩ n vi n pi ǹ náh, pèkè kɩ pɩ ǹmɔ tyɩ́lɛ.» 23 Képah tɛ̃̀ sɔkɔ, pè tyah wɛ̃nɛ n piki n yah nɛ, pépi tɛ̃̀ sɔkɔ nɛ̂ se kɩ n pɩ n pi képahlɛ nɩ?

Nɛ̂ tɛ̃̀ kal?

24 Képah náh, pè mɛ tyah, à yékã̂blɛ n pɩ. Pè sõ̀ mɛ ké tyɩ́ nɛ, pé pɩ̃ nɛ̂ tɛ̃̀-á kal pépi sɔkɔ. 25 Képah sɔkɔ, Yesu mɛ yo pé tyɩ́: «Kèkõyṍ kwlo yõ̀tãm ńkɛ̃́nɛ pé tɔ̃́rɩ́lɛ n sah sé yõ, ànɛ̂ tɔ̃́rɩ́-á mɛ nónó gbõ̀, pépi n nɛ mɛ ké tyɩ́ nɛ, no pé yĩ́ngbɩ́lɛ n yo. 26 Ǹtɛ, yépi tɛ̃̀ tyɩ́ náh yɩ̃nɛ kè pɩ sɛ̃́. Nɛ̂-á yah tɛ̃̀nɛ yépi sɔkɔ, ǹmɔ pyě yɩ̃nɛ à pɩ yé pól gbɛ̃̀ sɔ̃́. Yõ̀tɔ̃rɩ́-á mɛ nɛ̂ gbõ̀, ǹmɔ pɩ yé pól tõ̀npɩ sɔ̃́. 27 Yépi tɛ̃̀ tyɩ́, névi nɛ̂-á tɛ̃ yõke yah, ànɛ̂ nɛ̂-á n tɔkɔ n kɔ̃ kélɛ, nɛ̂ tɛ̃̀ kal pépi sɔkɔ? Nɛ̂-á tɛ̃ yõke yah, ǹmɔ náh di? Ǹtɛ, képah fyé yõ, ńmɔ mɛ yépi wrɔ́ sɔkɔ tõ̀npɩ sɔ̃́. 28 Yépi tɛ̃̀ wɔlɛ, yépi ye sõ̀ mɛ ńmɔlɛ ń yèvyãhrɩ pɩ́-ńtã̂n sɔkɔ. 29 Képah ye, ńmɔ sú-á tɔ̃́rɩ́lɛ ń kɔ̃ sɔ̃́, ńmɔ tɔ kɩ kélɛ yé kɔ̃ sɛ̃́. 30 Képah sɔkɔ, yé kɩ pɔ n yõ, tɛ́ kɩ n wɔ ńmɔlɛ fɩ̃́ núkú ń yõ̀tɔ̃rɩ́ sɔkɔ. Ànɛ̂ yé kɩ pɔ kɔ̃ tɛ̃ yõ̀tɔ̃rɩ́ klǒ yõ, kɩ tukey tuke Yisrayel névye tĩ̀nnɔ gbɔ̃ninɔ́ yõ.»

Yesu nɛ, Pyɛrɩ-á kɩ pɔ ǹ vyãh kɔ̃lɩ nɛ, pé náh pé pɩ̃

31 Képah náh, Yesu yo Simɔ Pyɛrɩ tyɩ́: «Simɔ, Simɔ! Sétã̀n yõ̀tɛ̃̀ ye ké wɛ̃̀kɩ̀ yah kɔ̃ nɛ, pé yé fɛ, sɔ̃́-á sèmukɔlɛ pè n fɛ gbɛ́y sɔkɔ. 32 Tɛ́ mé mɛ Liyel ni á tyɩ́ nɛ, á Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ káh tɛ̃ syi á tyɩ́. Tɛ́, wâh á syɩ pɔ ńmɔ tyɩ́ gbĩ́ nɛ̂nɛ, sṍrélɛ n mɔ yé no sɔkɔ.» 33 Wǎh yo sɛ̃́, Pyɛrɩ mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ, péwɔ tɛ̃̀ wɔlɛ, kàh kɩ sɔ̃́ n pɩ wɔ̀kɔ̀npèkè sɔkɔ dénɔ́lɛ, képah náh pɩ, kũnɛ, péwɔ-á mɛ pé vi sah kɩ de ǹnɛ sépi pól sɔkɔ. 34 Ǹtɛ, Yesu mɛ yo ǹ tyɩ́: «Pyɛrɩ, mé kélɛ n yo á tyɩ́ nɛ: kwɛy lékã̂h sɔkɔ, sénpɛ náh tɔ̃̌nɩ̀ mɛ n gbo n pi, tɛ́ á kɩ mɛ á vyãh kɔ̃lɩ tɛ gbáhyɩ̃́ tɔ̃́nɔ́ nɛ ńkɛ̃́, á náh ńmɔ pɩ̃.»

Mɛ́fwókwâh tyɩ́lɛ

35 Képah náh, Yesu mɛ yo pé tyɩ́: «Ńmɔ-á sõ̀ yé tõ gbĩ́ nɛ̂nɛ, tɛ́ yo yé tyɩ́ nɛ, yé sɔkɔ pɔ́, ànɛ̂ pilki, ànɛ̂ lékyêh kɛ̃́nɛ, kwâh yɔ́ se kyɩ tɛkɩ yé tyɩ́?» Pè mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ, kwâh yɔ́ náh tɛkɩ. 36-37 Képah sɔkɔ, à mɛ yo pé tyɩ́: «Mé kélɛ n yo yé tyɩ́ nɛ: wɛy nɛ̂-á wãrkɩ ńmɔ tyɩ́ sɔkɔ nɛ ńkɛ̃́, pè à mɔ kõ tyípêl pɩ́pú wrɔ́, képah kɩ n pɩ n tũ n pi. Tyi nónó-á yo sah ńmɔ tyɩ́ sɔkɔ, sé pɩ gbĩ́ mɛ nɔ n tɛ. Képah ye núkúnúkú tɛ̃̀ wɔlɛ, pɔ́-à kɩ mɛ nɛ̂ tyɩ́, tɛ̃̀ kè tɔkɔ. Ànɛ̂ képah núkú-ó ye: Pilki-à kɩ mɛ nɛ̂ tyɩ́, tɛ̃̀ kè tɔkɔ. Tɛ́ kèkírkì-à kɩ n knɛ nɛ̂ tyɩ́, tɛ̃̀ ǹ fwɔ̀mɔ̀-ǹgbɛ̃ yãm kèyǎh dwe.» 38 Képah sɔkɔ, tõ̀ sã́hpú nɛ, à yah, kèkîrnnɔ nínɔ́-á yɔ̀. À mɛ nɛ, kǎh yɩ̃nɛ.

Yesu nírí pɩ́nɔ́lɛ Wólívî yèh yɔ̃lɩ yõ

39 Képah náh, Yesu mɛ wil sɔkɔ Wólívî yèh yɔ̃lɩ yõ, wǎh dar tɛ n kyɩ n pɔ sɔ̃́. Tɛ́ ǹ tõ̀ sã́hpú mɛ ǹ sõ̀ tɛ̃. 40 Wǎh yĩni tɛ̃ nɛ́npɔ́ gbĩ́ nɛ̂nɛ, à yo pé tyɩ́ nɛ, pè Liyellɛ n ni, mɔ́nyahnɔ káh pɔ tɛ̃ wɛ pé tyɩ́. 41 Képah náh, à gbɛ mɔ tɛ̃ pélɛ fɩ́ɩ́ kwéy, dáhkɩ̀ mínnɔ́ kɛ núkú yĩ́níntɛ̃-ńsah kénkɔ̃lɛ. Tɛ́ gbètukunɔ di, à nírílɛ n pɩ, 42 mɛ n yo nɛ: «Bɔ̌, wáh kɩ mɛ ké tyɩ́, yèvyãhrɩ mɛ̀ wrɔ́ gbɛ mɔ ńmɔlɛ. Ǹtɛ, kè káh pɩ ńmɔ dyɔ dyɔ tɛ̃̀nɛ. Áwɔ dyɔ dyɔ tɛ̃̀ ó pɩ.» [ 43 Légbĩ́nɛ, yĩ̂nyõ tɛ̃ntõ̀ yɔ́ wil ǹ yah, à pɔ tǎhkɩ̀lɛ à kɔ̃. 44 Tɛ́ Yesu min sõ̀ mɛ yèvyã̀hnpèkè sɔkɔ. À tɔ̃ wãn mɔ Liyel nínɔ́ yõ. Ǹ wil myèh pɔ pɩ tṍkwîl sɔ̃́, à n kwɛ sétáh.] 45 Wǎh nírí pɩ tɛ gbĩ́ nɛ̂nɛ, à yuku kyɩ ǹ tõ̀ sã́hpú tnɔ̂. À kyɩ nɛ yah, pè mɛ n dɔ yèkwɔrɩ kwlɔ́nɔ́ tɛ̃̀ tyɩ́. 46 À yo pé tyɩ́: «Kwâh nɛ̂ pɩ, tɛ́ yé n dɔ sɛ̃́? Yé yuku Liyellɛ n ni, mɔ́nyahnɔ káh pɔ tɛ̃ wɛ yé tyɩ́.»

Yesu tɛ̃́nɔ́lɛ

47 Yesu mɛ wɛ́kɩ́nɔ́ sɔkɔ sɛ̃́, tɛ́ Yudasɩ nɛ̂-á ǹ tõ̀ sã́hpú nɛ́pĩ̂ gbɔ̃nimí sɔkɔ yɔ́lɛ, ǹmɔ tɔ́wû yɔ́ yah tɛ̃ pɔ wil mɔ ǹ yõ. Tɛ́ nɔ de ǹnɛ nɛ, pé à pɔrɩ tɛ̃, pé wɛkɩ ǹ tyɩ́. 48 Ǹtɛ, Yesu mɛ yo ǹ tyɩ́: «Yudasɩ, pɔ́rɩ́ntɛ̃nɔ sɔkɔ se á kɩ dɛ mɔ Névi Pi gbàhlɛ?» 49 Nónó-á sõ̀ mɛ Yesulɛ, pǎh pɔ kè kyɔmɩ à pɩ̃ tir nɛ̂-á kɩ pɔ n pɩ n pi, pè yo Yesu tyɩ́ nɛ, pépi Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃, pé se kèkîrnnɛ n dɛ no tyɩ́ nɩ? 50 Tɛ́ sárká wìlkìpu yõ̀tɛ̃̀ tõ̀npɩbɩ nónó-á sõ̀ mɛ, Yesu tõ̀ sã́hpú sɔkɔ nɛy yɔ́ núkú ǹ kèkírkìlɛ pépi sɔkɔ yɔ́ gbõ̀yõ̀ sõ̀ níkí wɛ kõ kãm. 51 Képah sɔkɔ, Yesu mɛ yo pé tyɩ́: «Yé yĩn sɛ̃́.» Tɛ́ tũ dĩ́ mɛ̀ níkí tyɩ́, kè mɛ tyɛ.

52 Képah sɔkɔ, sárká wìlkìpu yõ̀tãm, ànɛ̂ Liyel wɔ̀kɔ̀ ǹgbɛ̃ kyɔ̀mɩ̀pu yõ̀tãm, ànɛ̂ yèwàhnɩ̀ nónó-á sõ̀ pɔ Yesu tɛ̃́-ńsah, à yo pé tyɩ́: «Yé pɔ ńmɔ tyɩ́ kèkîrn ànɛ̂ léplólɛ kèlékɛ̃ névi sɔ̃́ ńnɛ nɩ? 53 Ǹtɛ, swɔ̃ swɔ̃ póllɛ, mé sõ̀ ńkɛ̃́nɛ n nɛ n mɛ yélɛ Liyel wɔ̀kɔ̀ ǹgbɛ̃ kéntáhkɩ̀ sɔkɔ, yé náh ń tɛ̃. Tɛ́ yépi gbĩ ye sɛ núkúnúkú, ànɛ̂ sétõ tǎhkɩ̀ pɩ gbĩ́nɛ fɛ̃́ntũ̂ sɔkɔ.»

Pyɛrɩ ǹ vyãh kɔ̃lɩ nɛ, pé náh Yesu pɩ̃

54 Képah náh, pè Yesu tɛ̃, à sɔkɔ ǹnɛ sárká wìlkìpu yõ̀tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ kéte. Pyɛrɩ sõ̀ mɛ pé sõ̀ tɛ̃ n kɔ pélɛ fɩ́ɩ́. 55 Pè sõ̀ mɛ nyàh mɔ kéte nɩyṍ, mɛ kɔ̃ tɛ̃ wɛ̃ tyɩ́, tɛ́ Pyɛrɩ tɔ sõ̀ mɛ pélɛ nyàh yah sɔkɔ. 56 Képah sɔkɔ, tõ̀npɩ pi yɔ́ à wɛ kɔ̃́ntɛ̃̀nɔ́lɛ nyàh yah, tɛ́ à gbah yah díkídíkí, tɛ́ nɛ, dĩ́ mɛ̀ tɔ-á sõ̀ mɛ Yesulɛ. 57 Wǎh yo sɛ̃́, Pyɛrɩ mɛ ǹ vyãh kɔ̃lɩ pi tyɩ́ nɛ, pé náh à pɩ̃ dɛ́. 58 Dǒ kwéy, dĩ́ yɔ́ tɔ̃ à wɛ, tɛ́ nɛ, ǹmɔ tɔlɛ, kénɛ no sɔkɔ nɛy yɔ́-á ǹnɛ. Képah tɛ̃̀nɛ, Pyɛrɩ mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ ńkɛ̃́, pé sɔkɔ nɛy náh péwɔlɛ. 59 Képah náh, lɛ́rɩ́ núkú kénkɔ̃ sɔ́kɔ́ntɛnɔ náh, dĩ́ yɔ́ tɔ̃ kè gbah yo nɛ ńkɛ̃́, yékã̂b náh mɛ ké sɔkɔ, dĩ́ mɛ̀ tɔ-á sõ̀ mɛ ǹnɛ, Kalile nɛy-á ǹnɛ dò. 60 Képah sɔkɔ, Pyɛrɩ mɛ ǹ syɩ yo ǹ tyɩ́ nɛ ńkɛ̃́, péwɔ náh mɛ ǹ wɛy mɛ̀ syɩ́kɩ́-ńsah wɛ dɛ́ dĩ́. Nɛ́npɔ́ swɔ, Pyɛrɩ mɛ képah yónɔ́ sɔkɔ sɛ̃́, tɛ́ sénpɛ gbo. 61 Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu mɛ ǹ yah vi Pyɛrɩ yah díkídíkí. Képah sɔkɔ, Pyɛrɩ dyɔ núkú to kõ ǹ wɛy mɛ̀nɛ, wǎh sõ̀ nɛ̂ yo ǹ tyɩ́ nɛ, sénpɛ-à kɩ pópó n gbo kwɛynɛ, wǎh kɩ mɛ ǹ vyãh kɔ̃lɩ tɛ kɛ tɔ̃́nɔ́ nɛ ńkɛ̃́, pé náh péwɔ pɩ̃. 62 Kǎh pɩ sɛ̃́, à mɛ wil kégbɔ́, à kyɩ nàhnpɩ̃ gbní kah gbo.

Yesu gbyɔ̀nɔ́ ànɛ̂ ǹ kònɔ́lɛ

63 Képah sɔkɔ, Yesu-á sõ̀ mɛ díbí nónó gbõ̀, pè sõ̀ mɛ kṍlɛ ǹnɛ n ko, tɛ́ mɛ ǹnɛ n syɩkɩ gbõ̀nkukelɛ. 64 Pè sõ̀ mɛ ǹ yah pukubi, tɛ́ mɛ n yo ǹ tyɩ́ nɛ, à sãh pɩ̃, névi nɛ̂-á mɩ ǹnɛ. 65 Tɛ́ tɔ̃ mɛ ǹnɛ n gbyɔ wɛ̀ntùkùnì náhnáhlɛ.

Yesulɛ Nsyifunɔ tukey tùkèpu yah sɔkɔ

66 Képah náh, tyah-á dal, Nsyifunɔ yèwàhnɩ̀, ànɛ̂ sárká wìlkìpu yõ̀tãm ǹgbnɔ, ànɛ̂ ǹgbò wɛ̃̀kɩ̀ kwɔ́pú wɛ̃ tuke mɔ. Pè mɛ pɔ Yesulɛ pé tukey tùkè-ǹsah ǹgbɛ̃ sɔkɔ, 67 tɛ́ yo ǹ tyɩ́ nɛ, ǹmɔ-à kɩ nɛ Kristalɛ, Liyel nɛy tɛ́kɩ́nmɔnɔlɛ, à kè yo pé syah. À mɛ yo pé tyɩ́: «Máh kɩ kè yo yé syah, yé náh n sɛ̃ n pi ké yõ. 68 Ànɛ̂ máh kɩ se yélɛ n piki n yah, yé náh vi mɔ n pi ń tyɩ́. 69 Ǹtɛ, à tɔkɔ núkúnúkú tyɩ́, Névi Pi kɩ kɔ̃ tɛ̃ tyi pól Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Liyel gbõ̀yõ̀ sõ̀lɛ.» 70 Képah sɔkɔ, pé pól núkú yo nɛ, ǹmɔ tɛ̃̀ tyɩ́, ǹmɔ-á Liyel pilɛ kɛ̀? Yesu mɛ yo pé tyɩ́: «Yépi ńtɛ̃ ye kè yo tɛ nɛ ńkɛ̃́, ńmɔ-á dò.» 71 Képah tɛ̃̀nɛ, pè nɛ, tàrfyɔ̀ nɛ̂ tɛ̃̀ se tɔ̃ pé kɩ n yah n kɔ̃ nɩ? Pépi ńtɛ̃-á kɩ noh, à kè yo ǹ vyãhlɛ.

23

Pè kyɩ Yesulɛ Pilatɩ tyɩ́

1 Képah náh, pé pól mɛ yuku, à Yesu tɛ̃ kyɩ Pilatɩ tyɩ́. 2 Nɛ́npɔ́ sɔkɔ, pè tyah lékàhlɛ ǹnɛ n kɔ̃ nɛ, páh dĩ́ mɛ̀ kyɔmɩ wɛ, à mɛ pé kwil névye yõlɛ n yɩkɩ, mɛ pélɛ n yĩni n mɔ mɔ́rɩ́ mɔ́nɔ́lɛ yõ̀tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Sesarɩ tyɩ́. Tɛ́ ǹmɔ ńtɛ̃-á mɛ n yo nɛ ńkɛ̃́, péwɔ-á yõ̀tɛ̃̀nɛ, nɛ̂-á sõ̀ Liyel nɛ, páh kɩ tɛkɩ mɔ. 3 Képah sɔkɔ, Pilatɩ mɛ à piki yah nɛ, ǹmɔ se Nsyifunɔ yõ̀tɛ̃̀nɛ nɩ? À mɛ yo ǹ tyɩ́: «Áwɔ ye yo kélɛ.» 4 Pilatɩ mɛ yo sárká wìlkìpu yõ̀tãm ànɛ̂ no pól tyɩ́ nɛ, péwɔ náh tir yɔ́ wɛ dĩ́ mɛ̀ tyɩ́ póllɛ, nɛ̂-á yɩ̃nɛ lékàhlɛ ǹ kɔ̃́nɔ́lɛ. 5 Ǹtɛ, pè tɔ̃ mɛ kè gbah yo tũ nɛ ńkɛ̃́, wǎh mɛ névyelɛ n kwɔ nòhnɩ̀-ǹkɛ̃̂nɛ, Yude tã̀ntã̀n pól sɔkɔ. Kalile kwil sɔkɔ-á à tyah kélɛ fɔ́ɔ́, à pɔ de ásõ̂.

Pè kyɩ Yesulɛ Yerɔdɩ tyɩ́

6 Pilatɩ-á képah noh ńyãh sɔkɔ, à píkínyahnɔ pɩ nɛ, Kalile nɛy se dĩ́ mɛ̀nɛ nɩ? 7 Wǎh fyɔ̀ ǹ wìl-ǹsah tyɩ́ noh, tɛ́ pɩ̃ nɛ, Yerɔdɩ-á nɛ́npɔ́ yõ̀tɛ̃̀nɛ, à núkú à tɛkɩ mɔ ǹmɔ kɔ̃. Tɛ́ kè mó pɔ yɩ̃nɛ Yerɔdɩ sõ̀ mɛ Yerusalɛmɩ kénɛ sèpĩ̀n sɔkɔ. 8 Kè pɩ di mónɔ́lɛ, Yerɔdɩ sõ̀ mɛ Yesu tyɩ́ yónɔ́lɛ n nohnɩ, tɛ́ mɛ ké tyɩ́ nɛ, pé à wɛ à nɛ n mɛ gbǐl yɔ́lɛ n pɩ. Képah ye, wǎh à wɛ, kè pɩ nɩ̀vɩ̀ ǹgbɛ̃nɛ ǹ tyɩ́. 9 À mɛ à gbah piki yah náhnáh, tɛ́ Yesu náh dahbɩ wilki ǹ tyɩ́. 10 Képah sɔkɔ, sárká wìlkìpu yõ̀tãm ǹgbnɔ ànɛ̂ Liyel ǹgbò wɛ̃̀kɩ̀ kwɔ́pú sõ̀ mɛ nɛ́npɔ́, tɛ́ mɛ lékàhlɛ ǹnɛ n kɔ̃ fɔ́ɔ́ képékèyɔ̂. 11 Yerɔdɩ ànɛ̂ ǹ sràsyíbí-á kṍlɛ à ko, tɛ́ mɛ à yilɔ tɛ gbĩ́ nɛ̂nɛ, pè mɛ yõ̀tɔ̃rɩ́ fwɔ yɔ́ mɔ à kɔ̃, tɛ́ pé syɩ à tɛkɩ mɔ Pilatɩ kɔ̃. 12 Pilatɩ ànɛ̂ Yerɔdɩ sõ̀ mɛ wɛ̃ sépɛ́bɩ́lɛ ǹgbòlɛ, tɛ́ lésõlɛ, pè kódírí toh.

Pè Yesu gbàh dɛ mɔ kũ kɔ̃

13 Képah sɔkɔ, Pilatɩ sárká wìlkìpu yõ̀tãm ǹgbnɔ, ànɛ̂ kwil yahtãm, ànɛ̂ névye ye tuke, 14 tɛ́ yo pé tyɩ́: «Yé dĩ́ mɛ̀ tɛ̃ pɔ, tɛ́ nɛ, wǎh mɛ névye yõlɛ n yɩkɩ. Ǹtɛ yah, yépi tɔ yĩ́ yah ye mé piki yah ǹnɛ. Mé náh tir yɔ́ ńtɛ̃ wɛ ǹ tyɩ́, yáh nónónɛ n yo n sah ǹ yõ, nɛ̂-á yɩ̃nɛ lékàhlɛ ǹ kɔ̃́nɔ́lɛ. 15 Yerɔdɩ ńtɛ̃ tɔ náh tir yɔ́ wɛ ǹ sɔkɔ, wǎh sɔ̃́npɩ́ ǹ syɩ à tɛkɩ mɔ ápi kɔ̃. Kǎh pɩ sɛ̃́, dĩ́ mɛ̀ náh tir yɔ́ ńtɛ̃ pɩ nɛ̂-á yɩ̃nɛ kũnɛ. 16 Képah ye, mé kɩ à ko yèfõhlɛ, tɛ́ kɩ à fĩn mɔ.»

[ 17 Tɛ́ Pakɩ syáhnɔ́ pól sɔkɔ, Pilatɩ sõ̀ yɩ̃nɛ à wɔ̀kɔ̀npèkè sɔkɔ névi yɔ́ fĩn mɔ pè kɔ̃.] 18 Képah tɛ̃̀nɛ, pé pól tyah n kwrɔ n gbo n mɔ nɛ, à dĩ́ mɛ̀ ko mɔ, à mó Barabasɩ fĩn mɔ. 19 Tɛ́ Barabasɩ sõ̀ mɛ dáhnmɔnɔlɛ wɔ̀kɔ̀npèkè sɔkɔ kèlékɛ̃ tir yɔ́ yõ, nɛ̂-á pɩ kwil sɔkɔ, ànɛ̂ nɛ́kókè mɔ́nɔ́lɛ. 20 Tɛ́ Yesu fĩ́nnmɔ dékè-á sõ̀ mɛ Pilatɩ tɛ̃, à tɔ̃ ǹ syɩ kè tɔ̃ yo pé tyɩ́. 21 Ǹtɛ, pè tɔ̃ gbo mɔ nɛ ńkɛ̃́: «À syɩ dahnɩ yõ! À syɩ dahnɩ yõ!» 22 Pilatɩ mɛ tɔ̃ wɛy tɔkɔ kɛ tɔ̃́-òlɛ, à yo pé tyɩ́ nɛ, tyítúkù nɛ̂ se à pɩ nɩ? Péwɔ náh tir yɔ́ ńtɛ̃ wɛ ǹ sɔkɔ, nɛ̂-á yɩ̃nɛ kũnɛ. Képah-á, páh kɩ à ko yèfõhlɛ, tɛ́ kɩ à fĩn mɔ. 23 Ǹtɛ, pè mɛ yɔ̃ sɔkɔ kélɛ n kah n yo náhnáh nɛ ńkɛ̃́: «À syɩ dahnɩ yõ.» Képah tɛ̃̀nɛ, pé kàhngbonmɔnɔ pɔ tɛ̃ wɛ Pilatɩ tyɩ́. 24 Képah sɔkɔ, à mɛ kè yah tɔkɔ nɛ, nɛ̂-á pè n yah n kɔ̃, képah-á kɩ pɩ pé tyɩ́. 25 Dĩ́ nɛ̂-á sõ̀ pè dah mɔ wɔ̀kɔ̀npèkè sɔkɔ, kèlékɛ̃ yɔ́ ànɛ̂ nɛ́kókè mɔ́nɔ́ yĩnnɛ, ǹmɔ nɛ̂-á sõ̀ pè n yah n kɔ̃ ǹ tyɩ́, à ǹmɔ fĩn mɔ, tɛ́ Yesu pɩ pépi dyɔ yĩ́ĩ́ tɛ̃̀nɛ.

Pè Yesu syɩ dahnɩ yõ

26 Képah sɔkɔ, pǎh Yesu tɛ̃ n sɔkɔ syɩ́-ńsah gbĩ́ nɛ̂nɛ, pè Sirɛnɩ kwil dĩ́ yɔ́ yohnɩ, pè n ye Simɔlɛ. À mɛ wil swãh, mɛ n de Yerusalɛmɩ. Pè mɛ ǹmɔ tɛ̃ Yesu dahnɩnɛ, à twah mɔ nɛ, à ǹ sõ̀ tɛ̃. 27 Tɛ́ tɔ́wû ǹgbɛ̃ sõ̀ mɛ n yuku ǹ náh, à tahlɩ syɔ́ tyɩ́ nónó-á sõ̀ mɛ n gbo pé gbã̀nnɛ n kõhlɩ pé nɩ yõ yèkwɔrɩ tɛ̃̀ tyɩ́ Yesu yĩnnɛ. 28-29 Képah sɔkɔ, Yesu mɛ ǹ yah vi pé tĩ̀nnɛ, tɛ́ yo pé tyɩ́: «Sèpĩ̀n yísyɔ́ mɛ n pi, névye kɩ pɔ tyah n yo nɛ, yõ̀bènɔrɩ-á mɛ píkã́n syɔ́ tyɩ́, ànɛ̂ nónó-á pè náh pi dubi yah, ànɛ̂ pè náh yã́nnɛ piri kɔ̃ yah. Képah ye Yerusalɛmɩ syɔ́, yé káh nɛ n gbo ńmɔ yĩnnɛ. Yé nɛ n gbo yé gblɔ̌y, ànɛ̂ yé wɛ̃́npì yĩnnɛ. 30 Ké légbĩ́nɛ, névye kɩ pɔ tyah n yo tlɛy tyɩ́ nɛ, sè syɩkɩlɩ pé yõ. Tɛ́ kɩ yo ymɔ tyɩ́ nɛ, sè vike tũ pé yah. 31 Ǹtɛ, pàh séswɔ́npõ̀lɛ n pɩ sɛ̃́, séswɔ́nkɔ̀kɔ̀ wɔ tyɩ́ kɩ pɔ n pɩ n pi sɔ̃́?» 32 Tɛ́ pè sõ̀ mɛ tyípêl pɩ́pú nɛ́pĩ̂ nímí tɔ tɛ̃ kyɩ, nónó-á kɩ kyɩ n ko n mɔ n pi ànɛ̂ Yesulɛ wɛ̃ tyɩ́.

33 Pǎh kyɩ yĩni tɛ̃ fɩ̃́ yɔ́, ńyãh-á pè n ye «Yõ̀gbèkè tyahlɛ», pè à syɩ dahnɩ yõ nɛ́npɔ́ ànɛ̂ tyípêl pɩ́pú nɛ́pĩ̂ nímí nɔ́pilɛ pé tyɩ́ tyɩ́ dahlɔ yõ. Núkú sõ̀ mɛ syɩ́nɔ́lɛ ǹ gbõ̀yõ̀ sõ̀, ní-ò mɛ syɩ́nɔ́lɛ ǹ gbɛ̃̀yɩ̃̀nɛ̀ sõ̀. 34 Légbĩ́nɛ, Yesu mɛ nɛ: «Bɔ̌, pǎh nɛ̂nɛ n pɩ, pè náh kè pɩ̃. Képah ye, á gblɔ̌y yɛ pé tyɩ́.» Képah náh, sràsyíbí mɛ ǹdan mɔ, à ǹ flɔ dibi wɛ̃ wrɔ́. 35 Névye sõ̀ mɛ yĩ́nntɛ̃̀nɔ́lɛ nɛ́npɔ́ mɛ n yah. Tɛ́ Nsyifunɔ yõ̀tãm wɔ sõ̀ mɛ kṍlɛ ǹnɛ n ko, mɛ yo tũ nɛ, wǎh névye túkù pwah mɔ, ǹtɛ à ǹ gblɔ̌y pwah mɔ mó kɛ̀, ǹmɔ-à kɩ nɛ̂ Kristalɛ, Liyel yáhntɔkɔnɔlɛ. 36 Sràsyíbí tɔ sõ̀ mɛ kṍlɛ ǹnɛ n ko, tɛ́ nɔ de ǹ tnɔ̂, à dìvɛ̃ yṍrénɔ́lɛ à kɔ̃, tɛ́ nɛ, 37 ǹmɔ-à kɩ nɛ̂ Nsyifunɔ yõ̀tɛ̃̀nɛ, à ǹ gblɔ̌y pwah mɔ kɛ̀! 38 Tɛ́ kè sõ̀ mɛ wã́rkɩ́nsyɩnɔlɛ Yesu yõ̀tah nɛ: «Ńyɔlɛ, Nsyifunɔ yõ̀tɛ̃̀ ye.»

39 Képah sɔkɔ, tyípêl pɩ́pú nónó-á syɩ dahlɔ yõ, pé sɔkɔ núkú sõ̀ mɛ Yesulɛ n gbyɔ nɛ, ǹmɔ kó Kristalɛ nɩ? À ǹ gblɔ̌y pwah mɔ, à mó pépi tɔ pwah mɔ! 40 Ǹtɛ, ǹ ní-ò mɛ wɛkɩ ǹ yõ, tɛ́ yo ǹ tyɩ́ nɛ, à kó Liyel yah tíkílɛ n pɩ nɩ, ǹmɔ nɛ̂-á mɛ kénɛ yèvyãhrɩ núkú mɛ̀ sɔkɔ? 41 Pépi tɛ̃̀ wɔ tyɩ́lɛ, pé yèvyãhrɩ pɩ́nɔ́ yah-á. Pé tyípɩ́nɔ́ kɔ̃lɩ-á n dyah pélɛ. Ǹtɛ, ǹmɔ tɛ̃̀ náh tir yɔ́ ńtɛ̃ pɩ pèkèlɛ. 42 Tɛ́ tɔ̃ ǹ syɩ yo Yesu tyɩ́: «Yesu, á dyɔ to n kõ ńmɔ tyɩ́lɛ, wâh pɔ á yõ̀tɔ̃rɩ́ sɔkɔ gbĩ́ nɛ̂nɛ.» 43 Yesu mɛ yo ǹ tyɩ́: «Kègbɩ yõ, mé kélɛ n yo n dal n mɔ á tyɩ́ nɛ: kwɛy mɛ̀ ńtɛ̃ sɔkɔ, á kɩ mɛ ńmɔlɛ Liyel fṍ sɔkɔ pal tɛ̃̀-ǹsah.»

Yesu kúnɔ́lɛ

44 Gbĩ̀ntɔ̃̀ pɔ̃́lɛ, gbĩ yah kwlɔ, fɛ̃́ntũ̂ mɔ kèkõyṍ pól sɔkɔ pópó, à pɔ syɩ gbèkãm gbĩ́ tyɩ́. 45 Nɛ́npɔ́ swɔ, fwɔ̀gbrǒkè nɛ̂-á Liyel wɔ̀kɔ̀ ǹgbɛ̃ fɔkɔ táh kõ kah, kè tɔ ké nɩyṍ. * 46 Yesu mɛ kah de syi nɛ ńkɛ̃́: «Bɔ̌, mé ń minnɛ n dahbɩ á gbõ̀.» Képah yóntɛnɔ náh, à ku. 47 Sràsyíbí lèkwɛ̌ yõ̀tɛ̃̀ dĩ́-á képah wɛ ńyãh sɔkɔ, à tyah Liyel yĩnnɛ n gbilki mɛ n yo nɛ, kègbɩ yõ, nɛ́gbɩ́-á sõ̀ dĩ́ mɛ̀nɛ. 48 Tɛ́ nónó pól-á sõ̀ mɛ pɔ yĩn tɛ̃ kélɛ n yah, pǎh kénɛ tyípɩ́nɔ́ wɛ sɛ̃́, pé pól sõ̀ mɛ pé gbã̀n kõhlɩ pé nɩ yõ mɛ n sɔkɔ. 49 Ànɛ̂ nónó pól-á sõ̀ Yesulɛ n pnɛ, à tahlɩ syɔ́ nónó pól-á sõ̀ wil Kalile kwil sɔkɔ, à pɔ ǹnɛ wɛ̃ tyɩ́, pé pól sõ̀ mɛ yĩn tɛ̃ fɩ́ɩ́, tɛ́ mɛ n yah.

Yesu yɩ̃́nɔ́lɛ diki sɔkɔ

50-51 Tɛ́ dĩ́ yɔ́ sõ̀ mɛ, pè n ye Yosɛfulɛ. À sõ̀ n wil Nsyifunɔ kwil yɔ́ sɔkɔ, nɛ̂ yĩn-á Arimatɩlɛ. Nsyifunɔ tukey tùkèpu sɔkɔ nɛy yɔ́ ye sõ̀. Tɛ́ pèpɔrɩ pɩ́-ò nɛ́gbɩ́ ye sõ̀ ǹnɛ. À náh sõ̀ n de pé no tɛ́lɔ́ tyi yáhntɔkɔnɔ, ànɛ̂ sé pɩ́nɔ́ sɔkɔ. Ànɛ̂, à sõ̀ mɛ Liyel tɔ̃́rɩ́ pɔ́nɔ́lɛ n syɩkɩ. 52 Ǹmɔ mɛ kyɩ wil Pilatɩ tyɩ́, à Yesu lékó ni ǹ tyɩ́. 53 Tɛ́ mɛ kyɩ à tiki mɔ dahnɩ yõ, tɛ́ fwɔlɛ à plo, à kyɩ dah mɔ diki yɔ́ sɔkɔ. Kénɛ diki sõ̀ tũ tɛkɩ sɔkɔ, tɛ́ lékó yɔ́ ńtɛ̃ náh tɔ̃̌nɩ̀ sõ̀ dah mɔ yah ké sɔkɔ. 54 Tɛ́ lésõlɛ, gblɔ̌y vìnsàhnɔ́ yòh ye sõ̀ Nsyifunɔ tyɩ́, dendal mɩ mɩ yòh yĩnnɛ. 55 Syɔ́ nónó-á sõ̀ wil Yesulɛ, Kalile kwil sɔkɔ, pè Yosɛfu sõ̀ tɛ̃ kyɩ diki yõ. Pè kyɩ diki yah mɔ, ànɛ̂ Yesu dáhnmɔ dùkùlɛ ké sɔkɔ. 56 Képah náh, pè pé syɩ to yuku kwil sɔkɔ, à kyɩ nɩrɩnɔ́, ànɛ̂ làsèkwěl pèplɔ yah sah lékó yĩnnɛ.

Tɛ́ mɛ mɩ, pé mɩ mɩ yòh sṍlɛ, sɔ̃́-á kélɛ Liyel tyi kõ̀nsàhnɔ́ sɔkɔ.

24

Yesu yúkúnwìlnɔ́lɛ diki sɔkɔ

1 Nsyifunɔ mɩ mɩ yòh-á sɔkɔ, ké dendal séngbɔ̃́ pú púlɛ, syɔ́ nɔ́pi yuku sɔkɔ diki yõ, pé nɩrɩ pèplɔ nɔ́pilɛ, pǎh sõ̀ nónó pɩ sah. 2 Pè kyɩ nɛ n yah diki yah dáhkɩ̀ mɛ pílntonɔlɛ. 3 Pǎh de diki sɔkɔ, pè náh kyɩ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu lékó wɛ. 4 Kǎh pɩ sɛ̃́, pé fɔkɔ fil. Pǎh mɛ képah sɔkɔ, díbí nɛ́pĩ̂ nímí yísyɔ́ wil pé yah, nónó wil flɔ-á sõ̀ mɛ n tɛ̃ pěrr. 5 Tíkí tɛ̃̀ tyɩ́, syɔ́ nɔ́pi pé yey sĩnki sétáh. Díbí nɔ́pi mɛ yo pé tyɩ́: «Kwâh nɛ̂ pɩ, tɛ́ nɛ̂-á min sɔkɔ, yé pɔ ǹnɛ n yah n kɔ̃ diki sɔkɔ? 6 À náh mɛ ásõ̂. À ye ǹ syɩ min wɛ. Wǎh lésõ mɛ Kalile sɔkɔ, tɛ́ nɛ̂ yo sah yé tyɩ́, yé yé dyɔ to kõ képahlɛ. 7 À náh lésõ nɛ ńkɛ̃́, Névi Pi-á yɩ̃nɛ à dahbɩ tyípêl pɩ́pú gbõ̀, wǎh yɩ̃nɛ à syɩ dahnɩ yõ, tɛ́ ǹ kúnɔ́ sèpĩ̀n tɔ̃́-ò sṍlɛ, à mó ǹ syɩ min sã́n wɛ di?» 8 Légbĩ́nɛ, syɔ́ nɔ́pi dyɔ núkú to kõ Yesu wɛynɛ. 9 Pè mɛ yal diki yõ, à kyɩ tyi nɔ́pi pól yãh tõ̀ sã́hpú nɛ́pĩ̂ gbɔ̃núkú syah ànɛ̂ no tɛ́lɔ́ póllɛ. 10 Makadala kwil Mari, ànɛ̂ Nsyan, ànɛ̂ Nsyakɩ yṹ Mari, ànɛ̂ syɔ́ nónó-á sõ̀ mɛ pélɛ, pépi ye yãh tyi nɔ́pilɛ Yesu tɛ̃̀ntõbe tyɩ́. 11 Ǹtɛ, kénɛ wɛlɔ sõ̀ mɛ pɩ tɛ̃ pé tyɩ́ sèmìrn sɔ̃́. Pé náh sɛ̃ sé yõ. 12 Kǎh pɩ sɛ̃́, Pyɛrɩ wɔ mó yuku to kyɩ diki yõ. Wǎh kɔ yah, à lékó flɔ ó wɛ. Ǹ gbã̀n du tir mɛ̀ pɩ́nɔ́ dùkùlɛ, à mɛ ǹ syɩ to yuku ǹ tĩ̀nnɛ.

Yesu ànɛ̂ tõ̀ sã́hpú nɛ́pĩ̂ nímínɛ Yemayusi kwil wɛ̃̀kɩ̀ yõ

13 Ké lésõ mɛ ólɛ, Yesu tõ̀ sã́hpú nɛ́pĩ̂ nímí sõ̀ mɛ n yuku kwil yɔ́ sɔkɔ pè n ye Yemayusilɛ. Kénɛ kwil ànɛ̂ Yerusalɛmɩ wrɔ́ sõ̀ mɛ lɛ́rɩ́nɔ́ nínɔ́ kɔ́-ńsahlɛ. 14 Tyi nónó-á pɩ, pè sõ̀ mɛ sépi yã́hnɔ́ sɔkɔ wɛ̃ tyɩ́. 15 Pǎh mɛ yã́hkɩ̀ ànɛ̂ wɛ̃ vìnmɔnɔ sɔkɔ gbĩ́ nɛ̂nɛ, Yesu mɛ pɔ kwrɔ mɔ pé sɔkɔ, à wɛ̃̀kɩ̀ pɩ núkúlɛ pélɛ.

16 Ǹtɛ, kè sõ̀ pɩ á kɩ nɛ pé yah sɔ̃́ mɛ syìì, pè náh sõ̀ mɛ tɛ̃ wɛ à yah pɩ̃ yĩ́nɛ. 17 Képah sɔkɔ, à mɛ pè piki yah nɛ, tir nɛ̂ se pè n yãh, tɛ́ n kɔ nɩ? Pè mɛ yĩn, tɛ́ mɛ yèkwɔrɩ sɔkɔ sɛ̃́. 18 Tɛ́ pé sɔkɔ nɛy núkú yɔ́ sõ̀ mɛ, pè n ye Klewopasɩlɛ. Ǹmɔ mɛ yo Yesu tyɩ́ nɛ, ǹmɔ gblɔ̌y ó se mɛ Yerusalɛmɩ sɔkɔ, tyi nɔ́pi pɩ̃́-ńkɛ̃̂nɛ, nónó-á pɩ ké sɔkɔ sèpĩ̀n nɔ́pi sɔkɔ nɩ? 19 À mɛ pè piki yah nɛ, sépi se pɩ tyi nónónɛ nɩ? Pè mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ, tir nɛ̂-á pɩ Nasarɛtɩ Yesu tyɩ́ sɔkɔ kɛ̀: Ǹmɔ nɛ̂-á sõ̀ pɩ Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyo-ò nɛ́tǎhkɩ̀lɛ ǹ tyípɩ́nɩ̀ ànɛ̂ ǹ wɛy sɔkɔ, Liyel yah ànɛ̂ névye pól yah sɔkɔ. 20 Ǹtɛ, pé sárká wìlkìpu yõ̀tãm, ànɛ̂ pé kwil yahtãm pɔ à tɛ̃ kɔ̃ nɛ, pè ko mɔ. Pè mɛ à syɩ dahnɩ yõ. 21 Tɛ́ pépi tɛ̃̀ wɔ-á sõ̀ mɛ n sõ nɛ, ǹmɔ-á kɩ pɔ Yisrayel tãn wilki n pi yɔ̃rɩ sɔkɔ. Ǹtɛ, sépi pól sɔkɔ, kénɛ tyi pɩ́nsɔkɔnɔ sèpĩ̀n tɔ̃́nɩ̀-á kwɛynɛ yɔ̀. 22 Gbɩ-á pépi mû sɔkɔ, syɔ́ yísyɔ́-á pɔ pé fɔkɔ fil tɛ̃̀ wɔlɛ. Pépi-á sõ̀ yuku sɔkɔ séngbɔ̃́ pú púlɛ diki yõ, 23 pǎh kyɩ lékó yah kwlɔ sɛ̃́, pè pé syɩ pɔ yo pé tyɩ́ nɛ, yĩ̂nyõ tɛ̃ntõnè yísyɔ́ ńtɛ̃-á wil pépi yah, tɛ́ yo pé tyɩ́ nɛ, wǎh mɛ min sɔkɔ. 24 Pépi sɔkɔ névye túkù mɛ kyɩ diki yõ sɔkɔ, tɛ́ ńtyɩ̃́nɔ kyɩ tyi nɔ́pi pól wɛ, sɔ̃́-á sõ̀ syɔ́ yo sélɛ, tɛ́ pè náh Yesu wɔ wɛ.

25 Pǎh yo sɛ̃́, Yesu mɛ yo pé tyɩ́: «Lékã́m kɛ̃́ névye, yépi náh n kwãh n sɛ̃ Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyopu wɛlɔ pól yónɔ́ yõ! 26 Krista náh sõ̀ yɩ̃nɛ à yèvyãhrɩ pɩ sɛ̃́, à mó pyě de ǹ tɔ̃́rɩ́ sɔkɔ di?» 27 Tɛ́ ǹ syɩ, à tyi pól dùkù yo wah pè syah, Liyel wɛy sɛ́bɛ́ynɔ́-á nónó yo ǹ tyɩ́ sɔkɔ, à tyah Moyisi tyíyónsahnɩ tyɩ́ pópó, à kyɩ syɩ Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyopu tyínɔ́ tyɩ́. 28 Képah tɛ̃̀nɛ, pǎh pɔ yĩni tɛ̃ pé yúkú-ńsah kwillɛ yúkɛy, Yesu pɩ á kɩ nɛ à sɔ̃́ yɔ̃ n sɔkɔ yahlɛ. 29 Ǹtɛ, pè mɛ à fal nɛ, à wũ pépilɛ, ńkɛ̃́ gbĩ-á mɛ tiki mɔ, lékã̂h-á mɛ n tyah mɔ́nɔ́lɛ. Pǎh yo sɛ̃́, à mɛ de gbô sɔkɔ, à wũ pélɛ. 30 Tɛ́ wǎh pɔ tɛ̃, à n tyah yõke yṍnɔ́lɛ pélɛ gbĩ́ nɛ̂nɛ, à mɛ búrn tɔkɔ, tɛ́ wɛkɩ Liyel tyɩ́, tɛ́ kè kwɔkɩ pè kɔ̃. 31 Képah sɔkɔ, pé yah pɩ kyòo, pè à yah pɩ̃. Ǹtɛ, pè núkú à yah kwlɔ pé tnɔ̂. 32 Pè mɛ tyah n yo wɛ̃ tyɩ́ nɛ, wǎh sõ̀ n yãh pélɛ wɛ̃̀kɩ̀ yah gbĩ́ nɛ̂nɛ, à Liyel wɛy sɛ́bɛ́ynɔ́ sɔkɔ tyi dùkùlɛ n yo n wah pélɛ n syah, pé nɩ kó sõ̀ mɛ kàhnvɩnɔlɛ nɩ?

33 Nɛ́npɔ́ swɔ, pè núkú yuku, à pé syɩ sɔkɔ Yerusalɛmɩ, à kyɩ tõ̀ sã́hpú nɛ́pĩ̂ gbɔ̃núkú ànɛ̂ pé kɔ mû wɛ tùkènmɔntɛ̃̀nɔ́lɛ. 34 Pépi mɛ yo nímí nɔ́pi tyɩ́: «Gbɩ yõ, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu yuku wil diki sɔkɔ. À ǹ gblɔ̌ynɛ Simɔ wɛ̃kɩ.» 35 Pǎh yo sɛ̃́, tyi nónó-á mó pɩ nɛ́pĩ̂ nímí nɔ́pi tɔ tyɩ́ wɛ̃̀kɩ̀ yah, ànɛ̂ pǎh Yesu yah pɩ̃ sɔ̃́, ǹ búrn dibi dùkù sɔkɔ, pè mó sè yãh pè syah.

Yesu ǹ gblɔ̌ynɛ ǹ tõ̀ sã́hpú wɛ̃kɩ

36 Képah tɛ̃̀nɛ, pǎh mɛ képah yónɔ́ sɔkɔ sɛ̃́, Yesu núkú wil mɔ pé nɩyṍ, tɛ́ yo pé tyɩ́: «Yèvɩnɩ nɛ mɛ yélɛ.» 37 Tíkí tɛ̃̀ tyɩ́, pé lékã́m vye fɛ̃kɩ. Pè sõ̀ mɛ n sõ nɛ, nɛ́mírkí yɔ́-á pé wɛ. 38 Képah sɔkɔ, Yesu mɛ yo pé tyɩ́: «Kwâh nɛ̂ pɩ, tɛ́ yé lékã́m vye fɛ̃kɩ? Kwâh nɛ̂ pɩ, tɛ́ yélɛ tɔ̀tɔ̀ sɔkɔ sɛ̃́? 39 Yé yah ń gbã̀nnɛ ànɛ̂ ń gbyẽ̂hnɛ: Ńmɔ ye gbɩ yõ! Yé tũ yah ń tyɩ́, yé kɩ wil gbɛ̃́nsê ànɛ̂ gbèl wɛ ń tyɩ́. Sé kénkɔ̃ se mɛ nɛ́mírkí tyɩ́?» 40 À mɛ képah yónɔ́ sɔkɔ, tɛ́ ǹ gbã̀n ànɛ̂ ǹ gbyẽ̂hnɛ pè wɛ̃kɩ. 41 Ǹtɛ, nɩ̀vɩ̀nɩ̀ ànɛ̂ gbɛ̃̀ndùnì tɛ̃̀ tyɩ́, pǎh tɛ̃ sɛ̃ kwlɔ ké yõ sɛ̃́, à mɛ pè piki yah nɛ, yõ yõ kwâh se mɛ pé tyɩ́ ásõ̂ nɩ? 42 Pè mɛ yɛ̃́nkɔ̂ fyénɔ́ yen yɔ́lɛ à kɔ̃. 43 À mɛ kè syi, tɛ́ kè kɔ pé yĩ́ yah.

44 Képah náh, à yo pé tyɩ́: «Képah ye lésõ mé yo yé tyɩ́, máh lésõ mɛ ànɛ̂ yélɛ gbĩ́ nɛ̂nɛ nɛ ńkɛ̃́, tyi nónó pól-á wãrkɩ sah ńmɔ tyɩ́ sɔkɔ Moyisi tyi sàhnɔ́ sɛ́bɛ́y sɔkɔ, ànɛ̂ Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyopu sɛ́bɛ́ynɔ́ sɔkɔ, ànɛ̂ yɩ̀gbɩ̀nɩ̀ sɛ́bɛ́y sɔkɔ, sé pól-á kɩ pɩ tũ.» 45 Képah sɔkɔ, à pé lékã́m yɩkɩ mɔ Liyel wɛy sɛ́bɛ́ynɔ́ sɔkɔ tyi dùkù pɩ̃ yĩnnɛ, 46 tɛ́ yo pé tyɩ́: «Kè pɩ, sɔ̃́-á sõ̀ kélɛ wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ nɛ ńkɛ̃́, Krista-á kɩ yèvyãhrɩ pɩ ku, tɛ́ kɩ ǹ syɩ yuku ǹ kúnɔ́ sèpĩ̀n tɔ̃́-ò sṍlɛ. 47 Ǹmɔ yĩn yõ, Liyel wɛy-á kɩ yo kɔ̃, à tyah Yerusalɛmɩ fɔ́ɔ́, à kyɩ syɩ kèkõyṍ kwlo kwlo pól tyɩ́ nɛ ńkɛ̃́, névye Liyel wɛ̃̀kɩ̀ tɛ̃, pè mó tyípêl yɔ̃̀nmɔnɔ wɛ. 48 Yépi ye pɩ kénɛ tyi tàrfyɔ̀nɔ́lɛ. 49 Tɛ́ ńmɔ sú-á ǹ vyãh kɔ̃ nɛ, páh kɩ nɛ̂nɛ yé kɔ̃, mé kɩ à tɛkɩ mɔ yé kɔ̃. Ǹtɛ, yépi tɛ̃̀ wɔ tɛ̃ kwil mɛ̀ sɔkɔ fɔ́ɔ́, yé pɔ tǎhkɩ̀ wɛ nɛ̂-á kɩ wil yĩ̂nyõ.»

Yesu yɔ̃̀ndɔkɔnɔlɛ yĩ̂nyõ

50 Képah náh, sṍ yɔ́lɛ, Yesu pè tɛ̃, à yuku pélɛ Betanɩ kwil tĩ̀nnɛ. Pǎh yĩni tɛ̃ nɛ́npɔ́, à ǹ gbã̀n yɔ̃ yĩ̂nyõ, à sãm mɔ pé sɔkɔ. 51 Tɛ́, wǎh mɛ sãmnɛ n mɔ pé sɔkɔ gbĩ́ nɛ̂nɛ, à gbɛ wil pé sɔkɔ, à yɔ̃ dɔkɔ sɔkɔ yĩ̂nyõ. 52 Tõ̀ sã́hpú tɛ̃̀ wɔlɛ, pépi-á à gbilki tɛ, pè pé syɩ sɔkɔ Yerusalɛmɩ, nɩ̀vɩ̀nɩ̀ ǹgbɛ̃nɛ pé sɔkɔ. 53 Tɛ́ gbĩ́mɛgbĩ́, pè náh sõ̀ mɛ n yah n kwlɔ Liyel wɔ̀kɔ̀ ǹgbɛ̃ kéntáhkɩ̀ sɔkɔ, n nɛ n mɛ Liyel yĩnnɛ n gbilki.

* 4:4 4.4 - Yah n tɛ Yálnɔ́ sɛ́bɛ́y 8.3 sɔkɔ.

† 4:8 4.8 - Yah n tɛ Tɔ̃́nyonɔ sɛ́bɛ́y 6.13.

‡ 4:11 4.10-11 - Yah n tɛ Gbálnɔ́ sɛ́bɛ́y 91.11-12 sɔkɔ.

§ 4:12 4.12 - Yah n tɛ Tɔ̃́nyonɔ sɛ́bɛ́y 6.16 sɔkɔ.

* 4:19 4.18-19 - Yah n tɛ Yesayi sɛ́bɛ́y 61.1-2 sɔkɔ.

† 4:26 4.26 - Pɛ́kúsè mɛ̀nɛ, Yisrayel nɛy náh sõ̀ ǹnɛ. À sõ̀ n wil Sarɛpɩta kwil, Sidõ sétáh yõ. Yah n tɛ Yõ̀tãm sɛ́bɛ́y gben 17.9 sɔkɔ.

‡ 4:27 4.27 - Tótɛ̃ dĩ́ Namalɛ, Yisrayel nɛy náh sõ̀ ǹnɛ. À sõ̀ n wil Siri sétáh yõ. Yah n tɛ Yõ̀tãm sɛ́bɛ́y ní-ò 5.14 sɔkɔ.

* 6:1 6.1 - Yah n tɛ Tɔ̃́nyonɔ sɛ́bɛ́y 23.26 sɔkɔ.

† 6:4 6.3-4 - Yah n tɛ Samyɛlɩ sɛ́bɛ́y gben 21 sɔkɔ.

* 7:22 7.22 - Yah n tɛ Yesayi sɛ́bɛ́y 35.5 ànɛ̂ 61.1 sɔkɔ.

† 7:27 7.27 - Yah n tɛ Malakɩ sɛ́bɛ́y 3.1 sɔkɔ.

‡ 7:36 7.36 - Yesu mɛ gbĩ́nɛ, nɛ́npɔ́ tãn sõ̀ ńkɛ̃́nɛ pé gbalɩ kɛ̃kɩ n tɛ̃ yõke ǹgbnɔlɛ n yõ.

* 9:9 9.9 - Yah n tɛ Markɩ sɛ́bɛ́y 6.14-29 sɔkɔ.

† 9:23 9.23 - Dahnɩ twáhnɔ́ n wɛ̃kɩ nɛ, á á vi sah á min kɔ̃ kɔ̃ tɛ̃̀nɛ Yesu tyɩ́ kɔ̃lɛ.

* 10:12 10.12 - Sodɔmɩ nɛ̂ tyɩ́-á yo, ké sɔkɔ névye tyípêl pɩ́nɔ́ sõ̀ kah tnɔ, fɔ́ɔ́ Liyel pɔ pé pól sukɛ nyàhlɛ. Kè yah n tɛ Tyàhnɔ́ sɛ́bɛ́y 19 sɔkɔ.

† 10:27 10.27 - Yah n tɛ Tɔ̃́nyonɔ sɛ́bɛ́y 6.5 ànɛ̂ Levibi sɛ́bɛ́y 18.5 sɔkɔ.

‡ 10:32 10.32 - Levi nolɛ, pépi Liyel wɔ̀kɔ̀ sɔkɔ tõ̀npɩbɩlɛ ye sõ̀ pɩ.

§ 10:35 10.35 - Ké légbĩ́ pɔ́ plɔ́ nínɔ́ sõ̀ nɔ gbĩ̀yĩ̀kì núkú tõ̀ pɩ́nɔ́ dannɛ.

* 11:31 11.31 - Yah n tɛ Yõ̀tãm sɛ́bɛ́y gben 10 sɔkɔ.

† 11:32 11.29-32 - Yonasɩ tyɩ́lɛ, yah n tɛ Yonasɩ sɛ́bɛ́y 3 sɔkɔ.

‡ 11:44 11.44 - Nsyifunɔ tyɩ́, léyɛ̃́kɩ̀ yõ kɔ́nsɔkɔnɔlɛ, Liyel dêl ye.

* 14:27 14.27 - Dahnɩ twáhnɔ́ n wɛ̃kɩ nɛ, á á vi sah á min kɔ̃ kɔ̃ tɛ̃̀nɛ Yesu tyɩ́ kɔ̃lɛ.

* 17:27 17.26-27 Yah n tɛ Tyàhnɔ́ sɛ́bɛ́y 6.9 - 7.24 sɔkɔ.

† 17:32 17.32 - Liyel-á Sodɔmɩ ànɛ̂ Gbomɔrɩlɛ n sukɛ gbĩ́ nɛ̂nɛ, à Lɔtɩpi wilki ké sɔkɔ, tɛ́ nɛ, pè nɛ n to, pè káh vi yah. Tɛ́ Lɔtɩ kyɩ-á vi yah, à pɩ pnɛ kènpĩnnɛ. Yah n tɛ Tyàhnɔ́ 19.26 sɔkɔ.

* 19:38 19.38 - Yah n tɛ Gbálnɔ́ sɛ́bɛ́y 118.26 sɔkɔ.

* 20:38 20.38 - Nónó-á ku sɔkɔ di mónɔ́lɛ, kàh yo nɛ, Liyel-á pɩ pépi Liyellɛ, képah n wɛ̃kɩ nɛ, pǎh mɛ min sɔkɔ.

* 23:45 23.45 - Yah n tɛ Yebre sɛ́bɛ́y 6.19 ; 9.1-8 ; 10.19-20 sɔkɔ.

Nsyɔ̃

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

Nsyɔ̃-á Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir nɛ̂ wãrkɩ Yesu tyɩ́ sɔkɔ

1

Yesu nɛ̂-á Liyel Pi núkúnínɛ, ǹmɔ ye wɛynɛ nɛ̂-á min nɛ́tɛ̃̂nɛ

1 Tyi pól tyah gbĩ́nɛ, nɛ̂-á wɛynɛ,* à lésõ mɛ. À lésõ mɛ ànɛ̂ Liyellɛ. Liyel ye ǹnɛ. 2 Ǹmɔ ye lésõ mɛ ànɛ̂ Liyellɛ tyah gbĩ́nɛ. 3 Yíyìn pól mɔ ǹmɔ gbõ̀ yõ sɔkɔ. Yî nónó pól-á mɔ, sé kèyǎh ńtɛ̃ náh mɔ nɛ́ ǹmɔ náh. 4 Ǹmɔ sɔkɔ ye min n wɛ. Kénɛ min ye kyòolɛ névye tyɩ́. 5 Kè mɛ kõ tɛ̃ kyòo fɛ̃́ntũ̂ sɔkɔ, tɛ́ fɛ̃́ntũ̂ náh tɛ̃ wɛ ké yah kõ.

6 Képah sɔkɔ, Liyel pɔ dĩ́ yɔ́ tõ, nɛ̂ yĩn-á Nsyɔ̃nɛ.† 7 Ǹmɔ ye pɔ kyòo mɛ̀ tyɩ́ yo wah névye tyɩ́, nɛ pé pól wɛ sɛ̃ ké yõ sɔkɔ ǹmɔ gbõ̀ yõ. 8 Ǹmɔ náh sõ̀ kyòo mɛ̀nɛ, ǹtɛ ké tyɩ́ yónwàh-ǹsah ye sõ̀ à pɔ. 9 Wɛy mɛ̀nɛ, kyòo kègbɩ ye sõ̀ kélɛ, nɛ̂-á pɔ kèkõyṍ sɔkɔ, à pɔ pɩ kyòolɛ no pól tyɩ́. 10 Tɛ́ nɛ̂-á wɛy mɛ̀nɛ, à sõ̀ mɛ kèkõyṍ sɔkɔ. Kèkõyṍ mɔ ǹmɔ gbõ̀ yõ sɔkɔ, ǹtɛ képah fyé yõ, kèkõyṍ névye náh tɛ̃ wɛ à yah pɩ̃. 11 Ǹ yɛ̃́ngbɛ̃́ tyah sɔkɔ ye à pɔ, tɛ́ ǹ no náh à tɛ̃ plɛ. 12 Ǹtɛ nónó tɛ̃̀ wɔ-á à tɛ̃ plɛ tɛ́ sɛ̃ ǹ yõ, à tɛ̃́nwɛnɔlɛ pépi kɔ̃ pè pɩ Liyel wɛ̃́npìlɛ. 13 Ǹtɛ tṍ sɔkɔ dubi dùkù, képah náh pɩ wil gbɛ̃́nsê dékè, képah náh pɩ névi dyɔ yĩ́ĩ́ tɛ̃̀ sɔkɔ náh pè pɩ Liyel wɛ̃́npìlɛ dɛ́! Liyel gbõ̀ yõ sɔkɔ ye pè wɛ.

14 Wɛy ye vi mɔ pɩ névilɛ à pɔ twah tɛ̃ á wrɔ́. Yõ̀bènɔrɩ pɩ́-ò ye ǹnɛ, ànɛ̂ à mɛ gbɩ ó ǹ tɔ̂ɔ́. Ǹmɔ nɛ̂-á Liyel Pi núkúnínɛ, á ye ǹ tɔ̃́rɩ́ wɛ, tɔ̃́rɩ́ nɛ̂-á à wɛ syi ǹ Sú tyɩ́. 15 Ǹmɔ tyɩ́ ye lésõ Nsyɔ̃ yo tũ léyy nɛ ńkɛ̃́: «Ǹmɔ tyɩ́ sɔkɔ ye mé lésõ kè yo nɛ ńkɛ̃́: ‹Ǹnɩ̂ kɩ n pɔ n pi ńmɔ tyɩ́ náh, tɛ́ à mɛ tɛ tɛ́ ńmɔ dubi, képah ye à kal ńnɛ.›» 16 Ápi mɛ yõ̀bènɔrɩlɛ n tɔ̃ n wɛ n yuku ǹ nɩ̀gbɛ̀kɩ̀ tnɔ́nkàhnmɔnɔ gbõ̀ yõ, ǹmɔ nɛ̂-á Yesulɛ. 17 Moyisi gbõ̀ yõ ye Liyel ǹ tyi kõ̀nsàhnɔ́lɛ á kɔ̃. Ǹtɛ Yesu nɛ̂-á Liyel nɛy yáhntɔkɔnɔlɛ, ǹmɔ wɔ gbõ̀ yõ sɔkɔ ye yõ̀bènɔrɩ ànɛ̂ gbɩ wɔ wɛ. 18 Ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ yĩ́ náh tɛ̃ yah Liyel yõ. Ǹtɛ ǹ Pi núkúní nɛ̂ tyɩ́-á yo sɔkɔ, ǹmɔ nɛ̂-á Liyellɛ, tɛ́ mɛ Sú Liyel tnɔ̂, ǹmɔ ye Liyel dùkùlɛ á wɛ̃kɩ.

Wèlnwìlkì-ò Nsyɔ̃-á ǹ gblɔ̌y tyɩ́ dùkù yo wah sɔ̃́

19-20 Nsyifunɔ yõ̀tãm lésõ Yerusalɛmɩ kwil sárká syínwìlkìpu, ànɛ̂ Levi yìkì névye yísyɔ́ tõ Nsyɔ̃ tyɩ́, pè kyɩ à piki yah nɛ, ǹmɔ tɛ̃̀ se nɛ nɛ̂ ó-á péwɔlɛ nɩ? Nsyɔ̃ náh yahle ké yónɔ́lɛ pé tyɩ́ dɛ́! À kè yo dal mɔ pé tyɩ́ pnɛ́yy pé pól yĩ́ yah nɛ, péwɔ náh Liyel nɛy yáhntɔkɔnɔlɛ. 21 Képah sɔkɔ, pè mɛ nɛ, ǹtɛ nɛ̂ se ǹmɔlɛ nɩ? Ńkɛ̃́ ńmɔ se Yelilɛ‡ nɩ? Nsyɔ̃ mɛ pè syah nɛ, ǹmɔ náh péwɔlɛ. Pè nɛ, ǹtɛ Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyo-ò§ nɛ̂-á kɩ n pɔ n pi, ǹmɔ se ǹnɛ nɩ? À mɛ nɛ ɔ̃́ɔ̃-á. 22 Képah tɛ̃̀nɛ, pè nɛ, ǹtɛ ǹmɔ tɛ̃̀ se nɛ nɛ̂ ó-á pélɛ nɩ? À kè yo pé syah pé kɔ̃ pé kyɩ wɛ yo pé tṍpú tyɩ́ kɛ̀. Ńkɛ̃́ sɔ̃́ se à kɩ yo ǹ gblɔ̌y tyɩ́ sɔkɔ nɩ? 23 Képah sɔkɔ, Nsyɔ̃ mɛ nɛ: «Ńmɔ tyɩ́ ye lésõ Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyo-ò Yesayi yo sah ǹ wɛy sɔkɔ nɛ,

ǹnɩ̂ yĩ́npɔ̃́-á mɛ n dɔkɔ gbɛ̃́nnɩ sɔkɔ nɛ ńkɛ̃́:

‹Yé wɛ̃̀kɩ̀ tɔ̃ sah Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ yĩnnɛ!›»*

24 Ǹtɛ nónó-á sõ̀ pè tõ Nsyɔ̃ tyɩ́, Farisi wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́pú ye sõ̀ pélɛ. 25 Pè tɔ̃ à piki yah nɛ, ǹmɔ-à ńkɛ̃̂nɛ Liyel nɛy yáhntɔkɔnɔlɛ, képah náh pɩ Yelilɛ, képah náh pɩ Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyo-òlɛ, ǹtɛ kwâh nɛ̂ se pɩ tɛ́ à névyelɛ n wel n wilki ni sɔkɔ nɩ? 26 Képah sɔkɔ, à yo pé tyɩ́ nɛ: «Ńmɔ tɛ̃̀ wɔ mɛ nolɛ n wel n wilki ni sɔkɔ, ǹtɛ ǹnɩ̂ mɛ yépi wrɔ́, nɛ̂-á yé náh ǹnɛ n pnɛ. 27 Ǹmɔ kɩ n pɔ n pi ńmɔ tyɩ́ náh. Tɛ́ ńmɔ ńtɛ̃ fṍrɔɔ kah ǹ lékyêh mnɔ fyé dɛ́nmɔnɔlɛ.» 28 Kénɛ tyi pól sõ̀ pɩ Betani kwil sɔkɔ, Nsyurdɛ̃ yɔ́nkahnɩnɛ. Nɛ́npɔ́ sɔkɔ ye sõ̀ Nsyɔ̃ n wel n wilki nolɛ ni sɔkɔ.

Tyípêl tɛ̃́nyõ̀-òlɛ

29 Ké dĩndallɛ, Nsyɔ̃-á Yesu wɛ à mɛ n pi ǹ tnɔ̂, à nɛ ńkɛ̃́: «Yé yah, Liyel-á képɔ́píkì† nɛ̂ tɛkɩ mɔ kèkõyṍ névye tyípêl tɛ̃ yõ yĩnnɛ, ǹmɔ ye yɔ̀. 30 Ǹmɔ tyɩ́ sɔkɔ ye mé lésõ kè yo nɛ ńkɛ̃́: ‹Ǹnɩ̂ kɩ n pɔ n pi ńmɔ tyɩ́ náh, tɛ́ à mɛ tɛ tɛ́ ńmɔ dubi, képah ye à kal ńnɛ.›» 31 Ńmɔ ńtɛ̃ tɔ náh lésõ ǹnɛ n pnɛ. Ǹtɛ yáh wɛ mé pɔ wèlnwìlkìnɔ́lɛ n pɩ ni sɔkɔ, ǹ dùkù ye mé Yisrayel tãnnɛ n wɛ̃kɩ.»

32-33 Nsyɔ̃ tyíyókè mɛ̀ yo Yesu tyɩ́ sɔkɔ nɛ ńkɛ̃́: «Liyel nɛ̂-á tɛkɩ mɔ ńnɛ nɛ mé wèlnwìlkìnɔ́lɛ n pɩ ni sɔkɔ, à lésõ yo ń tyɩ́ nɛ ńkɛ̃́: ‹Wáh kɩ Liyel Mirki wɛ kè tiki pɔ tɛ̃ nɛ̂ yõ, ǹmɔ ye kɩ névyelɛ n wel n wilki Liyel Mirki sɔkɔ.› Ńmɔ ńtɛ̃ náh lésõ ǹnɛ n pnɛ. Ǹtɛ mé pɔ Liyel Mirki wɛ kè wil yĩ̂nyõ à n tiki n pi kèpíkípíkí tyɩ́ kɔ̃lɛ, à pɔ tɛ̃ ǹ yõ. 34 Mé ye kè wɛ yĩ́nɛ. Képah ye mé kélɛ n yo n dal mɔ nɛ, Liyel Pídĩ́-á dĩ́ mɛ̀nɛ.»

Yesu tõ̀ sã́hpú nɛ́gbrolɛ

35 Tɛ́ dĩndallɛ, Nsyɔ̃ tɔ̃ sõ̀ mɛ nɛ́npɔ́ ànɛ̂ ǹ tõ̀ sã́hpú sɔkɔ nɛ́pĩ̂ nímí yísyɔ́lɛ. 36 Wǎh Yesu wɛ à pɔ n sɔkɔ à nɛ ńkɛ̃́: «Yé yah képɔ́píkìlɛ, nɛ̂-á Liyel tɛkɩ mɔ.» 37 Képah tɛ̃̀nɛ, Nsyɔ̃ tõ̀ sã́hpú nɛ́pĩ̂ nímí nɔ́pi-á ǹ wɛy mɛ̀ noh sɛ̃́, pè kõ Yesu náh. 38 Yesu-á vi yah tɛ́ pé wɛ pè mɛ ǹ sõ̀ tɛ̃, à pè piki yah nɛ, kwâh nɛ̂ se pè n yah n kɔ̃ nɩ? Pè mɛ à ye Wrabilɛ, nɛ̂ kɔ́r-á kwɔ́-ò dĩ́nɛ. Tɛ́ à piki yah nɛ, ǹ twáhntɛ̃̀-ǹsah se mɛ ńyãh sɔkɔ nɩ? 39 À mɛ yo pé tyɩ́ nɛ, pè pɔ, pǎh kɩ kyɩ kè wɛ. Pè mɛ ǹ sõ̀ tɛ̃ kyɩ ǹ twáhntɛ̃̀-ǹsah wɛ lɛ́rɩ́nɔ́ gbãm-ò kénkɔ̃ sɔkɔ.‡ Képah sɔkɔ, pè mɛ wũ ǹ tyɩ́, à lésõ gbĩ̀yĩ̀kì tɛ́y pɩ.

40 Nsyɔ̃ tõ̀ sã́hpú nɛ́pĩ̂ nímí nónó-á sõ̀ ǹ wɛy noh tɛ́ Yesu sõ̀ tɛ̃, pé sɔkɔ núkú yɔ́ yĩn ye Andrelɛ. Simo-Pyɛrɩ yṹnpi ye sõ̀ ǹnɛ. 41 Andre-á yal nɛ́npɔ́, kénɛ Simo-Pyɛrɩ tyɩ́ ye à kyɩ wil gbennɛ, ǹmɔ nɛ̂-á ǹ nɛ́nkyɩ́dĩ́nɛ, tɛ́ yo ǹ tyɩ́ nɛ ńkɛ̃́: «Ápi Krista wɛ.» Krista kɔ́r ye Liyel nɛy yáhntɔkɔnɔlɛ. 42 Képah sɔkɔ, à Simo tɛ̃ yuku Yesu tyɩ́. Yesu-á Simo wɛ, à à yah, tɛ́ yo ǹ tyɩ́ nɛ, Nsyɔ̃§ pídĩ́ Simo-á ǹnɛ, tɛ́ páh kɩ yĩn yɔ́ dyɩ à kɔ̃ Sefasɩlɛ. Wâh noh nɛ Sefasɩ-á, ké kɔ́r ye légbɩ̃́lɛ. Kénɛ yĩn ye tɔ̃ pè n ye Pyɛrɩlɛ.

43 Ké dĩndallɛ, Yesu kè yah tɔkɔ nɛ, páh kɩ yuku Kalile gbɛ̃̀nyah sɔkɔ. Wǎh Filipi wɛ, à yo ǹ tyɩ́ nɛ, à pé sõ̀ tɛ̃. 44 Betisayida kwil nɛy ye sõ̀ Filipilɛ. Kénɛ kwil tãn ye sõ̀ Andre ànɛ̂ Pyɛrɩ tɔlɛ. 45 Képah náh, Filipi kyɩ wil Natanayɛlɩ tyɩ́, tɛ́ yo ǹ tyɩ́ nɛ ńkɛ̃́: «Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́ ànɛ̂ Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyopu-á nɛ̂ tyɩ́ yo sah, á ye à wɛ. Nsyosɛfu pídĩ́ Yesu ye. À n wil Nasarɛtɩ kwil.» 46 Wǎh yo sɛ̃́, Natanayɛlɩ à syah nɛ, kwáhgbɩ́ se kɩ fɛ̃ wil Nasarɛtɩ kwil sɔkɔ nɩ? Filipi mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ, à pɔ n yah. 47 Képah sɔkɔ, Yesu-á Natanayɛlɩ wɛ à n pi ǹ tnɔ̂, à nɛ ńkɛ̃́, Yisrayel nɛy tɔ́tɔ́-á yɔ̀, nɛ̂-á yĩ́nvǐ náh mɛ ǹ sɔkɔ póllɛ. 48 Natanayɛlɩ mɛ nɛ, ńyãh sɔkɔ se à pɩ̃ pélɛ nɩ? Yesu mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ, Filipi-á pópó ǹnɛ n ye, gbĩ́ nɛ̂-á sõ̀ à mɛ sènsóké séswɔ̂ sõ̀ sɔkɔ, páh sõ̀ mɛ ǹnɛ yah. 49 Képah sɔkɔ, Natanayɛlɩ mɛ nɛ: «Kwɔ́-ò dĩ́, Liyel Pídĩ́ ye álɛ. Áwɔ ye Yisrayel tãn yõ̀tɛ̃̀nɛ.» 50 Wǎh yo sɛ̃́, Yesu mɛ à syah nɛ, páh yo ǹ tyɩ́ nɛ páh sõ̀ mɛ ǹnɛ n yah, gbĩ́ nɛ̂-á à mɛ sènsóké séswɔ̂ sõ̀ sɔkɔ, képah kó à kɔ̃ à sɛ̃ pé yõ nɩ? Ǹtɛ ǹ yĩ́-á kɩ tɔ̃ n tɛ̃ n pi tyí-ǹgbnɔ yõ kɩ kal nɔ́pilɛ. 51 Tɛ́ tɔ̃ ǹ syɩ yo pé tyɩ́ nɛ: «Kègbɩgbɩ tɛ̃̀ yõ, mé kélɛ n yo yé tyɩ́, yé kɩ yĩ̂nyõ wɛ yɩ́kɩ́nmɔnɔlɛ, tɛ́ yĩ̂nyõ tõ̀npɩbɩ kɩ mɛ n dɔkɔ, tɛ́ kɩ n tiki Névi Pídĩ́* yõ̀tah sɔkɔ.»

2

Fúr syáh nɛ̂-á syah Kana kwil sɔkɔ

1 Képah náh, ké sèpĩ̀n tɔ̃́-ò sõlɛ, fúr syáh yɔ́ sõ̀ mɛ n syah Kana kwil, Kalile gbɛ̃̀nyah sɔkɔ. Yesu yṹ sõ̀ mɛ ké sɔkɔ. 2 Tɛ́ pè sõ̀ mɛ Yesu tɔ ye ké sɔkɔ, ànɛ̂ ǹ tõ̀ sã́hpúlɛ. 3 Pǎh mɛ fúr syáh mɛ̀ sɔkɔ, dìvɛ̃ pɔ tɛkɩ. Kǎh pɩ sɛ̃́, Yesu yṹ mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ, dìvɛ̃-á mɛ tɛkɩ no tyɩ́ dɛ́! 4 Yesu mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ, kwâh nɛ̂ se à n yah n kɔ̃ pé tyɩ́ nɩ? Pé gbĩ náh tɔ̃̌nɩ̀ sɛ. 5 Képah sɔkɔ, ǹ yṹ mɛ yo dìvɛ̃ díbípú tyɩ́ nɛ, wàh kɩ fyɔ̀ pɔ tyi nónó yo pé tyɩ́, pè sé pól pɩ. 6 Tɛ́ dyêh yã̀hnpní kénúkò sõ̀ mɛ Nsyifunɔ gblɔ̌y tɔ̃́nsàhnɔ́* yĩnnɛ à yɩ̃nɛ pé tyi kõ̀nsàhnɔ́lɛ. Sé núkú núkú pól sõ̀ mɛ lítírnɔ́ lèkwɛ̌kwɛ kénkɔ̃lɛ. 7 Dǒ Yesu mɛ yo pé tyɩ́ nɛ, pè ni mɔ pní nɔ́pi yɩ̃́yɩ̃lɛ. Pè mɛ ni mɔ sé yɩ̃́yɩ̃lɛ. 8 À mɛ nɛ, núkúnúkú pè tãh kyɩ tyi yah wàh-ò dĩ́ kɔ̃. Pè mɛ tãh kyɩ à kɔ̃. 9 Képah sɔkɔ, tyi yah wàh-ò dĩ́-á kè wɔ yah, kè sõ̀ mɛ vi mɔ pɩ dìvɛ̃nɛ, tɛ́ à náh sõ̀ mɛ kénɛ dìvɛ̃ wìl-ǹsah pɩ̃. Ǹtɛ dìvɛ̃ díbípú nónó-á sõ̀ di mɔ yɔlɛ, pépi wɔ sõ̀ ké wìl-ǹsah pɩ̃. Képah sɔkɔ, dĩ́ mɛ fúr pɩ́-ò dĩ́ ye, 10 tɛ́ yo ǹ tyɩ́ nɛ, no pól-á ńkɛ̃́nɛ dìvɛ̃ pènɛ̀kɩ̀ ǹgbò dibi. Névye-à wɔ kè syɔ̃ pé sɔkɔ gbĩ́ nɛ̂nɛ, nɛ̂-à mɛ nɔ́nyĩ́-ńkɛ̃̂nɛ, pè n pyě képah dibi. Ǹtɛ ǹmɔ pyě dìvɛ̃ pènɛ̀kɩ̀ tɛ̃̀ wɔ koh sah à pɔ nɔ yɩ̃̌nkɔ̃ gbĩ́ tyɩ́ nɩ?

11 Képah ye pɩ Yesu gbǐl tyípɩ́nɩ́ gbennɛ, à ǹ tɔ̃́rɩ́ wɛ̃kɩ. Kǎh pɩ sɛ̃́, ǹ tõ̀ sã́hpú mɛ gbah sɛ̃ ǹ yõ. À gbǐl mɛ̀ pɩ Kana kwil, Kalile gbɛ̃̀nyah sɔkɔ. 12 Képah náh, ǹmɔ ànɛ̂ ǹ yṹ, ànɛ̂ ǹ yṹnpyé, ànɛ̂ ǹ tõ̀ sã́hpú tiki yuku Kapɛrnayumi kwil sɔkɔ. Tɛ́ sèpĩ̀n kwéy ó ye pè pɩ nɛ́npɔ́.

Gbɔ̀yɩ̃bɩ yĩ́nínwìlkìnɔ́lɛ Liyel ní-ńsah gbô sɔkɔ

13 Tɛ́ Nsyifunɔ yɔ̃rɩ tyɛ́nɔ́ syáh-á sõ̀ mɛ de n tɛ sɛ̃́, Yesu mɛ dɔkɔ yuku Yerusalɛmɩ kwil sɔkɔ. 14 Wǎh kyɩ Liyel ní-ńsah gbô sɔkɔ, à kyɩ nɛ n yah gbɔ̀yɩ̃bɩ mɛ gbɔ̀lɛ n yɩ̃ ké sɔkɔ. Túkù mɛ nyehlɛ n yãm, túkù mɛ képyɛ́nɩ̀nɛ n yãm, túkù mɛ kèpíkípíkínɔlɛ n yãm, tɛ́ túkù tɔ mó mɛ pɔ pé pɔ́ duke dukenɔ mɔ sah tàbǎlnɔ́ yõ, mɛ sélɛ n sah n tũ. 15 Képah tɛ̃̀nɛ, Yesu mnɔ yísyɔ́ pɩ yèfõhlɛ, tɛ́ gbɔ̀yɩ̃bɩ nɔ́pi pól yĩni wilki kélɛ Liyel ní-ńsah gbô sɔkɔ, à tahlɩ pé képyɛ́nɩ̀ ànɛ̂ pé nyeh tyɩ́. Tɛ́ pɔ́ sàhntũ̀pu tàbǎlnɔ́ tu wilki mɔ, pé pɔ́nɔ́ kɔ̃ sè kwɛ. 16 Képah sɔkɔ, tɛ́ yo kèpíkípíkínɔ yã̀mpu tyɩ́ nɛ, pè sè pól tɔkɔ n yal ásõ̂. Pè káh pé Sú Liyel gbôlɛ n pɩ gbɔ̀ yɩ̃́-ńsah gbôlɛ. 17 Wǎh fyɔ̀ képah yo, ǹ tõ̀ sã́hpú dyɔ núkú to kõ Liyel wɛy sɛ́bɛ́y fɩ̃́ yɔ́ tyɩ́lɛ, ńyãh sɔkɔ-á kè mɛ wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ nɛ ńkɛ̃́:

«Liyel, á wɔ̀kɔ̀ tyɩ́ nɔ yĩ́ĩ́ ń tyɩ́, fɔ́ɔ́ ké tyɩ́ sõnɔ n pɩ ń ko ko tɛ̃̀nɛ.»†

18 Képah sɔkɔ, Nsyifunɔ yõ̀tãm Yesu syah nɛ, gbǐl tir nɛ̂ se à kɩ fɛ̃ pɩ, nɛ̂-á n wɛ̃kɩ nɛ, yĩ mɛ̀ pɩ́nɔ́ wɛ̃̀kɩ̀-á mɛ ǹ tyɩ́ nɩ? 19 Képah tɛ̃̀nɛ, Yesu mɛ pè syah nɛ ńkɛ̃́, pè Liyel ní-ńsah gbô mɛ̀ sɔ, páh kɩ kè tɔ̃ mɔ sèpĩ̀n tɔ̃́nɩ̀ sɔkɔ. 20 Wǎh képah yo sɛ̃́, Nsyifunɔ yõ̀tãm à syah nɛ, è, gbô nɛ̂nɛ mɔ ye tikininí pɔ́ kénúkò sɔkɔ, ǹmɔ kɩ pɔ képah tɔ̃ mɔ sèpĩ̀n tɔ̃́nɩ̀ ó sɔkɔ nɩ? 21 Ǹtɛ Liyel ní-ńsah gbô nɛ̂ tyɩ́-á sõ̀ Yesu n yo, képah ye kɩ sõ̀ n pɩ n pi ǹ wil gbɛ̃́nsêlɛ. 22 Képah náh, Yesu-á pɔ ku tɛ́ yilki mɔ gbĩ́ nɛ̂nɛ, ǹ tõ̀ sã́hpú dyɔ to kõ nɛ wǎh lésõ kè yo sah. Képah sɔkɔ, pè sɛ̃ Liyel wɛy sɛ́bɛ́y yõ sɔkɔ, tɛ́ sɛ̃ Yesu wɛlɔ yónsàhnɔ́ tɔ yõ.

Yesu névye pól fɔkɔ sõnɔlɛ n pnɛ

23 Tɛ́ Yesu-á sõ̀ mɛ Yerusalɛmɩ sɔkɔ, Nsyifunɔ yɔ̃rɩ tyɛ́nɔ́ syáh mɛ̀ syáh-ńsah, à sõ̀ mɛ gbǐl tyilɛ n pɩ névye mɛ n yah. Kǎh pɩ sɛ̃́, névye náhnáh sɛ̃ ǹ yõ. 24 Ǹtɛ Yesu sõ̀ mɛ pé pól fɔkɔ sõnɔlɛ n pnɛ. Képah ye, ǹmɔ tɛ̃̀ wɔ náh sõ̀ mɛ sɛ̃ pé yõ. 25 À névi nɩ kèdùkùlɛ n pnɛ. Képah ye, à pɔ névi kèdùkù tɛ̃̀ yo ǹ tyɩ́, ké yétõ̂ náh sõ̀ mɛ ǹ tyɩ́.

3

Yesu ànɛ̂ Nikodɛmɩ wɛ̃ wɛ́nɔ́lɛ

1 Nsyifunɔ sɔkɔ, yɛ̃́ntɛ̃̂ yɔ́ lésõ mɛ pè n ye Nikodɛmɩnɛ. À sõ̀ mɛ Farisi wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́pú sɔkɔ. 2 Sõ yɔ́ lékã̂hnɛ, à kyɩ wil Yesu tyɩ́, tɛ́ yo ǹ tyɩ́ nɛ kwɔ́-ò dĩ́, gbǐl tyi nónó-á ǹmɔ n pɩ yɔ̀, ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ náh fɛ̃ sɛ̃́nknɔlɛ nɛ n pɩ n pi, nɛ́ Liyel náh mɛ tɛ̃̀nɛ. Képah-á, páh pɩ̃ nɛ ǹmɔ-á kwɔ́-òlɛ, nɛ̂-á Liyel tɛkɩ mɔ. 3 Yesu mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ: «Kègbɩgbɩ tɛ̃̀ yõ, mé kélɛ n yo á tyɩ́, ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ náh fɛ̃ Liyel tɔ̃́rɩ́ wɛ n pi, nɛ́ tɛ̃̀ náh tɔ̃ dubi késã́nnɛ.» 4 Képah sɔkɔ, Nikodɛmɩ nɛ, ǹtɛ névi wàhnmɔntɛnɔ náh, sɔ̃́ se képah kɩ fɛ̃ pɩ nɩ? À se kɩ fɛ̃ ǹ syɩ de ǹ yṹ fɔkɔ sɔkɔ, kɩ tɔ̃ dubi kɛ ní-òlɛ nɩ? 5 Yesu mɛ tɔ̃ yo ǹ tyɩ́ nɛ: «Kègbɩgbɩ tɛ̃̀ yõ, mé kélɛ n yo á tyɩ́, ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ náh fɛ̃ n de n pi Liyel tɔ̃́rɩ́ sɔkɔ, nɛ́ tɛ̃̀ náh tɔ̃ dubi ni, ànɛ̂ Liyel Mirki gbõ̀ yõ. 6 Névi nɛ̂-à dubi névi tyɩ́, névi ye tɛ̃̀nɛ. Tɛ́ névi nɛ̂-à dubi Liyel Mirki gbõ̀ yõ, Liyel Mirki n nɛ n mɛ tɛ̃̀ sɔkɔ. 7 Káh n yɛ kè á gbã̀n du, máh sɔ̃́npɩlɛ yo á tyɩ́ nɛ, yáh yɩ̃nɛ yé tɔ̃ n dubi késã́nnɛ. 8 Ńyãh-à yã́hkɩ́ dyɔ, nɛ́npɔ́ ye kè n nɛ n pɩ n yuku. Á kɩ ké pɩ́nɔ́ yĩ́nɛ n nohnɩ, tɛ́ á náh n pɩ̃ n pi ńyãh sɔkɔ-á kè wil, ànɛ̂ kǎh n yuku ńyãh. Névi nɛ̂-à dubi Liyel Mirki gbõ̀ yõ, tɛ̃̀ tɔ tyɩ́ n nɛ n mɛ sɛ̃́ntɛ̃̀nɛ.»

9 Wǎh yo sɛ̃́, Nikodɛmɩ tɔ̃ nɛ, sɔ̃́ se képah kɩ fɛ̃ pɩ nɩ? 10 Yesu mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ: «Áwɔlɛ tyi kõ̀nsàhnɔ́ kwɔ́-ò ǹgbɛ̃nɛ Yisrayel sɔkɔ, tɛ́ á náh képahlɛ n pnɛ nɩ? 11 Kègbɩgbɩ tɛ̃̀ yõ, mé kélɛ n yo á tyɩ́ nɛ, áyáh nɛ̂nɛ n pnɛ, képah tyɩ́-á à n nɛ n yo. Áyáh nɛ̂ wɛ, à n pɩ képah tyɩ́ yónwàhpulɛ. Ǹtɛ yé náh mɛ sélɛ n fɛ̃ n syi. 12 Mâh sétáh yõ tyilɛ n yo yé tyɩ́ tɛ́ yé náh mɛ sɛ̃ sé yõ, mâh pɔ yĩ̂nyõ tyilɛ n yo yé tyɩ́, yé kɩ pyě fɛ̃ sɛ̃ sépi yõ sɔ̃́? 13 Ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ náh dɔkɔ kyɩ yah yĩ̂nyõ sɔkɔ, à wil Névi Pídĩ́ tyɩ́ sɔkɔ, ǹmɔ nɛ̂-á wil yĩ̂nyõ à tiki pɔ. 14 Sɔ̃́-á lésõ Moyisi wahy kètɔ̀ pɩ yésãhrɩlɛ gbɛ̃́nnɩ sɔkɔ,* à dɔkɔ mɔ sah dahnɩ yõ, Névi Pídĩ́ tɔ yɩ̃nɛ à dɔkɔ mɔ sɛ̃́ntɛ̃̀nɛ. 15 Képah sɔkɔ, névi nɛ̂-à sɛ̃ ǹ yõ, tɛ̃̀ kɩ tyɛ́-ńkɛ̃̂ min wɛ. 16 Yah, kèkõyṍ névye tyɩ́ ye kah nɔ Liyel tyɩ́, képah ye à ǹ Pi núkúní tɛkɩ mɔ, nɛ névi nɛ̂-à sɛ̃ ǹmɔ yõ, tɛ̃̀ tyɩ́ káh yɩkɩ, ǹtɛ tɛ̃̀ tyɛ́-ńkɛ̃̂ min wɛ. 17 Liyel tɛ̃̀ wɔ náh ǹ Pídĩ́ tɛkɩ mɔ kèkõyṍ sɔkɔ nɛ, à pɔ lékàhlɛ névye kɔ̃ pé tyípêl yĩnnɛ dɛ́! À ye à tɛkɩ mɔ nɛ, kèkõyṍ névye pwáhnmɔnɔ wɛ ǹmɔ gbõ̀ yõ. 18 Névi nɛ̂-à sɛ̃ ǹmɔ yõ, tɛ̃̀ wɔ náh tɔ̃ n tuke n pi. Ǹtɛ nɛ̂-à yahle sɛ̃́nɔ́lɛ ǹmɔ yõ, tukey syɩkɩ tɛ tɛ̃̀ yõ, wǎh sɔ̃́npɩ́ yahle sɛ̃́nɔ́lɛ Liyel Pi núkúní yõ. 19 Tukey mɛ̀ wɛ yɔ̀: Kyòo ye pɔ kèkõyṍ, tɛ́ névye tyípɩ́nɔ́-á pɩ tyítúkúnìnɛ sɛ̃́, fɛ̃́ntũ̂ tyɩ́ nɔ kal pé tyɩ́ kyòolɛ. 20 Névi nɛ̂-à tyítúkúnìnɛ n pɩ, kyòo tyɩ́ náh n nɔ tɛ̃̀ tyɩ́ gbógbó. Tɛ̃̀ n pɩ̃ nɛ páh kɩ pɔ kyòo yah, pé tyítúkúnì pɩ́nɔ́-á kɩ wil mɔ kwèyy. Képah ye, à náh n pɔ kyòo yah sɔkɔ. 21 Ǹtɛ névi nɛ̂-à gbɩ wɛ̃̀kɩ̀lɛ n kɔ, ǹmɔ n pɔ kyòo yah sɔkɔ. À n nɛ n mɛ ké tyɩ́ nɛ, no pé tyípɩ́nɔ́ wɛ pnɛ́yy sépi nónó-á mɛ n pɩ Liyel dyɔ dyɔ tɛ̃̀nɛ.»

Nsyɔ̃-á nɛ̂ yo Yesu tyɩ́ sɔkɔ

22 Képah náh, Yesu ànɛ̂ ǹ tõ̀ sã́hpú pɔ tɛ̃ yah Nsyude gbɛ̃̀nyah sɔkɔ. À sõ̀ mɛ névyelɛ n wel n wilki ni sɔkɔ. 23 Tɛ́ ni-á sõ̀ mɛ dò Yɛno kwil sɔkɔ sɛ̃́, képah ye Nsyɔ̃ tɔ mó mɛ wèlwìlkìnɔ́lɛ n pɩ nɛ́npɔ́. Névye sõ̀ mɛ n pɔ n pɔ ǹ tyɩ́, à kɔ̃ à pélɛ n wel n wilki ni sɔkɔ. Nɛ́npɔ́ sõ̀ mɛ yúkɛy Salimi kwillɛ. 24 Légbĩ́nɛ, pè náh sõ̀ tɔ̃̌nɩ̀ Nsyɔ̃ dah mɔ wɔ̀kɔ̀npèkè sɔkɔ.

25 Képah sɔkɔ sõ yɔ́lɛ, yékã̂b yɔ́ de Nsyɔ̃ tõ̀ sã́hpú ànɛ̂ Nsyifu yɔ́ wrɔ́, pé gblɔ̌y tɔ̃ n sah dùkù tyɩ́ yõ, à yɩ̃nɛ pé tyi kõ̀nsàhnɔ́lɛ. 26 Kǎh pɩ sɛ̃́, Nsyɔ̃ tõ̀ sã́hpú mɛ Nsyɔ̃ nyáh sõ kyɩ yo ǹ tyɩ́ nɛ ńkɛ̃́, pé kwɔ́-ò dĩ́, dĩ́ nɛ̂-á lésõ ǹnɛ Nsyurdɛ̃ yɔ́nkahnɩnɛ, tɛ́ à ǹ tyɩ́lɛ n yo pé tyɩ́ kɛ̀; à yah, ǹ tɔ-á mɛ yuku névyelɛ n wel n wilki ni sɔkɔ. Tɛ́ no pól-á mɛ pé yah mɔ ǹmɔ tĩ̀nnɛ. 27 Ǹtɛ Nsyɔ̃ mɛ yo pé tyɩ́ nɛ ńkɛ̃́: «Nɛ́ Liyel náh yĩ́n-ńsah nɛ̂nɛ névi kɔ̃, tɛ̃̀ se kɩ fɛ̃ kè wɛ? 28 Yépi ńtɛ̃ ye ńmɔ tàrfyɔ̀lɛ nɛ máh lésõ kè yo dal mɔ yé tyɩ́ nɛ ńmɔ náh Liyel nɛy yáhntɔkɔnɔlɛ. Ǹ tɛ̃ntõ̀ ó-á mé pɔ pɩ́-ńsah ǹ yahlɛ.† 29 Yé yah, nɛ̂ tyɩ́-á sépíllɛ, ǹ pɛ ye. Tɛ́ pɛ mɛ̀ kódĩ́ n mó nɛ n mɛ pɛ mɛ̀ tnɔ̂. Kódĩ́ mɛ̀-à pɛ mɛ̀ wɛ nɩ̀vɩ̀nɩ̀ sɔkɔ, kè n pɩ nɩ̀vɩ̀nɩ̀ ǹgbɛ̃nɛ ǹ tyɩ́. Sɛ̃́nkɔ̃ nɩ̀vɩ̀nɩ̀ ye ńmɔ sɔkɔ. Ń nɩ mɛ vɩ syɩ ké yĩ̀n tyɩ́. 30 Wãn yɩ̃nɛ kè nɛ n mɔ ǹmɔ yĩn wìlnɔ́ yõ, kwâh mó nɛ n wilki ńmɔ tyɩ́ sɔkɔ.

31 Névi nɛ̂-á n wil yĩ̂nyõ, ǹmɔ ye no pól yõ. Tɛ́ névi nɛ̂-á mɛ sétáh mɛ̀ yõ, sétáh mɛ̀ névi ye ǹnɛ. Sétáh mɛ̀ yõ tyi ó ye ǹmɔ kɩ fɛ̃ n yãh dò. Ǹtɛ, nɛ̂-á n wil yĩ̂nyõ, ǹmɔ mɛ no pól yõ. 32 Wǎh tyi nónó wɛ, tɛ́ tyi nónó noh, sépi tyɩ́ ye à n yo n wah, tɛ́ nɛy náh mɛ ǹ wɛy fɛ̃ syi. 33 Ǹtɛ nɛ̂-à ǹ wɛy fɛ̃ syi, tɛ̃̀ mɛ kélɛ n wɛ̃kɩ tɔ́tɔ́ nɛ gbɩ-á Liyel wɛynɛ. 34 Ǹmɔ nɛ̂-á Liyel tɛkɩ mɔ, à ǹ Mirkilɛ à kɔ̃ yĩ́ĩ́. Liyel wɛy ye à n nɛ n yo. 35 Sú Liyellɛ, ǹ Pídĩ́ tyɩ́ nɔ ǹ tyɩ́. Képah ye à tyi pól dahbɩ ǹmɔ gbõ̀. 36 Névi nɛ̂-à sɛ̃ Liyel Pídĩ́ yõ, tɛ̃̀ kɩ tyɛ́-ńkɛ̃̂ min wɛ. Tɛ́ névi nɛ̂-à yahle sɛ̃́nɔ́lɛ ǹ yõ, tɛ̃̀ náh kénɛ min wɛ n pi. Liyel pèkè kɩ mɛ tɛ̃̀ yõ gbĩ́mɛgbĩ́.»

4

Yesu ànɛ̂ Samari pi yɔ́lɛ

1-3 Képah sɔkɔ, Farisi wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́pú sõ̀ noh nɛ Yesu-á mɛ tõ̀ sã́hpúlɛ n wɛ, mɛ pélɛ n wel n wilki ni sɔkɔ à kal Nsyɔ̃nɛ. Tɛ́ Yesu ńtɛ̃ náh sõ̀ n wel n wilki névyelɛ ni sɔkɔ ǹ gblɔ̌y dɛ́, ǹ tõ̀ sã́hpú ye sõ̀ n pɩ ké tõ̀lɛ. Képah sɔkɔ, Yesu-á pɔ képah yónɔ́ noh gbĩ́ nɛ̂nɛ, à yal Nsyude gbɛ̃̀nyah sɔkɔ ànɛ̂ ǹ tõ̀ sã́hpúlɛ, à ǹ syɩ n yuku Kalile gbɛ̃̀nyah sɔkɔ. 4 Tɛ́ képah wɔ sɔkɔ, à sõ̀ yɩ̃nɛ à Samari gbɛ̃̀nyah kɔ kah. 5 Wǎh n yuku, à kyɩ yĩni tɛ̃ Samari kwil yɔ́ sɔkɔ, pè n ye Sikarlɛ. Kénɛ kwil mɛ Nsyosɛfu swãh tnɔ̂, nɛ̂-á lésõ ǹ sú Nsyakɔbɩ à kɔ̃. 6 Tɛ́ Nsyakɔbɩ kwlɛ̀y sõ̀ mɛ nɛ́npɔ́. Yesu-á wil kɔ́lɔ́ sɔkɔ tɛ́ kwlɔ, à sõ̀ mɛ kyɩ kɔ̃ tɛ̃ kénɛ kwlɛ̀y yõ. Tɛ́ gbĩ sõ̀ mɛ yõ̀tah sírr kénkɔ̃ sɔkɔ.

7 Képah sɔkɔ, Samari pi yɔ́-á pɔ yɔ dí-ńsah, Yesu mɛ à syah nɛ à ninɛ pé kɔ̃ pé wɔ. 8 Tɛ́ légbĩ́nɛ, Yesu tõ̀ sã́hpú sõ̀ mɛ sɔkɔ yõke yáhndwe-ńsah kwil nɩyṍ. 9 Képah sɔkɔ, Samari pi mɛ à syah nɛ, kè se pɩ sɔ̃́ tɛ́ ǹmɔ nɛ̂-á Nsyifulɛ, à kɩ pɔ wɔ wɔ ninɛ n ni péwɔ Samari nɛy tyɩ́ nɩ? Kègbɩ tɛ̃̀ yõ Nsyifunɔ náh ńtyɩ̃́nɔ sõ̀ n pɩ n soh wɛ̃ tyɩ́ ànɛ̂ Samari tãnnɛ. 10 Wǎh yo sɛ̃́, Yesu mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ: «Liyel-á nɛ̂nɛ névilɛ n kɔ̃, wâh sõ̀ mɛ kélɛ n pnɛ, tɛ́ pɩ̃ nɛ́dúkú nɛ̂-á n yo n mɔ á tyɩ́ yɔ̀, áwɔ ye náhkɩ sõ̀ ni wɔ wɔ ninɛ ǹ tyɩ́, tɛ́ à náhkɩ ninɛ ǹ kɔ̃ nɛ̂-á minnɛ névilɛ n kɔ̃.» 11 Képah sɔkɔ, pi nɛ pé yõ̀tɛ̃̀, kwlɛ̀ndìkì náh mɛ ǹmɔ tyɩ́, tɛ́ kwlɛ̀y-á mó tɔ̃ mɛ súkúlínɔ́lɛ, à se náhkɩ sõ̀ wɛ ńyãh kénɛ ninɛ nɩ? 12 Ńkɛ̃́ pépi náh nɛy Nsyakɔbɩ nɛ̂-á pé kɔ̃ kwlɛ̀y mɛ̀nɛ, tɛ́ ké ni wɔ sɔkɔ ànɛ̂ ǹ wɛ̃́npìlɛ, à tahlɩ ǹ yípɛ̂y tyɩ́, ǹmɔ se kal Nsyakɔbɩ mɛ̀nɛ nɩ? 13 Yesu mɛ nɛ: «Névi nɛ̂-à kwlɛ̀y mɛ̀ ni wɔ, níkì kɩ tɔ̃ pɔ tɛ̃̀ tɛ̃. 14 Ǹtɛ ńmɔ-à ninɛ névi nɛ̂ kɔ̃, tɛ̃̀-à kè wɔ, níkì náh tɔ̃ tɛ̃̀ tɛ̃ n yah n pi póllɛ. Kè kɩ n pɔ n mɔ lègbèr tyɩ́ kɔ̃lɛ tɛ̃̀ sɔkɔ, kɩ tyɛ́-ńkɛ̃̂ minnɛ n kɔ̃.»* 15 Képah sɔkɔ, pi à syah nɛ pé yõ̀tɛ̃̀, à pé kɔ̃ kénɛ ninɛ, níkì kɔ̃ kè káh tɔ̃ pélɛ n tɛ̃, ànɛ̂ pé káh tɔ̃ pɔ ásõ̂ yɔ tɛ̃̀ di yĩnnɛ.

16 Wǎh yo sɛ̃́, Yesu mɛ nɛ, à kyɩ ǹ pɛ ye pè pɔ ásõ̂. 17 Képah sɔkɔ, pi nɛ pɛ náh mɛ pé tyɩ́. Yesu mɛ nɛ, gbɩ-á à yo nɛ pɛ náh mɛ pé tyɩ́. 18 Pɛbɩ nɛ́pĩ̂ kwâl tyɩ́-á à tɛ̃ yah sɔkɔ, tɛ́ nɛ̂ tyɩ́-á tɔ̃ ǹnɛ núkúnúkú yɔ̀, gbɩ-á à yo, ǹ pɛ náh ǹnɛ. 19 Képah tɛ̃̀nɛ, pi mɛ yo Yesu tyɩ́ nɛ pé yõ̀tɛ̃̀, páh kè kyɔmɩ wɛ nɛ, Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyo-ò-á ǹnɛ. 20 Ńkɛ̃́ pépi náh tãn-á Liyellɛ n gbilki ńyãh sɔkɔ, nɛ́npɔ́-á mɛ yɔ̃lɩ mɛ̀ yõ yàhàh.† Ǹtɛ pépi Nsyifunɔ wɔlɛ, pépi n nɛ n yo nɛ, Liyel-á yɩ̃nɛ à nɛ n gbilki ńyãh sɔkɔ, nɛ́npɔ́-á mɛ Yerusalɛmɩ sɔkɔ. 21 Képah sɔkɔ, Yesu mɛ yo pi tyɩ́ nɛ: «Sɛ̃ ń yõ. Sõ yɔ́ mɛ n pi, nɛy náh tɔ̃ pɔ Sú Liyel gbilki n pi yɔ̃lɩ mɛ̀ yõ, képah náh pɩ, Yerusalɛmɩ ńtɛ̃ sɔkɔ. 22 Yépi Samari tãnnɛ, yě Liyellɛ n gbilki tɛ́ yé náh ǹnɛ n pnɛ. Ǹtɛ ápi Nsyifunɔ tyɩ́ ye Liyel syɔ̃ à pwáhnmɔnɔlɛ n kɔ̃. Képah ye á ǹnɛ n pnɛ, tɛ́ ǹnɛ gbilki. 23 Ǹtɛ gbĩ yɔ́ mɛ n pi, nɛ̂-á mɛ tɛ núkúnúkú ńtɛ̃nɛ yɔ̀. Képah sɔkɔ ye Sú Liyel gbílkípú kègblɔ kɩ ǹnɛ n gbilki ǹ Mirki gbõ̀ yõ sɔkɔ ànɛ̂ gbɩ wɛ̃̀kɩ̀ yõ. Gbílkínɔ́ mɛ̀ dùkù pɩ́pú névye ye Sú Liyel n nɛ n yah n kɔ̃. 24 Liyellɛ, Mirki ye ǹnɛ. Képah ye, nónó-á ǹnɛ n gbilki, pè yɩ̃nɛ pè ǹnɛ n gbilki ǹ Mirki gbõ̀ yõ, ànɛ̂ gbɩ wɛ̃̀kɩ̀ yõ.» 25 Képah sɔkɔ, pi à syah nɛ, páh pɩ̃ nɛ Liyel nɛy yáhntɔkɔnɔ-á kɩ n pɔ n pi, nɛ̂-á pè n ye Kristalɛ. Ǹmɔ-à pɔ gbĩ́ nɛ̂nɛ, wǎh kɩ pɔ tyi pól dùkù yo wah pé tyɩ́. 26 Yesu mɛ nɛ: «Ǹmɔ ye ńmɔlɛ, nɛ̂-á n yo n mɔ á tyɩ́ yɔ̀.»

27 Wǎh mɛ képah yónɔ́ sɔkɔ, ǹ tõ̀ sã́hpú mɛ pé syɩ pɔ de. Tɛ́ pǎh pɔ à wɛ à mɛ n yãh ànɛ̂ pilɛ sɛ̃́, kè pé gbã̀n du.‡ Ǹtɛ pé sɔkɔ yɔ́ ńtɛ̃ náh fɛ̃ syi à piki yah nɛ, kwâh nɛ̂ se à n yah n kɔ̃ pi mɛ̀ tyɩ́, képah náh pɩ, tir nɛ̂ se à n yo ǹ tyɩ́ nɩ? 28 Képah tɛ̃̀nɛ, pi ǹ ni pĩ́n sah nɛ́npɔ́, tɛ́ to kyɩ kwil nɩyṍ, à kyɩ tyah n yo no tyɩ́ nɛ, 29 pè pɔ nɛ n yah dĩ́ yɔ́lɛ, à péwɔ tyípɩ́nɩ̀ pól yo pé tyɩ́ lɛ́! Ǹmɔ káh kɩ nɛ̂ Liyel nɛy yáhntɔkɔnɔlɛ dɛ́? 30 Képah sɔkɔ, névye mɛ wil kwil nɩyṍ mɛ n yuku Yesu tnɔ̂.

31 Tɛ́ légbĩ́nɛ, Yesu tõ̀ sã́hpú sõ̀ mɛ Yesulɛ n ni nɛ, kwɔ́-ò dĩ́, à yõke yõ kɛ̀! 32 Ǹtɛ Yesu mɛ pè syah nɛ, yõke yɔ́-á mɛ péwɔ tyɩ́ yõ yõ tɛ̃̀nɛ, nɛ̂-à pépi náh kélɛ n pnɛ. 33 Képah sɔkɔ, ǹ tõ̀ sã́hpú sõ̀ mɛ wɛ̃nɛ n piki n yah nɛ, ǹnɩ̂ se kɩ mɛ pɔ yõkelɛ à kɔ̃ nɩ? 34 À mɛ yo pé tyɩ́ nɛ: «Liyel nɛ̂-á tɛkɩ mɔ ńmɔlɛ, wǎh mɛ nɛ̂ tyɩ́, képah pɩ́nɔ́ ànɛ̂ ǹ tõ̀ pɩ́ntɛnɔ ye pɩ ńmɔ yõkelɛ. 35 Yépi náh ńkɛ̃́nɛ nɛ n yo nɛ, ńwɔ̃́lɔ́ ńyã́h-á tɔ̃ wũ tɛ́ sèmukɔ tɔkɔ gbĩ́ kɩ nɔ di? Ǹtɛ ńmɔ wɔ kɩ yo yé tyɩ́ nɛ, yé yé yey yɔ̃ n yah sèmukɔlɛ kòntɛ̃̀nɔ́lɛ swãh sɔkɔ, tɔkɔ tɔkɔ tɛ̃̀nɛ. 36 Névi nɛ̂-à mɛ sèmukɔlɛ n tɔkɔ, ǹ tõ̀ pɩ́nɔ́ lédyáhnɩ́ mɛ tɛ ǹ tyɩ́; sèmukɔ pɔ́rɩ́ nɛ̂-á à n tuke n mɔ, névye ye nónó-á kɩ tyɛ́-ńkɛ̃̂ min wɛ n pi. Képah sɔkɔ, névi nɛ̂-á mɔ sélɛ, ànɛ̂ névi nɛ̂-á sè tɔkɔ, pé pól kɩ nɩ̀vɩ̀nɩ̀ pɩ wɛ̃ tyɩ́. 37 Képah n wɛ̃kɩ nɛ, gbɩ-á sèmìrkì mɛ̀nɛ, nɛ̂-á n yo nɛ ńkɛ̃́: ‹Ǹnɩ̂ kɩ sèmukɔ mɔ, tɛ́ ǹnɩ̂ kɩ sè tɔkɔ.› 38 Yépi náh swãh nɛ̂ tõ, ńmɔ yé tɛkɩ mɔ nɛ, yé kyɩ képah sèmukɔ tɔkɔ. Nósyɔ́ ye tõ̀ pɩ ké sɔkɔ, yépi kɔ̃ yé pɔ wɛ de pé tõ̀ pɩ́nɔ́ yén sõ̀.»

39 Tɛ́ pi mɛ̀-á sõ̀ wɛy nɛ̂ yo nɛ, dĩ́ mɛ̀-á péwɔ tyípɩ́nɩ̀ pól yo pé tyɩ́, képah yĩnnɛ Samari tãn náhnáh sõ̀ sɛ̃ Yesu yõ kwil mɛ̀ sɔkɔ. 40 Képah ye Samari tãn nɔ́pi-á kyɩ Yesu tyɩ́, pè à ni nɛ à wũ pé tyɩ́. Yesu mɛ wũ nɛ́npɔ́ à sèpĩ̀n nínì pɩ. 41 Képah tɛ̃̀nɛ, névye náhnáh tɔ̃ sɛ̃ Yesu yõ wǎh wɛlɔ nónó yo pè noh sépi yĩnnɛ. 42 Tɛ́ mɛ tyah n yo pi mɛ̀ tyɩ́ nɛ, ǹmɔ yóré ó yĩn náh tɔ̃ pépi sɛ̃ Yesu yõ dɛ́! Ńkɛ̃́ pépi ńtɛ̃ tɔ-á ǹ wɛy wɛ noh níkílɛ, tɛ́ pɩ̃ nɛ kègbɩ tɛ̃̀ yõ, ǹmɔ-á ńtyɩ̃́nɔ kèkõyṍ pwáhnmɔ-òlɛ.

Nɛ́-ǹgbɛ̃ yɔ́ pídĩ́ dɛ́nmɔnɔlɛ

43 Yesu-á sèpĩ̀n nínì nɔ́pi pɩ tɛ, à yal nɛ́npɔ́ à yuku Kalile gbɛ̃̀nyah sɔkɔ. 44 Tɛ́ à mó tɔ̃ lésõ kè yo nɛ, Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyo-ò náh n tɛ̃ plɛ ǹ sú kwil sɔkɔ. 45 Ǹtɛ Kalile tãn tɔ-á lésõ kyɩ Nsyifunɔ yɔ̃rɩ tyɛ́nɔ́ syáh sɔkɔ Yerusalɛmɩ sɔkɔ, tɛ́ Yesu tyípɩ́nɔ́ wɛ sɛ̃́, képah ye wǎh pɔ pɔ pé gbɛ̃̀nyah sɔkɔ, pè mɛ à tɔ̃ sah tɛ̃.

46 Képah sɔkɔ, Yesu sɔkɔ kénɛ gbɛ̃̀nyah kwil mɛ̀ sɔkɔ, nɛ̂-á pè n ye Kanalɛ. Nɛ́npɔ́ sɔkɔ ye lésõ à ni vi mɔ pɩ dìvɛ̃nɛ. Tɛ́ nɛ́-ǹgbɛ̃ yɔ́ lésõ mɛ yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ yɔ́ tyɩ́ Kapɛrnayumi kwil sɔkɔ. Ǹ pídĩ́ náh lésõ mɛ lènɔlɛ. 47 Wǎh pɔ noh nɛ, Yesu-á mɛ wil Nsyude gbɛ̃̀nyah sɔkɔ à pɔ Kalile sɔkɔ, à mɛ ǹ nyáh sõ kyɩ à ni nɛ, à tiki pɔ Kapɛrnayumi sɔkɔ, à pɔ pé pídĩ́ dɛ mɔ pé kɔ̃; wǎh mɛ n tyah kúnɔ́lɛ. 48 Yesu mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ, pè se yɔ́ kɩ fɛ̃ sɛ̃ yah péwɔ yõ; nɛ́ gbǐl ànɛ̂ gbɛ̃̀ndùnì tyi náh pɩ pè wɛ nɩ? 49 Ǹtɛ dĩ́ mɛ tɔ̃ yo ǹ tyɩ́ nɛ, pé yõ̀tɛ̃̀, à tiki pɔ súú péwɔ tĩ̀nnɛ pé dípír káh pɔ ku. 50 Képah sɔkɔ, Yesu mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ, à ǹ syɩ sɔkɔ ǹ tĩ̀nnɛ, ǹ pídĩ́-á dɛ. Dĩ́ mɛ sɛ̃ ǹ wɛy mɛ̀ yõ, tɛ́ ǹ syɩ. 51 Wǎh mɛ wɛ̃̀kɩ̀ yõ, ǹ tõ̀npɩbɩ pɔ à yohnɩ, tɛ́ yo ǹ tyɩ́ nɛ, ǹ pídĩ́-á dɛ. 52 À mɛ pè piki yah nɛ, gbĩ́ nɛ̂ se fàhfàh de ǹ tyɩ́ nɩ? Pè mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ, ńnɩ́nɩ́ gbĩ̀ntɔ̃̀ pɔ̃́ sɔkɔ-á wílvyã́hnɩ̀ à fĩn mɔ. 53 Képah sɔkɔ, dípír sú kè kyɔmɩ wɛ nɛ légbĩ́ mɛ̀-ó sɔkɔ-á Yesu yo pé tyɩ́ nɛ, pé nɛ n yuku, pé pídĩ́-á dɛ. À tɔkɔ légbĩ́ tyɩ́, ǹmɔ ànɛ̂ ǹ gbô tãn pól sɛ̃ Yesu yõ. 54 Tɛ́ Yesu-á wil Nsyude gbɛ̃̀nyah sɔkɔ, à pɔ Kalile gbɛ̃̀nyah sɔkɔ, képah ye à pɩ gbǐl ní-òlɛ.

5

Sèkùkù dĩ́ yɔ́ dɛ́nmɔnɔlɛ Yerusalɛmɩ kwil

1 Tyi nɔ́pi sɔ́kɔ́ntɛnɔ náh, Nsyifunɔ syáh yɔ́-á pɔ n syah Yerusalɛmɩ kwil sɔkɔ, Yesu dɔkɔ yuku nɛ́npɔ́. 2 Tɛ́ Yerusalɛmɩ kwil sɔkɔ, pɛ́kɩ̀ yɔ́ sõ̀ mɛ tũ̀nsàhnɔ́lɛ ninɛ ké sɔkɔ ké kwil dé-ńsah yɔ́ tnɔ̂, nɛ̂-á pè n ye Képyɛ́nɩ̀ dé-ńsahlɛ. Pè kénɛ pɛ́kɩ̀lɛ n ye Bɛtɩsatalɛ Yebre wɛy sɔkɔ. Kènkã̀lnɔ́ kwlɔ́ sõ̀ mɛ pɩ́nɔ́lɛ ké gbɔ̀pɔ sɔkɔ. 3 Yámpú náhnáh sõ̀ mɛ sɛ̃́ntɛ̃̀nɔ́lɛ kènkã̀l nɔ́pi sõ̀. Yɩ̃́tũbi sõ̀ mɛ, ànɛ̂ gbáhkɩ̀ núkú névyelɛ, à tahlɩ sèkukubi tyɩ́. [Pè sõ̀ ńkɛ̃́nɛ nɛ mɛ ni dúkúrínmɔnɔ syɩkɩ n tɛ̃. 4 Yé náh wɛ di, yĩ̂nyõ tõ̀npɩ yɔ́ sõ̀ ńkɛ̃́nɛ nɛ n de n pɔ ni mɛ̀ sɔkɔ, ǹ kélɛ n dukuri n mɔ, tɛ́ yɔ́nwó nɛ̂ ǹgbò-à de ni mɛ̀ sɔkɔ, ǹ yam-à sɔ̃́ mɛ dùkù nɛ̂nɛ, à n dɛ.] 5 Tɛ́ nɛ́npɔ́ sɔkɔ, dĩ́ yɔ́ lésõ mɛ sèkùkùlɛ pópó ye yõgbãm pɔ́ kwǎrtɔ̃nɔ. 6 Yesu-á à wɛ sɛ̃́, tɛ́ pɩ̃ nɛ ǹ sɛ̃́ntɛ̃̀nɔ́ di-á mo nɛ́npɔ́, à à piki yah nɛ, à se mɛ ké tyɩ́ nɛ pé dɛ nɩ? 7 Sèkùkù dĩ́ mɛ nɛ, pé yõ̀tɛ̃̀, ni-à tyah n dukuri n mɔ gbĩ́ nɛ̂nɛ, nɛy náh n wɛ à pélɛ n yohnɩ n mɔ pé n wɛ n de ké sɔkɔ. Péwɔ tɛ̃̀-à pópó nɛ pé wɛ n de, ǹnɩ̂ pé dyàh tɛ̃ n de. 8 Wǎh yo sɛ̃́, Yesu mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ, à yuku ǹ sɛ̃ sɛ̃ kwâh tɔkɔ nɛ n kɔ. 9 Nɛ́npɔ́ swɔ, dĩ́ núkú dɛ. À mɛ yuku ǹ sɛ̃ sɛ̃ kwâh tɔkɔ à n kɔ.

Tɛ́ lésõ pɔ yɩ̃nɛ Nsyifunɔ mɩ mɩ yòhlɛ. 10 Képah sɔkɔ, dĩ́ nɛ̂-á dɛ́nmɔnɔ wɛ, Nsyifunɔ yõ̀tãm à syah nɛ ńkɛ̃́, mɩ mɩ yòh-á kwɛynɛ. À náh yɩ̃nɛ à ǹ sɛ̃ sɛ̃ kwâh tɔkɔ nɛ n kɔ. 11 Ǹtɛ dĩ́ mɛ pè syah nɛ, nɛ̂-á dɛ mɔ pélɛ, ǹmɔ-á yo pé tyɩ́ nɛ, pé pé sɛ̃ sɛ̃ kwâh tɔkɔ nɛ n kɔ. 12 Pè mɛ à piki yah nɛ, nɛ̂ se yo ǹ tyɩ́ nɛ, à ǹ sɛ̃ sɛ̃ kwâh tɔkɔ nɛ n kɔ nɩ? 13 Légbĩ́nɛ, Yesu mó tɔ̃ sõ̀ yal tɛ dĩ́ mɛ̀ tnɔ̂, à de tɔ́wû sɔkɔ nɛ́npɔ́. Tɛ́ dĩ́ nɛ̂-á sõ̀ Yesu dɛ mɔ, kénɛ dĩ́ náh sõ̀ ǹnɛ n pnɛ. 14 Képah náh, Yesu pɔ à wɛ Liyel ní-ńsah gbô sɔkɔ tɛ́ nɛ, à yah, wǎh dɛ́nmɔnɔ wɛ yɔ̀, à káh tɔ̃ tyípêllɛ n pɩ, tir yɔ́ kɔ̃ kè pɔ à nɔ nɛ̂-á kal ńyɔlɛ dɛ́! 15 Képah tɛ̃̀nɛ, dĩ́ kyɩ ké yah yo Nsyifunɔ yõ̀tãm syah nɛ, Yesu-á sõ̀ dɛ mɔ pélɛ. 16 Képah sɔkɔ, Nsyifunɔ yõ̀tãm tyah lékàhlɛ Yesulɛ n kɔ̃, wǎh sɔ̃́npɩ́lɛ dɛ́nmɔnɔ pɩ mɩ mɩ yòh sõlɛ.* 17 Yesu mɛ nɛ, péwɔ Sú Liyel-á mɛ tõ̀ sɔkɔ kṹmm, péwɔ tɔ́-á mɛ sɛ̃́ntɛ̃̀nɛ n pɩ. 18 Yesu-á képah yo sɛ̃́, Nsyifunɔ yõ̀tãm tɔ̃ lékàhlɛ ǹnɛ n gbah n kɔ̃, à ǹ kònmɔ-ńsahlɛ n yah n kɔ̃, tɛ́ nɛ wǎh mɛ mɩ mɩ yòh dêllɛ n pɩ. À wil képah sɔkɔ, wǎh tɔ̃ mɛ n yo nɛ ńkɛ̃́, pé Sú tɔ́tɔ́-á Liyellɛ, à ǹ gblɔ̌ynɛ n pɩ núkúlɛ ǹnɛ.

Tyi nónó-á yo Liyel Pídĩ́ tyɩ́ sɔkɔ

19 Képah sɔkɔ, Yesu mɛ tɔ̃ yo pé tyɩ́ nɛ ńkɛ̃́: «Kègbɩgbɩ tɛ̃̀ yõ, mé kélɛ n yo yé tyɩ́, Pídĩ́ náh fɛ̃ tir yɔ́ ńtɛ̃ pɩ n pi ǹ yah yĩ́ĩ́nɛ, nɛ́ à náh ké pɩ́nɔ́ wɛ yah Sú Liyel tyɩ́. Sú Liyel-á nɛ̂nɛ n pɩ, sɛ̃́nkɔ̃ ye Pídĩ́ tɔ n nɛ n pɩ. 20 Pídĩ́ tyɩ́ nɔ Sú Liyel tyɩ́. Képah ye, wàh tyi nónó póllɛ n pɩ, ǎ sé pɩ́nɔ́lɛ ǹnɛ n wɛ̃kɩ. Tɛ́ wǎh tyi nónónɛ à wɛ̃kɩ, à kɩ tɔ̃ pɔ sé lékan pɩ́nɔ́lɛ à wɛ̃kɩ n pi, nónó-á kɩ yé gbã̀n du. 21 Sɔ̃́-á Sú Liyel lékyɩ̂lɛ n yilki n mɔ, à minnɛ pélɛ n kɔ̃, sɛ̃́ntɛ̃̀ ó ye névi nɛ̂-à Pídĩ́ dyɔ, ǎ minnɛ tɛ̃̀ kɔ̃. 22-23 Sú Liyel mɛ ké tyɩ́ nɛ, no pól gbílkínɔ́lɛ n sah Pídĩ́ yõ, sɔ̃́-á pè kélɛ n sah ǹmɔ yõ. Képah ye, à náh ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃nɛ n tuke. À ye no pól tukey tyɩ́ dahbɩ ǹ gbõ̀. Tɛ́ névi nɛ̂-à gbílkínɔ́lɛ n sàh-ǹkɛ̃̂nɛ ǹmɔ yõ, ǹ tɛ́kɩ́nmɔ-ò Liyel ye tɛ̃̀ yahle gbílkínɔ́lɛ. 24 Kègbɩgbɩ tɛ̃̀ yõ, mé kélɛ n yo yé tyɩ́ nɛ, névi nɛ̂-à ń wɛy noh, tɛ́ sɛ̃ ń tɛ́kɩ́nmɔ-ò yõ, tɛ̃̀-á kɩ tyɛ́-ńkɛ̃̂ min wɛ. À náh n tuke n pi. Wǎh wil tɛ kũ sɔkɔ, tɛ́ min wɛ.† 25 Kègbɩgbɩ tɛ̃̀ yõ, mé kélɛ n yo yé tyɩ́, gbĩ yɔ́ mɛ n pi, nɛ̂-á mɛ tɛ núkúnúkú ńtɛ̃nɛ yɔ̀. Képah sɔkɔ ye névye nónó-á mɛ kúnɔ́lɛ Liyel tyɩ́ tĩ̀nnɛ, pè kɩ ńmɔ yĩ́npɔ̃́ noh, ńmɔ nɛ̂-á Liyel Pídĩ́nɛ. Tɛ́ nónó-à kè noh, pè kɩ min wɛ. 26 Sɔ̃́-á Sú Liyellɛ min nɛ́tɛ̃̂nɛ, sɛ̃́ ye ńmɔ nɛ̂-á ǹ Pídĩ́nɛ, à ńmɔ tɔ kɔ̃ mé pɩ min nɛ́tɛ̃̂nɛ. 27 Tɛ́ máh pɩ Névi Pídĩ́nɛ sɛ̃́, à tukey tùkènɔ́ tɛ̃́nwɛnɔlɛ ń kɔ̃. 28 Ǹtɛ yé káh n yɛ tyi nɔ́pi yé gbã̀n du. Gbĩ yɔ́ mɛ n pi, lékyɩ̂ pól kɩ ń yĩ́npɔ̃́ noh, 29 tɛ́ kɩ yuku. Képah sɔkɔ, nónó-á tyípéplɔ pɩ, pépi kɩ yuku tyɛ́-ńkɛ̃̂ min wɛ yĩnnɛ. Tɛ́ nónó-á mó tyípêl pɩ, pépi wɔ kɩ yuku fõh yĩnnɛ. 30 Ńmɔ náh fɛ̃ tir yɔ́ ńtɛ̃ pɩ n pi ń yah yĩ́ĩ́nɛ. Ń Sú Liyel-à yo sɔ̃́ ń tyɩ́, sɛ̃́ ye mè n nɛ n kãm wɛynɛ tukey sɔkɔ. Mé náh mɛ ń gblɔ̌y nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tyi pɩ́-ńsahlɛ n yah n kɔ̃. Sú Liyel nɛ̂-á tɛkɩ mɔ ńnɛ, ǹmɔ-á mɛ nɛ̂ tyɩ́, képah ye mè n nɛ n pɩ. Képah ye, ń wɛy kã̀mnɔ́ n pɩ gbɩ wɛ̃̀kɩ̀ yõ.

31 Ńmɔ-à kɩ nɛ̂ n yo ń gblɔ̌y tyɩ́lɛ, nɛ̂ kɩ sɛ̃ ń tyíyónɔ́ yõ? 32 Ǹtɛ nɛ́káhkɩ́ ye n yo n wah ń tyɩ́lɛ, tɛ́ mé pɩ̃ nɛ tyi nónó-á à n yo ńmɔ tyɩ́ sɔkɔ, gblɔ-á sélɛ. 33 Yáh névye nónó tõ Nsyɔ̃ tyɩ́ ńmɔ tyɩ́ sɔkɔ, tɛ́ à tyi nónó yo, gblɔ ye sélɛ. 34 Ǹtɛ mé se yɔ́ mɛ n yah n kɔ̃ nɛ, névi tɛ̃̀ wɔ ń dùkùlɛ n yo? Yé pwáhnmɔnɔ wɛ yĩn ye mé tyi nɔ́pilɛ n yo yé tyɩ́. 35 Nsyɔ̃ lésõ pɩ kyòolɛ fɔ̀tnɔ̀ tũ̀nsàhnɔ́ tyɩ́ kɔ̃lɛ. Tɛ́ kè yé dyɔ, yé nɩ̀vɩ̀nɩ̀ pɩ ǹ kyòo sɔkɔ wrɔ́ kwéy yɔ́ ó sɔkɔ. 36 Ǹtɛ ńmɔ wɔlɛ, Sú Liyel-á tã̀n nónó dahbɩ ń gbõ̀ ń kɔ̃ mé n pɩ, sépi ńtɛ̃ mɛ ń dùkùlɛ n wɛ̃kɩ n wah n kal Nsyɔ̃-á nɛ̂ yo ń tyɩ́ sɔkɔ. Kénɛ tã̀n nɔ́pi pɩ́nɔ́ ye n wɛ̃kɩ nɛ, Sú Liyel-á tɛkɩ mɔ ńnɛ. 37 Tɛ́ à wil képah tyɩ́ sɔkɔ, Sú Liyel nɛ̂-á tɛkɩ mɔ ńnɛ, ǹ tɔ ń tyɩ́ yo wah. Ǹtɛ yé náh ǹ wɛlɔ noh yah póllɛ, yé náh se tɔ̃ à wɛ yah yĩ́nɛ. 38 Ǹ wɛy náh mɛ n tɛ̃ yé nnɔ sɔkɔ. Yé náh wɛ wǎh ńmɔ tɛkɩ mɔ, yé yahle sɛ̃́nɔ́lɛ ń yõ di? 39 Yè n nɛ mɛ n sõ nɛ, yáh kɩ tyɛ́-ńkɛ̃̂ min wɛ Liyel wɛy sɛ́bɛ́y kàrnɔ́ sɔkɔ, ǹ tɛ́ kélɛ n kar fírfír. Ǹtɛ képah ye mó tɔ̃ yo wah tɔ́tɔ́ ńmɔ tyɩ́lɛ. 40 Tɛ́ yé náh mó tɔ̃ mɛ ké tyɩ́ nɛ, yé pɔ ńmɔ tyɩ́, yé pɔ tyɛ́-ńkɛ̃̂ min wɛ.

41 Mé náh mɛ n yah n kɔ̃ nɛ névye ńnɛ n gbilki. 42 Mé yé dùkùlɛ n pnɛ. Liyel tyɩ́ náh nɔ yé tyɩ́. 43 Ń Sú Liyel yĩn yõ ye mé pɔ, tɛ́ yé náh ń tɛ̃ plɛ. Ǹtɛ ǹnɩ̂ yɔ́-à núkú pɔ ǹ yah yĩ́ĩ́nɛ yɔ̀, yé kɩ ǹmɔ tɛ̃ plɛ. 44 Yé kɩ fɛ̃ sɛ̃ ń yõ sɔ̃́, yépi nónó-á mɛ ké tyɩ́ nɛ yé wɛ̃nɛ n gbilki, tɛ́ yahle gbílkínɔ́ yáhnkɔ̃nɔlɛ, nɛ̂-á n wɛ Liyel núkúní ó tyɩ́? 45 Yé káh nɛ mɛ n sõ nɛ, ńmɔ-á kɩ kyɩ yé kɔ̃ n pi lékàhlɛ Sú Liyel yah sɔkɔ dɛ́! Yé gbõ̀ sàhnɔ́-á mɛ Moyisi nɛ̂ yõ, ǹmɔ ye kɩ kyɩ lékàhlɛ yé kɔ̃. 46 Ńmɔ tyɩ́ mɛ Moyisi wãrkɩ sah ǹ sɛ́bɛ́ynɔ́ sɔkɔ. Gbɩ-à yé sõ̀ mɛ sɛ̃ ǹmɔ yõ, yé náhkɩ mɛ sɛ̃ ńmɔ tɔ yõ. 47 Ǹtɛ yé náh fyɔ̀ mɛ sɛ̃ ǹmɔ tyi wã́rkɩ́nsàhnɔ́ yõ, sɔ̃́ mɛ yé kɩ fɛ̃ sɛ̃ ńmɔ wɛlɔ yõ wɛ́?»

6

Tɔ́wû ǹgbɛ̃ púnɔ́lɛ

1 Képah náh, Yesu sɔkɔ Kalile yɔ́-ǹgbɛ̃ kahnɩnɛ. Pè tɔ̃ sõ̀ kélɛ n ye Tiberiyadɩ yɔ́-ǹgbɛ̃nɛ. 2 Tɛ́ Yesu-á gbǐl nónó pɩ sɔkɔ à yámpú nónó dɛ mɔ tɔ́wû wɛ, sépi yĩnnɛ, tɔ́wû ǹgbɛ̃ sõ̀ mɛ ǹ sõ̀ tɛ̃. 3 Képah sɔkɔ, Yesu mɛ dɔkɔ kyɩ kɔ̃ tɛ̃ yɔ̃lɩ yɔ́ yõ ànɛ̂ ǹ tõ̀ sã́hpúlɛ. 4 Légbĩ́nɛ, Nsyifunɔ yɔ̃rɩ tyɛ́nɔ́ syáh sõ̀ mɛ de n tɛ. 5 Tɛ́ Yesu-á ǹ yah yɔ̃ yah, à tɔ́wû ǹgbɛ̃ wɛ pè mɛ n pi ǹ tnɔ̂. Képah tɛ̃̀nɛ, à Filipi piki yah nɛ, pé se kɩ wɛ ńyãh yõke dwe dwe tɛ̃̀nɛ kɩ tɔ́wû mɛ̀ kɔ̃ pè kɩ yõ nɩ? 6 Ǹtɛ fyã̀hnyahnɔ́ ye sõ̀ Yesu n fyãh n yah Filipi fɔkɔlɛ. Ńkɛ̃́, wǎh sõ̀ nɛ̂ pɩ n pi, à sõ̀ kè pɩ̃ tɛ. 7 Wǎh yo sɛ̃́, Filipi mɛ à syah nɛ, deniye pɔ́ plɔ́* lègbãm (200) fyé búrn dwénɔ́lɛ, kàh sɔ̃́ yĩki tyɩ̃́ɩ̃ tyɩ̃́ɩ̃, kè náh n yɩ̃nɛ n pi pélɛ. 8 Képah sɔkɔ, Yesu tõ̀ sã́hpú sɔkɔ nɛ̂-á Simo-Pyɛrɩ gbɛ̃̀ndĩ́ Andrelɛ, ǹmɔ mɛ yo Yesu tyɩ́ nɛ, 9 búrn† plɔ́ kwlɔ́ ànɛ̂ yɛ̃́nkyɔ plɔ́ nínɔ́-á mɛ dĩ́npir yɔ́ tyɩ́ ásõ̂. Ǹtɛ sépi se kɩ tir nɛ̂ pɛkɩ nɛ́kwĩ́nkí nɔ́pi dùkù tyɩ́ nɩ? 10 Légbĩ́nɛ fílkì sõ̀ mɛ dò nɛ́npɔ́. Képah sɔkɔ, Yesu mɛ yo pé tyɩ́ nɛ pè no pól kɔ̃ pè kɔ̃ tɛ̃ sétáh. Díbí nɛ́pĩ̂ kèyõ nínɔ́ kyɛgbãm (5 000) kénkɔ̃ ye sõ̀ mɛ pé sɔkɔ nɛ́npɔ́. 11 Képah sɔkɔ, Yesu mɛ búrn nɔ́pi tɔkɔ, tɛ́ wɛkɩ Liyel tyɩ́, tɛ́ sè dibi névye tyɩ́, nónó-á sõ̀ mɛ nɛ́npɔ́. Wǎh yɛ̃́nkyɔ tɔ tɔkɔ, sɛ̃́ntɛ̃̀ ó ye tɔ̃ à pɩ, tɛ́ sè dibi no kɔ̃, pé pól wɛ pǎh sõ̀ mɛ ké tyɩ́ sɔ̃́. 12 Pǎh yõ tɔ̃ gbĩ́ nɛ̂nɛ, Yesu mɛ yo ǹ tõ̀ sã́hpú tyɩ́ nɛ, pè sé tɛ́lɔ́ tuke n mɔ, pè káh n yɛ kèyǎh ńtɛ̃ pɔ n yɩkɩ. 13 Búrn plɔ́ kwlɔ́ táhnkwlɔnsàhnɔ́ nɛ̂ túkù-á sõ̀ mɛ wũ tɛ̃, pè mɛ sè kwel mɔ, tɔkɔnɩ gbɔ̃ninɔ́ yĩ́ĩ́nɛ. 14 Névye-á Yesu gbǐl pɩ́nɔ́ wɛ sɛ̃́, pè nɛ: «Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyo-ò nɛ̂-á sõ̀ yɩ̃nɛ à pɔ kèkõyṍ, ǹmɔ ye dĩ́ mɛ̀nɛ tɔ́tɔ́.» 15 Képah sɔkɔ, Yesu pɩ̃ nɛ pǎh kɩ pɔ nɛ, páh péwɔlɛ n tɛ̃ n kãhlɩ n pɩ yõ̀tɛ̃̀nɛ. Kǎh pɩ sɛ̃́, à tɔ̃ yal pé tnɔ̂ à sɔkɔ yɔ̃lɩ yõ ǹ gblɔ̌y núkúnínɛ.

Yesu kɔ́lɔ́lɛ yɔ́-ǹgbɛ̃ yõ̀tah

16 Tɛ́ ńvɩ̃́ lísyi-á pɔ nɔ, Yesu tõ̀ sã́hpú tiki yuku yɔ-ǹgbɛ̃ vyãh yah, 17 à kyɩ de krótókè yɔ́ sɔkɔ, à tyah n yuku yɔ́nkahnɩnɛ, Kapɛrnayumi kwil tĩ̀nnɛ. Lékã̂h sõ̀ mɛ mɔ tɛ, tɛ́ Yesu náh tɔ̃̌nɩ̀ sõ̀ mɛ pɔ pé tnɔ̂. 18 Ǹtɛ yã́hpékè yɔ́ sõ̀ mɛ kõ mɛ ninɛ n fũ n dɔkɔ. 19 Képah sɔkɔ, pǎh krótókè to kyɩ yĩni tɛ̃ kílónɔ́ kwlɔ́ kénkɔ̃ tyɩ́, pè Yesu wɛ à mɛ n kɔ n pi yɔ yõ̀tah pé krótókè tĩ̀nnɛ. Kǎh pɩ sɛ̃́, tíkí pè tɛ̃. 20 Ǹtɛ Yesu mɛ yo mɔ pé tyɩ́ nɛ: «Ńmɔ ye, yé káh tíkí pɩ.» 21 Képah sɔkɔ, pè sõ̀ mɛ ké tyɩ́ nɛ pé à twah krótókè sɔkɔ, tɛ́ kè núkú yĩni tɛ̃ yɔ́ngbalɩ tyɩ́, ńyãh-á sõ̀ pè n yuku.

Yesu ye yõkelɛ, nɛ̂-á minnɛ n kɔ̃

22 Képah sɔkɔ, dĩndallɛ tɔ́wû nɛ̂-á sõ̀ wũ pé ńnɩ́nɩ́ mɛ́-ńsah, pè kè kyɔmɩ wɛ nɛ krótókè núkú ó-á ńnɩ́nɩ́nɛ mɛ. Ǹtɛ Yesu tõ̀ sã́hpú ó-á sõ̀ de ké sɔkɔ à sɔkɔ, Yesu tɔ náh sɔkɔ pélɛ. 23 Tɛ́ krótónè yísyɔ́ mó mɛ wil Tiberiyadɩ kwil sɔkɔ, mɛ pɔ n de ńyãh sɔkɔ-á sõ̀ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu yõke tɔkɔ tɛ́ wɛkɩ Liyel tyɩ́, tɛ́ kélɛ tɔ́wû mɛ̀ kɔ̃ pè yõ. 24 Ǹtɛ tɔ́wû-á pɔ pɩ̃ gbĩ́ nɛ̂nɛ nɛ Yesu náh mɛ, ǹ tõ̀ sã́hpú tɔ náh mɛ nɛ́npɔ́ sɔkɔ, pè núkú de krótónè sɔkɔ, à sɔkɔ Yesu yáhnkɔ̃-ńsah Kapɛrnayumi kwil sɔkɔ. 25 Képah sɔkɔ, pǎh kyɩ à wɛ yɔ́-ǹgbɛ̃ kahnɩnɛ, pè à syah nɛ, kwɔ́-ò dĩ́, gbĩ́ nɛ̂ se à pɔ ásõ̂ nɩ? 26 Ǹtɛ Yesu mɛ pè syah nɛ: «Kègbɩgbɩ tɛ̃̀ yõ, mé kélɛ n yo yé tyɩ́ nɛ, yáh gbǐl tyi nónó wɛ, sépi-á nɛ̂nɛ n wɛ̃kɩ, képah yĩn náh yé n yah n kɔ̃ ńnɛ dɛ́! Yõke nɛ̂-á yé wɛ yõ tɔ̃, képah yĩn ye yé n yah n kɔ̃ ńmɔlɛ. 27 Yé káh tõ̀lɛ n pɩ yõke yĩnnɛ, nɛ̂-á kɩ n yɩkɩ n pi. Yé tõ̀lɛ n pɩ yõke yĩnnɛ nɛ̂-á kɩ n tɛ̃ n pi kṹmm, tɛ́ tyɛ́-ńkɛ̃̂ minnɛ n kɔ̃. Névi Pídĩ́ ye kɩ yé kɔ̃ n pi kénɛ yõkelɛ, ǹmɔ nɛ̂-á Sú Liyel kè wɛ̃kɩ nɛ páh pé tɔ̃́rɩ́lɛ à kɔ̃.» 28 Képah tɛ̃̀nɛ, pè à piki yah nɛ, tyi nónó se pé yɩ̃nɛ pé pɩ, pé mó Liyel tõ̀ wɛ pɩ nɩ? 29 Yesu mɛ yo pé tyɩ́ nɛ: «Liyel-á nɛ̂ tɛkɩ mɔ,‡ yáh kɩ sɛ̃ ǹmɔ yõ, képah ye Liyel tõ̀lɛ.»

30 Pè mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ, gbǐl tir nɛ̂ se ǹmɔ kɩ pɩ pé wɛ̃kɩ, pé kɔ̃ pé sɛ̃ ǹ yõ nɩ? Tir nɛ̂ se à kɩ pɩ nɩ? 31 Pépi náh tãn-á yõke yõ gbɛ̃́nnɩ sɔkɔ, nɛ̂-á pè n ye mânnɛ,§ à yɩ̃nɛ sɔ̃́-á kè wãrkɩ sah nɛ:

«À ye yõkelɛ pè kɔ̃ pè yõ nɛ̂-á wil yĩ̂nyõ.»*

32 Ǹtɛ Yesu mɛ nɛ: «Kègbɩgbɩ tɛ̃̀ yõ, mé kélɛ n yo yé tyɩ́ nɛ, Moyisi náh kɔ̃ yélɛ yõke mɛ̀nɛ nɛ̂-á wil yĩ̂nyõ dɛ́, ń Sú Liyel ye n kɔ̃ yélɛ yõke gbɩlɛ, nɛ̂-á n wil yĩ̂nyõ. 33 Kénɛ yõke nɛ̂-á Liyel n kɔ̃ nɛ̂-á wil yĩ̂nyõ à tiki pɔ, képah ye minnɛ kèkõyṍ névyelɛ n kɔ̃.»

34 Képah sɔkɔ, pè nɛ pé yõ̀tɛ̃̀, à yõke† mɛ̀nɛ pélɛ n kɔ̃ gbĩ́mɛgbĩ́ kɛ̀. 35 Képah tɛ̃̀nɛ, Yesu mɛ yo pé tyɩ́ nɛ: «Ńmɔ ye yõke mɛ̀nɛ, nɛ̂-á minnɛ n kɔ̃. Névi nɛ̂-à pɔ ńmɔ tyɩ́ tɛ́ sɛ̃ ń yõ, kwɛkɩ ànɛ̂ níkì náh tɔ̃ tɛ̃̀ tɛ̃ n yah n pi. 36 Tɛ́ mé ye kè yo tɛ yé tyɩ́ nɛ yáh ń wɛ. Ǹtɛ yé náh mɛ sɛ̃ ń yõ. 37-38 Ńmɔ náh wil yĩ̂nyõ à tiki pɔ ń dyɔ yĩ́ĩ́ tyi pɩ yĩnnɛ dɛ́! Nɛ̂-á tɛkɩ mɔ ńnɛ, ǹmɔ-á mɛ nɛ̂ tyɩ́, képah pɩ́-ńsah ye mé pɔ. Képah ye, Sú Liyel-à nónó póllɛ ń kɔ̃, pè kɩ pɔ ń tyɩ́. Tɛ́ nɛ̂-à pɔ ńmɔ tyɩ́, mé náh à milki n pi póllɛ. 39 Tɛ́ nɛ̂-á tɛkɩ mɔ ńnɛ, ǹmɔ-á mɛ nɛ̂ tyɩ́, képah ye yɔ̀ nɛ ńkɛ̃́, páh nónónɛ ń kɔ̃ mé káh n yɛ pé sɔkɔ yɔ́ ńtɛ̃ tyɩ́ yɩkɩ. Ǹtɛ mé mó n pɔ pé lékyɩ̂ yilki mɔ gbĩ̀yĩ̀kì tɛ́y sõlɛ.‡ 40 Tɛ́ yah, ńmɔ Sú-á mɛ nɛ̂ tyɩ́, képah ye yɔ̀ nɛ, névi nɛ̂-à ǹ yah mɔ ńmɔ tĩ̀nnɛ, ńmɔ nɛ̂-á Pídĩ́nɛ, tɛ́ sɛ̃ ń yõ, tɛ̃̀ tyɛ́-ńkɛ̃̂ min wɛ, tɛ́ ńmɔ mó tɛ̃̀ lékó yilki mɔ gbĩ̀yĩ̀kì tɛ́y sõlɛ.»

41 Képah sɔkɔ, Nsyifunɔ tyah Yesu sèyòkèlɛ n yo wɛ̃ tyɩ́, wǎh sɔ̃́npɩ́lɛ sõ̀ yo nɛ péwɔ-á yõkelɛ, nɛ̂-á wil yĩ̂nyõ à tiki pɔ. 42 Pè sõ̀ mɛ yo tũ nɛ, Nsyosɛfu pídĩ́ Yesu kó ǹnɛ nɩ? Ǹmɔ nɛ̂-á pé ǹ sú ànɛ̂ yṹnɛ n pnɛ, à se pɩ sɔ̃́ tɛ́ pɔ n yo núkúnúkú nɛ, páh wil yĩ̂nyõ à tiki pɔ nɩ? 43 Képah sɔkɔ, Yesu yo pé tyɩ́ nɛ: «Yé káh ń sèyòkèlɛ n yo yé wɛ̃ wrɔ́. 44 Ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ náh fɛ̃ n pɔ n pi ńmɔ tyɩ́, nɛ́ Sú Liyel nɛ̂-á tɛkɩ mɔ ńnɛ, ǹmɔ náh tɛ̃̀ yah tɛ̃. Tɛ́ ńmɔ kɩ mó tɛ̃̀ lékó yilki mɔ gbĩ̀yĩ̀kì tɛ́y sõlɛ. 45 Kè mɛ wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyopu sɛ́bɛ́ynɔ́ sɔkɔ nɛ: ‹Liyel kɩ pé pól kwɔ.›§ Ǹtɛ névi nɛ̂-à Sú Liyel wɛy noh tɛ́ ǹ kwɔ́nɔ́ fɛ̃ syi, tɛ̃̀ n pɔ ńmɔ tyɩ́. 46 Ǹtɛ ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ yĩ́ náh tɛ̃ yah Sú Liyel yõ, à wil ńmɔ tyɩ́ sɔkɔ, ńmɔ nɛ̂-á wil ǹ tnɔ̂. Ńmɔ ó wɛ ǹnɛ. 47 Kègbɩgbɩ tɛ̃̀ yõ, mé kélɛ n yo yé tyɩ́, névi nɛ̂-à sɛ̃ ń yõ, tɛ̃̀ kɩ tyɛ́-ńkɛ̃̂ min wɛ. 48 Ńmɔ ye yõkelɛ nɛ̂-á minnɛ n kɔ̃. 49 Yé náh tãn ye yõke yõ gbɛ̃́nnɩ sɔkɔ, yõke nɛ̂-á pè n ye mânnɛ.* Ǹtɛ képah fyé yõ, pé pól náh pɔ ku di? 50 Tɛ́ yõke nɛ̂ tɛ̃̀ wɔ-á n wil yĩ̂nyõ à tiki pɔ, névi nɛ̂-à képah yõ, tɛ̃̀ náh tɔ̃ ku n yah n pi. 51 Ńmɔ ye yõkelɛ, nɛ̂-á wil yĩ̂nyõ à tiki pɔ, tɛ́ minnɛ n kɔ̃. Névi nɛ̂-à kénɛ yõke yõ, tɛ̃̀ kɩ tyɛ́-ńkɛ̃̂ min wɛ. Yõke nɛ̂-á mé kɩ n kɔ̃ n pi, ń wil gbɛ̃́nsê ye. Mé ye kélɛ n kɔ̃ nɛ, kèkõyṍ névye min wɛ.»

52 Képah tɛ̃̀ sɔkɔ, yékã̂b ǹgbɛ̃ de Nsyifunɔ wrɔ́. Pè sõ̀ mɛ n yo nɛ, dĩ́ mɛ̀ se kɩ fɛ̃ ǹ wil gbɛ̃́nsêlɛ pépi kɔ̃ sɔ̃́ yõkelɛ nɩ? 53 Képah sɔkɔ, Yesu yo pé tyɩ́ nɛ: «Kègbɩgbɩ tɛ̃̀ yõ, mé kélɛ n yo yé tyɩ́, yáh kɩ Névi Pídĩ́ wil gbɛ̃́nsê pɩ́-ńkɛ̃̂nɛ yé yõkelɛ, tɛ́ ǹ tṍ pɩ́-ńkɛ̃̂nɛ yé wɔ wɔ kwâhlɛ, yé náh min wɛ n pi dɛ́!† 54-55 Yõke kègbɩ ye ńmɔ wil gbɛ̃́nsêlɛ, wɔ wɔ kwâh kègbɩ mɛ ń tṍnɛ. Képah ye névi nɛ̂-à ńmɔ wil gbɛ̃́nsê pɩ ǹ yõkelɛ, tɛ́ ń tṍ pɩ ǹ wɔ wɔ kwâhlɛ, tɛ̃̀ ye tyɛ́-ńkɛ̃̂ min wɛ. Tɛ́ ńmɔ kɩ mó tɛ̃̀ lékó yilki mɔ gbĩ̀yĩ̀kì tɛ́y sõlɛ. 56 Névi nɛ̂-à ńmɔ wil gbɛ̃́nsê pɩ ǹ yõkelɛ, tɛ́ ń tṍ pɩ ǹ wɔ wɔ kwâhlɛ, tɛ̃̀ kɩ mɛ ńmɔlɛ, tɛ́ ńmɔ tɔ kɩ mɛ tɛ̃̀nɛ. 57 Sú Liyel nɛ̂-á tɛkɩ mɔ ńnɛ, ǹmɔ ye min nɛ́tɛ̃̂nɛ. Ńmɔ mɛ min sɔkɔ ǹmɔ gbõ̀ yõ. Sɛ̃́ ye névi nɛ̂-à ń wil gbɛ̃́nsê pɩ ǹ yõkelɛ, tɛ̃̀ kɩ mɛ min sɔkɔ ńmɔ gbõ̀ yõ. 58 Kénɛ yõke nɛ̂-á wil yĩ̂nyõ à tiki pɔ yɔ̀, kè náh mɛ núkúlɛ ànɛ̂ yé náh tãn-á nɛ̂ yõ gbɛ̃́nnɩ sɔkɔ, pépi nónó-á ku sɔkɔ. Ǹtɛ névi nɛ̂-à képah yõ, tɛ̃̀ kɩ tyɛ́-ńkɛ̃̂ min wɛ.» 59 Yesu kénɛ tyi yo gbĩ́ nɛ̂-á lésõ à mɛ névyelɛ n kwɔ Kapɛrnayumi kwil, Nsyifunɔ Liyel ní-ńsah wɔ̀kɔ̀ sɔkɔ.

60 Tɛ́ Yesu-á wɛlɔ nɔ́pi yo sɛ̃́, ǹ tõ̀ sã́hpú náhnáh tyah n yo wɛ̃ tyɩ́ nɛ ńkɛ̃́, ǹ tyi yónɔ́ nɔ́pi-á mɛ tah dɛ́! Nɛ̂ se kɩ fɛ̃ sè fɛ̃ syi nɩ? 61 Ǹtɛ Yesu-á pɩ̃ nɛ pé tõ̀ sã́hpú-á mɛ pé sèyòkèlɛ n yo wɛy mɛ̀ tyɩ́ sɔkɔ, à pè syah nɛ: «Kè se kǎn pɩ yépi tɔlɛ? 62 Tɛ́ yâh pyě pɔ Névi Pídĩ́ wɛ à yɔ̃ dɔkɔ n sɔkɔ wǎh wil ńyãh sɔkɔ wɛ́? 63 Liyel Mirki ye min nɛ́tɛ̃̂nɛ, nòtɛ tir nɛ̂ mɛ névi kɩ fɛ̃ pɛkɩ ǹ gblɔ̌y? Ńmɔ-á wɛlɔ nónó yo yé tyɩ́, sè n wil Liyel Mirki tyɩ́, tɛ́ minnɛ n kɔ̃. 64 Ǹtɛ túkù mɛ yé sɔkɔ, pè náh mɛ sɛ̃ ń yõ.» Tɛ́ yah, à tɔkɔ ké tyah gbĩ́ dùkù tyɩ́, Yesu sõ̀ ǹ yõ sɛ̃́-ńkɛ̃̂púlɛ n pnɛ, à tahlɩ nɛ̂ tɔ-á nɛ pɔ à dahbɩ n pi gbõ̀ sɔkɔ. 65 Képah sɔkɔ, Yesu tɔ̃ nɛ: «Képah ye ń kɔ̃ mé kè yo nɛ ńkɛ̃́, ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ náh fɛ̃ n pɔ n pi ńmɔ tyɩ́, nɛ́ Sú Liyel náh ké wɛ̃̀kɩ̀lɛ à kɔ̃.»

66 À tɔkɔ légbĩ́ tyɩ́, ǹ sõ̀ tɛ̃́pú náhnáh núkú pé syɩ ǹ náh, pè náh tɔ̃ mɛ ǹ sõ̀lɛ n tɛ̃. 67 Képah sɔkɔ, Yesu mɛ yo ǹ tõ̀ sã́hpú nɛ́pĩ̂ gbɔ̃nimí‡ tyɩ́ nɛ ńkɛ̃́, tɛ́ pépi-á dò, pé tɔ kó pé syɩ n pi nɩ? 68 Ǹtɛ Simo-Pyɛrɩ mɛ nɛ ńkɛ̃́: «Tyɛ́-ńkɛ̃̂ min wɛlɔ nɛ́tɛ̃̂ ye áwɔlɛ, nɛ̂ tyɩ́ mɛ ápi kɩ tɔ̃ yuku wɛ́, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃? 69 Ápi tɛ̃̀ wɔ sɛ̃́nɔ́ mɛ á yõ, ànɛ̂ á pɩ̃ nɛ áwɔ-á Liyel wilki sah ǹ tyɩ́ yõ.» 70 Képah tɛ̃̀nɛ, Yesu tɔ̃ yo pé tyɩ́ nɛ, péwɔ kó yah wilki pélɛ nɛ́pĩ̂ gbɔ̃nimínɛ nɩ? Ǹtɛ sétõ-á pé sɔkɔ nɛ́núkù yɔ́lɛ. 71 Tɛ́ Nsyudasɩ ye sõ̀ Yesu n ye, ǹmɔ nɛ̂-á Simo Yisikariyɔtɩ pídĩ́nɛ. Yesu tõ̀ sã́hpú nɛ́pĩ̂ gbɔ̃nimí sɔkɔ yɔ́ ye sõ̀ ǹnɛ. Tɛ́ ǹmɔ ye kɩ sõ̀ pɔ Yesu dahbɩ n pi gbõ̀ sɔkɔ.

7

Yesu yṹnpyé náh sɛ̃ ǹ yõ

1 Képah náh, Yesu sõ̀ mɛ yɔ̃ sɔkɔ n kɔ n kɔ̃ Kalile gbɛ̃̀nyah sɔkɔ. Tɛ́ Nsyifunɔ yõ̀tãm-á sõ̀ mɛ n yah n kɔ̃ ǹ kònmɔ-ńsahlɛ Nsyude gbɛ̃̀nyah sɔkɔ sɛ̃́, képah ye à náh tɔ̃ sõ̀ mɛ ké tyɩ́ nɛ, pé kɔ kɔ̃ nɛ́npɔ́. 2 Tɛ́ Nsyifunɔ kènkã̀l sõ̀ syáh* sõ̀ mɛ de n tɛ. 3 Yesu yṹnpyé† mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ ńkɛ̃́, à yal ásõ̂, à mó yuku Nsyude gbɛ̃̀nyah sɔkɔ, ǹ sõ̀ tɛ̃́pú tɔ kɔ̃ pè ǹ tyípɩ́nɔ́ wɛ. 4 Ńkɛ̃́ névi nɛ̂-à mɛ ké tyɩ́ nɛ no pé dùkù pɩ̃, tɛ̃̀ náh ǹ tyilɛ n pɩ sètĩ̀n sõ̀ sɔkɔ. Tɛ́ ǹmɔ-á tyi nónónɛ n pɩ yɔ̀, wǎh yɩ̃nɛ à sélɛ n pɩ n wilki n mɔ, no kɔ̃ pè à wɛ. 5 Ǹtɛ Yesu yṹnpyé ńtɛ̃ náh sõ̀ mɛ sɛ̃ ǹ yõ. 6 Képah sɔkɔ, Yesu mɛ nɛ ké gbĩ náh tɔ̃̌nɩ̀ sɛ péwɔ tyɩ́. Gbĩ́mɛgbĩ́-á se mɛ yɩ̃́nɛ́nɔ́lɛ pépi tyɩ́ tɛ́. 7 Kèkõyṍ névye náh fɛ̃ pépi dyɔ yɔ n pi. Ǹtɛ pǎh mɛ péwɔ wɔ dyɔlɛ n yɔ, páh sɔ̃́npɩ́lɛ kélɛ n yo n wah nɛ pé tyípɩ́nɩ̀ náh mɛ plɛ. 8 Pépi dɔkɔ n yuku kénɛ syáh sɔkɔ. Péwɔ tɛ̃̀ wɔ tyɩ́, ké gbĩ náh tɔ̃̌nɩ̀ sɛ. Képah-á, pé náh n kyɩ n pi. 9 Wǎh képah yo tɛ, à wũ Kalile sɔkɔ.

Yesu mɛ́nɔ́lɛ Nsyifunɔ kènkã̀l sõ̀ syáh sɔkɔ, Yerusalɛmɩ kwil

10 Tɛ́ ǹ yṹnpyé-á sɔkɔ tɛ syáh mɛ̀ sɔkɔ, ǹmɔ tɔ yuku nɛ́npɔ́ nyáh sõ. Tɛ́ à náh sõ̀ yɛ névye kɔ̃ pè à wɛ. À kè pɩ wɔ̃̀bɩ̀nsɔkɔnɔlɛ kannɛ. 11 Tɛ́ Nsyifunɔ yõ̀tãm mó mɛ ǹnɛ n yah n kɔ̃ syáh mɛ̀ sɔkɔ, tɛ́ mɛ n piki n yah nɛ, ńyãh se ǹnɛ nɩ? 12 Képah sɔkɔ, tɔ́wû mɛ̀ névye tyah Yesu tyɩ́lɛ n yãh tõ̀tõ̀. Pé túkù sõ̀ mɛ n yo nɛ nɛ́gbɩ́-á ǹnɛ, túkù mó mɛ n yo nɛ sɛ̃́ náh, ǹmɔ-á pyě n pilki névyelɛ ńkɛ̃́. 13 Ǹtɛ Nsyifunɔ yõ̀tãm tíkí sõ̀ mɛ pè tɛ̃. Kǎh pɩ sɛ̃́, pé sɔkɔ yɔ́ ńtɛ̃ náh tɛ̃ wɛ ǹ yõ wilki mɔ à yo Yesu tyɩ́ sɔkɔ.

14 Syáh mɛ̀ sõ̀ mɛ ké nɩyṍ sɔkɔ,‡ tɛ́ Yesu dɔkɔ pɔ Liyel ní-ńsah gbô sɔkɔ, à pɔ kwɔ́nɔ́lɛ n pɩ. 15 Tɛ́ wǎh kwɔ́nɔ́ nɛ̂nɛ n pɩ, kè Nsyifunɔ yõ̀tãm gbã̀n du. Pè mɛ tyah n yo wɛ̃ tyɩ́ nɛ, dĩ́ mɛ̀ se wɛ ńyãh pnɛ̀nɔ́ mɛ̀ dùkùlɛ nɩ? Tɛ́ à náh se mó tɔ̃ kǎrn ǹgbɛ̃ pɩ. 16 Képah sɔkɔ, Yesu mɛ yo pé tyɩ́ nɛ ńkɛ̃́: «Máh kwɔ́nɔ́lɛ n pɩ tyi nónó yõ yɔ̀, ńmɔ náh sõ tɛ̃ sélɛ dɛ́, Liyel nɛ̂-à tɛkɩ mɔ ńnɛ, ǹmɔ ye n wɛ̃kɩ sélɛ. 17 Névi nɛ̂-à kè yah tɔkɔ nɛ pé Liyel dyɔ dyɔ tɛ̃̀nɛ n pɩ, tɛ̃̀ wɔ ye kɩ fɛ̃ ké gbɩ pɩ̃, Liyel-à kɩ nɛ̂ wɛ̃kɩ ńnɛ sélɛ, képah náh pɩ, ń yah yĩ́ĩ́ kwɔ́nɔ́-à kɩ nɛ mé n pɩ. 18 Névi nɛ̂-à ǹ yah yĩ́ĩ́ tyilɛ n yo, ǹ gblɔ̌y yĩn gbílkí-ńsah ye à n yah n kɔ̃. Ǹtɛ névi nɛ̂-à mɛ ké tyɩ́ nɛ pé tyi pól pɩ, pé tṍ-ò yĩn mó gbilki, nɛ́gbɩ́ ye tɛ̃̀nɛ. Pílkí-ńsah náh mɛ tɛ̃̀ tyɩ́ póllɛ. 19 Moyisi náh Liyel tyi kõ̀nsàhnɔ́lɛ yé kɔ̃ di? Ǹtɛ yé sɔkɔ yɔ́ ńtɛ̃ náh se mɛ n kɔ ké wɛ̃̀kɩ̀ yõ nɩ? Sɔ̃́ pɩ tɛ́ yé n yah n kɔ̃ ńmɔ kònmɔ-ńsahlɛ wɛ́?»§ 20 Képah tɛ̃̀nɛ, tɔ́wû à syah nɛ sétõ-á mɛ ǹ sɔkɔ, à kɔ̃ à képahlɛ n yo, nòtɛ nɛ̂ se nɛ páh ǹnɛ n ko n mɔ nɩ? 21 Yesu mɛ tɔ̃ yo pé tyɩ́ nɛ: «Tyi núkú yɔ́ ó* náh mé pɩ, tɛ́ yé pól gbã̀n du yɔ̀ di? 22 Moyisi náh mɔ yélɛ kõ̀kè kõ̀nɔ́ sɔkɔ di? Ǹtɛ ǹmɔ ńtɛ̃ náh tyah ké gbennɛ dò, ǹ náh tãn ye tyah kélɛ. Tɛ́ yé náh mɛ píyĩ́lɛ n kõ mɩ mɩ yòh sõlɛ di?† 23 Ǹtɛ yépi-à kõ̀kèlɛ n kõ mɩ mɩ yòh sõlɛ, nɛ yé káh pɔ Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́ dêl pɩ, sɔ̃́ pɩ tɛ́ ńmɔ-á névi yõ̀tàhsyi pól dɛ mɔ mɩ mɩ yòh sõlɛ, yé ń dyɔlɛ n yɔ wɛ́? 24 Yé káh tyilɛ n wah à yɩ̃nɛ yɩ̃́ yáhnɔ́lɛ. Yé sélɛ n wah gbɩ wɛ̃̀kɩ̀ yõ.»

Yesu se Liyel nɛy yáhntɔkɔnɔlɛ?

25 Képah sɔkɔ, Yerusalɛmɩ tãn túkù sõ̀ mɛ n yo nɛ ńkɛ̃́, dĩ́ nɛ̂-á sõ̀ pè n yah n kɔ̃ nɛ pé ko mɔ, ǹmɔ kó yɔ̀ nɩ? 26 Ǹtɛ pè yah à n wɛkɩ tɔ́wû nɩyṍ, tɛ́ pè náh mɛ n vi n mɔ ǹ tyɩ́ lɛ́! Yõ̀tãm se kɩ pyě mɛ kè fɛ̃ syi nɛ, ǹmɔ-á Liyel nɛy yáhntɔkɔnɔlɛ nɩ? 27 Tɛ́ Liyel nɛy yáhntɔkɔnɔ-à sõ nɛ̂nɛ pɔ, névi náh ǹ wìl-ǹsah pɩ̃ n pi, ǹtɛ pépi-á dĩ́ mɛ̀ wìl-ǹsah pɩ̃ dò.

28 Képah ye, Yesu-á mɛ névyelɛ n kwɔ Liyel ní-ńsah gbô sɔkɔ, à yo pé tyɩ́ yĩ́npɔ̃́ ǹgbɛ̃nɛ nɛ: «Yé ńnɛ n pnɛ, tɛ́ ń wìl-ǹsah pɩ̃ yé yo kɛ̀? Ǹtɛ ńmɔ náh pɔ ń gblɔ̌y yõ sɛ̃́ dɛ́! Liyel nɛ̂-á tɛkɩ mɔ ńmɔlɛ, à mɛ gbɩ ó ǹ tɔ̂ɔ́, ǹmɔ nɛ̂-á yé náh ǹnɛ n pnɛ. 29 Ǹtɛ ńmɔ wɔ wil ǹ tnɔ̂. Mé ǹnɛ n pnɛ, ànɛ̂ ǹmɔ ye tɛkɩ mɔ ńnɛ.» 30 Képah tɛ̃̀ sɔkɔ, pè tyah Yesu tɛ̃́-ńsahlɛ n yah n kɔ̃. Tɛ́ kǎh pɩ ǹ gbĩ náh tɔ̃̌nɩ̀ sõ̀ mɛ sɛ sɛ̃́, ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ náh tɛ̃ wɛ gbõ̀ tũ ǹ tyɩ́. 31 Ǹtɛ tɔ́wû mɛ̀ sɔkɔ névye náhnáh sõ̀ mɛ sɛ̃ ǹ yõ, tɛ́ mɛ n yo nɛ, tɛ́ Liyel nɛy yáhntɔkɔnɔ-à sõ nɛ̂nɛ pɔ, à se kɩ pɔ gbǐl tyi pɩ kɩ kal dĩ́ mɛ̀ tyɩ́lɛ yɔ̀ nɩ?

Liyel ní-ńsah gbô syɩ́kɩ́pú tɛ́kɩ́nmɔnɔlɛ nɛ pè kyɩ Yesu tɛ̃

32 Tɛ́ tɔ́wû-á sõ̀ mɛ tyi nónónɛ n yãh tõ̀tõ̀ Yesu tyɩ́ sɔkɔ, sè pɔ wɛ de Farisi wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́pú níkí sɔkɔ. Képah sɔkɔ, pépi ànɛ̂ sárká syínwìlkìpu yõ̀tãm mɛ Liyel ní-ńsah gbô syɩ́kɩ́pú tɛkɩ mɔ nɛ, pè kyɩ Yesu tɛ̃. 33 Pǎh pɔ, Yesu mɛ nɛ: «Ńmɔ kɩ mɛ yélɛ kɩ wrɔ́ kwéy ó pɩ ńtɔ̃,‡ tɛ́ kɩ sɔkɔ ń tɛ́kɩ́nmɔ-ò tnɔ̂. 34 Ńmɔ-á kɩ n mɛ n pi ńyãh sɔkɔ, yépi náh fɛ̃ n kyɩ nɛ́npɔ́. Képah ye, yé kɩ ń yah kɔ̃ tɛ́ yé náh ń wɛ n pi.» 35 Wǎh yo sɛ̃́, Nsyifunɔ núkú tyah n yo wɛ̃ tyɩ́ nɛ, ńyãh se ǹmɔ kɩ n yuku n pi, tɛ́ pépi kɩ à yah kwlɔ nɩ? Ńkɛ̃́ pé no Nsyifunɔ nónó-á mɛ karkɩ tɛ̃ tɛ̃ kɔ̃ nɛ́káhbɩ́ wrɔ́, pépi tyɩ́ se pyě à kɩ yuku, kɩ kyɩ nɛ́káhbɩ́lɛ n kwɔ nɩ? 36 Ńkɛ̃́ wɛlɔ nónó-á à yo yɔ̀ nɛ ńkɛ̃́: «Ńmɔ-á kɩ n mɛ n pi ńyãh sɔkɔ, yépi náh fɛ̃ n kyɩ nɛ́npɔ́, képah ye, yé kɩ ń yah kɔ̃, tɛ́ yé náh ń wɛ n pi.» Sépi kɔ́r se nɛ̂nɛ nɩ?

Ni nɛ̂-á minnɛ n kɔ̃

37 Syáh gbĩ̀yĩ̀kì tɛ́y sõlɛ, nɛ̂-á pɩ ké gbĩ̀yĩ̀kì ǹgbɛ̃nɛ, Yesu yuku yĩn tɔ́wû sɔkɔ, tɛ́ yo yĩ́npɔ̃́ ǹgbɛ̃nɛ nɛ: «Níkì-à mɛ nɛ̂ tɛ̃, tɛ̃̀ pɔ ńmɔ tyɩ́, à pɔ wɔ.§ 38 Névi nɛ̂-à sɛ̃ ńmɔ yõ, min yrɛy kɩ n fwo n wil tɛ̃̀ sɔkɔ, sɔ̃́-á Liyel wɛy sɛ́bɛ́y yo kélɛ.» 39 Liyel Mirki nɛ̂-á sõ̀ Yesu yõ sɛ̃́pú kɩ pɔ n wɛ n pi, képah tyɩ́ ye sõ̀ Yesu n yo. Tɛ́ légbĩ́nɛ, Yesu náh tɔ̃̌nɩ̀ sõ̀ mɛ dɔkɔ ǹ tɔ̃́rɩ́ yõ, képah ye Liyel náh tɔ̃̌nɩ̀ sõ̀ mɛ ǹ Mirkilɛ pè kɔ̃.

Yesu tyɩ́-á gbɛ́kɩ́nɔ́ nɛ̂ dahbɩ tɔ́wû wrɔ́

40 Tɔ́wû-á Yesu wɛy mɛ̀ noh tɛ, túkù tyah n yo nɛ ńkɛ̃́, Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyo-ò* nɛ̂-á pé syɩkɩ tɛ̃, ǹmɔ-á dĩ́ mɛ̀nɛ tɔ́tɔ́. 41 Túkù mó nɛ, Liyel-á nɛ̂ yah tɔkɔ, ǹmɔ-á. Tɛ́ túkù tɛ̃̀ wɔ mó nɛ, Liyel nɛy yáhntɔkɔnɔ† se kɩ fɛ̃ wil Kalile gbɛ̃̀nyah sɔkɔ nɩ? 42 Kè kó mɛ yónɔ́lɛ Liyel wɛy sɛ́bɛ́y sɔkɔ nɛ ńkɛ̃́, wǎh kɩ pɩ yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ Davidi pétóbé sɔkɔ yɔ́lɛ, tɛ́ kɩ n dubi n pi Betlɛmɩ kwil,‡ képah nɛ̂ sɔkɔ-á Davidi dubi di? 43 Képah sɔkɔ, névye sõnɔ pɩ sé tyɩ́ tyɩ́lɛ Yesu tyɩ́ sɔkɔ. 44 Túkù sõ̀ mɛ n yah n kɔ̃ ǹ tɛ̃́-ńsahlɛ, ǹtɛ ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ náh tɛ̃ wɛ gbõ̀ tũ ǹ tyɩ́.

45 Képah sɔkɔ, Liyel ní-ńsah gbô syɩ́kɩ́pú pé syɩ sɔkɔ sárká syínwìlkìpu yõ̀tãm ànɛ̂ Farisi wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́pú tnɔ̂. Pèpi mɛ pè piki yah nɛ, sɔ̃́ se pɩ tɛ́ pè náh Yesu tɛ̃ pɔ nɩ? 46 Pè mɛ pè syah nɛ, dĩ́ mɛ̀ wɛy kénkɔ̃ náh mɛ póllɛ. 47 Képah tɛ̃̀nɛ, Farisi wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́pú nɛ, è, pè se pyě yɛ à kɔ̃ à pé tɔ yõ yɩkɩ nɩ? 48 Pè se yõ̀tɛ̃̀ yɔ́, képah náh pɩ, Farisi wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́-ò yɔ́ wɛ yah à sɛ̃ Yesu yõ nɩ? 49 Tɛ́ kàh tɔ́wû mɛ̀ névye tɛ̃ wɔ lésyi, pè náh Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́lɛ n pnɛ dò. Pé pól tyɩ́-á yɩkɩ.

50 Tɛ́ Farisi wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́pú nɔ́pi sɔkɔ yɔ́ sõ̀ mɛ pè n ye Nikodɛmɩnɛ, nɛ̂-á kyɩ wil yah Yesu tyɩ́ sõ yɔ́lɛ.§ Ǹmɔ mɛ yo pé no tyɩ́ nɛ: 51 «À yɩ̃nɛ ápi tyi kõ̀nsàhnɔ́lɛ, á se yɩ̃nɛ à lékàhlɛ névi kɔ̃, nɛ́ á náh ǹ vyãh wɛy noh, tɛ́ pɩ̃ tyi nónó-á à pɩ?» 52 Képah sɔkɔ, pé no à syah nɛ, è, Kalile gbɛ̃̀nyah nɛy se ǹ tɔlɛ tɛ́ à n wɛkɩ sɛ̃́ nɩ? Ńkɛ̃́, à Liyel wɛy sɛ́bɛ́y tɔkɔ n sohlɩ n yah, wǎh kɩ kè wɛ nɛ, Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyo-ò yɔ́ ńtɛ̃ náh n wil Kalile gbɛ̃̀nyah sɔkɔ.

53 [Képah náh, pé pól karkɩ sɔkɔ pé fnɛ́ sɔkɔ.

8

1 Ǹtɛ, Yesu wɔ mó sɔkɔ Wolivi yèh yɔ̃lɩ yõ.

Fɔ̀fɩ́npɩ pi yɔ́ tɛ̃́npɔnɔlɛ Yesu tyɩ́

2 Tɛ́ dĩndal séngbɔ̃́ púpúlɛ, Yesu tɔ̃ ǹ syɩ pɔ Liyel ní-ńsah gbô sɔkɔ, tɛ́ no pól mɛ pɔ ǹ tnɔ̂. À mɛ kɔ̃ tɛ̃ à tyah pélɛ n kwɔ. 3 Wǎh mɛ kwɔ́nɔ́ sɔkɔ, Liyel tyi kõ̀nsàhnɔ́ kwɔ́pú ànɛ̂ Farisi wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́pú mɛ pɔ sê fɔ̀fɩ́npɩ yɔ́lɛ ǹ tyɩ́. Pè pɔ pi mɛ̀ sah tɔ́wû nɩyṍ Yesu yah, 4 tɛ́ Yesu syah nɛ, kwɔ́-ò dĩ́, páh pi mɛ̀ wɛ tɛ̃ fɔ̀fɩ́kɩ̀ pɩ́nɔ́ sɔkɔ tɔ́tɔ́. 5 Tɛ́ Moyisi-á kè yo sah ǹ tyi kõ̀nsàhnɔ́ sɔkɔ nɛ, sɛ̃́nkɔ̃ sê-á yɩ̃nɛ mínkònɔ́lɛ dyêhlɛ.* Tɛ́ ǹmɔ-á dò, ǹmɔ se nɛ sɔ̃́-á nɩ? 6 Pè sõ̀ mɛ képah tɛ̃̀nɛ n yo sɛ̃́, nɛ wàh kɩ pilki pé lékàh wɛ à kɔ̃.† Ǹtɛ Yesu mɛ ǹ yõ sĩnki, tɛ́ tyah n wãrkɩ sétáh sɔkɔ ǹ kèngbɔlɛ. 7 Kǎh pɩ sɛ̃́, pè tɔ̃ mɛ yɔ̃ sɔkɔ ǹnɛ n gbah n piki n yah. Képah tɛ̃̀nɛ, à mɛ ǹ yõ yɔ̃ tɛ́ yo pé tyɩ́ nɛ: «Yé sɔkɔ nɛy nɛ̂-à kɩ mɛ à náh tyípékè pɩ yah póllɛ, tɛ̃̀ wɔ dáhkɩ̀lɛ pi mɛ̀ min gbennɛ.» 8 Képah yóntɛnɔ náh, à tɔ̃ ǹ yõ sĩnki à tyah n wãrkɩ sétáh sɔkɔ. 9 Pǎh képah tɛ̃̀ noh sɛ̃́, pè tyah n sɔkɔ núkú núkúlɛ, à tɔkɔ lékɔ̃lɔ́ ǹgbò tyɩ́, pópó à pɔ gbàh sah Yesu ànɛ̂ pi mɛ̀ ó tyɩ́ nɛ́npɔ́. 10 Képah sɔkɔ, Yesu mɛ ǹ yõ yɔ̃ tɛ́ yo pi tyɩ́ nɛ, nónó-á pɔ tɔkɔ à kɔ̃, ńyãh se pélɛ nɩ? Pé sɔkɔ yɔ́ ńtɛ̃ kó à mɔ kũ kɔ̃ nɩ? 11 Pi mɛ nɛ, pé yõ̀tɛ̃̀, nɛy náh pé mɔ kũ kɔ̃. Képah sɔkɔ, Yesu mɛ nɛ: «Ńmɔ tɔ náh ǹ mɔ kũ kɔ̃ n pi. Nɛ n yuku; tɛ́ à tɔkɔ núkúnúkú tyɩ́, káh n tɔ̃ tyípékè pɩ n yah.»]

Yesu ye kèkõyṍ kyòolɛ

12 Képah náh, Yesu tɔ̃ yo névye tyɩ́ nɛ: «Ńmɔ ye kèkõyṍ kyòolɛ. Névi nɛ̂-à ńmɔ sõ̀ tɛ̃, tɛ̃̀ náh tɔ̃ n kɔ n pi fɛ̃́ntũ̂ sɔkɔ. À kɩ kyòo wɛ, nɛ̂-á kɩ minnɛ à kɔ̃.

13 Képah sɔkɔ, Farisi wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́pú à syah nɛ, nɛ̂ se kɩ sɛ̃ ǹ tyíyónɔ́ yõ nɩ? Ǹmɔ ó kó ǹ gblɔ̌y tàrfyɔ̀lɛ yɔ̀ nɩ?‡ 14 Yesu mɛ yo pé tyɩ́ nɛ ńkɛ̃́: «Gbɩ tɛ̃̀ wɔ ye ńmɔ ye ń gblɔ̌y tàrfyɔ̀lɛ ó, ǹtɛ ńmɔ ń wìl-ǹsahlɛ n pnɛ, tɛ́ ń yúkú-ńsahlɛ n pnɛ. Képah ye, máh tyi nónó yo ń gblɔ̌y dùkù tyɩ́ sɔkɔ, gblɔ ye sélɛ. Tɛ́ yépi náh ń wìl-ǹsah pɩ̃, yé náh se mó tɔ̃ ń yúkú-ńsah pɩ̃. 15 Yépi tɛ̃̀ wɔ lékàhlɛ névyelɛ n kɔ̃ à yɩ̃nɛ névi yõ̀tàhsyi sõnɔlɛ. Ǹtɛ ńmɔ wɔ náh lékàhlɛ ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃nɛ n kɔ̃. 16 Tɛ́ kàh se pɔ pɩ mé yɩ̃nɛ mè lékàhlɛ ǹnɩ̂ kɔ̃, mé náh kélɛ à kɔ̃ n pi ń gblɔ̌y. Sú Liyel nɛ̂-á tɛkɩ mɔ ńnɛ, á kɩ kélɛ à kɔ̃ wɛ̃ tyɩ́ ǹmɔlɛ. Képah ye, ń lékàh kɔ̃́nɔ́ kɩ pɩ gbɩ wɛ̃̀kɩ̀ yõ. 17 Kè náh mɛ wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ yé tyi kõ̀nsàhnɔ́ sɔkɔ nɛ, nɛ́pĩ̂ nímí-à pɩ tàrfyɔ̀lɛ tir nɛ̂ sɔkɔ, gbɩ-á kélɛ di?§ 18 Ńmɔ mɛ ń gblɔ̌y tyɩ́lɛ n yo, tɛ́ Sú Liyel nɛ̂-á tɛkɩ mɔ ńnɛ, ǹmɔ tɔ mɛ ń tyɩ́lɛ n yo.» 19 Képah sɔkɔ, pè Yesu syah nɛ, ńyãh se ǹ súlɛ nɩ? Yesu mɛ nɛ: «Yé náh ńmɔlɛ n pnɛ, yé náh ń Sú tɔlɛ n pnɛ. Yâh sõ̀ mɛ ńnɛ pnɛ, yé náhkɩ ń Sú tɔ pɩ̃.» 20 Yesu sõ̀ mɛ kwɔ́nɔ́lɛ n pɩ Liyel ní-ńsah gbô fɩ̃́ yɔ́ sɔkɔ, ńyãh-á ké pɔ́ kyɛ́súkùlɛ, tɛ́ tyi nɔ́pi yo. Ǹtɛ ǹ gbĩ náh tɔ̃̌nɩ̀ sõ̀ mɛ sɛ, képah ye ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ náh tɛ̃ wɛ à tɛ̃.

Gbáhdyâh dínɔ́lɛ Yesu yõ sɛ̃́-ńkɛ̃̂pú tyɩ́

21 Képah náh, Yesu tɔ̃ yo tɔ́wû tyɩ́ nɛ: «Ńmɔ ye n sɔkɔ yɔ̀. Yé kɩ ń yah n kɔ̃ n pi, ǹtɛ yé kɩ ku yé tyípékè sɔkɔ. Ńmɔ-á n yuku ńyãh, yépi náh fɛ̃ n kyɩ n pi nɛ́npɔ́.» 22 Képah sɔkɔ, Nsyifunɔ nɛ, ǹtɛ ǹ gblɔ̌y ko mɔ dékè se kɩ pyě mɛ à tɛ̃ nɩ? À kɔ̃ à n yo nɛ, pépi náh fɛ̃ n kyɩ n pi péwɔ yúkú-ńsah sɔkɔ. 23 Yesu mɛ yo pé tyɩ́ nɛ: «Yépilɛ, sétáh yõ névye ye yélɛ, tɛ́ ńmɔ wɔlɛ, ńmɔ wil yĩ̂nyõ. Kèkõyṍ mɛ̀ névye ye yépilɛ, ǹtɛ ké névi náh ńmɔ wɔlɛ. 24 Yáh wɛ mé kélɛ n yo yé tyɩ́ nɛ yáh kɩ ku yé tyípêl sɔkɔ, yé náh mɛ sɛ̃ ké yõ nɛ, Ńmɔ-á,* képah ye ń kɔ̃ mé nɛ yáh kɩ ku yé tyípêl sɔkɔ.»† 25 Képah sɔkɔ, pè à piki yah nɛ, nɛ̂ tɛ̃̀ ó se ǹmɔlɛ nɩ? Yesu mɛ yo pé tyɩ́ nɛ: «Mé sõ̀ kè yo tɛ yé tyɩ́ ké tyah gbĩ́ dùkùlɛ. 26 Tyi náhnáh mɛ ń tyɩ́ yo yo tɛ̃̀nɛ yé tyɩ́ sɔkɔ ànɛ̂ kɩ lékàhlɛ yé kɔ̃. Ǹtɛ máh nɛ̂ noh ń tɛ́kɩ́nmɔ-ò tyɩ́, képah ó ye mé n yo yé tyɩ́. Ǹmɔ ye gbɩ nɛ́tɛ̃̂nɛ.» 27 Ǹtɛ pépi náh sõ̀ mɛ pɩ̃ nɛ, Sú Liyel tyɩ́-á Yesu n yo pé tyɩ́. 28 Képah sɔkɔ, Yesu yo pé tyɩ́ nɛ: «Yâh pɔ Névi Pídĩ́ yɔ̃ dɔkɔ gbĩ́ nɛ̂nɛ, yé kɩ pɩ̃ nɛ Ńmɔ-á. Tɛ́ kɩ tɔ̃ pɩ̃ nɛ mé náh tir yɔ́ ńtɛ̃nɛ n pɩ ń yah yĩ́ĩ́nɛ. Sú Liyel-á tyi nónónɛ ń kwɔ, sépi ó ye mè n nɛ n yo. 29 Nɛ̂-á tɛkɩ mɔ ńmɔlɛ, mé mɛ ǹ dyɔ yĩ́ĩ́ tyilɛ n pɩ gbĩ́mɛgbĩ́, képah ye à mɛ ńnɛ, à náh ń sah n pi ń gblɔ̌y.» 30 Yesu-á mɛ képah yónɔ́ sɔkɔ gbĩ́ nɛ̂nɛ, névye náhnáh sɛ̃ ǹ yõ.

Nónó mɛ Abrahmɩ pétóbélɛ tɔ́tɔ́?

31 Képah tɛ̃̀nɛ, Nsyifunɔ nónó-á sõ̀ sɛ̃ Yesu yõ, à mɛ yo pé tyɩ́ nɛ: «Yáh kɩ mɛ ńmɔ tyíyónɔ́ wɛ̃̀kɩ̀lɛ n kɔ, ń tõ̀ sã́hpú kègblɔ ye yélɛ. 32 Yé kɩ gbɩlɛ n pnɛ, tɛ́ kénɛ gbɩ kɩ yé wilki yɔ̃rɩ sɔkɔ.» 33 Képah sɔkɔ, pè mɛ Yesu syah nɛ, Abrahmɩ pétóbé-á pépilɛ. Pépi náh pɩ yah ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ yɔ̃bɩlɛ póllɛ. Ǹtɛ à se sɔ̃́npɩ́lɛ n yo nɛ, pépi-á kɩ wil yɔ̃rɩ sɔkɔ nɩ? 34 Yesu mɛ yo pé tyɩ́ nɛ: «Kègbɩgbɩ tɛ̃̀ yõ, mé kélɛ n yo yé tyɩ́, névi nɛ̂-à tyípékèlɛ n pɩ, tyípékè yɔ̃̀ ye tɛ̃̀nɛ. 35 Yɔ̃̀lɛ, ǹ yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ gbô sɔkɔ tɛ̃̀-ò kṹmm náh ǹnɛ. Ǹtɛ yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ pídĩ́ tɛ̃̀ wɔlɛ, ǹ sú gbô sɔkɔ tɛ̃̀-ò kṹmm ye ǹmɔlɛ. 36 Képah ye, Liyel Pídĩ́-à yé wilki yɔ̃rɩ sɔkɔ, yé kɩ mɛ yé gblɔ̌y yõ kègbɩ tɛ̃̀ yõ.

37 Mé pɩ̃ nɛ Abrahmɩ pétóbé-á yélɛ. Ǹtɛ yáh ńmɔ wɛlɔ yahle, képah ye yé kɔ̃ yé n yah n kɔ̃ ń kònmɔ-ńsahlɛ. 38 Ńmɔ-á nɛ̂ wɛ ń Sú Liyel tyɩ́, képah ye mé n yo. Yépi tɔ-á mó tyi nónó noh yé sú tyɩ́, sépi ye yé n pɩ.» 39 Pǎh Yesu wɛy noh sɛ̃́, pè à syah nɛ, Abrahmɩ-á pépi súlɛ. Képah sɔkɔ, Yesu nɛ: «Yâh sõ̀ mɛ Abrahmɩ pétóbélɛ, yé náhkɩ mɛ Abrahmɩ tyípɩ́nɩ̀nɛ n pɩ. 40 Ǹtɛ núkúnúkú, ńmɔ nɛ̂-á gbɩ noh ń Sú Liyel tyɩ́ à yo yé tyɩ́, yé n yah n kɔ̃ ńmɔ kònmɔ-ńsahlɛ. Abrahmɩ náh sɛ̃́nkɔ̃ pɩ dò. 41 Yépilɛ, yé sú tyípɩ́nɔ́ ye yé n pɩ.» Képah tɛ̃̀nɛ, pè à syah nɛ, fɔ̀fɩ́kɩ̀‡ pɩ́nɔ́ sɔkɔ náh pépi dubi dɛ́! Ńkɛ̃́ Sú núkú ó-á pépi tyɩ́, nɛ̂-á Liyellɛ. 42 Yesu mɛ yo pé tyɩ́ nɛ: «Liyel tyɩ́ ye ńmɔ wil à pɔ. Ńmɔ náh pɔ ń gblɔ̌y yĩn yõ dɛ́! Ǹmɔ ye tɛkɩ mɔ ńnɛ. Ǹtɛ Liyel-à sõ̀ mɛ pɩ yé Súlɛ kègbɩ yõ sɔkɔ, ńmɔ tyɩ́ náhkɩ mɛ nɔ yé tyɩ́. 43 Yé yahle ń wɛlɔ nóhnɔ́lɛ, képah ye yé náh ń wɛlɔ syɩ́kɩ́-ńtã̂n pɩ̃. 44 Yépi súlɛ, sétã̀n yõ̀tɛ̃̀ ye ǹnɛ. Ǹmɔ dyɔ yĩ́ĩ́ tyi ye yé mɛ ké tyɩ́ nɛ yé nɛ n pɩ. Nɛ́kókè mɔ́-ò ye ǹnɛ ǹgbò dùkùlɛ. Wǎh pɩ gbɩ náh mɛ ǹ sɔkɔ, à náh mó gbɩ wɛ̃̀kɩ̀lɛ n kɔ póllɛ. Wǎh pɩ mɩ̀nɩ̀ yó-òlɛ, wàh mɩ̀nɩ̀nɛ n yo, ǎ kélɛ n yo à yɩ̃nɛ ǹ gblɔ̌y kèdùkùlɛ. Mɩ̀nɩ̀ yónɔ́ yõ wil ǹmɔ tyɩ́. 45 Ǹtɛ ńmɔ tɛ̃̀ wɔlɛ, ńmɔ gbɩlɛ n yo, képah ye yé náh mɛ sɛ̃ ń yõ. 46 Yépi sɔkɔ nɛ̂ tɛ̃̀ kɩ fɛ̃ kè wɛ̃kɩ nɛ máh tyípékè pɩ? Ǹtɛ máh gbɩlɛ n yo, kwâh nɛ̂ pɩ tɛ́ yé náh sɛ̃ ń yõ? 47 Liyel tyɩ́ névi-à névi nɛ̂nɛ, ǹmɔ Liyel wɛynɛ n noh n tɛ̃ n yĩn. Ǹtɛ Liyel tyɩ́ névye náh yépilɛ, képah ye yé kɔ̃ yé yahle sé nóhnɔ́lɛ.»

Yesu mɛ Abrahmɩ yah

48 Képah sɔkɔ, Nsyifunɔ Yesu syah nɛ, gbɩ kó mɛ pé tyɩ́ pé yo nɛ, Samari nɛy-á ǹnɛ, ànɛ̂ sétõ-á mɛ ǹ sɔkɔ nɩ? 49 À mɛ yo pé tyɩ́ nɛ: «Sétõ náh mɛ ńmɔ sɔkɔ. Ń Sú Liyel ye mé n gbilki, tɛ́ yépi mɛ ńmɔlɛ n yilɔ. 50 Ńmɔ náh mɛ n yah n kɔ̃ ń gblɔ̌y gbílkí-ńsahlɛ dɛ́. Ń gbílkí-ò ǹ gblɔ̌y ńmɔlɛ. Ǹmɔ ye gbɩ syínkɔ̃-òlɛ.§ 51 Kègbɩgbɩ tɛ̃̀ yõ, mé kélɛ n yo yé tyɩ́, névi nɛ̂-à n sah ńmɔ yóré yõ, tɛ̃̀ náh kũ dɔ n yah n pi póllɛ.»* 52 Képah sɔkɔ, Nsyifunɔ à syah nɛ, páh pyě kè pɩ̃ yĩ́ĩ́ núkúnúkú tɛ̃̀nɛ nɛ sétõ-á mɛ ǹ sɔkɔ. Abrahmɩ-á ku, Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyopu tɔ mɛ ku. Ǹtɛ ǹmɔ pɔ n yo nɛ, névi nɛ̂-à n sah péwɔ yóré yõ, tɛ̃̀ náh kũ dɔ n yah n pi nɩ? 53 Pépi sú Abrahmɩ-á ku. Ǹtɛ ǹmɔ se mɛ n sõ nɛ páh kal Abrahmɩnɛ nɩ? Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyopu tɔ mɛ ku. Tɛ́ ǹmɔ tɛ̃̀ se mɛ ǹ gblɔ̌ynɛ n yah nɛ́dúkú nɛ̂nɛ nɩ? 54 Képah sɔkɔ, Yesu yo pé tyɩ́ nɛ: «Mâh náhkɩ sõ̀ mɛ ń gblɔ̌ynɛ n gbilki, yõ náh mɛ gbílkínɔ́ mɛ̀ tyɩ́. Ǹtɛ ń Sú Liyel ye n gbilki ńnɛ, ǹmɔ nɛ̂-á yé nɛ, yé Liyel-á ǹnɛ, 55 tɛ́ yé náh se mó tɔ̃ mɛ ǹnɛ n pnɛ. Ǹtɛ ńmɔ wɔ ǹnɛ n pnɛ. Mâh sõ̀ mɛ yo nɛ, mé náh ǹnɛ pnɛ, mé náhkɩ pɩ mɩ̀nyolɛ yé tyɩ́ kɔ̃lɛ. Ǹtɛ ńmɔ ǹnɛ n pnɛ, tɛ́ mɛ n sah ǹ yóré yõ. 56 Yé sú Abrahmɩ sõ̀ mɛ nɩ̀vɩ̀nɩ̀ sɔkɔ nɛ, pé ńmɔ pɔ sõ gbĩ̀yĩ̀kì wɛ. À mɛ pɔ kè wɛ, kè pɩ nɩ̀vɩ̀nɩ̀nɛ ǹ tyɩ́.» 57 Képah sɔkɔ, Nsyifunɔ mɛ à syah nɛ, ǹmɔ náh tɔ̃̌nɩ̀ ye tikininí pɔ́ gbãm wɛ, tɛ́ nɛ páh Abrahmɩ wɛ nɩ? 58 À mɛ yo pé tyɩ́ nɛ: «Kègbɩgbɩ tɛ̃̀ yõ, mé kélɛ n yo yé tyɩ́, Abrahmɩ-á pópó n dubi, Ńmɔ mɛ.» 59 Wǎh képah yo sɛ̃́, pè núkú dyêh kwel ǹ tyɩ́ nɛ páh ǹnɛ n minki.† Ǹtɛ à mɛ wɔ̃bɩ à wil Liyel ní-ńsah gbô sɔkɔ à sɔkɔ.

9

Yɩ̃́tũ̂ dĩ́ yɔ́ yɩ̃́ yɩ́kɩ́nmɔnɔlɛ

1 Sõ yɔ́lɛ, Yesu sõ̀ mɛ n kɔ n sɔkɔ tɛ́ dĩ́ yɔ́ wɛ, nɛ̂-á sõ̀ mɛ yɩ̃́tũ̂nɛ ǹ dubi gbĩ́ dùkùlɛ. 2 Képah sɔkɔ, Yesu tõ̀ sã́hpú à piki yah nɛ, pé kwɔ́-ò dĩ́, sɔ̃́ se pɩ tɛ́ dĩ́ mɛ̀ dubi yɩ̃́tũ̂nɛ nɩ? Ǹmɔ tyípékè pɩ́nɔ́ se, tĩ̂ ǹ dúbípú tyɩ́ se? 3 À mɛ yo pé tyɩ́ nɛ: «Ǹmɔ, képah náh pɩ ǹ dúbípú tyípékè pɩ́nɔ́ náh à kɔ̃ à dubi yɩ̃́tũ̂nɛ dɛ́! Kè ye pɩ Liyel tyípɩ́nɩ̀ wɛ̃kɩ yĩnnɛ ǹ sɔkɔ. 4 Nɛ̂-á tɛkɩ mɔ ńmɔlɛ, tyah kyòo sɔkɔ ye á yɩ̃nɛ à tõ̀lɛ n pɩ ǹ tyɩ́. Ńkɛ̃́ lékã̂h mɛ n pi, nɛ̂ sɔkɔ-á nɛy náh fɛ̃ tõ̀ pɩ n pi. 5 Máh fyɔ̀ mɛ kèkõyṍ sɔkɔ, ńmɔ ye kèkõyṍ kyòolɛ* ń mɛ gbĩ́ pól sɔkɔ.» 6 Wǎh képah yo tɛ, à sĩn mɔ sétáh tɛ́ kè fãh à kele yɩ̃́tũ̂ dĩ́ yɩ̃́ yah. 7 Tɛ́ mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ à kyɩ ǹ yah wu pɛ́kɩ̀ tũ̀nsàhnɔ́ yɔ́ ni sɔkɔ, nɛ̂-á pè n ye Silowelɛ. Silowe kɔ́r ye Tɛ̃ntõ̀ névilɛ. Yɩ̃́tũ̂ dĩ́ mɛ sɔkɔ à kyɩ ǹ yah wu nɛ́npɔ́. Wǎh ǹ syɩ n pi gbĩ́ nɛ̂nɛ, à sõ̀ mɛ n yah.

8 Képah sɔkɔ, ǹ tnɔ̂ tɛ̃̀pu ànɛ̂ nónó-á ńkɛ̃́nɛ ǹnɛ n wɛ à n nɛ mɛ n ni n syi, pǎh à wɛ pè mɛ yo tũ nɛ, dĩ́ mɛ̀ kó ńkɛ̃́nɛ n kɔ̃ n tɛ̃ nɛ n ni n syi yɔ̀ nɩ? 9 Túkù nɛ ǹmɔ-á, túkù mó nɛ ǹmɔ náh, yã̀hnkõ-á à tɔ. Pǎh mɛ képah sɔkɔ, dĩ́ mɛ yo pé tyɩ́ nɛ péwɔ-á tɔ́tɔ́. 10 Wǎh yo sɛ̃́, pè mɛ à piki yah nɛ, ǹ yɩ̃́ se pɩ sɔ̃́ tɛ́ yɩkɩ mɔ nɩ? 11 À mɛ yo pé tyɩ́ nɛ, dĩ́ nɛ̂-á pè n ye Yesulɛ, ǹmɔ-á fã̀hkɩ̀ pɩ, tɛ́ kè kele pé yɩ̃́ yah, tɛ́ nɛ pé kyɩ pé yah wu Silowe yɔ sɔkɔ. Pé mɛ sɔkɔ kyɩ pé yah wu nɛ́npɔ́, pé mɛ fɛ̃ n yah. 12 Pè mɛ à syah nɛ, kénɛ dĩ́ se mɛ ńyãh nɩ? À mɛ nɛ pé náh pɩ̃.

Farisi wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́pú-á sóhlɩ́nyahnɔ nɛ̂ pɩ yɩ̃́tũ̂ dĩ́ yɩ̃́ yɩ́kɩ́nmɔnɔ tyɩ́ sɔkɔ

13 Képah sɔkɔ, yɩ̃́tũ̂ dĩ́ nɛ̂ yɩ̃́-á yɩkɩ mɔ, pè à tɛ̃ pɔ Farisi wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́pú tyɩ́. 14 Tɛ́ mɩ mɩ yòh sõ ye mó tɔ̃ lésõ Yesu fã̀hkɩ̀ pɩ à dĩ́ yɩ̃́ yɩkɩ mɔ. 15 Képah sɔkɔ, Farisi wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́pú dĩ́ piki yah nɛ, sɔ̃́ se kè pɩ tɛ́ à fɛ̃ n yah núkúnúkú nɩ? À mɛ yo pé tyɩ́ nɛ, fã̀hkɩ̀-á à pɩ kele pé yɩ̃́ yah, tɛ́ pé mɛ kyɩ pé yah wu, pé mɛ fɛ̃ n yah. 16 Képah tɛ̃̀nɛ, Farisi wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́pú túkù sõ̀ mɛ n yo nɛ ńkɛ̃́, dĩ́ mɛ̀ náh fyɔ̀ mɛ mɩ mɩ yòh tɛ̃̀ dêllɛ n tɛ̃, képah-á n wɛ̃kɩ nɛ à náh wil Liyel tyɩ́.† Ǹtɛ pé túkù mó mɛ n yo nɛ, tyípêl pɩ́-ò se kɩ fɛ̃ gbǐl nɔ́pi dùkù pɩ sɔ̃́ nɩ? Kǎh pɩ sɛ̃́, pé sõnɔ pɩ sé tyɩ́ tyɩ́lɛ. 17 Pè mɛ tɔ̃ pé syɩ dĩ́ mɛ̀ syah nɛ, nɛ̂-á yɩkɩ mɔ ǹ yɩ̃́lɛ, ǹmɔ se kɩ yo sɔ̃́ tɛ̃̀ tyɩ́ sɔkɔ nɩ? Dĩ́ mɛ nɛ, Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyo-ò-á ǹnɛ.

18 Ǹtɛ Nsyifunɔ yõ̀tãm náh sõ̀ mɛ ké tyɩ́ nɛ pé sɛ̃ ké yõ nɛ, yɩ̃́tũ̂-á sõ̀ ǹnɛ, tɛ́ núkúnúkú à mɛ n yah. Kǎh pɩ sɛ̃́, pè ǹ dúbípú ye pɔ, 19 à pɔ pè piki yah nɛ, pépi pídĩ́ se dĩ́ mɛ̀nɛ nɩ? À se dubi yɩ̃́tũ̂nɛ nɩ? Ǹtɛ à se pɩ sɔ̃́ tɛ́ fɛ̃ n yah núkúnúkú nɩ? 20 Ǹ dúbípú mɛ yo pé tyɩ́ nɛ, páh pɩ̃ nɛ pépi pídĩ́-á ǹnɛ; wǎh dubi yɩ̃́tũ̂nɛ. 21 Ǹtɛ tir nɛ̂ tɛ̃̀ wɔ-á pɩ tɛ́ à fɛ̃ n yah núkúnúkú, pépi náh képah wɔ pɩ̃, pé náh se mó tɔ̃ pɩ̃ nɛ̂-á yɩkɩ mɔ ǹ yɩ̃́lɛ. Ńkɛ̃́ pè à piki yah, wɛ̃́npir náh tɔ̃ ǹnɛ; wǎh kɩ fɛ̃ ké yah yo ǹ gblɔ̌y. 22 Nsyifunɔ yõ̀tãm tiki sõ̀ mɛ pè tɛ̃, képah ye pè kɔ̃ pè n wɛkɩ sɛ̃́. Nsyifunɔ yõ̀tãm sõ̀ mɛ ké yo sah tɛ nɛ, névi nɛ̂-à kɩ nɛ Liyel nɛy yáhntɔkɔnɔ-á Yesulɛ, tɛ̃̀-á kɩ yĩni wilki pépi wɛ̃̀kɩ̀ sɔkɔ. 23 Képah ye, ǹ dúbípú kɔ̃ pè nɛ, wɛ̃́npir náh tɔ̃ ǹnɛ, pè à piki yah.

24 Képah sɔkɔ, Farisi wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́pú tɔ̃ dĩ́ mɛ̀ ye yah kɛ ní-òlɛ nɛ̂-á lésõ yɩ̃́tũ̂nɛ, tɛ́ yo ǹ tyɩ́ nɛ, ké Liyel wɛ̃̀kɩ̀ tɛ̃̀ yõ, à gbɩ yo pé syah. Pépi-á pɩ̃ nɛ ǹ yɩ̃́ yɩ́kɩ́nmɔ-ò dĩ́ mɛ̀nɛ, tyípêl pɩ́-ò-á ǹnɛ. 25 Dĩ́ mɛ nɛ, pé náh pɩ̃ tyɩ́pêl pɩ́-ò-à kɩ nɛ̂ ǹnɛ dɛ́! Tyínúkú ó-á péwɔ n pnɛ: Yɩ̃́tũ̂-á sõ̀ pélɛ, ǹtɛ núkúnúkú páh mɛ n yah. 26 Pè mɛ à piki yah nɛ, tir nɛ̂ se Yesu pɩ ǹ tyɩ́ nɩ? Dùkù nɛ̂ se à yɩkɩ mɔ ǹ yɩ̃́lɛ nɩ? 27 Dĩ́ mɛ nɛ, páh sõ̀ kè yo tɛ pé tyɩ́, tɛ́ pè náh pé níkí sah kè noh. Ǹtɛ sɔ̃́ se tɛ́ pè tɔ̃ mɛ ké tyɩ́ nɛ, pé kè yo pé noh kɛ ní-òlɛ nɩ? Pépi tɔ́ se pyě mɛ n yah n kɔ̃ nɛ, pé pɩ ǹ tõ̀ sã́hpúlɛ nɩ? 28 Képah tɛ̃̀ sɔkɔ, pè tyah ǹnɛ n gbyɔ, tɛ́ nɛ ńkɛ̃́, ǹmɔ-á kénɛ dĩ́ tõ̀ sã́h-òlɛ dɛ́! Pépi tɛ̃̀ wɔlɛ, Moyisi tõ̀ sã́hpú-á pépilɛ. 29 Páh pɩ̃ nɛ Liyel-á yo mɔ Moyisi tyɩ́.‡ Ǹtɛ dĩ́ mɛ̀nɛ, pé se ǹ wìl-ǹsah ńtɛ̃nɛ n pnɛ nɩ? 30 Pǎh yo sɛ̃́, dĩ́ mɛ yo pé tyɩ́ nɛ, é! Tɛ́ képah-á pyě pɩ gbɛ̃̀ndùnìnɛ yɔ̀ sɔ̃́. Pépi náh ǹ wìl-ǹsah pɩ̃ pè yo. Ǹtɛ wǎh péwɔ yɩ̃́ yɩkɩ mɔ dɛ́!§ 31 Pé pól-á pɩ̃ nɛ, Liyel náh tyípêl pɩ́-ò nírílɛ n tɛ̃. Ǹtɛ névi nɛ̂-à pɩ nɛ́gbɩ́lɛ, tɛ́ Liyel dyɔ yĩ́ĩ́ tyilɛ n pɩ, ǎ tɛ̃̀ wɔ nírílɛ n tɛ̃.* 32 Ǹtɛ kèkõyṍ-á mɛ sɔ̃́, pépi náh kè noh yah nɛ, ǹnɩ̂-á yɩ̃́tũ̂ yɔ́ yɩ̃́ yɩkɩ mɔ, nɛ̂-á dubi yɩ̃́tũ̂nɛ dɛ́! 33 Dĩ́ mɛ̀-à sõ̀ mɛ wìl-ǹkɛ̃̂nɛ Liyel tyɩ́, à náh náhkɩ fɛ̃ tir yɔ́ ńtɛ̃ pɩ n pi dò! 34 Képah tɛ̃̀nɛ, pè à syah nɛ, ǹmɔlɛ dubi ǹ tɔ̂ɔ́ tyípékè ó sɔkɔ, tɛ́ ǹmɔ kɩ pɔ nɛ páh pépilɛ n kwɔ nɩ? Tɛ́ núkú à yĩni wilki kégbɔ́.

Nónó-á yɩ̃́tũbilɛ Liyel tyɩ́ tĩ̀nnɛ

35 Képah sɔkɔ, Yesu-á kè noh nɛ pǎh dĩ́ yĩni, à kyɩ à yohnɩ tɛ́ à piki yah nɛ: «Á se sɛ̃ Névi Pídĩ́ yõ?» 36 Dĩ́ mɛ nɛ, pé yõ̀tɛ̃̀, nɛ̂ se Névi Pídĩ́ mɛ̀nɛ nɩ? À ǹ tyɩ́ yo pé syah, pé kɔ̃ pé wɛ sɛ̃ ǹ yõ. 37 Képah tɛ̃̀nɛ, Yesu mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ: «Á ye à wɛ tɛ. Ǹmɔ ye n yãh álɛ núkúnúkú yɔ̀.» 38 Dĩ́-á képah noh sɛ̃́, à nɛ páh sɛ̃ ké yõ, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃. Tɛ́ mɛ gbètukunɔ di Yesu yah, à à gbilki.

39 Képah sɔkɔ, Yesu nɛ: «Gbɩ wah yĩn ye ńmɔ pɔ kèkõyṍ mɛ̀ sɔkɔ; nɛ yɩ̃́tũbi yɩ̃́ yɩkɩ mɔ, tɛ́ nónó-á mɛ n yah pépi pɩ yɩ̃́tũbilɛ.» 40 Képah sɔkɔ, Farisi wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́pú nónó-á sõ̀ mɛ ànɛ̂ Yesulɛ, pépi-á wɛlɔ nɔ́pi noh, pè Yesu piki yah nɛ, ǹtɛ yɩ̃́tũbi se pyě pépi tɔlɛ nɩ? 41 Yesu mɛ yo pé tyɩ́ nɛ: «Yâh sõ̀ mɛ yɩ̃́tũbilɛ, tyípékè náh náhkɩ n mɛ n pi yé yõ. Ǹtɛ núkúnúkú yé nɛ yáh mɛ n yah, képah ye yé tyípékè mɛ yé yõ.»

10

Képyɛ́nfɛ̃ pèpɛynɛ

1 Képah náh, Yesu tɔ̃ yo pé tyɩ́ nɛ: «Kègbɩgbɩ tɛ̃̀ yõ, mé kélɛ n yo yé tyɩ́, névi nɛ̂-à n dé-ńkɛ̃̂nɛ képyɛ́nɩ̀ tũ̀ yahlɛ, tɛ́ n dɔkɔ n de ké sɔkɔ ké gbɔ̀pɔ yɔ́lɛ, yɛ̃́nwó ye tɛ̃̀nɛ, névi yõ syɩ́kɩ́-ò tɔ̃ ǹnɛ. 2 Ǹtɛ nɛ̂-à n de ké yahlɛ, képyɛ́nfɛ̃ ye tɛ̃̀ wɔlɛ. 3 Tũ̀ syɩ́kɩ́-ò dĩ́ ké yah yɩkɩ n mɔ ǹmɔ kɔ̃. Ǹ képyɛ́nɩ̀ ǹ yĩ́nɛ n pnɛ.* Wàh de, ǹ tyɩ́-á képyɛ́nɩ̀ nónónɛ, ǎ sé ye n wil sé yninɛ kégbɔ́. 4 Ǹ képyɛ́nɩ̀-á ǹ yĩ́nɛ n pnɛ sɛ̃́, képah ye wàh sé pól wilki mɔ tɛ, à n yĩn sé yah, tɛ́ sě ǹ sõ̀ tɛ̃. 5 Ǹtɛ sàh névi nɛ̂ yĩ́nɛ n pnɛ̀-ǹkɛ̃̂nɛ, sè náh tɛ̃̀ sõ̀lɛ n tɛ̃ póllɛ. Sè n to n gbɛ n mɔ fɩ́ɩ́ ǹnɛ ńtɛ̃nɛ.» 6 Yesu kénɛ sèmìrkì yãh tɔ́wû tyɩ́, ǹtɛ pè náh ké kɔ́r pɩ̃.

7 Képah sɔkɔ, Yesu tɔ̃ yo pé tyɩ́ nɛ: «Kègbɩgbɩ tɛ̃̀ yõ, mé kélɛ n yo yé tyɩ́, ńmɔ ye képyɛ́nɩ̀ tũ̀ yahlɛ. 8 Nónó pól-á ń dyàh tɛ̃ pɔ sɔkɔ tɛ, yɛ̃́nwóbé ànɛ̂ névye yõ syɩ́kɩ́pú ye pélɛ.† Ǹtɛ, képyɛ́nɩ̀ náh mó fɛ̃ syi noh pé tyɩ́. 9 Ńmɔ ye dénsahlɛ. Névi nɛ̂-à de képahlɛ, tɛ̃̀ kɩ pwah. Tɛ̃̀ kɩ fɛ̃ n de, tɛ́ kɩ ǹnɛ n syɩ n wil kɩ ǹ yõkelɛ n wɛ. 10 Tɛ́ yɛ̃́nwó wɔ-à n pi, yɩ̃be, ànɛ̂ nɛ́kókè mɔ́nɔ́, ànɛ̂ yényêh pɩ yĩn ó ye à n pɔ. Ǹtɛ ńmɔ pɔ nɛ névye min wɛ, nɛ̂-á plɛ yĩ́ĩ́.

11 Képyɛ́nfɛ̃ pèpɛy ye ńmɔlɛ. Kàh sɔ̃́ n nɔ kũ tyɩ́, képyɛ́nfɛ̃ pèpɛy n fɛ̃ n syi ǹ min kɔ̃ ǹ képyɛ́nɩ̀ yĩnnɛ. 12 Ǹtɛ pɔ́ yáhnkɔ̃-ò képyɛ́nfɛ̃ tɛ̃̀ wɔlɛ, képyɛ́nfɛ̃ kègbɩ náh ǹmɔlɛ dɛ́! Ǹmɔ yɛ̃́ngbɛ̃́ tyɩ́ náh képyɛ́nɩ̀ nɔ́pilɛ. Képah ye, wàh fyɔ̀ gbɛ̃́npã̂h wɛ à n pi, à n to ǹ tɛ́ képyɛ́nɩ̀ milki, à kɔ̃ à n pɔ n tɛ̃ sé sɔkɔ, sé tɛ́lɔ́ n mó n to n karkɩ. 13 Pɔ́ ó kɔ́kɔ́ ye ǹmɔ n yah n kɔ̃ dò. Yɩ́kɩ́nɔ́-à sɔ̃́ n pɩ képyɛ́nɩ̀ sɔkɔ, kè náh n pɩ tirlɛ ǹmɔ yah. 14-15 Képyɛ́nfɛ̃ pèpɛy ye ńmɔlɛ. Sɔ̃́-á Sú Liyel ńnɛ n pnɛ, tɛ́ ń tɔ ǹnɛ n pnɛ, sɛ̃́ ó ye, mé ń képyɛ́nɩ̀nɛ n pnɛ, sé tɔ mó ńnɛ n pnɛ. Ńmɔ kɩ ń min kɔ̃ ń képyɛ́nɩ̀ yĩnnɛ. 16 Képyɛ́nɩ̀ túkù mɛ ń tyɩ́, nónó-á sè náh mɛ tũ̀ mɛ̀ sɔkɔ. Sè kɩ n noh n pi ń tyɩ́. Mé yɩ̃nɛ mè n kyɩ sè yah n fɛ̃ fɛ̃ n pɔ n kwrɔ n mɔ sè pɩ tũ núkúlɛ, képyɛ́nfɛ̃‡ núkú ó mó sélɛ n fɛ̃. 17 Ńmɔ kɩ ń min kɔ̃ kũ sɔkɔ, tɛ́ kɩ tɔ̃ pɔ kè syi n pi. Képah ye, ń tyɩ́ nɔ Sú Liyel tyɩ́. 18 Nɛy náh fɛ̃ ń ko n mɔ n pi dɛ́! Ńmɔ ye n kɔ̃ ń minnɛ ń gblɔ̌y. Tɛ̃́nwɛnɔ mɛ ń tyɩ́ kɩ fɛ̃ kè kɔ̃, tɛ̃́nwɛnɔ tɔ̃ mɛ ń tyɩ́ kɩ fɛ̃ kè syi ńtɔ̃. Sɛ̃́ ye ń Sú Liyel nɛ mé pɩ.»

19 Képah tɛ̃̀nɛ, Nsyifunɔ-á wɛlɔ nɔ́pi noh sɛ̃́, pé sõnɔ tɔ̃ kah pɩ sé tyɩ́ tyɩ́lɛ. 20 Pé náhnáh tyah n yo nɛ ńkɛ̃́, sétõ yɔ́-á mɛ ǹ sɔkɔ, ǹ yõ̀gbèkè kɔ̃ kè yuku. Yõ se tɔ̃ mɛ ké tyɩ́, pè ǹ wɛlɔlɛ n nohnɩ nɩ? 21 Ǹtɛ túkù mó nɛ ńkɛ̃́, yõ̀gbèkè yúkú-ò wɛlɔ náh wɛlɔ nɔ́pilɛ dɛ́! Yõ̀gbèkè yúkú-ò se kɩ fɛ̃ yɩ̃́tũ̂ yɩ̃́ yɩkɩ mɔ nɩ?

Nsyifunɔ túkù-á Yesu yahle dùkù nɛ̂nɛ

22 Képah sɔkɔ, kwɔ̀vɩrɩ gbĩ́nɛ, syáh yɔ́ sõ̀ mɛ n syah Yerusalɛmɩ sɔkɔ, nɛ̂-á Nsyifunɔ dyɔlɛ n to n kõ Liyel ní-ńsah gbô tɔ̃́nsàhnsɔkɔnɔ tyɩ́lɛ. 23 Képah sɔkɔ, Yesu sõ̀ mɛ n kɔ n kɔ̃ Liyel ní-ńsah gbô párn yɔ́ sõ̀, nɛ̂-á pè n ye Salomo párnnɛ. 24 Nsyifunɔ yísyɔ́ mɛ pɔ à mɔ gbɩ̃ tɛ́ yo ǹ tyɩ́ nɛ, à se kɩ pépi mɔ sah tɔ̀tɔ̀ sɔkɔ, pópó kɩ pɔ nɔ gbĩ́ nɛ̂ tyɩ́ nɩ? Ǹmɔ-à kɩ nɛ̂ Liyel nɛy yáhntɔkɔnɔlɛ, à kè yo n dal n mɔ pé syah kɛ̀! 25 À mɛ yo pé tyɩ́ nɛ: «Mé kè yo tɛ yé tyɩ́, ǹtɛ yé náh sɛ̃ ké yõ. Tyi nónó-á mé mɛ n pɩ ń Sú Liyel yĩn yõ, sépi ye mɛ ń tyɩ́lɛ n yo n wah. 26 Ǹtɛ yé náh pɩ ńmɔ képyɛ́nɩ̀nɛ sɛ̃́, képah ye yé kɔ̃ yé náh sɛ̃ ké yõ. 27 Ńmɔ képyɛ́nɩ̀ tɛ̃̀ wɔ ń wɛynɛ n nohnɩ, mé sélɛ n pnɛ, ànɛ̂ sě ń sõ̀ tɛ̃. 28 Mé kɩ tyɛ́-ńkɛ̃̂ minnɛ sè kɔ̃. Sé tyɩ́ náh n yɩkɩ n yah n pi, ànɛ̂ ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ náh fɛ̃ sè tɛ̃ n syi ń gbõ̀. 29 Ńmɔ Sú nɛ̂-á sélɛ ń gbõ̀ dahbɩ, ǹmɔ kal yíyìn póllɛ. Képah ye, ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ náh fɛ̃ sè tɛ̃ n syi ǹmɔ gbõ̀ sɔkɔ. 30 Ńmɔ ànɛ̂ Sú Liyel mɛ núkúlɛ.»

31 Képah tɛ̃̀nɛ, Nsyifunɔ tɔ̃ dyêh tõ nɛ páh Yesulɛ n min n ko. 32 Ǹtɛ à mɛ yo pé tyɩ́ nɛ, Sú Liyel gbõ̀ yõ, páh tyípéplɔ náhnáh pɩ pè wɛ. Sépi sɔkɔ nɛ̂ tɛ̃̀ yĩn se pè n yah n kɔ̃ pé mínnkò-ǹsahlɛ nɩ? 33 Nsyifunɔ mɛ à syah nɛ, tyípépɛ̌y pɩ́nɔ́ yĩn náh pé nɛ páh ǹnɛ n min n ko dɛ́! Ǹtɛ wǎh yo de Liyel tyɩ́ képah yĩn-á. Ǹmɔ névi gbɔy kɩ pɔ ǹ gblɔ̌ynɛ n pɩ Liyellɛ nɩ? 34 Képah sɔkɔ, à yo pé tyɩ́ nɛ: «Kè náh mɛ wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ Liyel wɛy sɛ́bɛ́y sɔkɔ nɛ, Liyel-á nɛ líyelnɔ́-á yélɛ di?§ 35 Liyel-á yo mɔ névye nónó tyɩ́, à pè ye líyelnɔ́lɛ. Ǹtɛ yé se pɩ̃ nɛ Liyel wɛy sɛ́bɛ́ynɔ́-á nɛ̂ yo, kè náh fɛ̃ n milki n pi tɛ́! 36 Tɛ́ Sú Liyel-á ńmɔ nɛ̂ wilki sah ǹ tyɩ́ yõ, tɛ́ ń tɛkɩ mɔ kèkõyṍ, yé nɛ máh yo de Liyel tyɩ́, máh sɔ̃́npɩ́lɛ yo nɛ Liyel Pídĩ́-á ńnɛ nɩ? 37 Máh kɩ mɛ ń Sú Liyel tyípɩ́nɩ̀nɛ n pɩ́-ńkɛ̃̂nɛ, yé káh sɛ̃ ń yõ. 38 Ǹtɛ máh kɩ mɛ sélɛ n pɩ, yáh kɩ sɔ̃́ mɛ n sɛ̃ n pi ńkɛ̃̂nɛ ńmɔ yõ, yé sɛ̃ sépi tɛ̃̀ wɔ yõ; képah sɔkɔ yé kɩ pɩ̃ yĩ́ĩ́ nɛ, máh mɛ núkúlɛ Sú Liyellɛ, ànɛ̂ Sú Liyel-á mɛ núkúlɛ ńnɛ.» 39 Képah tɛ̃̀nɛ, pè tɔ̃ nɛ páh Yesulɛ n tɛ̃. Ǹtɛ à pwah pé tyɩ́.

40 Képah náh, Yesu tɔ̃ ǹ syɩ yuku Nsyurdɛ̃ yɔ́nkahnɩnɛ, à kyɩ tɛ̃ ńyãh sɔkɔ-á Nsyɔ̃ ǹgbò tyah névye wèlnwílkìnɔ́lɛ.* 41 Névye náhnáh mɛ kyɩ ǹ tnɔ̂, tɛ́ mɛ yo tũ nɛ, Nsyɔ̃ náh gbǐl tir yɔ́ ńtɛ̃ pɩ. Ǹtɛ wǎh tyi nónó pól yo dĩ́ mɛ̀ tyɩ́ sɔkɔ, gblɔ-á sélɛ. 42 Képah sɔkɔ, névye náhnáh mɛ sɛ̃ Yesu yõ nɛ́npɔ́.

11

Lasarɩ kúnɔ́ ànɛ̂ ǹ yílkínmɔnɔlɛ

1 Dĩ́ yɔ́ lésõ mɛ ńyân syɩkɩ, pè n ye Lasarɩlɛ. À sõ̀ mɛ Betani kwil sɔkɔ, képah nɛ̂ sɔkɔ-á sõ̀ ǹ dósyɔ́lɛ, pè n ye Mari ànɛ̂ Martɩlɛ. 2 Kénɛ Mari mɛ̀ wɔ ye lésõ làsèkwěl yɔ́ kwɛ mɔ Yesu gbyẽ̂h yõ, tɛ́ sè kele ǹ yõ̀yénnɛ.* Ǹmɔ dódĩ́ Lasarɩ ye sõ̀ n yɔ. 3 Képah sɔkɔ, ǹ dósyɔ́ mɛ tɛ̃ntõ̀ mɔ Yesu tyɩ́ nɛ, pé yõ̀tɛ̃̀, ǹ kódĩ́ Lasarɩ náh mɛ lènɔlɛ. 4 Yesu-á képah noh, à nɛ ńkɛ̃́, Lasarɩ ńyân mɛ̀ náh pɩ ǹ ko ko ńyânnɛ. Ǹtɛ kǎh kɩ Liyel yõ̀tɔ̃rɩ́ wɛ̃kɩ, tɛ́ kɩ tɔ̃ ǹ Pídĩ́ yõ̀tɔ̃rɩ́ wɛ̃kɩ.

5 Tɛ́ Martɩ, ànɛ̂ Mari, ànɛ̂ pé dódĩ́ Lasarɩ tyɩ́ sõ̀ nɔ yĩ́ĩ́ Yesu tyɩ́. 6 Ǹtɛ ńyãh sɔkɔ-á sõ̀ Yesulɛ tɛ́ pè pɔ Lasarɩ ńyân tyɩ́ yo ǹ tyɩ́, à tɔ̃ wũ nɛ́npɔ́ à sèpĩ̀n nínì pɩ. 7 Képah náh, à yo ǹ tõ̀ sã́hpú tyɩ́ nɛ, pè yɛ pé pé syɩ n yuku Nsyude gbɛ̃̀nyah sɔkɔ. 8 Wǎh yo sɛ̃́, pè mɛ nɛ, kwɔ́-ò dĩ́, nɛ́npɔ́ sɔkɔ kó lésõ pè n yah n kɔ̃ ǹ mínkò-ǹsahlɛ dyêhlɛ sɛ̃́ yɔ̀ sɛ̃́ yɔ̀, tɛ́ à tɔ̃ n yah n kɔ̃ ǹ syɩ́nyuku-ńsahlɛ nɛ́npɔ́ sɔkɔ nɩ? 9 À mɛ yo pé tyɩ́ nɛ, lɛ́rɩ́nɔ́ gbɔ̃ninɔ́ kó gbĩ̀yĩ̀kì sɔkɔ nɩ? Névi nɛ̂-à n kɔ tyah kyòolɛ, kèkõyṍ kyòo-á à n nɛ n yah. Képah-á, tɛ̃̀ gbáhkɩ̀ mɩ́nɔ́ náh nɔ. 10 Ǹtɛ névi nɛ̂-à n kɔ lékã̂hnɛ kyòo kɛ̃́nɛ, tɛ̃̌ ǹ gbáhkɩ̀lɛ n mɩ.

11 Wɛlɔ nɔ́pi yóntɛnɔ náh, Yesu tɔ̃ yo pé tyɩ́ nɛ, pépi kódĩ́-á mɛ dɔy sɔkɔ, ǹtɛ páh kɩ kyɩ à yilki mɔ. 12 Képah sɔkɔ, ǹ tõ̀ sã́hpú mó nɛ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃, dɔy sɔkɔ-à kɩ nɛ̂ Lasarɩlɛ, wǎh kɩ dɛ. 13 Ǹtɛ Yesu wɛy sɔkɔ, Lasarɩ kúnɔ́ tyɩ́ ye à yo, tɛ́ ǹ tõ̀ sã́hpú wɔ mó wɛ nɛ dɔy gbɔy tyɩ́-á à yo. 14 Kǎh pɩ sɛ̃́, Yesu kè yo yɩkɩ mɔ pé tyɩ́ nɛ Lasarɩ-á ku. 15 Ǹtɛ péwɔ mɛ́-ńkɛ̃̂nɛ sõ̀ nɛ́npɔ́, képah-á mɛ nɔ yĩ́ĩ́ péwɔ tyɩ́ pépi yĩnnɛ. Kǎh pɩ sɛ̃́, pǎh kɩ sɛ̃ yĩ́ĩ́ péwɔ yõ. Tɛ́ núkúnúkú, pè yɛ pé sɔkɔ ǹ tnɔ̂. 16 Képah sɔkɔ, Toma nɛ̂-á pè n ye Didiminɛ,† ǹmɔ pé no syah nɛ, pè yɛ pépi tɔ kyɩ ku ǹnɛ wɛ̃ tyɩ́.

17 Yesu-á yĩni tɛ̃ nɛ́npɔ́ gbĩ́ nɛ̂nɛ, à kyɩ nɛ yah Lasarɩ lékó sõ̀ sèpĩ̀n ǹyẽ̂h pɩ tɛ diki sɔkɔ. 18 Yé yah, Betani ànɛ̂ Yerusalɛmɩ wrɔ́ náh sõ̀ mɛ kah gbɛ mɔ. Kè sõ̀ mɛ kílónɔ́ tɔ̃́nɔ́ kénkɔ̃lɛ. 19 Képah ye, Yerusalɛmɩ tãn náhnáh sõ̀ mɛ pɔ Martɩ ànɛ̂ Mari yétĩ kélé-ńsah pé dódĩ́ yáhnkwlɔnɔ sɔkɔ. 20 Martɩ-á fyɔ̀ noh nɛ Yesu-á mɛ n pi, à kyɩ à yohnɩ. Tɛ́ Mari wɔ sõ̀ mɛ kɔ̃́ntɛ̃̀nɔ́lɛ gbô sɔkɔ. 21 Képah sɔkɔ, Martɩ mɛ yo Yesu tyɩ́ nɛ, pé yõ̀tɛ̃̀, wàh sõ̀ mɛ ásõ̂ sɔkɔ, pé dódĩ́ náh náhkɩ n ku n pi. 22 Ǹtɛ núkúnúkú ńtɛ̃ fyé sɔkɔ, páh pɩ̃ nɛ wàh kɩ sɔ̃́ tir dùkù nɛ̂ yah kɔ̃ Liyel tyɩ́, wǎh kɩ kè pɩ ǹ tyɩ́. 23 Képah sɔkɔ, Yesu mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ: «Á dódĩ́ lékó kɩ yilki mɔ.» 24 Wǎh yo sɛ̃́, Martɩ nɛ, páh pɩ̃ nɛ lékyɩ̂-à kɩ pɔ n yilki n mɔ gbĩ̀yĩ̀kì tɛ́y sõlɛ, ǹ tɔ lékó-á kɩ yilki mɔ. 25 Képah tɛ̃̀nɛ, Yesu yo ǹ tyɩ́ nɛ: «Ńmɔ ye lékyɩ̂ yílkínmɔ-ò ànɛ̂ minnɛ. Névi nɛ̂-à sɛ̃ ńmɔ yõ, tɛ̃̀-à sɔ̃́ ku, à kɩ tyɛ́-ńkɛ̃̂ min wɛ; 26 ànɛ̂ névi nɛ̂-à mɛ min sɔkɔ tɛ́ sɛ̃ ńmɔ yõ, tɛ̃̀ náh tɔ̃ n ku n yah n pi Liyel tyɩ́ tĩ̀nnɛ. Á se sɛ̃ képah yõ, Martɩ?» 27 Martɩ mɛ nɛ, àwe-á Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃, páh sɛ̃ ké yõ nɛ ǹmɔ-á Liyel nɛy yáhntɔkɔnɔlɛ, nɛ̂-á ǹ Pídĩ́nɛ, ǹmɔ nɛ̂-á sõ̀ yɩ̃nɛ à pɔ kèkõyṍ.

28 Képah yóntɛnɔ náh, à ǹ syɩ kyɩ plɔ yo ǹ gbɛ̃̀nsê Mari tyɩ́ nɛ, kwɔ́-ò dĩ́-á mɛ de n tɛ. Tɛ́ wǎh mɛ ǹnɛ n ye. 29 Mari-á fyɔ̀ képah noh, à núkú yuku à sɔkɔ Yesu tnɔ̂. 30 Yesu náh tɔ̃̌nɩ̀ sõ̀ mɛ de kwil sɔkɔ. À sõ̀ mɛ fɩ̃́ nɛ̂ sɔkɔ-á sõ̀ Martɩ pɔ à yohnɩ. 31 Tɛ́ Yerusalɛmɩ tãn nónó-á sõ̀ mɛ Mari tnɔ̂ gbô sɔkɔ, mɛ ǹ yétĩnɛ n kele, pépi-á à wɛ à yuku wil súú sɛ̃́, pè ǹ sõ̀ tɛ̃. Pè sõ̀ mɛ n sõ nɛ, pɔ̀ gbó-ńsah-á à n yuku diki yõ. 32 Ǹtɛ Mari-á kyɩ yĩni tɛ̃ Yesu mɛ́-ńsah sɔkɔ, tɛ́ à wɛ, à gbètukunɔ di Yesu yah sɔkɔ tɛ́ yo ǹ tyɩ́ nɛ, pé yõ̀tɛ̃̀, wàh sõ̀ mɛ ásõ̂ sɔkɔ, pé dódĩ́ náh náhkɩ n ku n pi. 33 Képah sɔkɔ, Yesu-á à wɛ à mɛ n gbo à tahlɩ ǹ tɛ́kɩ́nmɔpu tyɩ́, kè ǹ nɩ kah tɛ̃ képékèyɔ̂, ǹ yah kwɔ. 34 À mɛ nɛ, ńyãh sɔkɔ se pè yɩ̃ ǹ lékólɛ nɩ? Pè mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ, pé yõ̀tɛ̃̀, à pɔ kyɩ yah. 35 Képah sɔkɔ, Yesu yétĩ kwɛ. 36 Képah tɛ̃̀nɛ, ǹ tɛ́kɩ́nmɔpu nɛ, pè yah, ǹ tyɩ́-á sõ̀ mɛ nɔ yĩ́ĩ́ ǹ tyɩ́ dɛ́! 37 Tɛ́ tɔ̃ mɛ n yo nɛ, ǹmɔ nɛ̂-á yɩ̃́tũ̂ dĩ́ yɩ̃́ yɩkɩ, à kó sõ̀ fɛ̃ kũ yah kõ n pi Lasarɩ tyɩ́ nɩ?

38 Képah sɔkɔ, kè tɔ̃ Yesu nɩ kah tɛ̃ képékèyɔ̂, à mɛ sɔkɔ diki yõ. Tɛkɩ diki ye sõ̀ kélɛ, tɛ́ ké yah mɛ víkénɔ́lɛ dáh-ǹgbɛ̃ yɔ́lɛ. 39 Yesu mɛ yo no tyɩ́ nɛ, pè dáhkɩ̀ mɛ̀ tɔkɔ tɛ̃ yõ. Lékókè dósê Martɩ mɛ à syah nɛ, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃, ǹ yɩ̃́nɔ́ sèpĩ̀n ǹyẽ̂h-á yɔ̀. Wǎh kɩ mɛ n põ dò. 40 Képah sɔkɔ, Yesu yo ǹ tyɩ́ nɛ: «Mé náh kè yo á tyɩ́ nɛ, wáh kɩ sɛ̃ ń yõ, á yĩ́-á kɩ tɛ̃ Liyel yõ̀tɔ̃rɩ́ yõ di?» 41 Képah tɛ̃̀nɛ, no mɛ dáhkɩ̀ tɛ̃ yõ. Yesu mɛ ǹ yah yɔ̃ yĩ̂nyõ tɛ́ nɛ: «Bɔ̌, mé n wɛkɩ á tyɩ́ wáh sɔ̃́npɩ́ ń nírí tɛ̃. 42 Mé pɩ̃ nɛ wáh mɛ ń nírílɛ n tɛ̃ gbĩ́mɛgbĩ́. Ǹtɛ mé kélɛ n yo tɔ́wû mɛ̀ yĩnnɛ nɛ̂-á ń mɔ gbɩ̃ sah yɔ̀, nɛ pè sɛ̃ ké yõ nɛ, áwɔ-á tɛkɩ mɔ ńnɛ.» 43 Képah yóntɛnɔ náh, à kah yo mɔ nɛ ńkɛ̃́: «Lasarɩ, wil nɛ́npɔ́!» 44 Képah sɔkɔ, Lasarɩ nɛ̂-á sõ̀ ku, à yuku wil ǹ gbyẽ̂h ànɛ̂ ǹ gbã̀nnɛ púkúbínɔ́lɛ fwɔ gbrólɛ; tɛ́ ǹ yèpɔ mɛ fɔ́kɔ́nɔ́lɛ fwɔlɛ. Yesu mɛ yo pé tyɩ́ nɛ, pè à wah mɔ, pè mó yɛ à kɔ̃ à nɛ n yuku.

Nsyifunɔ yõ̀tãm mɛ n yah n kɔ̃ Yesu kònmɔ-ńsahlɛ

45 Névye nónó-á sõ̀ mɛ pɔ Mari tnɔ̂, tɛ́ pɔ Yesu tyípɩ́nɩ́ mɛ̀ wɛ sɛ̃́, pé náhnáh sɛ̃ Yesu yõ. 46 Ǹtɛ pé túkù wɔ mó kyɩ ǹ tyípɩ́nɩ́ mɛ̀ sèsahrɩ yah sah Farisi wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́pú tyɩ́. 47 Kǎh mó pɩ sɛ̃́, Farisi wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́pú ànɛ̂ sárká syínwìlkìpu yõ̀tãm mɛ pé no tukey tùkèpu tĩ̀nkì ye, pè kɔ̃ tɛ̃ ké tyɩ́ sɔkɔ. Pè wɛ̃ syah nɛ, dĩ́ mɛ̀-á mɛ gbǐl tyilɛ n kah n pɩ dɛ́, sɔ̃́ se pé kɩ pɩ nɩ? 48 Páh kɩ à sah à yɔ̃ sɔkɔ sélɛ n pɩ sɛ̃́ yɔ̀, no pól-á kɩ sɛ̃ ǹ yõ. Ǹtɛ képah-à pɩ, Wrome tãn-á‡ kɩ yuku pépi Liyel ní-ńsah gbô sɔ, tɛ́ kɩ pépi yìkì tyɩ́ yɩkɩ. 49 Ǹtɛ pé sɔkɔ yɔ́ lésõ mɛ, pè n ye Kayifilɛ. Léyílɛ, ǹmɔ ye lésõ sárká syínwìlkìpu yõ̀tɛ̃̀ ǹgbɛ̃nɛ. Ǹmɔ mɛ pé no syah nɛ: «Yé náh kwâh yɔ́lɛ n pnɛ dɛ́! 50 Yé náh pɩ̃ nɛ, dĩ́ nɛ́núkù-à kɩ ko mɔ ápi yìkì swɔ kè kɔ̃ kè wɛ pwah, képah-á kɩ nɛkɩ kal ápilɛ ǹ tɛ̃̀nɔ́lɛ min sɔkɔ, tɛ́ á yìkì pól tyɩ́ mó pɔ yɩkɩ di?» 51 Ǹtɛ ǹmɔ yah yĩ́ĩ́ náh sõ̀ à yo tyi nɔ́pilɛ dɛ́! Wǎh sõ̀ mɛ sárká syínwìlkìpu yõ̀tɛ̃̀ ǹgbɛ̃nɛ léyílɛ sɛ̃́, képah ye Liyel mɛ tɛ̃ntõ̀lɛ à kɔ̃ à syi yo sah nɛ, Yesu-á yɩ̃nɛ à ku ǹ yìkì névye yĩnnɛ. 52 Tɛ́ ǹ yìkì névye ó yĩn náh à kɩ n ku n pi dɛ́, ǹ kúnɔ́ kɩ Liyel wɛ̃́npì pól tɔ tuke mɔ pɩ núkúlɛ, pépi nónó-á mɛ karkɩ tɛ̃ tɛ̃ kɔ̃.

53 Kayifi-á fyɔ̀ képah yo, à tɔkɔ lésõ tyɩ́, pè núkú Yesu kònmɔnɔ sah gbáhkɩ̀ yõ. 54 Kǎh pɩ sɛ̃́, Yesu náh tɔ̃ mɛ n gblɔ̌ynɛ n wilki n mɔ kwèyy Nsyifunɔ yah. À yal ànɛ̂ ǹ tõ̀ sã́hpúlɛ, pè kyɩ tɛ̃ kwil yɔ́ sɔkɔ, pè n ye Yefrayiminɛ. Képah sõ̀ mɛ gbɛ̃̀nyah yɔ́ sɔkɔ, nɛ̂-á mɛ gbɛ̃́nnɩ tnɔ̂.

55 Ǹtɛ Nsyifunɔ yɔ̃rɩ tyɛ́nɔ́ syáh-á sõ̀ mɛ de n tɛ sɛ̃́, névye náhnáh sõ̀ mɛ n wil gbnɔ sɔkɔ, tɛ́ mɛ n dɔkɔ n yuku Yerusalɛmɩ kwil sɔkɔ. Pè sõ̀ mɛ syáh mɛ̀ dyàh tɛ̃, nɛ pé kyɩ pé gblɔ̌y tɔ̃ n sah, à yɩ̃nɛ pé tyi kõ̀nsàhnɔ́ wã̀llɛ. 56 Pǎh sõ̀ mɛ Liyel ní-ńsah gbô sɔkɔ gbĩ́ nɛ̂nɛ, pè sõ̀ mɛ Yesulɛ n yah n kɔ̃, tɛ́ mɛ wɛ̃nɛ n piki n yah nɛ ńkɛ̃́, kè se mɛ sɔ̃́ nɩ? À se kɩ pyě yɛ wũ syáh mɛ̀ sɔkɔ pɔ́nɔ́lɛ nɩ? 57 Tɛ́ sárká syínwìlkìpu yõ̀tãm ànɛ̂ Farisi wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́pú lésõ mɛ ké gbah yo sah tɛ névye tyɩ́ nɛ, nɛ̂-à fyɔ̀ Yesu mɛ́-ńsah pɩ̃, tɛ̃̀ pɔ kè yo pé syah, pé kɔ̃ pé à wɛ tɛ̃.

12

Mari làsèkwěl mɔ́nɔ́lɛ Yesu gbyẽ̂h yõ

1 Nsyifunɔ yɔ̃rɩ tyɛ́nɔ́ syáh sõ̀ mɛ wũ sèpĩ̀n kénúkòlɛ, tɛ́ Yesu mɛ kyɩ Betani kwil sɔkɔ, ńyãh sɔkɔ-á sõ̀ Lasarɩlɛ tɛ̃̀nɔ́lɛ, wǎh nɛ̂ lékó yilki mɔ. 2 Pè mɛ yõke yah Yesu kɔ̃ nɛ́npɔ́. Martɩ sõ̀ mɛ yõkelɛ n dibi, tɛ́ yõke mɛ̀ yṍpú sɔkɔ yɔ́ ye sõ̀ Lasarɩlɛ. 3 Képah sɔkɔ, Mari mɛ làsèkwěl dɛ́nkɔ́kɔ̀ yɔ́ lítír tɔ́nɩ́ tɔkɔ, nɛ̂-á pè nardɩ kɔ́kɔ́lɛ kè pɩ. Tɛ́ pɔ kè kwɛ mɔ Yesu gbɛ̃́náhlɔ́ yõ, tɛ́ kè kele ǹ yõ̀yénnɛ.* Làsèkwěl mɛ̀ pãn mɛ wɔ̀kɔ̀ pól tɔkɔ. 4 Képah tɛ̃̀nɛ, Nsyudasɩ Yisikariyɔtɩ nɛ̂-á Yesu tõ̀ sã́hpú sɔkɔ yɔ́lɛ, tɛ́ kɩ sõ̀ pɔ n vi n pi Yesu náh, ǹmɔ nɛ, 5 kwâh nɛ̂ se pɩ tɛ́ làsèkwěl mɛ̀ náh yãm deniye pɔ́ plɔ́† kyɛtɔ̃nɩ́nɛ, à ké pɔ́ dibi yãm tãn kɔ̃ nɩ? 6 Ǹtɛ yãm tãn yãm náh sõ̀ tɛ̃ ǹnɛ dɛ́, yɛ̃́nwó ye sõ̀ ǹnɛ képah ye à kɔ̃ à képahlɛ n yo. Pɔ́ dú sõ̀ mɛ ǹmɔ tyɩ́. Tɛ́ pǎh nónónɛ n dah n mɔ n pɔ, ǎ sélɛ n yɩ̃. 7 Képah sɔkɔ, Yesu nɛ: «Pi yah vɩ́nɔ́ sah kénòh! À ye képah pɩ sah ńmɔ lékó yɩ̃ sõ yĩnnɛ. 8 Yãm tãn kɩ mɛ ànɛ̂ yélɛ sétáh yõ sõmɛsṍ. Ǹtɛ ńmɔ wɔlɛ, ńmɔ náh n mɛ n pi yélɛ sétáh yõ sõmɛsṍ.»

9 Tɛ́ tɔ́wû ǹgbɛ̃-á pɔ noh nɛ Yesu-á mɛ Betani kwil sɔkɔ gbĩ́ nɛ̂nɛ, pè kyɩ nɛ́npɔ́. Ǹtɛ Yesu ó yĩn náh sõ̀ pè kyɩ dɛ́, Lasarɩ nɛ̂ lékó-á Yesu yilki mɔ, ǹmɔ tɔ wɛ yĩn ye sõ̀ pè kyɩ. 10-11 Ǹtɛ Lasarɩ mɛ̀ yĩnnɛ, névye náhnáh sõ̀ mɛ pélɛ n syɩ sárká syínwìlkìpu yõ̀tãm náh à n vi n mɔ n pɩ Yesu yõ sɛ̃́púlɛ. Képah ye, sárká syínwìlkìpu yõ̀tãm mɛ Lasarɩ tyɩ́ yo syɩ nɛ, páh kɩ ǹ tɔ ko mɔ.

Yesu dénɔ́lɛ Yerusalɛmɩ sɔkɔ

12 Ké dĩndallɛ, tɔ́wû ǹgbɛ̃ nɛ̂-á sõ̀ mɛ pɔ Nsyifunɔ yɔ̃rɩ tyɛ́nɔ́ syáh sɔkɔ, pè kè noh nɛ Yesu-á mɛ n pi Yerusalɛmɩ sɔkɔ. 13 Pè mɛ sãm yɩ̃̀ngbã̀n kɔ̃lɩ tɛ̃ yĩn,‡ tɛ́ wil kwil sɔkɔ à kyɩ à yohnɩ. Pè sõ̀ mɛ gbo mɔ tũ nɛ: «Wosana!§ Nɛ̂-á n pi Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Liyel yĩn yõ, Liyel sãm mɔ ǹ sɔkɔ,* ǹmɔ nɛ̂-á Yisrayel yõ̀tɛ̃̀ dĩ́nɛ.» 14 Képah sɔkɔ, Yesu mɛ ńkwɛ̃́ndyɩ́píkì yɔ́ wɛ, tɛ́ dɔkɔ kɔ̃ tɛ̃ ǹ yõ, à yɩ̃nɛ sɔ̃́-á kélɛ wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ Liyel wɛy sɛ́bɛ́y sɔkɔ nɛ ńkɛ̃́:

15 «Yerusalɛmɩ† tãn, yé káh tíkí pɩ.

Yé yah, yé yõ̀tɛ̃̀ mɛ n pi.

À mɛ dɔ́kɔ́ntɛ̃̀nɔ́lɛ ńkwɛ̃́ndyɩ́píkì yɔ́ yõ sɔkɔ.»‡

16 Tɛ́ légbĩ́nɛ, Yesu tõ̀ sã́hpú náh sõ̀ mɛ tyi nɔ́pi pɩ́nɔ́ yõ pɩ̃. Ǹtɛ wǎh pɔ dɔkɔ ǹ tɔ̃́rɩ́ yõ gbĩ́ nɛ̂nɛ, pé dyɔ to kõ nɛ, kǎh lésõ wãrkɩ sah sɔ̃́ ǹ tyɩ́ sɔkɔ Liyel wɛy sɛ́bɛ́y sɔkɔ, sɛ̃́-á kè pɩ ǹ tyɩ́.

17 Képah tɛ̃̀nɛ, Yesu-á lésõ Lasarɩ lékó ye yah, à à yilki mɔ wilki diki sɔkɔ nónó yĩ́ yah, pépi mɛ tyah kélɛ n yah n yãh n kɔ̃. 18 Névye-á kénɛ gbǐl tir pɩ́nɔ́ noh sɛ̃́, pè wil pɔ Yesu yohnɩ. 19 Képah sɔkɔ, Farisi wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́pú tyah n yo wɛ̃ tyɩ́ nɛ, pè kó kè wɛ nɩ, pépi náh tɔ̃ fɛ̃ n tɛ̃ n pi dò. No pól-á mɛ ǹ sõ̀ tɛ̃.

Yesu mɛ ǹ tɔ̃́rɩ́ ànɛ̂ ǹ kũ tyɩ́lɛ n yo

20 Névye nónó-á sõ̀ mɛ pɔ syáh mɛ̀ sɔkɔ Yerusalɛmɩ, nɛ pé pɔ Liyel yĩn gbilki, Nsyifunɔ náh sõ̀ pé túkùlɛ. 21 Kénɛ névye nónó-á Nsyifunɔ náh pélɛ, pépi mɛ nɔ de Filipi tnɔ̂ ǹmɔ nɛ̂-á n wil Betisayida kwil, Kalile gbɛ̃̀nyah sɔkɔ. Tɛ́ kè yah kɔ̃ ǹ tyɩ́ nɛ, pé yõ̀tɛ̃̀, páh mɛ ké tyɩ́ nɛ pé Yesu wɛ. 22 Kǎh pɩ sɛ̃́, Filipi mɛ kè yo Andre tyɩ́. Andre mɛ tahlɩ ǹ tyɩ́ pè kyɩ kè yo Yesu tyɩ́. 23 Képah tɛ̃̀nɛ, Yesu mɛ yo pé tyɩ́ nɛ: «Gbĩ nɛ̂ sɔkɔ-á Névi Pídĩ́§ kɩ n dɔkɔ n pi ǹ tɔ̃́rɩ́ yõ, képah ye sɛ núkúnúkú yɔ̀. 24 Kègbɩgbɩ tɛ̃̀ yõ, mé kélɛ n yo yé tyɩ́, nɛ́ sèmukɔ pi náh duku mɔ sétáh sɔkɔ kè fi tɛ́ ké pi ku, kè n tɛ̃ ké gblɔ̌y. Ǹtɛ kàh duku mɔ à fi tɛ́ ké pi ku, kè n kwel. 25 Névi nɛ̂-à ǹ gblɔ̌y ó minnɛ n mɔ n kõ, tɛ̃̀ min tyɩ́ kɩ yɩkɩ. Ǹtɛ nɛ̂-à ǹ minnɛ n mɔ́nkõ̀-ǹkɛ̃̂nɛ kèkõyṍ mɛ̀ sɔkɔ Liyel tɔ̃́rɩ́ yĩnnɛ, tɛ̃̀ wɔ kɩ tyɛ́-ńkɛ̃̂ min wɛ. 26 Névi nɛ̂-à mɛ ké tyɩ́ nɛ, pé tõ̀lɛ n pɩ ńmɔ tyɩ́, tɛ̃̀ ń sõ̀ tɛ̃. Képah sɔkɔ, máh mɛ ńyãh sɔkɔ, nɛ̂-á tõ̀lɛ n pɩ ń tyɩ́, ǹ tɔ kɩ mɛ nɛ́npɔ́. Névi nɛ̂-à tõ̀lɛ n pɩ ńmɔ tyɩ́, ń Sú Liyel kɩ ǹ yõ yɔ̃.

27 Tɛ́ núkúnúkú, ń fɔkɔ mɛ fɛ̃kɩ. Ǹtɛ mè yo sɔ̃́? Mé se n yo Sú Liyel tyɩ́ nɛ, à káh n yɛ yèvyãhrɩ mɛ̀ ń wɛ? Ǹtɛ ɔ̃́ɔ̃ dɛ́, yèvyãhrɩ mɛ̀ yĩn ye mé pɔ tɔ́tɔ́.» 28 Képah tɛ̃̀nɛ, à nɛ: «Bɔ̌, gbílkínɔ́ sah á yĩn yõ.» Wǎh yo sɛ̃́, yĩ́npɔ̃́ yɔ́ wil yĩ̂nyõ sɔkɔ nɛ ńkɛ̃́: «Mé ń yĩn gbilki tɛ, tɛ́ mé kɩ kè gbilki n pi ńtɔ̃.»

29 Tɔ́wû nɛ̂-á sõ̀ mɛ nɛ́npɔ́, tɛ́ yĩ́npɔ̃́ mɛ̀ noh, pè nɛ gbɛ̃́nséntã́hkɩ̀-á gboke. Túkù mó nɛ, yĩ̂nyõ tõ̀npɩ yɔ́-á yo mɔ Yesu tyɩ́. 30 Képah sɔkɔ, Yesu mɛ yo pé tyɩ́ nɛ: «Wɛy nɛ̂-á yé noh yɔ̀, kè náh yo ńmɔ yĩnnɛ, kè yo yépi yĩnnɛ. 31 Liyel kɩ lékàhlɛ kèkõyṍ névye kɔ̃ n pi núkúnúkú sɛ̃́ yɔ̀. Núkúnúkú, à kɩ kèkõyṍ névye fnɛ̀-ò* yĩni yal. 32 Ǹtɛ mâh pɔ dɔkɔ mɔ gbĩ́ nɛ̂nɛ, mé kɩ névye póllɛ pɔ ń gblɔ̌y tyɩ́.» 33 Yesu-á sõ̀ nɛ n ku n pi dùkù nɛ̂nɛ, képah ye à wɛ̃kɩ ǹ wɛy mɛ̀ sɔkɔ yɔ̀. 34 Képah sɔkɔ, tɔ́wû mɛ̀ névye mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ, pépi-á kè wɛ Liyel tyi kõ̀nsàhnɔ́ sɔkɔ nɛ, Liyel nɛy yáhntɔkɔnɔ náh n ku n yah n pi. Tɛ́ ǹmɔ se sɔ̃́npɩ́lɛ pɔ n yo nɛ, Névi Pídĩ́-á yɩ̃nɛ à dɔkɔ mɔ nɩ? Ǹtɛ nɛ̂ tɛ̃̀ ó se mó Névi Pídĩ́ mɛ̀nɛ nɩ? 35 Képah sɔkɔ, Yesu mɛ yo pé tyɩ́ nɛ: «Kyòo mɛ̀nɛ, kè mɛ sɛ̃́ yé wrɔ́ kɩ wrɔ́ kwéy yɔ́ pɩ n pi. Tɛ́ névi nɛ̂-à n kɔ fɛ̃́ntũ̂ sɔkɔ, tɛ̃̀ náh ǹ yúkú-ńsahlɛ n pnɛ. Képah ye, kyòo mɛ̀-á mɛ yé wrɔ́ sɔkɔ yɔ̀, yé nɛ n kɔ ké sɔkɔ, fɛ̃́ntũ̂ káh pɔ yé kwɔkɩ tɛ̃. 36 Kyòo mɛ̀nɛ, kǎh mɛ yé wrɔ́ gbĩ́ nɛ̂nɛ, yé sɛ̃ képah yõ. Képah sɔkɔ, yé kɩ pɩ kyòolɛ képah tyɩ́ kɔ̃lɛ.»

Yesu-á képah yo tɛ, à yal pé tnɔ̂ à kyɩ wɔ̃bɩ fɩ́ɩ́ pélɛ.

Névye náhnáh náh sɛ̃ Yesu yõ

37 Yesu sõ̀ gbǐl tyi náhnáh pɩ pé yĩ́ yah, ǹtɛ képah fyé yõ, pè náh sɛ̃ ǹ yõ. 38 Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyo-ò Yesayi tyíyónɔ́ nɔ́pi ye wil ásõ̂ sɔkɔ yɔ̀. À lésõ nɛ ńkɛ̃́:

«Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃, nɛ̂ sɛ̃ ápi tyíyónɔ́ yõ?

Á á tɛ̃́npnɛ̀nɔ́lɛ nɛ̂ wɛ̃kɩ?»†

39 Tɛ́ tir nɛ̂ yĩn-á pè náh sõ̀ fɛ̃ n sɛ̃ n pi ké yõ, képah yah ye Yesayi tɔ̃ yo nɛ ńkɛ̃́:

40 «Liyel pé yɩ̃́ wɔ,

tɛ́ pé lékã́m yah vike,

nɛ pé yɩ̃́ káh fɛ̃ nɛ n yah,

pè káh tir yɔ́ tyɩ́ yah wɛ,

pè mó vi mɔ Liyel wɛ̃̀kɩ̀ yõ,

à kɔ̃ à pè wɛ dɛ mɔ.»‡

41 Yáh wɛ Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyo-ò Yesayi képahlɛ n yo, à lésõ kwãh tɛ̃ Yesu tɔ̃́rɩ́ wɛ, képah ye à kɔ̃ à ǹ tyɩ́lɛ n yo.§

42 Tɛ́ képah fyé yõ, yõ̀tãm náhnáh sõ̀ mɛ sɛ̃ Yesu yõ. Ǹtɛ Farisi wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́pú tíkí sõ̀ mɛ pè tɛ̃ nɛ, pè káh pɔ pé yĩni wilki pé wɛ̃̀kɩ̀ sɔkɔ. Képah ye, pè náh kè wilki mɔ nɛ, páh sɛ̃ ǹ yõ. 43 Yáh wɛ pè képah pɩ, névye-á mɛ gbílkínɔ́ nɛ̂nɛ n sah pé yõ, képah tyɩ́ sõ̀ mɛ pé tyɩ́ kal Liyel tyɩ́lɛ.

44 Képah sɔkɔ, Yesu wɛkɩ yĩ́npɔ̃́ ǹgbɛ̃nɛ nɛ ńkɛ̃́: «Névi nɛ̂-à sɛ̃ ńmɔ yõ, ńmɔ ó yõ náh tɛ̃ sɛ̃ dɛ́, Liyel nɛ̂-á tɛkɩ mɔ ńnɛ, ǹmɔ tɔ yõ ye tɛ̃̀ sɛ̃. 45 Tɛ́ névi nɛ̂-à ńmɔ wɛ, ń tɛ́kɩ́nmɔ-ò ye tɛ̃̀ wɛ. 46 Ńmɔ pɔ kèkõyṍ à pɔ pɩ kyòolɛ, nɛ névi nɛ̂-à sɛ̃ ńmɔ yõ, tɛ̃̀ káh tɛ̃ fɛ̃́ntũ̂ sɔkɔ. 47 Ńmɔ náh pɔ kèkõyṍ sɔkɔ, nɛ mé pɔ lékàhlɛ névye kɔ̃. Mé pɔ nɛ kèkõyṍ névye pwáhnmɔnɔ wɛ. Képah ye, névi nɛ̂-à ń wɛlɔ noh, tɛ́ à náh mɛ n kɔ sé wã̀l yõ, ńmɔ náh kɩ n kɔ̃ n pi tɛ̃̀nɛ lékàhlɛ dɛ́. 48-49 Wɛy nɛ̂-á mé yo yɔ̀, képah ńtɛ̃ ye kɩ lékàhlɛ tɛ̃̀ kɔ̃ n pi gbĩ̀yĩ̀kì tɛ́y sõlɛ. Ń gblɔ̌y yah yĩ́ĩ́ náh mé yo wɛlɔ nɔ́pilɛ dɛ́! Sú Liyel nɛ̂-á tɛkɩ mɔ ńnɛ, máh yɩ̃nɛ mè nɛ̂ yo, ànɛ̂ máh yɩ̃nɛ mè kwɔ́nɔ́ nɛ̂ pɩ, ǹmɔ ye yo sélɛ ń tyɩ́ nɛ mé pɩ. Képah ye, névi nɛ̂-à ń yahle, tɛ́ à náh mɛ ń wɛynɛ n mɔ n kõ, nɛy mɛ tɛ, nɛ̂-á kɩ lékàhlɛ tɛ̃̀ kɔ̃ n pi. 50 Tɛ́ ńmɔ mó tɔ̃ pɩ̃ nɛ Liyel-á nɛ̂ kõ sah, képah gbõ̀ yõ sɔkɔ-á névye kɩ fɛ̃ tyɛ́-ńkɛ̃̂ min wɛ. Sú Liyel-á wɛy mɛ̀ yo sɔ̃́ ń tyɩ́, sɛ̃́ ye mé n yo kélɛ yé tyɩ́.»

13

Yesu ǹ tõ̀ sã́hpú gbyẽ̂h wu

1 Nsyifunɔ yɔ̃rɩ tyɛ́nɔ́ syáh kɩ sõ̀ n pɩ n pi dĩndallɛ. Yesu sõ̀ pɩ̃ nɛ pé yálnɔ́ gbĩ-á sɛ kèkõyṍ, páh kɩ n sɔkɔ n pi Sú Liyel tyɩ́. Ǹ sõ̀ tɛ̃́pú nónó-á sõ̀ mɛ kèkõyṍ, pé tyɩ́ sõ̀ mɛ nɔ́nɔ́lɛ ǹ tyɩ́. Pé tyɩ́ nɔ kah mɔ ǹ tyɩ́.

2 Yesu ànɛ̂ ǹ tõ̀ sã́hpú sõ̀ mɛ yõkelɛ n yõ. Tɛ́ sétã̀n yõ̀tɛ̃̀ sõ̀ mɛ kè dahbɩ tɛ Simo Yisikariyɔtɩ pídĩ́ Nsyudasɩ nɩ sɔkɔ nɛ, à vi Yesu náh. 3 Yesu sõ̀ pɩ̃ nɛ Sú Liyel-á tyi pól dahbɩ péwɔ gbõ̀. Ǹmɔ tyɩ́-á pé wil à pɔ, tɛ́ páh kɩ pé syɩ sɔkɔ ǹmɔ tyɩ́. 4 Képah sɔkɔ, pǎh mɛ yõke yṍnɔ́ sɔkɔ sɛ̃́, à yuku yĩn, tɛ́ ǹ fwɔ̀mɔ̀-ǹgbɛ̃ dɛ sah, tɛ́ fwɔ yɔ́ tɔkɔ toh ǹ syɩ̃ sɔkɔ. 5 Képah náh, à ni du mɔ dú yɔ́ sɔkɔ, à tyah ǹ tõ̀ sã́hpú gbyẽ̂hnɛ n wu kélɛ, tɛ́ sélɛ n tuke fwɔ mɛ̀nɛ, nɛ̂-á à toh ǹ syɩ̃ sɔkɔ.

6 Kǎh pɔ syɩ Simo-Pyɛrɩ tyɩ́, à Yesu syah nɛ ńkɛ̃́, ǹmɔ nɛ̂-á TƐ̃̀ ǸGBƐ̃NƐ ǹmɔ kɩ n yah n kɔ̃ péwɔ gbyẽ̂h wú-ńsahlɛ nɩ? 7 Yesu mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ, nɛ̂-á péwɔ n pɩ yɔ̀, ǹmɔ náh fɛ̃ ké tyɩ́ yah wɛ n pi núkúnúkú lɔ́! Ǹtɛ náh-á à kɩ pɔ ké tyɩ́ yah wɛ n pi. 8 Pyɛrɩ tɔ̃ yuku à syah nɛ, póllɛ, à náh pé gbyẽ̂h wu n pi. Képah sɔkɔ, Yesu mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ: «Wáh kɩ yɛ ń kɔ̃ mé á gbyẽ̂h wú-ńkɛ̃̂nɛ, á vyãh kɩ dɛ ńmɔ tyi sɔkɔ.» 9 Képah tɛ̃̀nɛ, Simo-Pyɛrɩ yo ǹ tyɩ́ nɛ, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃, kàh pɩ sɛ̃́ kè káh yĩn pé gbyẽ̂h ó tyɩ́, ńkɛ̃́ à pé gbã̀n ànɛ̂ pé yõ tɔ wu. 10 À mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ: «Névi nɛ̂-à ni wel tɛ, tɛ̃̀ n nɛ n mɛ yályál. Képah ye, à wil ǹ gbyẽ̂h tyɩ́ sɔkɔ, yõ náh tɔ̃ ńkɛ̃́nɛ nɛ mɛ tɛ̃̀ wil pól tɔ̃́nwunɔ tyɩ́. Yépi mɛ yályál. Ǹtɛ yé pól tɛ̃̀ wɔ náh mé n ye dɛ́!» 11 Névi nɛ̂-á kɩ sõ̀ pɔ n vi n pi Yesu náh, Yesu sõ̀ mɛ à pɩ̃ tɛ. Képah ye à kɔ̃ à nɛ, pé pól tɛ̃̀ wɔ náh pé nɛ pǎh mɛ yályál dɛ́!

12 Wǎh pé gbyẽ̂h wu tɛ, à tɔ̃ ǹ fwɔ̀mɔ̀-ǹgbɛ̃ tɔkɔ mɔ pɔ kɔ̃ tɛ̃ yõke yṍ-ńsah ńtɔ̃. Tɛ́ yo pé tyɩ́ nɛ: «Máh nɛ̂ pɩ yé tyɩ́ sɛ̃́ yɔ̀, yé se ké yõ pɩ̃? 13 Yâh pɩ yě ńnɛ n ye kwɔ́-ò dĩ́nɛ, képah náh pɩ, Tɛ̃̀-ǹgbɛ̃nɛ, yé mɛ n yo plɛ tɛ̃̀ wɔlɛ. Ńmɔ ye ńtyɩ̃́nɔ ǹnɛ. 14 Ǹtɛ ńmɔ nɛ̂-á Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ ànɛ̂ kwɔ́-òlɛ, yáh wɛ mé yé gbyẽ̂h wu, yépi tɔ yɩ̃nɛ yè wɛ̃ gbyẽ̂hnɛ n wu. 15 Képah dùkù ye mé pɩ yé wɛ̃kɩ yɔ̀, nɛ máh nɛ̂ pɩ yé tyɩ́, yé tɔ sɛ̃́nknɔlɛ n pɩ. 16 Kègbɩgbɩ tɛ̃̀ yõ, mé kélɛ n yo yé tyɩ́, tõ̀npɩ náh fɛ̃ n kal ǹ yõ̀tɛ̃̀nɛ. Sɛ̃́ ó ye tɛ̃ntõ̀ névi tɔ náh fɛ̃ n kal ǹ tṍ-òlɛ. 17 Ǹtɛ núkúnúkú, yé se kénɛ tyilɛ n pnɛ tɛ́! Yâh fɛ̃ syi n kɔ sé wã̀l yõ, yé kɩ nɩ̀vɩ̀nɩ̀ wɛ.

18 Ń wɛy mɛ̀ náh mɛ ké yah mɔ yé pól tyɩ́ dɛ́! Máh névye nónó yah wilki, mé pélɛ n pnɛ. Ǹtɛ tir nɛ̂-á wãrkɩ sah Liyel wɛy sɛ́bɛ́y sɔkɔ, kè yɩ̃nɛ kè wil ó wil. Kè mɛ wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ ké sɔkɔ nɛ ńkɛ̃́: ‹Máh lésõ ń yõkelɛ n yõ ànɛ̂ nɛ̂nɛ, tɛ̃̀ mɛ yuku ń yõ.›* 19 Ké pɩ́-ńkɛ̃̂ sɔkɔ ye mé kélɛ n yo n sah yé tyɩ́ núkúnúkú yɔ̀. Képah sɔkɔ kàh pɔ pɩ, yé kɩ sɛ̃ ké yõ nɛ, Ńmɔ-á. 20 Kègbɩgbɩ tɛ̃̀ yõ, mé kélɛ n yo yé tyɩ́, névi nɛ̂-à ń tɛ̃ntõ̀ névi tɛ̃ plɛ, ńmɔ ye tɛ̃̀ tɛ̃ plɛ. Nɛ̂ tɔ-à ńmɔ tɛ̃ plɛ, nɛ̂-á tõ ńnɛ, ǹmɔ ye tɛ̃̀ tɛ̃ plɛ.»

Yesu nɛ Nsyudasɩ-á kɩ n vi n pi pé náh

21 Képah tɛ̃̀nɛ, kénɛ wɛlɔ yóntɛnɔ náh, Yesu fɔkɔ kah fɛ̃kɩ. À mɛ kè yo dal mɔ nɛ: «Kègbɩgbɩ tɛ̃̀ yõ, mé kélɛ n yo yé tyɩ́, yé sɔkɔ nɛy yɔ́ kɩ n vi n pi ń náh.» 22 Wǎh képah yo sɛ̃́, ǹ tõ̀ sã́hpú tyah n yɔ̃ wɛ̃nɛ n yah núkú núkúlɛ. Pè náh sõ̀ mɛ pɩ̃ nɛ̂ tyɩ́-á à n yo. 23 Tɛ́ Yesu tõ̀ sã́hpú sɔkɔ nɛ̂ tyɩ́-á nɔ yĩ́ĩ́ ǹ tyɩ́, ǹmɔ sõ̀ mɛ tɛ̃̀ntelnɔlɛ Yesu tyɩ́. 24 Képah sɔkɔ, Simo-Pyɛrɩ pɩ mɔ ǹmɔ tyɩ́ nɛ à Yesu piki yah, nɛ̂ tyɩ́-á à n yo. 25 Ǹmɔ mó ǹ gbalɩ kɛ̃kɩ Yesu tĩ̀nnɛ, tɛ́ à piki yah nɛ, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃, nɛ̂ se à n ye nɩ? 26 À mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ, páh kɩ búrn yĩ di nɛ̂ kɔ̃, tɛ̃̀ wɔ-á. Tɛ́ núkú búrn yĩ́nɔ́ tɔkɔ, tɛ́ kè di à Simo Yisikariyɔtɩ pídĩ́ Nsyudasɩ kɔ̃. 27 Nsyudasɩ-á búrn mɛ̀ syi, sétã̀n yõ̀tɛ̃̀ mɛ de ǹ sɔkɔ. Yesu mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ, nɛ̂-á ǹ tyɩ́ pɩ pɩ tɛ̃̀nɛ, à kè pɩ súú. 28 Ǹtɛ nónó pól-á sõ̀ mɛ nɛ́npɔ́, pé sɔkɔ yɔ́ ńtɛ̃ náh sõ̀ pɩ̃ tir nɛ̂ yĩn-á Yesu yo wɛy mɛ̀nɛ ǹ tyɩ́. 29 Tɛ́ pɔ́ dú-á sõ̀ mɛ Nsyudasɩ tyɩ́ sɛ̃́, túkù sõ̀ mɛ n sõ nɛ, Yesu-á yo ǹ tyɩ́ nɛ à kyɩ syáh yídwénè yah dwe, képah náh pɩ, à pɔ́ yɩ̃ yãm tãn kɔ̃. 30 Ǹtɛ Nsyudasɩ-á fyɔ̀ búrn yĩ́nɔ́ mɛ̀ syi, à núkú yuku wil. Légbĩ́nɛ lékã̂h sõ̀ mɛ mɔ.

Yesu tir kõ̀nsàhnɔ́ késã́nnɛ

31 Nsyudasɩ-á fyɔ̀ wil tɛ, Yesu nɛ: «Núkúnúkú tɛ̃̀nɛ, gbílkínɔ́ ye sah Névi Pídĩ́ yõ, ànɛ̂ Sú Liyel yĩn kɩ se tɔ̃ gbilki ǹmɔ yĩnnɛ. 32 [Gbílkínɔ́-à kɩ sah Liyel yõ ǹmɔ yĩnnɛ,] Liyel tɔ kɩ à gbilki ǹ gblɔ̌y yĩnnɛ. Dǒ kwéy ńtɛ̃nɛ, à kɩ kè pɩ n pi. 33 Ń wɛ̃́npì, mé kɩ tɔ̃ n mɛ n pi yélɛ kɩ wrɔ́ kwéy ó pɩ. Yé kɩ ń yah n kɔ̃ n pi. Ǹtɛ nɛ̂-á lésõ mé yo Nsyifunɔ tyɩ́, képah núkú ye tɔ̃ mé kɩ yo yépi tɔ tyɩ́ núkúnúkú nɛ, yé náh fɛ̃ n kyɩ n pi ńmɔ yúkú-ńsah sɔkɔ. 34 Mé kɩ tir sã́n yɔ́ kõ sah yé kɔ̃ nɛ, yé tyɩ́ nɔ wɛ̃ tyɩ́. Yé tyɩ́-á nɔ sɔ̃́ ńmɔ tyɩ́, yépi tɔ tyɩ́ yɩ̃nɛ kè nɔ sɛ̃́ wɛ̃ tyɩ́. 35 Yé tyɩ́-à kɩ nɔ wɛ̃ tyɩ́, képah sɔkɔ ye no pól kɩ pɩ̃ nɛ ńmɔ tõ̀ sã́hpú-á yélɛ.»

Yesu nɛ Pyɛrɩ-á kɩ ǹ vyãh kɔ̃lɩ nɛ pé náh péwɔ pɩ̃

36 Képah sɔkɔ, Simo-Pyɛrɩ à piki yah nɛ, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃, ńyãh se à n yuku nɩ? À mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ, ńyãh-á pé n yuku, à náh fɛ̃ n kyɩ n pi pélɛ nɛ́npɔ́ sɔkɔ núkúnúkú. Ǹtɛ náh tĩ̀nnɛ, wǎh kɩ pɔ pé sõ tɛ̃ n pi. 37 Pyɛrɩ mɛ nɛ, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃, sɔ̃́ se pɩ tɛ́ pé náh fɛ̃ ǹ sõ̀ tɛ̃ n pi núkúnúkú nɩ? Péwɔ-á kɩ fɛ̃ syi pé min kɔ̃ n pi ǹmɔ yĩnnɛ dò. 38 À mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ: «Á kɩ á min kɔ̃ n pi ńmɔ yĩnnɛ lɛ́? Ǹtɛ kègbɩgbɩ tɛ̃̀ yõ, mé kélɛ n yo á tyɩ́, sénpɛ-à kɩ pópó n gbo, á kɩ mɛ á vyãh kɔ̃lɩ tɛ kɛ tɔ̃́nɔ́, nɛ á náh ńmɔ pɩ̃.»

14

Yesu ye wɛ̃̀kɩ̀lɛ nɛ̂-á n yuku Sú Liyel tyɩ́

1 Képah náh, Yesu yo ǹ tõ̀ sã́hpú tyɩ́ nɛ: «Yé káh yɛ yé fɔkɔ fɛ̃kɩ. Yé sɛ̃ Liyel yõ, yè mó sɛ̃ ńmɔ tɔ yõ. 2 Tɛ̃̀-ǹtã̀n náhnáh mɛ ń Sú Liyel tĩ̀nnɛ. Mé kɩ kyɩ tɛ̃̀-ǹsah yah sah yé kɔ̃. Kàh sõ̀ mɛ gbɩlɛ ńkɛ̃̂nɛ, mé náh náhkɩ kè yo n pi yé tyɩ́. 3 Máh kɩ kyɩ tɛ̃̀-ǹsah yah sah tɛ yé kɔ̃, mé kɩ ń syɩ pɔ yé tɛ̃ sɔkɔ ń tnɔ̂. Képah sɔkɔ, ńmɔ-á mɛ ńyãh sɔkɔ, yépi tɔ kɩ mɛ nɛ́npɔ́. 4 Yé se ńmɔ yúkú-ńsah wɛ̃̀kɩ̀lɛ n pnɛ tɛ́.» 5 Wǎh yo sɛ̃́, Toma mɛ nɛ, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃, pépi náh mɛ ǹ yúkú-ńsah pɩ̃, tɛ́ pé se kɩ pɩ̃ sɔ̃́ ké wɛ̃̀kɩ̀lɛ nɩ? 6 Yesu mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ: «Ńmɔ ye wɛ̃̀kɩ̀lɛ, ànɛ̂ gbɩlɛ, ànɛ̂ min nɛ́tɛ̃̂nɛ. Ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ náh fɛ̃ n kyɩ Sú Liyel tyɩ́, nɛ́ tɛ̃̀ náh syɔ̃ ńmɔ tyɩ́. 7 Yâh sõ̀ mɛ ńmɔlɛ n pnɛ, yé náhkɩ mɛ ń Sú Liyel tɔlɛ n pnɛ. Ǹtɛ núkúnúkú, yé ye ǹnɛ n pnɛ, tɛ́ à wɛ.» 8 Képah sɔkɔ, Filipi mɛ nɛ, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃, à Sú Liyellɛ pépi wɛ̃kɩ kɛ̀! Képah-á kɩ yɩ̃nɛ pépi tyɩ́. 9 Yesu mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ: «Filipi, mé mɛ yélɛ di mónɔ́lɛ, tɛ́ áwɔ náh mɛ ńmɔ pɩ̃ nɩ? Névi nɛ̂-à ńmɔ wɛ, Sú Liyel ye tɛ̃̀ wɛ. Ǹtɛ á pɩ sɔ̃́ tɛ́ tɔ̃ n yo nɛ, mé Sú Liyellɛ ǹ wɛ̃kɩ? 10 Á náh sɛ̃ ké yõ nɛ, ńmɔ ànɛ̂ Sú Liyel-á mɛ núkúlɛ di? Wɛlɔ nónó-á mé n yo yé tyɩ́ yɔ̀, ńmɔ yah yĩ́ĩ́ wɛlɔ náh sélɛ dɛ́! Sú Liyel nɛ̂-á núkúlɛ ńmɔlɛ, ǹmɔ ye n pɩ ǹ tã̀nnɛ. 11 Yé yɩ̃nɛ yè sɛ̃ ké yõ nɛ, ńmɔ ànɛ̂ Sú Liyel-á mɛ núkúlɛ. Yáh kɩ sɔ̃́ sɛ̃́-ńkɛ̃̂nɛ ké yõ ńmɔ wɛlɔ yĩnnɛ, yé sɛ̃ ké yõ tã̀n nɔ́pi tɛ̃̀ wɔ yĩnnɛ. 12 Kègbɩgbɩ tɛ̃̀ yõ, mé kélɛ n yo yé tyɩ́, névi nɛ̂-à sɛ̃ ńmɔ yõ, máh mɛ tã̀n nónónɛ n pɩ, tɛ̃̀ tɔ kɩ sɛ̃́nknɔlɛ n pɩ. Tɛ́ tɛ̃̀ kɩ tã̀n yísyɔ́ ńtɛ̃ pɩ n pi nónó-á kal sépilɛ. Mé mɛ n yuku Sú Liyel tyɩ́, képah ye kɩ tɛ̃̀ kɔ̃ à kɩ fɛ̃ sè pɩ. 13 Képah sɔkɔ, yâh tyídúkú nɛ̂ yah kɔ̃ ńmɔ yĩn yõ, mé kɩ kè pɩ yé tyɩ́, gbílkínɔ́ kɔ̃ kè kɩ sah Sú Liyel yõ ǹ Pídĩ́ gbõ̀ yõ. 14 Yâh tir nɛ̂ yah kɔ̃ ńmɔ yĩn yõ, mé kɩ kè pɩ.»

Yesu ǹ vyãh kɔ̃ Liyel Mirki pɔ́nɔ́ tyɩ́ sɔkɔ

15 «Ńmɔ tyɩ́-à mɛ nɔ yé tyɩ́, yé kɩ ń tyi kõ̀nsàhnɔ́ tɛ̃ yĩn. 16 Tɛ́ mé kɩ Sú Liyel ni, à kɩ yòhnɩ̀nmɔ-ò yɔ́ tɛkɩ mɔ yé kɔ̃, nɛ̂-á kɩ pɔ n tɛ̃ n pi yélɛ kṹmm. 17 Yòhnɩ̀nmɔ-ò mɛ̀nɛ, Liyel Mirki ye. Ǹmɔ ye gbɩlɛ névyelɛ n wɛ̃kɩ Liyel tyɩ́ sɔkɔ. Kèkõyṍ névye náh ǹnɛ n wɛ, ànɛ̂ pè náh ǹnɛ n pnɛ. Képah ye, pè náh fɛ̃ à fɛ̃ n syi. Ǹtɛ wǎh mɛ yépilɛ, tɛ́ mɛ yé sɔkɔ sɛ̃́, képah ye yépi wɔ ǹnɛ n pnɛ. 18 Mé náh yé sah n pi ńgbyelɛ. Mé kɩ ń syɩ n pɔ n pi yé tnɔ̂. 19 Dǒ kwéy ǹsɔ̃̀, kèkõyṍ névye náh tɔ̃ ńmɔ wɛ n pi, ǹtɛ yépi tɛ̃̀ wɔ kɩ ń wɛ. Tɛ́ ńmɔ-á fyɔ̀nɩ̀ mɛ min sɔkɔ, képah ye yépi tɔ kɩ mɛ n pi min sɔkɔ. 20 Lésõ-à pɔ nɔ, yé kɩ pɩ̃ nɛ ńmɔ ànɛ̂ ń Sú Liyel-á mɛ núkúlɛ, tɛ́ ńmɔ ànɛ̂ yépi tɔ mó mɛ núkúlɛ. 21 Névi nɛ̂-à ń tyi kõ̀nsàhnɔ́ noh, tɛ́ sè tɛ̃ yĩn, ń tyɩ́ nɔ tɛ̃̀ wɔ tyɩ́. Tɛ́ ńmɔ tyɩ́-à nɔ névi nɛ̂ tyɩ́, tɛ̃̀ tyɩ́ kɩ nɔ ń Sú Liyel tyɩ́. Tɛ̃̀ tyɩ́ kɩ nɔ ńmɔ tɔ tyɩ́, tɛ́ mé kɩ ń gblɔ̌ynɛ à wɛ̃kɩ.» 22 Képah sɔkɔ, Nsyude* nɛ̂-á ǹ gblɔ̌y Nsyudasɩ Yisikariyɔtɩlɛ, ǹmɔ mɛ yo Yesu tyɩ́ nɛ, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃, sɔ̃́ se pɩ tɛ́ à kɩ ǹ gblɔ̌ynɛ pépi wɛ̃kɩ, tɛ́ à náh ǹ gblɔ̌ynɛ kèkõyṍ névye wɛ̃kɩ n pi nɩ? 23 À mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ: «Ńmɔ tyɩ́-à nɔ nɛ̂ tyɩ́, tɛ̃̀ kɩ ń tyíyónɔ́lɛ n pɩ. Tɛ̃̀ tyɩ́ kɩ nɔ ń Sú Liyel tyɩ́, tɛ́ ńmɔ ànɛ̂ ń Sú Liyel kɩ pɔ tɛ̃̀ tyɩ́, kɩ pɔ twah tɛ̃ ǹ tyɩ́. 24 Ǹtɛ ńmɔ tyɩ́-à nɔ́-ńkɛ̃̂nɛ nɛ̂ tyɩ́, tɛ̃̀ náh ń tyíyónɔ́lɛ n pɩ. Tɛ́ wɛlɔ nónó-á yé n nohnɩ yɔ̀, ńmɔ yah yĩ́ĩ́ wɛlɔ náh sélɛ dɛ́! Sè wil Sú Liyel tyɩ́, nɛ̂-á tɛkɩ mɔ ńnɛ. 25 Mé ye kénɛ tyi yo yé syah, gbĩ́ nɛ̂-á mé mɛ ànɛ̂ yélɛ yɔ̀. 26 Ǹtɛ Liyel Mirki nɛ̂-á yòhnɩ̀nmɔ-òlɛ, Sú Liyel kɩ n tɛkɩ n mɔ n pi ńmɔ yĩn yõ, à kɩ pɔ tyi póllɛ yé kwɔ. Tɛ́ kɩ yé dyɔ to kõ ńmɔ tyíyónɔ́lɛ, máh nónó yo sɔkɔ yé tyɩ́.

27 Yèvɩnɩ ye mé yélɛ n kɔ̃ yɔ̀. Ńmɔ yèvɩnɩ ye mé yélɛ n kɔ̃. Mé náh mɛ kélɛ n kɔ̃ kèkõyṍ névye kɔ̃ dùkùlɛ. Yé káh yɛ yé fɔkɔ fɛ̃kɩ, yé káh yɛ tíkí yé tɛ̃. 28 Mé ye kè yo sɔkɔ tɛ yé tyɩ́ yé noh nɛ sɔ́kɔ́nɔ́-á ńnɛ, tɛ́ máh kɩ ń syɩ n pɔ n pi yé tnɔ̂. Ń tyɩ́-à sõ̀ mɛ nɔ yé tyɩ́, yáh kè noh nɛ máh n yuku Sú Liyel tĩ̀nnɛ, kè sõ̀ yɩ̃nɛ kè nɛ n mɛ nɩ̀vɩ̀nɩ̀nɛ yé tyɩ́, ǹmɔ-á sɔ̃́npɩ́lɛ kal ńmɔlɛ. 29 Mé ye kénɛ tyi yo sah yé tyɩ́ núkúnúkú sé pɔ́npɩ́-ńkɛ̃̂ sɔkɔ yɔ̀, képah sɔkɔ sàh kɩ pɔ n pɩ, yé kɩ sɛ̃ ń wɛlɔ yõ. 30 Kèkõyṍ névye fnɛ̀-ò mɛ n pi, képah ye mé náh tɔ̃ n kah n yãh n mo n pi yélɛ. À náh fɛ̃ ńmɔ tɛ̃̀ wɔ fnɛ. 31 Ǹtɛ Sú Liyel-á tyi nónó yo ń tyɩ́, sépi ye mè n nɛ n pɩ. Képah sɔkɔ, kèkõyṍ névye kɩ pɩ̃ nɛ ǹ tyɩ́-á nɔ ń tyɩ́. Yé yuku! Á ye yal ásõ̂.»

15

Yesu nɛ yɛrɛsɛ̃ séswɔ̂ yèsyɩ̀kɩ̀-á pélɛ

1 Képah sɔkɔ, Yesu tɔ̃ nɛ: «Ńmɔ ye yɛrɛsɛ̃ séswɔ̂ yèsyɩ̀kɩ̀lɛ, ń Sú mɛ ké nɛ́tɛ̃̀nɛ. 2 Yɩ̃̀ngbã̀n nónó pól-á mɛ ńmɔ sɔkɔ tɛ́ sè náh mɛ n syi, à kɩ sè kɔ̃lɩ tɛ̃ yõ. Tɛ́ nónó pól-á mɛ n syi, à kɩ sépilɛ n tɔ̃ sè kɔ̃ sè kɩ n gbah n syi. 3 Wɛy nɛ̂-á mé yo yé tyɩ́ yɔ̀, képah gbõ̀ yõ, yé pɩ tɛ yályál. 4 Yé nɛ n mɛ ńmɔlɛ, sɔ̃́-á ńmɔ mɛ yélɛ. Sɔ̃́-á yɩ̃̀ngbõ̀ náh fɛ̃ n syi n pi ké gblɔ̌y nɛ́ kè náh mɛ séswɔ̂ sɔkɔ, sɛ̃́ ó ye yépi tɔ náh fɛ̃ tir yɔ́ pɩ n pi nɛ́ yé náh mɛ ńmɔlɛ. 5 Ńmɔ ye yɛrɛsɛ̃ séswɔ̂lɛ, yépi mɛ ké yɩ̃̀ngbã̀nnɛ. Yé náh fɛ̃ tir yɔ́ ńtɛ̃ pɩ n pi ńmɔ kɛ̃́nɛ. Képah ye, nɛ̂-à mɛ ńmɔlɛ, tɛ́ mé mɛ tɛ̃̀nɛ, tɛ̃̀ kɩ tyípéplɔ náhnáhlɛ n pɩ Liyel tyɩ́. 6 Névi nɛ̂-à mɛ́-ńkɛ̃̂nɛ ńmɔlɛ, tɛ̃̀ mɛ yɩ̃̀ngbõ̀ yɔ́ tyɩ́ kɔ̃lɛ, nɛ̂-á pè kãm milki kégbɔ́, tɛ́ kè kɩ n kɔkɔ n pi. Tɛ́ yɩ̃̀ngbã̀n kɔ́kɔ́rɩ́lɛ, sépi kɩ pɔ kwel mɔ n sukɛ n pi nyàh sɔkɔ. 7 Ǹtɛ yâh mɛ ńmɔlɛ, tɛ́ ń wɛlɔ mɛ n tɛ̃ yé fɔkɔnɩ sɔkɔ, kwâh nɛ̂ tyɩ́-à nɔ yé tyɩ́, yé kè ni, yé kɩ kè wɛ. 8 Yâh tyípéplɔ náhnáhlɛ n pɩ Liyel tyɩ́, képah ye kɩ kè wɛ̃kɩ nɛ yáh pɩ ńmɔ tõ̀ sã́hpúlɛ. Tɛ́ ńmɔ Sú Liyel yĩn kɩ gbilki.

9 Ńmɔ tyɩ́-á nɔ Sú Liyel tyɩ́ sɔ̃́, yépi tɔ tyɩ́ nɔ ńmɔ tyɩ́ sɛ̃́. Yé yɛ yé tyɩ́ nɛ mɛ nɔ́ntɛ̃̀nɔ́lɛ ń tyɩ́ sɛ̃́. 10 Yâh ń tyi kõ̀nsàhnɔ́lɛ n pɩ, yé tyɩ́ kɩ mɛ nɔ́ntɛ̃̀nɔ́lɛ ń tyɩ́, sɔ̃́-á ńmɔ ń Sú tyi kõ̀nsàhnɔ́lɛ n pɩ, tɛ́ ń tyɩ́lɛ nɔ́ntɛ̃̀nɔ́lɛ ǹ tyɩ́. 11 Mé mɛ ké tyɩ́ nɛ nɩ̀vɩ̀nɩ̀ nɛ̂-á mɛ ńmɔ sɔkɔ, kè nɛ mɛ yépi tɔ sɔkɔ, tɛ́ yé nɩ̀vɩ̀nɩ̀ mɛ̀ mó syɩ ké yĩ̀n tyɩ́. Képah ye, mé tyi nɔ́pi yo yé tyɩ́.

12 Máh nɛ̂ kõ sah yé kɔ̃, kè wɛ yɔ̀: Yé tyɩ́ yɩ̃nɛ kè nɔ wɛ̃ tyɩ́, yé tyɩ́-á nɔ sɔ̃́ ńmɔ tyɩ́. 13 Névi-à ǹ min kɔ̃ ǹ kódíbí yĩnnɛ, tyɩ́nɔnɔ ǹgbɛ̃ yɔ́ náh tɔ̃ fɛ̃ n kah n mɔ n pi képah yõ. 14 Ńmɔ-á nɛ̂ kõ sah yé kɔ̃, yáh kɩ mɛ kélɛ n pɩ, ń kódíbí ye yélɛ. 15 Mé náh tɔ̃ yé ye n pi tõ̀npɩbɩlɛ. Ǹgbǒ tõ̀npɩ náh fɛ̃ ǹ yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ tyípɩ́nɔ́ pɩ̃ dɛ́! Ǹtɛ máh tyi nónó noh ń Sú Liyel tyɩ́, mé ye sé póllɛ yépi kwɔ. Képah ye, mé yélɛ n ye ń kódíbílɛ. 16 Yépi náh yah tɔkɔ ńmɔlɛ dɛ́, ńmɔ ye yah tɔkɔ yélɛ, tɛ́ yé tɛkɩ mɔ nɛ, yé kyɩ tyípéplɔlɛ n pɩ Liyel tyɩ́, nónó-á sé yõre náh n tyɛ n yah n pi. Képah sɔkɔ, yâh kwáhdúkú nɛ̂ ni Sú Liyel tyɩ́ ńmɔ yĩn yõ, à kɩ kélɛ yé kɔ̃. 17 Ǹtɛ nɛ̂-á mé n kõ n sah yé tyɩ́, kè wɛ yɔ̀: Yé tyɩ́ yɩ̃nɛ kè nɔ wɛ̃ tyɩ́.»

Kèkõyṍ névye mɛ Yesu ànɛ̂ ǹ yõ sɛ̃́pú dyɔlɛ n yɔ

18 Képah sɔkɔ, Yesu tɔ̃ nɛ: «Kèkõyṍ névye-à yé dyɔlɛ n yɔ, yé pɩ̃ nɛ ńmɔ ǹgbò dyɔ-á pè tyah n yɔ. 19 Yâh sõ̀ mɛ kèkõyṍ névye tyɩ́ yõ sɔkɔ, yáh pɩ pé tyɩ́lɛ sɛ̃́, yé tyɩ́ náhkɩ nɔ pé tyɩ́. Ǹtɛ kǎh pɩ ńmɔ yé yah wilki kèkõyṍ névye sɔkɔ, tɛ́ yé náh tɔ̃ mɛ pépi tyɩ́ yõ, képah ye pè kɔ̃ pè yé dyɔlɛ n yɔ. 20 Yé yé dyɔ sah nɛ n kwnɛ wɛy mɛ̀ tyɩ́lɛ, máh nɛ̂ yo yé tyɩ́ nɛ: ‹Tõ̀npɩ náh fɛ̃ n kal ǹ yõ̀tɛ̃̀nɛ.› Pàh kɩ mɛ ńmɔ fõh, pè kɩ yé tɔ fõh. Pàh kɩ mɛ ń wɛy fɛ̃ syi, pè kɩ yé tɔ tyɩ́ fɛ̃ syi. 21 Ǹtɛ pè náh sɔ̃́npɩ́lɛ mɛ ńmɔ tṍ-òlɛ n pnɛ, képah ye pè kɩ tyi nɔ́pi pól pɩ yé sɔkɔ ńmɔ yĩnnɛ. 22 Mâh sõ̀ mɛ pɔ́-ńkɛ̃̂nɛ pé tyɩ́, ànɛ̂ mâh sõ̀ mɛ tir yɔ́ yó-ńkɛ̃̂nɛ pé tyɩ́, pé tyítúkúnì pɩ́nɔ́ lékàh náh náhkɩ n mɛ n pi pé yõ. Ǹtɛ núkúnúkú, gbɩ wɛ́-ńsah yɔ́ ńtɛ̃ náh n wɛ n pi pé tyɩ́ pé tyítúkúnì pɩ́nɔ́ tyɩ́ sɔkɔ. 23 Névi nɛ̂-à ńmɔ dyɔlɛ n yɔ, tɛ̃̀ mɛ ń Sú tɔ dyɔlɛ n yɔ. 24 Tyi nónó-á ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ náh sɛ̃́nknɔ pɩ yah, mâh sõ̀ mɛ sépi pɩ́-ńkɛ̃̂nɛ pé wrɔ́ sɔkɔ, pé tyítúkúnì pɩ́nɔ́ lékàh náh náhkɩ n mɛ n pi pé yõ. Ǹtɛ núkúnúkú, pè ye ńmɔ tyípɩ́nɩ̀ wɛ. Tɛ́ képah fyé yõ, pè mɛ ńmɔ ànɛ̂ ń Sú dyɔlɛ n yɔ. 25 Ǹtɛ nɛ̂-á wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ pé tyi kõ̀nsàhnɔ́ sɔkɔ nɛ: ‹Pè ń dyɔ yɔ yõ kɛ̃́nɛ.›* képah wil yĩn ye pè kɔ̃ pè képahlɛ n pɩ.

26 Tɛ́ yòhnɩ̀nmɔ-ò nɛ̂-á ńmɔ kɩ n tɛkɩ n mɔ n pi kɩ wil Sú Liyel tyɩ́, Liyel Mirki ye. Képah ye gbɩlɛ névyelɛ n wɛ̃kɩ Liyel tyɩ́ sɔkɔ. Képah-à wil Sú Liyel tyɩ́ à pɔ, kè kɩ pɔ ńmɔ tyɩ́ yo wah yé tyɩ́. 27 Ǹtɛ yépi-á sõ̀ mɛ ànɛ̂ ńmɔlɛ ǹgbò dùkùlɛ sɛ̃́, képah ye yé tɔ kɩ ń tyɩ́lɛ n yo n wah névye tyɩ́.»

16

1 Képah náh, Yesu tɔ̃ yo pé tyɩ́ nɛ: «Mé náh mɛ ké tyɩ́ nɛ yé Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ yal n mɔ. Képah ye ń kɔ̃ mé tyi nɔ́pi yo sah yé tyɩ́. 2 Nsyifunɔ kɩ yé yĩni n wilki n pi pé wɛ̃̀kɩ̀ sɔkɔ. Tɛ́ gbĩ yɔ́ ńtɛ̃ mɛ n pi, képah sɔkɔ nónó-à pɔ yélɛ n ko n mɔ, pè kɩ mɛ n sõ nɛ tõ̀-á pé n pɩ Liyel tyɩ́. 3 Ńmɔ ànɛ̂ ń Sú pɩ̃́-ńkɛ̃̂ ye pè kɔ̃ pè kɩ sépinɔ́ tnɔ pɩ sɛ̃́ yɔ̀. 4 Mé mɛ ké tyɩ́ nɛ tyi nɔ́pi gbĩ-à pópó pɔ sɛ, yé dyɔ nɛ n mɛ n kwnɛ sélɛ, képah ye mé sè yo sah yé tyɩ́.»

Liyel Mirki pɔ́nɔ́ yõlɛ

Képah náh, Yesu tɔ̃ yo pé tyɩ́ nɛ: «Máh lésõ mɛ yé wrɔ́ sɛ̃́, képah ye mé náh kwãh tɛ̃ tyi nɔ́pi yo yé tyɩ́. 5 Ǹtɛ núkúnúkú, mé mɛ n yuku ń tṍ-ò tnɔ̂, tɛ́ yé sɔkɔ yɔ́ ńtɛ̃ náh se mɛ ńnɛ n piki n yah nɛ, ńyãh se mé n yuku nɩ? 6 Tyi nónó-á mé yo yé tyɩ́, sépi yèkwɔrɩ ye yé fɔkɔ fil yɔ̀ kɛ̀. 7 Ǹtɛ mé kɩ gbɩ yo yé tyɩ́. Máh kɩ sɔkɔ, képah kɩ nɛkɩ kal yélɛ. Máh kɩ sɔ́kɔ́-ńkɛ̃̂nɛ, nɛ̂-á yɩ̃nɛ à pɔ yé yohnɩ n mɔ, à náh n pɔ n pi. Ǹtɛ máh kɩ kyɩ, mé kɩ à tɛkɩ mɔ yé kɔ̃. 8 Tɛ́ ǹmɔ-à pɔ gbĩ́ nɛ̂nɛ, à kɩ tyípêl, ànɛ̂ gbɩ wɛ̃̀kɩ̀, ànɛ̂ Liyel tukey tyɩ́ yo wah kèkõyṍ névye syah, kɩ kélɛ pè wɛ̃kɩ nɛ pǎh mɛ pílkínɔ́lɛ sépi pól sɔkɔ. 9 À kɩ kélɛ pè wɛ̃kɩ nɛ nɛ̂-á pé tyípékèlɛ, péwɔ yõ sɛ̃́-ńkɛ̃̂-á. 10 Tɛ́ kɩ kélɛ pè wɛ̃kɩ nɛ nɛ̂-á mɛ gbɩ wɛ̃̀kɩ̀ tyɩ́ sɔkɔ, péwɔ-á n sɔkɔ Sú Liyel tyɩ́, tɛ́ pè náh tɔ̃ pé wɛ n pi. 11 Tɛ́ kɩ tɔ̃ kélɛ pè wɛ̃kɩ nɛ nɛ̂-á mɛ Liyel tukey tyɩ́ sɔkɔ, nɛ̂-á kèkõyṍ mɛ̀ névye fnɛ̀-òlɛ, lékàh-á mɛ tɛ ǹmɔ tyɩ́.* 12 Tyi náhnáh tɔ̃ mɛ ń tyɩ́ yo yo tɛ̃̀nɛ yé tyɩ́. Ǹtɛ máh kɩ sè yo yé tyɩ́ núkúnúkú, sè kɩ kǎn pɩ yélɛ. 13 Liyel Mirki nɛ̂-á gbɩlɛ névyelɛ n wɛ̃kɩ Liyel tyɩ́ sɔkɔ, ǹmɔ-à pɔ gbĩ́ nɛ̂nɛ, à kɩ pɔ yé yah tɛ̃ yé kɔ̃ yé kɩ gbɩ dùkù pól pɩ̃ Liyel tyɩ́ sɔkɔ. Ǹ yah yĩ́ĩ́ wɛlɔ náh à kɩ pɔ n yo dɛ́! Wǎh tyi nónó pól noh, sépi ye à kɩ pɔ yo yé tyɩ́ ànɛ̂ tyi nónó-á mɛ n pi. 14 À kɩ tyilɛ n wɛ n syi ńmɔ tyɩ́ kɩ n yo yé tyɩ́. Képah ye, ǹmɔ gbõ̀ yõ ńmɔ yĩn kɩ n gbilki. 15 Kwâh nɛ̂-á fyɔ̀ mɛ Sú Liyel tyɩ́, ńmɔ tɔ tyɩ́ ye kélɛ. Képah ye ń kɔ̃ mé nɛ Liyel Mirki-á kɩ ńmɔ tyilɛ n wɛ n syi n yo yé tyɩ́.»

Yèkwɔrɩ vìnmɔnpɩnɔlɛ nɩ̀vɩ̀nɩ̀nɛ

16 Képah yóntɛnɔ náh, Yesu tɔ̃ nɛ: «Dǒ kwéy, yé náh tɔ̃ ń wɛ n pi. Tɛ́ dǒ kwéy képah náh, yé kɩ tɔ̃ ń wɛ.» 17 Képah tɛ̃̀nɛ, ǹ tõ̀ sã́hpú túkù tyah n yo wɛ̃ tyɩ́ nɛ, wɛy nɛ̂-á à n yo pé tyɩ́ yɔ̀ nɛ dǒ kwéy, pé náh tɔ̃ pé wɛ n pi, tɛ́ dǒ kwéy képah náh, páh kɩ tɔ̃ pé wɛ, képah yõ se pɩ tir nɛ̂nɛ nɩ? Ànɛ̂ tir nɛ̂ se à n yo sɛ̃́ yɔ̀ nɛ, páh n sɔkɔ Sú Liyel tnɔ̂ nɩ? 18 Dǒ kwéy nɛ̂ tyɩ́-á à n yo yɔ̀, tir nɛ̂ se képah n wɛ̃kɩ nɩ? Pépi náh mɛ ǹ wɛy mɛ̀ syɩ́kɩ́-ńsah wɛ dɛ́! 19 Ǹtɛ Yesu-á pɩ̃ nɛ, pǎh mɛ n yah n kɔ̃ pé píkínyah-ńsahlɛ, à yo pé tyɩ́ nɛ: «Máh yo yé tyɩ́ nɛ dǒ kwéy, yé náh tɔ̃ ń wɛ n pi, tɛ́ dǒ kwéy képah náh, yáh kɩ tɔ̃ ń wɛ, képah tyɩ́ yõ ye yé n piki n yah wɛ̃nɛ yɔ̀ kɛ̀? 20 Kègbɩgbɩ tɛ̃̀ yõ, mé kélɛ n yo yé tyɩ́, yé kɩ pɔ n gbo kɩ yãm yãm tyilɛ n yo, tɛ́ kèkõyṍ névye kɩ mɛ nɩ̀vɩ̀nɩ̀ sɔkɔ. Yé kɩ mɛ yèkwɔrɩ sɔkɔ, ǹtɛ yé yèkwɔrɩ kɩ pɔ vi mɔ pɩ nɩ̀vɩ̀nɩ̀nɛ. 21 Sê-à pilɛ n dubi gbĩ́ nɛ̂nɛ, yèvyãhrɩ pɩ gbĩ́-á yĩni tɛ̃ ǹ tyɩ́ sɛ̃́, kè n nɛ yèkwɔrɩlɛ ǹ tyɩ́. Ǹtɛ wàh dubi tɛ, névi wɛ́ndubinmɔnɔlɛ kèkõyṍ ǹ tyɩ́, kè n pɩ nɩ̀vɩ̀nɩ̀ ǹgbɛ̃nɛ ǹ tyɩ́. Ǹ dyɔ n fwɔ ǹ yèvyãhrɩ pɩ́nsɔkɔnɔ tyɩ́lɛ. 22 Sɛ̃́ yé yépi tɔlɛ yèkwɔrɩ sɔkɔ núkúnúkú yɔ̀. Ǹtɛ mé kɩ tɔ̃ pɔ n yah n pi yé tyɩ́. Képah sɔkɔ, kè kɩ pɩ nɩ̀vɩ̀nɩ̀nɛ yé tyɩ́ kègbɩ tɛ̃̀nɛ, nɩ̀vɩ̀nɩ̀ nɛ̂-á nɛy náh fɛ̃ kè tɛ̃ n syi n pi yé tyɩ́. 23 Lésõ gbĩ̀yĩ̀kì-à pɔ nɔ, yé náh tɔ̃ ń piki n yah n pi tir yɔ́ ńtɛ̃ tyɩ́lɛ. Kègbɩgbɩ tɛ̃̀ yõ, mé kélɛ n yo yé tyɩ́, yâh kwáhdúkú nɛ̂ ni Sú Liyel tyɩ́ ńmɔ yĩn yõ, à kɩ kélɛ yé kɔ̃. 24 Tɛ́ à pɔ syɩ núkúnúkú tyɩ́, yé náh tɔ̃̌nɩ̀ mɛ kwâh yɔ́ ńtɛ̃ ni ńmɔ yĩn yõ. Yé nɛ n ni, yé kɩ n wɛ n syi. Képah sɔkɔ, yé nɩ̀vɩ̀nɩ̀ kɩ syɩ ké yĩ̀n tyɩ́.»

Yesu tɛ̃ wɛ kèkõyṍ tyɩ́

25 Képah náh, Yesu tɔ̃ nɛ: «Mé ye tyi nɔ́pi pól yãh yé tyɩ́ sèmìrn sɔkɔ. Tɛ́ sõ yɔ́ mɛ n pi, mé náh tɔ̃ n yãh n pi yé tyɩ́ sèmìrn sɔkɔ. Ǹtɛ mé kɩ Sú Liyel tyɩ́ yo wah pallɛ yé tyɩ́. 26 Lésõ gbĩ̀yĩ̀kì-à pɔ nɔ, yé kɩ ǹnɛ n ni ńmɔ yĩn yõ. Tɛ́ mé náh yo yé tyɩ́ nɛ ńmɔ-á kɩ n ni ǹnɛ yé tyɩ́ dɛ́. 27 Yé náh wɛ di, yé tyɩ́ nɔ Sú Liyel tyɩ́. Ńmɔ tyɩ́-á nɔ yé tyɩ́, tɛ́ yé sɛ̃ ké yõ nɛ máh wil ǹmɔ tyɩ́, képah ye yé tyɩ́ nɔ ǹ tyɩ́. 28 Sú Liyel tyɩ́ ye mé wil à pɔ kèkõyṍ. Ǹtɛ núkúnúkú, mé kɩ tɔ̃ yal kèkõyṍ kɩ n yuku n pi ǹmɔ tyɩ́.»

29 Yesu-á yo sɛ̃́, ǹ tõ̀ sã́hpú nɛ ɔ̃̀hɔ̃̂, núkúnúkú tɛ̃̀nɛ, wǎh pyě mɛ tyilɛ n yo n wah pallɛ sèmìrn mɩ́-ńkɛ̃̂nɛ. 30 Pépi-á pɩ̃ núkúnúkú nɛ, wǎh tyi póllɛ n pnɛ. Pǎh nɛ à piki n yah n pi tir nɛ̂nɛ, à n nɛ n mɛ kè pɩ̃ n tɛ. Képah-á pépi sɛ̃ ké yõ nɛ, wǎh wil Liyel tyɩ́. 31 Képah sɔkɔ, Yesu nɛ: «Yé sɛ̃ ńmɔ yõ núkúnúkú yé yo kɛ̀? 32 Ǹtɛ gbĩ yɔ́ mɛ n pi, nɛ̂-á mɛ tɛ núkúnúkú ńtɛ̃nɛ yɔ̀, nɛ̂ sɔkɔ-á yé pól kɩ to karkɩ, kɩ sɔkɔ yé wìl-ǹtã̀n sɔkɔ, tɛ́ kɩ ńmɔ sah ń gblɔ̌y. Ǹtɛ Sú Liyel kɩ mɛ ńnɛ. Képah ye mé náh kɩ n mɛ n pi ń gblɔ̌y. 33 Ńmɔ mɛ ké tyɩ́ nɛ yé yèvɩnɩ wɛ ńmɔ tyɩ́, képah ye mé tyi nɔ́pi yo yé tyɩ́. Yé kɩ yèvyãhrɩ pɩ n pi kèkõyṍ sɔkɔ. Ǹtɛ yé káh tíkí pɩ, ńmɔ ye tɛ̃ wɛ kèkõyṍ tyɩ́.»

17

Yesu nírí pɩ́nɔ́lɛ

1 Yesu-á képah yo tɛ sɛ̃́, à ǹ yah yɔ̃ yĩ̂nyõ tɛ́ nɛ: «Bɔ̌, ké gbĩ́ ye nɔ núkúnúkú. Gbílkínɔ́ sah ńmɔ yõ, ńmɔ tɔ mó gbílkínɔ́ sah á yõ. 2 Áwɔ ye tɛ̃́nwɛnɔlɛ ń kɔ̃ no pól yõ, nɛ mé tyɛ́-ńkɛ̃̂ minnɛ pé pól kɔ̃, nónó-á á dahbɩ ń gbõ̀. 3 Áwɔ nɛ̂-á Liyel núkúnínɛ kègbɩ yõ, pàh áwɔ pɩ̃, tɛ́ ńmɔ Yesu Krista pɩ̃, ńmɔ nɛ̂-á á tɛkɩ mɔ, képah ye tyɛ́-ńkɛ̃̂ minnɛ. 4 Wáh tõ̀ nɛ̂ dahbɩ ń gbõ̀ pɩ pɩ tɛ̃̀nɛ, mé ye kè pɩ tɛ. Ńmɔ ye gbílkínɔ́ sah á yõ sétáh yõ sɔkɔ. 5 Núkúnúkú tɛ̃̀nɛ Bɔ̌, gbílkínɔ́ nɛ̂-á sõ̀ mɛ ńmɔ yõ á gbɔ̀pɔ kèkõyṍ mɔ́-ńkɛ̃̂ gbĩ́ dùkùlɛ, képahlɛ ńmɔ kɔ̃ á gbɔ̀pɔ sɔkɔ ńtɔ̃.

6 Wáh nónó wilki kèkõyṍ névye sɔkɔ à ńmɔ kɔ̃, mé ye á dùkùlɛ pè wɛ̃kɩ. Áwɔ tyɩ́ ye sõ̀ pélɛ, tɛ́ á mɛ pélɛ ńmɔ gbõ̀ dahbɩ, pè mɛ á wɛy fɛ̃ syi. 7-8 Wáh wɛlɔ nónó yo ń tyɩ́, mé ye sè yo pé tyɩ́, pè mɛ sè fɛ̃ syi. Pè pɩ̃ yĩ́ĩ́ nɛ, máh wil áwɔ tyɩ́, tɛ́ sɛ̃ ké yõ nɛ áwɔ-á tɛkɩ mɔ ńnɛ. Képah ye, núkúnúkú tɛ̃̀nɛ, pè pɩ̃ nɛ wáh yî nónó póllɛ ńmɔ kɔ̃, sǎh wil áwɔ tyɩ́. 9 Pǎh pɩ áwɔ tyɩ́lɛ sɛ̃́, képah ye mé álɛ n ni pépi tyɩ́. Mé náh mɛ álɛ n ni kèkõyṍ névye tɛ̃̀ wɔ tyɩ́ dɛ́! Wáh nónónɛ ń gbõ̀ dahbɩ, pépi tyɩ́ ye mé n ni álɛ. 10 Nónó pól-á áwɔ tyɩ́lɛ, ńmɔ tɔ tyɩ́ ye pélɛ. Nónó pól-á ńmɔ tyɩ́lɛ, áwɔ tɔ tyɩ́ ye pélɛ. Tɛ́ pépi gbõ̀ yõ, gbílkínɔ́ mɛ n sah ńmɔ yõ. 11 Ǹtɛ dǒ kwéy, ńmɔ kɩ n pɔ n pi áwɔ tyɩ́. Mé náh kɩ tɔ̃ n mɛ n pi kèkõyṍ sɔkɔ. Ǹtɛ pépi wɔ kɩ mɛ kèkõyṍ. Bɔ̌, áwɔ nɛ̂-á pèkè kɛ̃́nɛ, pè tɛ̃ n sah á tǎhkɩ̀ gbõ̀ yõ, képah nɛ̂-á á ńmɔ kɔ̃. Képah sɔkɔ, pè kɩ pɩ núkúlɛ sɔ̃́-á áwɔ ànɛ̂ ńmɔlɛ núkúlɛ. 12 Máh sõ̀ mɛ pélɛ gbĩ́ nɛ̂nɛ, mé pè tɛ̃ sah á tǎhkɩ̀ gbõ̀ yõ, képah nɛ̂-á á ń kɔ̃. Mé pé yõ syɩkɩ pallɛ, ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ tyɩ́ náh yɩkɩ pé sɔkɔ, à wil nɛ́núkù mɛ̀ tyɩ́ sɔkɔ, nɛ̂ tyɩ́-á sõ̀ yɩ̃nɛ kè yɩkɩ, á wɛy sɛ́bɛ́y sɔkɔ tyi wã́rkɩ́nsàhnɔ́ kɔ̃ sè wɛ n wil. 13 Ǹtɛ núkúnúkú, ńmɔ-á n pi áwɔ tyɩ́, képah ye mé tyi nɔ́pilɛ n yo tɛ́ ń sah kèkõyṍ sɔkɔ, nónó-á kɩ pè kɔ̃ pè kɩ mɛ nɩ̀vɩ̀nɩ̀ yèsyɩ̀kɩ̀ sɔkɔ ńmɔ tyɩ́ kɔ̃lɛ. 14 Mé á wɛy yo pé tyɩ́. Pè náh tɔ̃ pɩ kèkõyṍ tyɩ́lɛ, sɔ̃́-á ńmɔ náh pɩ kèkõyṍ tyɩ́lɛ. Képah ye, kèkõyṍ névye pé dyɔlɛ n yɔ. 15 Mé náh mɛ álɛ n ni nɛ, á pè tɛ̃ n yal kèkõyṍ dɛ́! Ǹtɛ nɛ n yah pé yõ, pèkè pɩ́-ò káh tɛ̃ wɛ pé tyɩ́. 16 Sɔ̃́-á kèkõyṍ tyɩ́ náh ńmɔlɛ, sɛ̃́ ye kèkõyṍ tyɩ́ náh pépi tɔlɛ. 17 Pè wilki n sah á tyɩ́ yõ á gbɩ gbõ̀ yõ. Á wɛynɛ, gbɩ ye kélɛ. 18 Wáh ńmɔ tõ sɔ̃́ kèkõyṍ sɔkɔ, sɛ̃́ ye mé pé tɔlɛ n tõ kèkõyṍ sɔkɔ. 19 Ńmɔ ń gblɔ̌ynɛ álɛ n kɔ̃ ń tɔ̂ɔ́ pépi yĩnnɛ, nɛ pé tɔ nɛ n mɛ áwɔ tyɩ́ yõ gbɩ tɛ̃̀ yõ.

20 Ǹtɛ mé náh mɛ álɛ n ni pépi ó yĩnnɛ dɛ́! Nónó tɔ-á kɩ pɔ n sɛ̃ n pi ńmɔ yõ pépi tyíyónɔ́ gbõ̀ yõ, pépi tɔ tyɩ́ ye mé n ni álɛ. 21 Mé álɛ n ni nɛ pé pól pɩ núkúlɛ. Áwɔ nɛ̂-á Bɔ̌lɛ, áwɔ ànɛ̂ ńmɔ-á mɛ núkúlɛ sɔ̃́, pépi ànɛ̂ ápi tɔ pɩ núkúlɛ sɛ̃́, kèkõyṍ névye kɔ̃ pè pɩ̃ nɛ áwɔ-á tɛkɩ mɔ ńnɛ. 22 Wáh gbílkínɔ́ sah ńmɔ yõ sɔ̃́, ńmɔ tɔ ye gbílkínɔ́ sah pé yõ sɛ̃́, nɛ pè pɩ núkúlɛ sɔ̃́-á áwɔ ànɛ̂ ńmɔlɛ núkúlɛ. 23 Ńmɔ mɛ pélɛ, áwɔ mɛ ńmɔlɛ. Kǎh pɩ sɛ̃́, pè kɩ pɩ yĩ́ĩ́ núkúlɛ. Képah sɔkɔ, kèkõyṍ névye kɩ pɩ̃ nɛ, áwɔ-á tõ ńmɔlɛ, ànɛ̂ no nɔ́pi tyɩ́-á nɔ á tyɩ́, sɔ̃́-á ńmɔ tyɩ́ nɔ á tyɩ́. 24 Bɔ̌, wáh nónónɛ ń gbõ̀ dahbɩ, mé mɛ ké tyɩ́ nɛ pépi tɔ nɛ n mɛ ńnɛ máh kɩ n mɛ n pi ńyãh sɔkɔ, pè mó ń tɔ̃́rɩ́ wɛ. Ńmɔ tyɩ́-á mɛ nɔ́nɔ́lɛ á tyɩ́ kèkõyṍ mɔ́-ńkɛ̃̂ gbĩ́ dùkùlɛ sɛ̃́, képah ye á tɔ̃́rɩ́ mɛ̀nɛ ń kɔ̃. 25 Bɔ̌, áwɔ nɛ̂-á mɛ tómm, kèkõyṍ névye náh ǹ pɩ̃, ǹtɛ ńmɔ wɔ ǹ pɩ̃. Tɛ́ no nɔ́pi tɛ̃̀ wɔ pɩ̃ nɛ, áwɔ-á tõ ńnɛ. 26 Mé ye á dùkùlɛ pè wɛ̃kɩ, tɛ́ kɩ tɔ̃ á dùkùlɛ pè wɛ̃kɩ n pi, nɛ ńmɔ tyɩ́-á nɔ sɔ̃́ á tyɩ́, kénɛ tyɩ́nɔnɔ dùkù nɛ n mɛ pé tɔ sɔkɔ, ànɛ̂ ńmɔ mó nɛ n mɛ pélɛ.»

18

Yesu tɛ̃́nɔ́lɛ

1 Wɛlɔ nɔ́pi yóntɛnɔ náh, Yesu ànɛ̂ ǹ tõ̀ sã́hpú wil sɔkɔ à kyɩ de sésân swãh yɔ́ sɔkɔ Sedrɔ̃ nítókahnɩnɛ. 2 Yesu ànɛ̂ ǹ tõ̀ sã́hpú sõ̀ dar tɛ́ wɛ̃nɛ n tuke n mɔ n pɔ nɛ́npɔ́. Képah ye, Nsyudasɩ nɛ̂-á sõ̀ mɛ vìnɔ́ sɔkɔ Yesu náh, ǹ tɔ sõ̀ nɛ́npɔ́ pɩ̃. 3 Képah sɔkɔ, sárká syínwìlkìpu yõ̀tãm ànɛ̂ Farisi wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́pú mɛ sràsyíbí tĩ̀nkì ànɛ̂ Liyel ní-ńsah gbô syɩ́kɩ́pú tõ. Nsyudasɩ mɛ pépi yah tɛ̃ à pɔ de pélɛ swãh mɛ̀ sɔkɔ. Nɩ̀ sõ̀ mɛ pé tyɩ́ wóhntɛ̃nyĩnnɔlɛ pé gbã̀n sɔkɔ, ànɛ̂ fɔ̀tnɔ̀nɔ́lɛ, à tahlɩ mɛ́fwóyî tyɩ́. 4 Ǹtɛ tir nɛ̂-á sõ̀ nɛ n pɩ n pi, Yesu-á sõ̀ mɛ kè pɩ̃ sɛ̃́, à nɔ de pé tnɔ̂ tɛ́ pè piki yah nɛ, nɛ̂ se pè n yah n kɔ̃ nɩ? 5 Pè mɛ à syah nɛ, Nasarɛtɩ kwil Yesu-á. À mɛ yo pé tyɩ́ nɛ: «Ńmɔ ye.» Tɛ́ Nsyudasɩ nɛ̂-á kɩ sõ̀ à dahbɩ n pi pé gbõ̀, ǹmɔ sõ̀ mɛ yĩ́nntɛ̃̀nɔ́lɛ gbɔ̀pɔlɛ. 6 Yesu-á fyɔ̀ yo pé tyɩ́ nɛ péwɔ-á, pè pé syɩ náhsékǔrnnɛ à kyɩ syɩkɩlɩ sétáh. 7 À mɛ tɔ̃ ǹ syɩ pè piki yah nɛ, nɛ̂ se pè n yah n kɔ̃ nɩ? Pè mɛ nɛ, Nasarɛtɩ Yesu-á. 8 Képah sɔkɔ, à mɛ yo pé tyɩ́ nɛ: «Mé ye kè yo tɛ yé tyɩ́ nɛ ńmɔ-á. Ńmɔ-à kɩ nɛ̂ yé n yah n kɔ̃, yé yɛ no nɔ́pi kɔ̃ pè nɛ n yuku.» 9 Képah-á pɩ sɛ̃́, wǎh lésõ wɛy nɛ̂ yo sah, kè wil. À lésõ nɛ: «Bɔ̌, wáh nónónɛ ń gbõ̀ dahbɩ, mé náh yɛ pé sɔkɔ yɔ́ ńtɛ̃ tyɩ́ yɩkɩ.»

10 Tɛ́ dĩ́ yɔ́ tɔ lésõ mɛ pélɛ pè n ye Malkusilɛ. Sárká syínwìlkìpu yõ̀tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ tõ̀npɩ ye ǹnɛ. Tɛ́ Simo-Pyɛrɩ tyɩ́ kèkírkì yɔ́ sõ̀ mɛ. À mɛ kè yɔrɩ dɛ à kénɛ dĩ́ gbõ̀yõ̀ sõ̀ níkí kõ kãm. 11 Ǹtɛ Yesu mɛ yo Pyɛrɩ tyɩ́ nɛ: «Á kèkírkì dyɩ ké gbô sɔkɔ. Á se mɛ n sõ nɛ, Sú Liyel-á yèvyãhrɩ nɛ̂ yah tɔkɔ sah nɛ mé pɔ n pɩ, máh kɩ kè yahle?»

Tyi nónó-á pɩ sárká syínwìlkìpu yõ̀tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ An tĩ̀nnɛ

12 Képah náh, sràsyíbí tĩ̀nkì ànɛ̂ pé yõ̀tɛ̃̀ ǹgbɛ̃, ànɛ̂ Nsyifunɔ Liyel ní-ńsah gbô syɩ́kɩ́pú mɛ Yesu tɛ̃, tɛ́ à pukubi, 13 à yuku ǹnɛ An ǹgbò tyɩ́. Kayifi nɛ̂-á sõ̀ sárká syínwìlkìpú yõ̀tɛ̃̀ ǹgbɛ̃nɛ léyílɛ, ǹmɔ dɛ́ndĩ́ ye sõ̀ An mɛ̀nɛ. 14 Tɛ́ kénɛ Kayifi mɛ̀ wɔ ye lésõ vi mɔ pé no Nsyifunɔ yõ̀tãmnɛ nɛ ńkɛ̃́: «Dĩ́ nɛ́núkù-à kɩ ku no pól yĩnnɛ, képah kɩ nɛkɩ kal álɛ.»

15 Simo-Pyɛrɩ ànɛ̂ Yesu tõ̀ sã́h-ò yɔ́ sõ̀ mɛ Yesu sõ̀ tɛ̃. Képah sɔkɔ, sárká syínwìlkìpu yõ̀tɛ̃̀ ǹgbɛ̃-á sõ̀ mɛ Yesu tõ̀ sã́h-ò mɛ̀nɛ n pnɛ sɛ̃́, ǹmɔ mɛ de yuku Yesulɛ sárká syínwìlkìpu yõ̀tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ gbô sɔkɔ. 16 Ǹtɛ Pyɛrɩ wɔ sõ̀ mɛ yĩn tɛ̃ kégbɔ́, gbô yah sɔkɔ. Tɛ́ Yesu tõ̀ sã́h-ò nɛ̂-à sõ̀ sárká syínwìlkìpu yõ̀tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ nɛ́pɩ̃́nɩ́nɛ, ǹmɔ mɛ wil pɔ yo mɔ tõ̀npɩ pi tyɩ́ nɛ̂-á gbô syɩ́kɩ́-òlɛ, tɛ́ Pyɛrɩ kɔ̃ à de. 17 Tɛ́ Pyɛrɩ-á n de, kénɛ tõ̀npɩ pi mɛ̀ mɛ à syah nɛ, ǹmɔ tɔlɛ Yesu mɛ̀ tõ̀ sã́h-ò kó ǹnɛ nɩ? Pyɛrɩ mɛ à syah nɛ, ǹ tõ̀ sã́h-ò náh péwɔlɛ dɛ́! 18 Ǹtɛ vɩrɩ sõ̀ mɛ n pɩ. Kǎh pɩ sɛ̃́, tõ̀npɩbɩ ànɛ̂ Liyel ní-ńsah gbô syɩ́kɩ́pú sõ̀ mɛ nyàh mɔ sah n wnɛ, tɛ́ Pyɛrɩ tɔ mɛ nyàhlɛ n wnɛ pélɛ.

19 Tɛ́ Yesu wɔlɛ, sárká syínwìlkìpu yõ̀tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ mɛ tyah ǹmɔlɛ n piki n yah ǹ tõ̀ sã́hpú ànɛ̂ ǹ névye kwɔ́nɔ́ tyɩ́ sɔkɔ. 20 Yesu mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ: «Mé sõ̀ mɛ ń wɛynɛ n yo n dal n mɔ no pól yĩ́ yah. Tɛ́ mɛ kwɔ́nɔ́lɛ n pɩ gbĩ́mɛgbĩ́ Liyel ní-ńtã̂n vɩ̀ sɔkɔ, ànɛ̂ Liyel ní-ńsah gbô sɔkɔ, ńyãh sɔkɔ-á Nsyifunɔ pól wɛ̃nɛ n tuke n mɔ. Mé náh tir yɔ́ ńtɛ̃ yo sètĩ̀n sõ̀ sɔkɔ. 21 Tɛ́ kwâh nɛ̂ pɩ á ńnɛ n piki n yah sɛ̃́? Nónó-á ń wɛy noh, pépi piki yah nɛ̂-á mé yo. Máh nɛ̂ yo, pépi wɔ kè pɩ̃.» 22 Yesu-á fyɔ̀ képah yo, Liyel ní-ńsah gbô syɩ́kɩ́pú sɔkɔ nɛ̂-á sõ̀ mɛ nɛ́npɔ́, ǹmɔ Yesu létáh mɩ tɛ́ nɛ, sárká syínwìlkìpu yõ̀tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ tyɩ́ se à n wɛkɩ sɛ̃́ yɔ̀ nɩ? 23 Yesu mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ: «Máh kɩ mɛ wɛ̀ntùkù wɛkɩ, kélɛ ń wɛ̃kɩ. Ǹtɛ máh kɩ mɛ wɛkɩ plɛ, kwâh nɛ̂ pɩ tɛ́ á ń mɩ?» 24 Képah sɔkɔ, An mɛ Yesu tɛkɩ mɔ sárká syínwìlkìpu yõ̀tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Kayifi tyɩ́ sɛ̃́ púkúbínɔ́lɛ.

25 Légbĩ́nɛ, Simo-Pyɛrɩ sõ̀ mɛ yĩn tɛ̃ nyàhlɛ n wnɛ sɛ̃́. Pè mɛ à piki yah nɛ, ǹmɔ tɔlɛ, dĩ́ mɛ̀ tõ̀ sáh-ò kó ńnɛ nɩ? À mɛ ǹ vyãh kɔ̃lɩ nɛ, ǹ tõ̀ sã́h-ò náh péwɔlɛ dɛ́. 26 Pyɛrɩ-á lésõ dĩ́ nɛ̂ níkí kõ kãm, ǹ tyɩ́ névi yɔ́ lésõ mɛ sárká syínwìlkìpu yõ̀tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ tõ̀npɩlɛ. Kénɛ tõ̀npɩ-á Pyɛrɩ wɛ, à à syah nɛ, ǹmɔ-á lésõ pé kyɩ wɛ ànɛ̂ Yesulɛ swãh sɔkɔ. 27 Pyɛrɩ tɔ̃ ǹ vyãh kɔ̃lɩ. Nɛ́npɔ́ swɔ, sénpɛ gbo.

Pilati Yesu kònmɔnɔ wɛ̃̀kɩ̀ kɔ̃

28 Képah tɛ̃̀nɛ, pè Yesu tɛ̃ yal Kayifi tĩ̀nnɛ, tɛ́ yuku ǹnɛ Wrome gbɛ̃̀nyah yah tɛ̃̀-ò tĩ̀nnɛ. Séngbɔ̃́ púpú ye sõ̀ pè pɩ képahlɛ. Pǎh yĩni tɛ̃, Nsyifunɔ yõ̀tãm náh fɛ̃ syi de ǹ gbô sɔkɔ. Pè náh sõ̀ mɛ ké tyɩ́ nɛ pé pé gblɔ̌y silki, pé vyãh mó dɛ Nsyifunɔ yɔ̃rɩ tyɛ́nɔ́ syáh yõke yṍnɔ́ sɔkɔ.* 29 Kǎh pɩ sɛ̃́, Wrome gbɛ̃̀nyah yah tɛ̃̀-ò dĩ́ Pilati mɛ wil pɔ pé tnɔ̂ kégbɔ́, à pɔ pè piki yah nɛ, tyítúkù nɛ̂ se dĩ́ mɛ̀ pɩ pè yo nɩ? 30 Pè mɛ à syah nɛ, dĩ́ mɛ̀-à sõ̀ mɛ tyítúkù pɩ́-òlɛ ńkɛ̃̂nɛ, pépi se náhkɩ pɔ ǹnɛ ǹmɔ tyɩ́ nɩ? 31 Képah tɛ̃̀nɛ, Pilati mó Nsyifunɔ syah nɛ, pè nɛ n yuku ǹnɛ, pè kyɩ à tuke pé gblɔ̌y à yɩ̃nɛ pé tyi kõ̀nsàhnɔ́lɛ. Ǹtɛ pé tɔ mɛ à syah nɛ, névi kònmɔnɔ gbàh náh dɛ mɔ pépi tyɩ́. 32 Képah sɔkɔ, Yesu-á lésõ nɛ̂ yo sah à ǹ gblɔ̌y ku dùkù tyɩ́ yo wah, kè wil.†

33 Kǎh pɩ sɛ̃́, Pilati mɛ ǹ syɩ de ǹ gbô sɔkɔ, tɛ́ Yesu ye pɔ piki yah nɛ ńkɛ̃́, ǹmɔ se Nsyifunɔ yõ̀tɛ̃̀nɛ nɩ? 34 À mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ: «Áwɔ se sõ tɛ̃ n yo kélɛ á gblɔ̌y, tĩ̂ ǹnɩ̂ se yo ǹ syah kélɛ?» 35 Pilati mɛ à syah nɛ, Nsyifu se yɔ́ péwɔ tɔlɛ nɩ? Ǹ yɛ̃́ngbɛ̃́ yìkì névye ànɛ̂ pé sárká syínwìlkìpu yõ̀tãm-á pɔ ǹnɛ péwɔ tyɩ́. Tir nɛ̂ se à pɩ nɩ? 36 À mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ: «Kèkõyṍ mɛ̀ sɔkɔ náh ń tɔ̃́rɩ́ n wil. Kàh sõ̀ mɛ n wil kèkõyṍ mɛ̀ sɔkɔ, ń tõ̀npɩbɩ náhkɩ sõ̀ ń fwo syi, mé náh náhkɩ n de n pi Nsyifunɔ yõ̀tãm gbõ̀. Ǹtɛ ɔ̃́ɔ̃ dɛ́, ń tɔ̃́rɩ́ náh wil ásõ̂.» 37 Képah tɛ̃̀nɛ, Pilati mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ, yõ̀tɛ̃̀-á ǹnɛ kɛ̀? À mɛ nɛ: «Áwɔ ńtɛ̃ vyãh sɔkɔ ye kè wil nɛ yõ̀tɛ̃̀-á ńnɛ! Ńmɔ pɔ́nɔ́lɛ kèkõyṍ à pɔ dubi, gbɩ tyɩ́ yo n wah yĩn ye. Nónó-á mɛ gblɔ névyelɛ, pépi kɩ ń tyíyónɔ́lɛ n noh n tɛ̃ yĩn.» 38 Pilati mɛ à piki yah nɛ, kwâh nɛ̂ se gbɩlɛ nɩ?

Kénɛ wɛlɔ yóntɛnɔ náh, Pilati tɔ̃ ǹ syɩ wil à kyɩ yo Nsyifunɔ tyɩ́ nɛ ńkɛ̃́: «Ńmɔ náh pílkí-ńsah yɔ́ ńtɛ̃ wɛ dĩ́ mɛ̀ tyɩ́. 39 Tɛ́ à yɩ̃nɛ máh dar tɛ́ kélɛ n pɩ sɔ̃́ yé tyɩ́, yimɛyí mé ńkɛ̃́nɛ yé sɔkɔ yɔ́ wilki wɔ̀kɔ̀npèkè sɔkɔ ǹ fĩn n mɔ yé yɔ̃rɩ tyɛ́nɔ́ syáh syah gbĩ́nɛ. Kǎh pɩ sɛ̃́, yé se mɛ ké tyɩ́ nɛ mé yépi Nsyifunɔ yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ fĩn n mɔ?» 40 Képah tɛ̃̀nɛ, pè gbo mɔ tũ nɛ ńkɛ̃́, ɔ̃́ɔ̃, à ǹmɔ sah, à mó Barabasɩ wɔ fĩn mɔ. Tɛ́ kèlékɛ̃ névi ye mó tɔ̃ sõ̀ Barabasɩ mɛ̀nɛ.

19

1 Képah sɔkɔ, Pilati mɛ pè kɔ̃ pè Yesu tɛ̃ kyɩ ko yèfõhlɛ. 2 Sràsyíbí mɛ pã̀n yõ̀kɔ̃ pɩ dyɩ à kɔ̃ yõ̀tɔ̃rɩ́ yṍkúrílɛ, tɛ́ mɛ fwɔ̀mɔ̀nsãh* ǹgbɛ̃ yɔ́ mɔ à kɔ̃. 3 Képah tɛ̃̀nɛ, pè nɔ de ǹnɛ tɛ́ n yo ǹ tyɩ́ nɛ, Nsyifunɔ yõ̀tɛ̃̀ dĩ́, páh n wɛkɩ ǹ tyɩ́! Tɛ́ mɛ ǹ létáhlɔ́lɛ n kɔ̃lɩ. 4 Képah sɔkɔ, Pilati tɔ̃ ǹ syɩ wil pɔ yo tɔ́wû tyɩ́ nɛ, pè yah yɔ̀, páh kɩ Yesu wilki pɔ kégbɔ́ sɔkɔ, képah sɔkɔ pǎh kɩ pɩ̃ nɛ pé náh pílkí-ńsah yɔ́ ńtɛ̃ wɛ ǹ tyɩ́. 5 Yesu mɛ wil pɔ kégbɔ́ pã̀n yõ̀kɔ̃lɛ ǹ yõ sɔkɔ, ànɛ̂ fwɔ̀mɔ̀nsãh ǹgbɛ̃nɛ mɔ́nɔ́lɛ ǹ tyɩ́. Képah tɛ̃̀nɛ, Pilati mɛ yo pé tyɩ́ nɛ, pè yah névi mɛ̀nɛ kɛ̀. 6 Sárká syínwìlkìpu yõ̀tãm ànɛ̂ Liyel ní-ńsah gbô syɩ́kɩ́pú-á fyɔ̀ à wɛ, pè gbo mɔ tũ nɛ, à à syɩ dahnɩ yõ! À à syɩ dahnɩ yõ! Pilati mɛ yo pé tyɩ́ nɛ, péwɔ tɛ̃̀ wɔ náh pílkí-ńsah yɔ́ ńtɛ̃ wɛ ǹ tyɩ́. Pépi kyɩ à syɩ dahnɩ yõ sɔkɔ pé gblɔ̌y. 7 Wǎh yo sɛ̃́, Nsyifunɔ à syah nɛ, tir kõ̀nsàhnɔ́ yɔ́-á mɛ pépi tyɩ́, ńkɛ̃́ à yɩ̃nɛ képah sɔkɔ wɛynɛ, dĩ́ mɛ̀-á yɩ̃nɛ kònmɔnɔlɛ, wǎh sɔ̃́npɩ́lɛ ǹ gblɔ̌ynɛ n pɩ Liyel Pídĩ́nɛ.

8 Pilati-á kénɛ wɛy noh sɛ̃́, tíkí tɔ̃ à gbah tɛ̃. 9 À mɛ ǹ syɩ de ǹ gbô sɔkɔ à kyɩ Yesu piki yah nɛ, ńyãh se à n wil nɩ? Ǹtɛ Yesu náh dahbɩ wilki ǹ tyɩ́. 10 Képah sɔkɔ, Pilati mɛ à syah nɛ, péwɔ tyɩ́ se à yahle vìnmɔnɔlɛ nɩ? À kó pɩ̃ nɛ, tɛ̃́nwɛnɔ-á mɛ péwɔ tyɩ́ kɩ fɛ̃ à fĩn mɔ, képah náh pɩ kɩ fɛ̃ à syɩ dahnɩ yõ nɩ? 11 Ǹtɛ Yesu mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ: «Tɛ̃́nwɛnɔ yɔ́ ńtɛ̃ náh n wɛ n pi á tyɩ́ ńmɔ yõ sɔkɔ, nɛ́ Liyel náh kélɛ ǹ kɔ̃. Képah ye, nɛ̂-á dahbɩ ńmɔlɛ á gbõ̀, ǹmɔ tyípékè kal áwɔ tyɩ́lɛ.»

12 Wǎh képah yo, Pilati sõ̀ mɛ ǹ wɛ́nfĩnnmɔ-ńsahlɛ n yah n kɔ̃. Ǹtɛ Nsyifunɔ sõ̀ mɛ kah gbo mɔ tũ nɛ, wàh kɩ à fĩn mɔ, Wrome kwíltãm yõ̀tɛ̃̀ Sesar kódĩ́ tɛ̃̀ wɔ náh ǹnɛ dɛ́! Ńkɛ̃́ névi nɛ̂-á fyɔ̀ ǹ gblɔ̌ynɛ n pɩ yõ̀tɛ̃̀nɛ, Sesar sépɛ-á tɛ̃̀nɛ dò. 13 Pilati-á fyɔ̀ wɛlɔ nɔ́pi noh, à pè kɔ̃ pè Yesu tɛ̃ wil kégbɔ́. Tɛ́ mɛ kɔ̃ tɛ̃ tukey tuke tuke kǒ yõ fɩ̃́ yɔ́ sɔkɔ, ńyãh-á mɛ mɔ́nɔ́lɛ dyêhlɛ. Pè nɛ́npɔ́lɛ n ye Kabatalɛ† Yebre wɛy sɔkɔ. 14 Ké dĩndal kɩ sõ̀ n pɩ n pi Nsyifunɔ yɔ̃rɩ tyɛ́nɔ́ syáhlɛ. Tɛ́ gbĩ-á mɛ yõ̀tah sírr kénkɔ̃ sɔkɔ, Pilati mɛ yo Nsyifunɔ tyɩ́ nɛ, pè yah pé yõ̀tɛ̃̀nɛ kɛ̀. 15 Ǹtɛ pè tɔ̃ kah gbo mɔ tũ nɛ, à à ko mɔ! à à ko mɔ! À à syɩ dahnɩ yõ! Pilati mɛ nɛ, pé yõ̀tɛ̃̀nɛ pè nɛ pé syɩ dahnɩ yõ lɛ́? Sárká syínwìlkìpu yõ̀tãm mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ, yõ̀tɛ̃̀ yɔ́ ńtɛ̃ náh mɛ pépi tyɩ́, à wil Sesar tyɩ́ sɔkɔ. 16 Képah sɔkɔ, Pilati mɛ ǹ gbàh dɛ mɔ nɛ à syɩ dahnɩ yõ.

Yesu syɩ́nɔ́lɛ dahnɩ yõ

Sràsyíbí mɛ Yesu tɛ̃ sɔkɔ. 17 Pǎh n sɔkɔ, pè à kɔ̃ à ǹ syɩ syɩ dahnɩ twah ǹ gblɔ̌y pè wil kwil sɔkɔ, à yuku fɩ̃́ yɔ́ sɔkɔ ńyãh-á pè n ye yõ̀gbèkè tyahlɛ, tɛ́ pè kélɛ n ye Kɔlkotalɛ Yebre wɛy sɔkɔ. 18 Nɛ́npɔ́ sɔkɔ ye pè syɩ ǹnɛ dahnɩ yõ, tɛ́ mɛ nɛ́pĩ̂ nímí yísyɔ́ tɔ syɩ dahlɔ yõ ǹ gbɔ̀plɔlɛ, tɛ́ ǹmɔlɛ pé nɩyṍ. 19 Pilati mɛ wɛy yɔ́ wãrkɩ à syɩ Yesu syɩ syɩ dahnɩ tyɩ́ ǹ yõ̀tah, nɛ̂ yõ-á kè mɛ wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ nɛ ńkɛ̃́: «Nasarɛtɩ kwil Yesu, Nsyifunɔ yõ̀tɛ̃̀.» 20 Pǎh Yesu syɩ dahnɩ yõ, tɛ́ wɛy nɛ̂ wãrkɩ syɩ kénɛ dahnɩ tyɩ́, ǹ yõ̀tah, kè sõ̀ mɛ Yebre wɛy sɔkɔ, ànɛ̂ Latɛ̃ wɛy sɔkɔ, ànɛ̂ Krɛkɩ wɛy sɔkɔ. Tɛ́ ńyãh sɔkɔ-á sõ̀ pè syɩ ǹnɛ dahnɩ yõ, nɛ́npɔ́ sõ̀ mɛ yúkɛy kwillɛ. Kǎh pɩ sɛ̃́, Nsyifunɔ náhnáh kè wɛ kar. 21 Képah sɔkɔ, Nsyifunɔ sárká syínwìlkìpu yõ̀tãm yo Pilati tyɩ́ nɛ, à káh yɛ wã́rkɩ́nɔ́ mɛ̀ tɛ̃ sɛ̃́ nɛ, Nsyifunɔ yõ̀tɛ̃̀-á. Ńkɛ̃́ à kè wãrkɩ mɔ nɛ, dĩ́ mɛ̀-á yo nɛ ńkɛ̃́, Nsyifunɔ yõ̀tɛ̃̀-á péwɔlɛ. 22 Ǹtɛ Pilati mɛ yo pé tyɩ́ nɛ, páh fyɔ̀ nɛ̂ wãrkɩ tɛ, kǎh kɩ tɛ̃ sɛ̃́.

23 Képah tɛ̃̀nɛ, sràsyíbí-á Yesu syɩ tɛ dahnɩ yõ, pè ǹ flɔ tɔkɔ à dibi‡ tã̀ntã̀n ǹyẽ̂h à pɔ gbàh sah ǹ fwɔ̀mɔ̀-ǹgbɛ̃ tyɩ́. Pé nɛ́núkù núkú pól mɛ tɔkɔ núkú núkúlɛ. Tɛ́ fwɔ̀mɔ̀-ǹgbɛ̃ mɛ̀ sõ̀ mɛ kóhntel-ńsah kɛ̃́nɛ ké tyɩ́. Kè sõ̀ mɛ fwɔ núkúlɛ à tɔkɔ ké yõ̀tah tyɩ́, fɔ́ɔ́ à pɔ syɩ ké sètàhkɩ̀ sõ̀ tyɩ́. 24 Pè mɛ yo wɛ̃ tyɩ́ nɛ, pé káh képah wɔ yɔrɩ n tɔkɩ. Pé ye ǹdan mɔ n yah, kàh kɩ pɩ nɛ̂ tyɩ́lɛ. Tɛ́ nɛ̂-á lésõ wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ Liyel wɛy sɛ́bɛ́y sɔkɔ nɛ ńkɛ̃́: «Pè ń flɔ dibi pé wɛ̃ wrɔ́, tɛ́ ǹdan mɔ à ń fwɔ̀mɔ̀-ǹgbɛ̃ tɔkɔ.»§ Képah wil yĩn ye kè kɔ̃ kè pɩ sɛ̃́ yɔ̀. Sɛ̃́ ye sõ̀ sràsyíbí pɩ.

25 Tɛ́ Yesu yṹ sõ̀ mɛ yĩ́nntɛ̃̀nɔ́lɛ Yesu syɩ syɩ dahnɩ tnɔ̂, ànɛ̂ ǹ yṹ gbɛ̃̀nsêlɛ, ànɛ̂ Klopasɩ kyɩ Marilɛ, à tahlɩ Makadala kwil Mari tyɩ́. 26 Yesu tõ̀ sã́h-ò nɛ̂ tyɩ́-á nɔ yĩ́ĩ́ ǹ tyɩ́, ǹmɔ tɔ sõ̀ mɛ yĩ́nnɔ́lɛ Yesu yṹ tnɔ̂ sɔkɔ. Yesu-á pè wɛ, à yo ǹ yṹ tyɩ́ nɛ: «Á pídĩ́ wɛ yɔ̀.» 27 Képah náh, tɛ́ yo ǹ tõ̀ sã́h-ò mɛ̀ tyɩ́ nɛ: «Á nɔ̂ wɛ yɔ̀.» À tɔkɔ légbĩ́ tyɩ́, tõ̀ sã́h-ò mɛ̀ mɛ Yesu yṹ tɛ̃ à kyɩ sah ǹ gblɔ̌y tyɩ́.

Yesu kúnɔ́lɛ

28 Képah náh, Yesu-á pɩ̃ nɛ tyi pól-á pɩ dal mɔ sɛ̃́, à nɛ: «Níkì mɛ ń tɛ̃.» Képah sɔkɔ, nɛ̂-á wãrkɩ sah Liyel wɛy sɛ́bɛ́y sɔkɔ, kè wil.* 29 Tɛ́ pĩ́n yɔ́ sõ̀ mɛ nɛ́npɔ́ yõ̀yõ̀kè ninɛ ké yĩ́ĩ́nɛ. Sràsyíbí mɛ sènsúkúrí tɔkɔ à dahbɩ wilki kénɛ yõ̀yõ̀kè ni sɔkɔ, à dyɩ yisɔpɩ ǹdan tyɩ́, tɛ́ kè nɔ à sah Yesu vyãh yah. 30 Wǎh kè wɔ, à nɛ: «Tyi pól ye wɛ pɩ dal mɔ.» Wǎh fyɔ̀ képah yo, à ǹ yõ sĩnki tɛ́ ku.

31 Nsyifunɔ mɩ mɩ yòh kɩ sõ̀ n tyah n pi lékã̂h mɔ́nɔ́ sɔkɔ.† Tɛ́ mɩ mɩ yòh mɛ̀ sõ̀ kal sé no tɛ́lɔ́lɛ. Képah ye, Nsyifunɔ yõ̀tãm náh sõ̀ mɛ ké tyɩ́ nɛ nónó-á mɛ syɩ́nsàhnɔ́lɛ dahlɔ yõ, pé lékyɩ̂ pɔ mɩ mɩ yòh sõ nɔ dahlɔ yõ.‡ Kǎh pɩ sɛ̃́, pè kè yah kɔ̃ Pilati tyɩ́ nɛ, à kénɛ no nɔ́pi gbyẽ̂h kwɔkɩ pè kɔ̃ pè ku súú, pé lékyɩ̂ mó tiki n mɔ n to dahlɔ yõ. 32 Képah sɔkɔ, nɛ́pĩ̂ nímí nónó-á sõ̀ pè syɩ dahlɔ yõ ànɛ̂ Yesulɛ, sràsyíbí mɛ pɔ nɛ́gben gbyẽ̂h kwɔkɩ tɛ́ ní-ò tɔ tyɩ́ kwɔkɩ. 33 Tɛ́ pǎh yĩni tɛ̃ Yesu tyɩ́, pè kè wɛ ǹmɔ mɛ ku tɛ. Kǎh pɩ sɛ̃́, pè náh fwɔ̌tɛ̃̀ ǹmɔ gbyẽ̂h kwɔkɩ. 34 Ǹtɛ képah fyé yõ, sràsyíbí nɔ́pi sɔkɔ yɔ́ Yesu gbɔ̀pɔ tũ mɛ̀mɛ̀kɩ̀lɛ. Nɛ́npɔ́ swɔ, tṍ ànɛ̂ ni n fwɔ n wil nóré mɛ̀ sɔkɔ. 35 Névi nɛ̂-á n yo tyi nɔ́pilɛ, ǹ tɔ yĩ́ yah tɔ́tɔ́ sɔkɔ ye sè pɩ. Gblɔ ye ǹ tyíyónɔ́lɛ. Ǹmɔ ńtɛ̃ tɔ pɩ̃ nɛ gblɔ-á pé n yo. À tyi nɔ́pi yo nɛ yépi tɔ sɛ̃ Yesu yõ. 36 Ǹtɛ yah, tyi nɔ́pi pól ye pɩ Liyel wɛy sɛ́bɛ́y sɔkɔ tir wã́rkínsàhnɔ́ mɛ̀ kɔ̃ kè wil. Kè lésõ mɛ wã́rkínsàhnɔ́lɛ nɛ ńkɛ̃́: «Ǹ gbèkè yɔ́ ńtɛ̃ náh n kwɔ n pi.»§ 37 Tɛ́ kè tɔ̃ mɛ wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ Liyel wɛy sɛ́bɛ́y fɩ̃́ yɔ́ sɔkɔ nɛ ńkɛ̃́: «Pǎh névi nɛ̂ tũ, pé yɩ̃́plɔ́ pye kɩ tɛ̃ ǹ yõ.»*

Yesu lékó yɩ̃́nɔ́lɛ tɛkɩ diki sɔkɔ

38 Tɛ́ dĩ́ yɔ́ lésõ mɛ pè n ye Nsyosɛfulɛ. À sõ̀ n wil Arimatɩ kwil sɔkɔ. Yesu tõ̀ sã́h-ò yɔ́ ye sõ̀ ǹ tɔlɛ. Tɛ́ Nsyifunɔ yõ̀tãm tíkí-á sõ̀ mɛ à tɛ̃ sɛ̃́, képah ye à kè wɔ̃bɩ pélɛ. Kénɛ tyi pɩ́nsɔkɔntɛnɔ náh, ǹmɔ mɛ pɔ Pilati ni nɛ, à yɛ pé kɔ̃ pé Yesu lékó dɛ dahnɩ yõ pé kyɩ à yɩ̃. À mɛ ké wɛ̃̀kɩ̀lɛ à kɔ̃. Képah sɔkɔ, à mɛ kyɩ ǹ lékó dɛ. 39 Tɛ́ Nikodɛmɩ nɛ̂-á lésõ kyɩ wil Yesu tyɩ́ sõ yɔ́ lékã̂hnɛ, ǹ tɔ mɛ pɔ pútúr pãn pènàl dukenɔ nínɔ́ fɛ̃̀kɩ̀nmɔnɔlɛ wɛ̃ sɔkɔ. Núkú yĩn ye mirlɛ, ní-ò yĩn mɛ alowɛsɩlɛ. Pútúr mɛ̀ sõ̀ nɔ kílónɔ́ yõgbãm kénkɔ̃lɛ. 40 Pé nímí mɛ ǹ lékó tɔkɔ, tɛ́ à plo fwɔ gbrólɛ. Pè pãn pènàl yî nɔ́pi mɔ ǹ yõ, à yɩ̃nɛ Nsyifunɔ lékó yɩ̃ dùkùlɛ. 41 Pǎh Yesu syɩ dahnɩ yõ ńyãh sɔkɔ, swãh yɔ́ lésõ mɛ nɛ́npɔ́ tnɔ̂ diki sã́n yɔ́lɛ ké sɔkɔ, diki nɛ̂-á nɛy náh yɩ̃ yah ké sɔkɔ póllɛ. 42 Tɛ́ Nsyifunɔ mɩ mɩ yòh-á kɩ sõ̀ n tyah n pi lékã̂h mɔ́nɔ́ sɔkɔ sɛ̃́, képah ye pè mɛ Yesu lékó yɩ̃ diki mɛ̀ sɔkɔ, képah nɛ̂-á sõ̀ mɛ yúkɛy.

20

Yesu lékó yílkínmɔnɔlɛ

1 Dimansyi sõ séngbɔ̃́lɛ, Makadala kwil Mari kwãh kyɩ diki yõ tósõ yɔ̃ gbĩ́nɛ. À kyɩ nɛ n yah diki yah dáhkɩ̀ náh tɔ̃ mɛ ké yah. 2 Képah sɔkɔ, à to sɔkɔ à kyɩ wil Simo-Pyɛrɩ ànɛ̂ ǹ ní-ò Yesu tõ̀ sã́h-ò yɔ́ tyɩ́ nɛ̂ tyɩ́-á nɔ yĩ́ĩ́ Yesu tyɩ́, tɛ́ yo pé tyɩ́ nɛ, pǎh Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ lékó wilki diki sɔkɔ. Tɛ́ pépi náh pɩ̃ pǎh à sah ńyãh sɔkɔ. 3 Képah sɔkɔ, Pyɛrɩ ànɛ̂ ǹ ní-ò Yesu tõ̀ sã́h-ò mɛ̀ mɛ yuku à diki yõ nyáh sõ. 4 Pé nímí sõ̀ mɛ n to. Tɛ́ ǹmɔ-á sõ̀ mɛ n to súú kal Pyɛrɩlɛ, ǹmɔ kyɩ yĩni tɛ̃ gbennɛ diki yõ. 5 Wǎh kɔ yah diki sɔkɔ, à fwɔ gbró wɛ sàhnɔ́lɛ ké sɔkɔ, tɛ́ à náh de. 6 Ǹtɛ Simo-Pyɛrɩ nɛ̂ wɔ-á sõ̀ mɛ n pi ǹ náhlɛ, ǹmɔ wɔ-á pɔ yĩni tɛ̃, à de diki sɔkɔ. Tɛ́ kyɩ fwɔ gbró wɛ sàhnɔ́lɛ, 7 ànɛ̂ fwɔ yɔ́lɛ fíkénsàhnɔ́lɛ ké tyɩ́lɛ, pǎh sõ̀ nɛ̂ mɔ ǹ yõ yõ. Képah náh sõ̀ mɛ fwɔ gbró tɛ́lɔ́lɛ fɩ̃́ núkú. 8 Képah sɔkɔ, Yesu tõ̀ sã́h-ò nɛ̂-á sõ̀ pɔ de diki yõ gbennɛ, ǹ tɔ mɛ de diki sɔkɔ. Wǎh kè wɛ, à sɛ̃ ké yõ. 9 Tɛ́ à pɔ nɔ légbĩ́ tyɩ́, wɛy nɛ̂-á wãrkɩ sah Liyel wɛy sɔkɔ nɛ, Yesu lékó-á yɩ̃nɛ à pɔ n yilki mɔ, ǹ tõ̀ sã́hpú náh tɔ̃̌nɩ̀ sõ̀ mɛ képah dùkù pɩ̃. 10 Képah náh, Yesu tõ̀ sã́hpú nɛ́pĩ̂ nímí nɔ́pi pé syɩ to yuku pé tĩ̀nnɛ.

Yesu ǹ gblɔ̌ynɛ Makadala kwil Mari wɛ̃kɩ

11 Légbĩ́nɛ, Mari sõ̀ mɛ yĩ́nntɛ̃̀nɔ́lɛ kégbɔ́ sɔkɔ diki tnɔ̂ mɛ n gbo. Wǎh mɛ gbní sɔkɔ gbĩ́ nɛ̂nɛ tɛ́ kɔ yah diki sɔkɔ, 12 à yĩ̂nyõ tõ̀npɩbɩ nɛ́pĩ̂ nímí wɛ fwɔ̀pikinɔ sɔkɔ diki sɔkɔ. Pè sõ̀ mɛ kɔ̃́ntɛ̃̀nɔ́lɛ Yesu lékó snɛ́kɩ́nmɔ-ńsah sɔkɔ. Núkú sõ̀ mɛ tɛ̃ ǹ yõ mɔ́-ńsah tĩ̀nnɛ, tɛ́ ní-ò mɛ tɛ̃ ǹ gbyẽ̂h mɔ́-ńsah tĩ̀nnɛ. 13 Pè mɛ nɛ, pi, kwâh nɛ̂ se pɩ tɛ́ à n gbo nɩ? À mɛ nɛ pǎh pé Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ lékó wilki. Ǹtɛ́ pé náh pɩ̃ pǎh à sah ńyãh sɔkɔ, képah-á pé kɔ̃ pé n gbo. 14 Wǎh mɛ képah yónɔ́ sɔkɔ tɛ́ ǹ yah vi, à Yesu wɛ yĩ́nnɔ́lɛ nɛ́npɔ́. Ǹtɛ à náh sõ̀ mɛ pɩ̃ nɛ ǹmɔ-á. 15 Yesu mɛ à piki yah nɛ, pi, kwâh nɛ̂ se pɩ tɛ́ à n gbo nɩ? Nɛ̂ se à n yah n kɔ̃ nɩ? Ǹtɛ Mari wɔ sõ̀ mɛ n sõ nɛ sètɛ̃̀ dĩ́-á, tɛ́ yo ǹ tyɩ́ nɛ, pé yõ̀tɛ̃̀, ǹmɔ-à kɩ nɛ̂ wilki ǹnɛ, à ǹ sàh-ǹsahlɛ pé wɛ̃kɩ pé kyɩ à tɔkɔ. 16 Képah tɛ̃̀nɛ, Yesu mɛ à ye nɛ, Mari! Mari mɛ ǹ yah vi ǹ tĩ̀nnɛ tɛ́ yo ǹ tyɩ́ Yebre wɛy sɔkɔ nɛ, Wrabuni, nɛ̂ kɔ́r-á kwɔ́-ò dĩ́nɛ. 17 Ǹtɛ Yesu mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ: «Mé náh tɔ̃̌nɩ̀ mɛ dɔkɔ yuku Sú Liyel tnɔ̂, képah ye, káh ń tɛ̃ n sah. Tɛ́ kyɩ n yo ńmɔ yṹnpyé tyɩ́ nɛ,* máh kɩ dɔkɔ yuku ń Sú tyɩ́, nɛ̂-á yépi tɔ Súlɛ. Ǹmɔ nɛ̂-á ń Liyellɛ ànɛ̂ yépi tɔ Liyellɛ, máh kɩ dɔkɔ yuku ǹ tyɩ́.» 18 Képah sɔkɔ, Makadala kwil Mari mɛ kyɩ kè yo Yesu tõ̀ sã́hpú tyɩ́ nɛ, páh Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ wɛ. Tɛ́ wǎh tyi nónó yo ǹ tyɩ́, à mɛ sè yãh pè tyɩ́.

Yesu ǹ gblɔ̌ynɛ ǹ tõ̀ sã́hpú wɛ̃kɩ

19 Kénɛ dimansyi mɛ̀ ó sõ ńvɩ̃́nɛ, Yesu tõ̀ sã́hpú sõ̀ mɛ tùkènmɔntɛ̃̀nɔ́lɛ wɔ̀kɔ̀ yɔ́ sɔkɔ. Tɛ́ Nsyifunɔ yõ̀tãm yah tíkí tɛ̃̀ tyɩ́, pè sõ̀ mɛ ké vɩ̀ yey tɛ̃ n mɔ sah. Ǹtɛ dǒ, Yesu núkú pɔ n yĩn pé nɩyṍ, tɛ́ yo pé tyɩ́ nɛ: «Yé nɛ n mɛ yèvɩnɩ sɔkɔ.» 20 Képah yóntɛnɔ náh, à ǹ gbã̀n táhlɔ́ ànɛ̂ ǹ gbɔ̀pɔlɛ pè wɛ̃kɩ. Pǎh Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ wɛ sɛ̃́, kè pɩ yĩ́ĩ́ nɩ̀vɩ̀nɩ̀nɛ pé tyɩ́. 21 À mɛ tɔ̃ yo pé tyɩ́ nɛ: «Yé nɛ n mɛ yèvɩnɩ sɔkɔ. Sú Liyel-á ńmɔ tõ sɔ̃́, sɛ̃́ ye ńmɔ tɔ yélɛ n tõ.» 22 Kénɛ wɛlɔ yóntɛnɔ náh, à fɩ̃bɩ mɔ pé yõ tɛ́ nɛ: «Liyel Mirki ye mé yélɛ n kɔ̃. 23 Yâh nónó tyípêl yɔ̃ mɔ pè kɔ̃, sè kɩ yɔ̃ mɔ pé tyɩ́. Tɛ́ yâh nónó tyɩ́ yɔ̃̀nmɔ-ńkɛ̃̂nɛ, sè náh n yɔ̃ n mɔ n pi pé tyɩ́.»

Yesu nɛ Toma yal mɔ tɔ̀tɔ̀ pɩ́nɔ́lɛ

24 Ǹtɛ Yesu-á pɔ ǹ tõ̀ sã́hpú tnɔ̂ sõ nɛ̂nɛ, Toma nɛ̂-á pè yĩn dyɩ à kɔ̃ kènìnìnɛ, ǹmɔ wɔ náh sõ̀ mɛ. Yesu tõ̀ sã́hpú nɛ́pĩ̂ gbɔ̃nimí sɔkɔ yɔ́ ye sõ̀ ǹ tɔlɛ. 25 Kǎh pɩ sɛ̃́, pé no tɛ́lɔ́ mɛ pɔ kè yo ǹ tyɩ́ nɛ, pépi-á Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu wɛ. Ǹtɛ à mɛ pè syah nɛ ńkɛ̃́, nɛ́ péwɔ tɛ̃̀ náh kwèrkè nɩ́y wɛ ǹ gbã̀n táhlɔ́ sɔkɔ, tɛ́ pé kèngbɔ dyɩ yah sé sɔkɔ, ànɛ̂ nɛ́ pé náh pé gbõ̀ dyɩ yah ǹ gbɔ̀pɔ tũ̀-ǹsah sɔkɔ, pé náh n sɛ̃ n yah n pi ké yõ póllɛ.

26 Képah náh, ké dimansyi kèyâhlɛ ńtɔ̃, Yesu tõ̀ sã́hpú sõ̀ mɛ wɛ̃ tuke mɔ tɛ̃ wɔ̀kɔ̀ sɔkɔ, tɛ́ mɛ ké vɩ̀ yey pól tɛ̃ mɔ. Képah wɔ sɔkɔ, Toma tɔ sõ̀ mɛ pélɛ. Dǒ, Yesu núkú pɔ n yĩn pé nɩyṍ, tɛ́ yo pé tyɩ́ nɛ: «Yé nɛ n mɛ yèvɩnɩ sɔkɔ.» 27 Képah yóntɛnɔ náh, à yo Toma tyɩ́ nɛ: «Á kèngbɔlɛ pɔ ásõ̂ sɔkɔ yɔ̀, ǹ tɛ́ n yah ń gbã̀n táhlɔ́lɛ. Á gbõ̀ nɔ n dyɩ ń gbɔ̀pɔ sɔkɔ. Yal n mɔ tɔ̀tɔ̀ pɩ́nɔ́lɛ, ǹ tɛ́ n sɛ̃ ké yõ.» 28 Képah tɛ̃̀nɛ, Toma nɛ ńkɛ̃́, ǹmɔ-á pé Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ ànɛ̂ pé Liyel tɔlɛ. 29 Képah sɔkɔ, Yesu mɛ à syah nɛ: «Wáh ń wɛ, képah ye á sɛ̃ ń yõ kɛ̀. Ǹtɛ nónó-à sɛ̃ ńmɔ yõ ń wɛ́nyah-ńkɛ̃̂nɛ, pè kɩ mɛ nɩ̀vɩ̀nɩ̀ sɔkɔ.»

30 À wil képah sɔkɔ, Yesu tɔ̃ gbǐl tyi náhnáh pɩ ǹ tõ̀ sã́hpú yĩ́ yah, nónó-á sè náh wãrkɩ sɛ́bɛ́y mɛ̀ sɔkɔ. 31 Ǹtɛ nónó-á wãrkɩ ké sɔkɔ, sè ye wãrkɩ nɛ sépi gbõ̀ yõ, yé sɛ̃ ké yõ nɛ Yesu-á Liyel Pídĩ́nɛ, ànɛ̂ Liyel nɛy yáhntɔkɔnɔlɛ. Tɛ́ yáh kɩ sɛ̃ ǹmɔ yõ, yé mó tyɛ́-ńkɛ̃̂ min wɛ.

21

Yesu ǹ gblɔ̌ynɛ ǹ tõ̀ sã́hpú nɛ́pĩ̂ kwǎrnimi wɛ̃kɩ

1 Képah náh, sõ yɔ́lɛ, Yesu tɔ̃ ǹ gblɔ̌ynɛ ǹ tõ̀ sã́hpú wɛ̃kɩ Tiberiyadɩ yɔ́-ǹgbɛ̃ gbɔ̀pɔ. Kǎh pɩ dùkù nɛ̂nɛ, kè wɛ yɔ̀: 2 Simo-Pyɛrɩ sõ̀ mɛ wɛ̃ tyɩ́ ànɛ̂ Toma nɛ̂-à pè yĩn dyɩ à kɔ̃ kènìnìnɛ, ànɛ̂ Natanayɛlɩ nɛ̂-á n wil Kana kwil sɔkɔ, Kalile gbɛ̃̀nyah, ànɛ̂ Nsebede dĩ́npìlɛ, à tahlɩ pé no Yesu tõ̀ sã́hpú nɛ́pĩ̂ nímí yísyɔ́ tyɩ́. 3 Képah tɛ̃̀nɛ, Simo-Pyɛrɩ mɛ yo pé tyɩ́ nɛ péwɔ-á n sɔkɔ yɛ̃́nkyɔ tɛ̃́-ńsah. Pé no tɛ́lɔ́ mɛ nɛ, pépi tɔ-á kɩ sɔkɔ ǹnɛ. Pè mɛ wil sɔkɔ à kyɩ de krótókè sɔkɔ, tɛ́ pè náh kwâh yɔ́ wɛ tɛ̃ lésõ lékã̂hnɛ. 4 Tyah syɩkɩ gbĩ́nɛ, Yesu sõ̀ mɛ yĩ́nnɔ́lɛ yɔ vyãh yah, tɛ́ ǹ tõ̀ sã́hpú náh sõ̀ mɛ pɩ̃ nɛ ǹmɔ-á. 5 À mɛ yo mɔ pé tyɩ́ nɛ, pé kódíbí, pè kó yɛ̃́nkyɔ yísyɔ́ wɛ tɛ̃ nɩ? Pè mɛ nɛ, ɔ̃́ɔ̃-á. 6 À mɛ nɛ, pè pé yɛ̃́nkyɔ tɛ̃ tɛ̃ mnɔ min n dah n mɔ krótókè gbõ̀yõ̀ sõ̀lɛ, pǎh kɩ wɛ tɛ̃. Pè mɛ sè min dah mɔ, tɛ́ yɛ̃́nkyɔ wɛ tɛ̃ tnɔ́nɔ́lɛ, fɔ́ɔ́ pè tɛ̃ sè yɔrɩ wilki kwlɔ. 7 Képah sɔkɔ, Yesu tõ̀ sã́h-ò nɛ̂ tyɩ́-á nɔ yĩ́ĩ́ ǹ tyɩ́, ǹmɔ mɛ yo Pyɛrɩ tyɩ́ nɛ, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃-á. Tɛ́ Pyɛrɩ sõ̀ mɛ ǹ fwɔ̀mɔnɩ dɛ sah. Wǎh noh nɛ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃-á ńyãh sɔkɔ, à kè tɔkɔ mɔ tɛ́ yɔkɔ de yɔ sɔkɔ. 8 Tõ̀ sã́hpú tɛ́lɔ́ wɔ mó n pi krótókè sɔkɔ, tɛ́ mɛ pé yɛ̃́nkyɔ tɛ̃ tɛ̃ mnɔlɛ n yɔrɩ n pi, yɛ̃́nkyɔlɛ sé yĩ́ĩ́nɛ. Pè náh sõ̀ mɛ gbɛ mɔ kah yɔ vyãhlɛ. Kè sõ̀ mɛ mɛ́tɛ́rnɔ́ lèkwɛ̌ kénkɔ̃lɛ. 9 Pǎh pɔ yĩni tɛ̃ kènkwã̀h yõ sɔkɔ, pè nyàhségbnɔ yísyɔ́ wɛ yɛ̃́nkyɔlɛ sé yõ, tɛ́ búrn tɔ mɛ. 10 Képah sɔkɔ, Yesu mɛ yo pé tyɩ́ nɛ, yɛ̃́nkyɔ nónó-á pè wɛ tɛ̃ yɔ̀, pè pɔ sé yísyɔ́lɛ. 11 Wǎh yo sɛ̃́, Simo-Pyɛrɩ mɛ yɛ̃́nkyɔ tɛ̃ tɛ̃ mnɔ nɔ́pi yɔrɩ wilki kènkwã̀h yõ. Sè sõ̀ mɛ yúkúnɔ́lɛ yɛ̃́nkyɔ ǹgbã̀l plɔ́ lèkwɛ̌ tikininí pɔ́ gbãm pɔ́ tɔ̃́nɔ́lɛ (153). Ǹtɛ yɛ̃́nkyɔ́pèl nɔ́pi wɛ́ntɛ̃nɔ fyé yõ, pé yɛ̃́nkyɔ tɛ̃ tɛ̃ mnɔ náh kɔ̃lɩ. 12 Képah sɔkɔ, Yesu mɛ yo pé tyɩ́ nɛ, pè pɔ yõke yõ. Tɛ́ ǹ tõ̀ sã́hpú-á sõ̀ pɩ̃ nɛ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃-á sɛ̃́, képah ye ǹ píkínyahnɔ tah pé tyɩ́ nɛ, nɛ̂ se ǹnɛ nɩ? 13 À mɛ nɔ de pélɛ, tɛ́ búrn tɔkɔ à dibi pé tyɩ́, tɛ́ yɛ̃́nkyɔ tɔ dibi pé tyɩ́ sɛ̃́ntɛ̃̀ ólɛ.

14 Yesu lékó yílkínmɔntɛnɔ náh, ké kɛ tɔ̃́-ò ye à ǹ gblɔ̌ynɛ ǹ tõ̀ sã́hpú wɛ̃kɩ yɔ̀.

Yesu ànɛ̂ Pyɛrɩ wɛ̃ wɛ́nɔ́lɛ

15 Yõke yṍntɛnɔ náh, Yesu mɛ Simo-Pyɛrɩ piki yah nɛ ńkɛ̃́: «Nsyɔ̃* pídĩ́ Simo, ń tyɩ́-á nɔ no nɔ́pi tyɩ́ sɔ̃́, ń tyɩ́ se mɛ nɔ áwɔ tyɩ́ à kal pépilɛ?» À mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ, àwe Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃, ǹmɔ ńtɛ̃-á pɩ̃ nɛ ǹ tyɩ́-á nɔ pé tyɩ́. Yesu mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ: «Ń képɔ́pî tɛ̃́nɔ́ plɛ.» 16 Tɛ́ tɔ̃ à piki yah kɛ ní-òlɛ nɛ ńkɛ̃́: «Nsyɔ̃ pídĩ́ Simo, ń tyɩ́ se mɛ nɔ á tyɩ́?» À mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ, àwe Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃, ǹmɔ ńtɛ̃-á pɩ̃ nɛ ǹ tyɩ́-á nɔ pé tyɩ́. Yesu mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ: «Pɩ ń képyɛ́nɩ̀ fɛ̃̀-òlɛ.» 17 Képah náh, Yesu tɔ̃ ǹ syɩ à piki yah kɛ tɔ̃́-òlɛ nɛ ńkɛ̃́: «Nsyɔ̃ pídĩ́ Simo, ń tyɩ́ se mɛ nɔ á tyɩ́?» Képah sɔkɔ, kè Pyɛrɩ yah kwɔ, Yesu-á sɔ̃́npɩ́lɛ à piki yah kɛ tɔ̃́nɔ́ póllɛ nɛ, pé tyɩ́ se mɛ nɔ ǹ tyɩ́ nɩ? Képah tɛ̃̀nɛ, à mɛ yo Yesu tyɩ́ nɛ, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃, ǹmɔ-á tyi póllɛ n pnɛ. Wǎh kè pɩ̃ yĩ́ĩ́ nɛ, ǹ tyɩ́-á mɛ nɔ pé tyɩ́. Yesu mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ: «Ń képyɛ́nɩ̀ tɛ̃́nɔ́ plɛ. 18 Kègbɩgbɩ tɛ̃̀ yõ, mé kélɛ n yo á tyɩ́, áwɔ kètɛ̃̀npìkì gbĩ́nɛ sõ̀, ńyãh-à á dyɔ, ň á kɔ̃ toh á fwɔ̀mɔ̀-ǹgbɛ̃ yõ ǹ sɔkɔ nɛ́npɔ́. Ǹtɛ wâh pɔ dye, á kɩ á gbã̀n yɔ̃ ǹnɩ̂ yɔ́ kɔ̃ à kɩ á kɔ̃ toh ǹ kɔ̃, tɛ́ kɩ sɔkɔ álɛ fɩ̃́ yɔ́ sɔkɔ, ńyãh tyɩ́ náh mɛ á tyɩ́.» 19 Tɛ́ Pyɛrɩ-á nɛ n ku n pi dùkù nɛ̂nɛ, tɛ́ kè kɩ Liyel yĩn gbilki n pi, képah tyɩ́ ye Yesu n yo sɛ̃́ yɔ̀. Képah yóntɛnɔ náh, à tɔ̃ yo Pyɛrɩ tyɩ́ nɛ: «Ń sõ̀ tɛ̃.»

20 Képah sɔkɔ, Pyɛrɩ-á ǹ yah vi, Yesu tõ̀ sã́h-ò nɛ̂ tyɩ́-á nɔ yĩ́ĩ́ Yesu tyɩ́, à à wɛ pé náhlɛ. Ǹmɔ ye lésõ ǹ gbalɩ kɛ̃kɩ Yesu tĩ̀nnɛ, tɛ́ à piki yah nɛ, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃, nɛ̂ tɛ̃̀ ó se kɩ n vi n pi ǹ náh nɩ? 21 Pyɛrɩ-á à wɛ, à Yesu piki yah ǹ tyɩ́ sɔkɔ nɛ ńkɛ̃́, tɛ́ ǹmɔ-á dò, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃, tir nɛ̂ se kɩ ǹmɔ nɔ n pi nɩ? 22 À mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ, páh kɩ mɛ ké tyɩ́ nɛ ǹmɔ tɛ̃ min sɔkɔ, fɔ́ɔ́ kè pɔ n nɔ pé syɩ́npɔnɔ tyɩ́, ǹ vyãh nɛ̂ se mɛ ké sɔkɔ nɩ? Ǹmɔ tɛ̃̀ wɔ pé sõ̀ tɛ̃ sɔ̃́! 23 Képah tɛ̃̀nɛ, kè wil wùù Yesu yõ sɛ̃́pú tyɩ́ nɛ, Yesu tõ̀ sã́h-ò mɛ̀ náh n ku n pi. Ǹtɛ Yesu náh se mó tɔ̃ sõ̀ ǹ kú-ńkɛ̃̂ tyɩ́ yo Pyɛrɩ tyɩ́. À sõ̀ nɛ ńkɛ̃́, páh kɩ mɛ ké tyɩ́ nɛ ǹmɔ tɛ̃ min sɔkɔ, fɔ́ɔ́ kè pɔ nɔ pé syɩ́npɔnɔ tyɩ́, ǹ vyãh nɛ̂ se mɛ ké sɔkɔ nɩ?

24 Yesu tõ̀ sã́h-ò mɛ̀ ye n yo tyi nɔ́pilɛ, tɛ́ sè wãrkɩ. Tɛ́ ápi pɩ̃ nɛ gblɔ-á ǹ tyíyónɔlɛ.

25 Tyi náhnáh túkù mɛ Yesu pɩ ńtɔ̃. Ǹtɛ sé pól-à sõ̀ mɛ n wãrkɩ núkú núkúlɛ, ńmɔ sõnɔ sɔkɔ, sé sɛ́bɛ́ynɔ́ sàh-ǹsah náh náhkɩ n wɛ n pi kèkõyṍ sɔkɔ.

* 1:1 1.1 - Wɛy nɛ̂ tyɩ́-á n yo ásõ̂ sɔkɔ yɔ̀, Liyel Pídĩ́ Yesu ye. Légbĩ́nɛ à náh tɔ̃̌nɩ̀ sõ̀ mɛ pɩ névilɛ. Yah n tɛ Nsyɔ̃ 1.14.

† 1:6 1.6 - À wil Nsyɔ̃ 1.42 ànɛ̂ Nsyɔ̃ 21 tyɩ́ sɔkɔ, Nsyɔ̃ sɛ́bɛ́y mɛ̀ pól sɔkɔ, yâh fyɔ̀ Nsyɔ̃ yĩn wɛ wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ ńyãh sɔkɔ, wèlnwìlkì-ò Nsyɔ̃ ye pè n ye.

‡ 1:21 1.21 - Yelilɛ, Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyo-ò ye lésõ ǹnɛ, tɛ́ à pɔ à yɔ̃ dɔkɔ sɔkɔ yĩ̂nyõ. Kè mɛ yónɔ́lɛ Malaki 3.23 sɔkɔ nɛ, wǎh kɩ ǹ syɩ pɔ Liyel nɛy yáhntɔkɔnɔ pɔ́nɔ́ tyi tɔ̃ sah. Képah ye Nsyifunɔ kɔ̃ pè Nsyɔ̃nɛ n piki n yah nɛ Yeli se ǹmɔlɛ nɩ?

§ 1:21 1.21 - Nsyifunɔ gbõ̀ sàhnɔ́ sõ̀ mɛ Tɔ̃́nyonɔ sɛ́bɛ́y 18.15-22 wɛy yõ sɔkɔ nɛ, Liyel-á kɩ ǹ tɛ̃ntõ̀ syínyo-ò tɛkɩ mɔ n pi Moyisi tyɩ́ kɔ̃lɛ.

* 1:23 1.23 - Yah n tɛ Yesayi 40.3.

† 1:29 1.29 - Yah n tɛ Yálnɔ́ 12.3.

‡ 1:39 1.39 - Gbĩ́ nɛ̂ tyɩ́-á n yo ásõ̂ sɔkɔ yɔ̀, Nsyifunɔ lɛ́rɩ́ yãh dùkù sɔkɔ, mɛ́ndwɔ̌ gbĩ́ (16 h) kénkɔ̃ tyɩ́ ye pè n yo. Tɛ́ Wrome tãn wɔ lɛ́rɩ́ yãh dùkù sɔkɔ, pɔ̃̂y tɔ̃ gbĩ́ tyɩ́ ye pè n yo.

§ 1:42 1.42 - Nsyɔ̃ nɛ̂ tyɩ́-á n yo ásõ̂ sɔkɔ yɔ̀, túkù ǹnɛ n ye Nsyonasɩlɛ.

* 1:51 1.51 - Yesu-à Névi Pídĩ́ tyɩ́lɛ n yo, ǹ gblɔ̌y ye à n ye.

* 2:6 2.6 - Dyêh yã̀hnpní ànɛ̂ gblɔ̌y tɔ̃́nsàhnɔ́ nɛ̂ tyɩ́-á n yo Liyel yah sɔkɔ yɔ̀, Nsyifunɔ ńkɛ̃́nɛ ni mɔ n sah kénɛ yã̀hnpní sɔkɔ, tɛ́ pàh wil kɔ́lɔ́ sɔkɔ, képah náh pɩ, pàh n tyah yõke yṍnɔ́lɛ, pě pé gblɔ̌y kãm n wel sépi ninɛ, ǹ pé gblɔ̌y tɔ̃ n sah Liyel yah.

† 2:17 2.17 - Yah n tɛ Gbálnɔ́ 69.10.

* 3:14 3.14 - Yah n tɛ Yã́hnɔ́ 21.4-9.

† 3:28 3.28 - Yah n tɛ Malaki 3.1.

* 4:14 4.14 - Yah n tɛ Nsyeremi 2.13.

† 4:20 4.20 - Nsyifunɔ-á sõ̀ yahle pɩ́nsòhnɔ́lɛ Samari tãnnɛ, képah ye Samari tãn kɔ̃ pè mɛ kyɩ pé Liyel ní-ńsah gbô mɔ sah gbɔ̀pɔlɛ yɔ̃lɩ yɔ́ yõ, nɛ̂-á pè n ye Karisimnɛ.

‡ 4:27 4.27 - Nsyifunɔ nónó-á sõ̀ pɩ kwɔ́púlɛ, pè náh sêlɛ n tĩnki wàh mɛ ǹ gblɔ̌y; ké dú dɔkɔ kàh pɩ Samari nɛynɛ.

* 5:16 5.16 - Yáh wɛ Nsyifunɔ yõ̀tãm lékàhlɛ Yesulɛ n kɔ̃, pépi tɛ̃̀ sõnɔ sɔkɔ, wâh névi dɛ mɔ mɩ mɩ yòh sõlɛ, tõ̀ ye á pɩ.

† 5:24 5.24 - Wɛy nɛ̂-á Yesu yo ásõ̂ sɔkɔ yɔ̀ nɛ ńkɛ̃́: «Wǎh wil tɛ kũ sɔkɔ, tɛ́ min wɛ.» Képah álɛ n wɛ̃kɩ nɛ, tyípêl-á yɩ́kɩ́nɔ́ nɛ̂ pɩ Liyel ànɛ̂ névye wrɔ́, kũ-á kélɛ Liyel tyɩ́ tĩ̀nnɛ. Ǹtɛ Yesu yõ sɛ̃́nɔ́lɛ, tyɛ́-ńkɛ̃̂ min tyàhnɔ́-á kélɛ Liyel tyɩ́ tĩ̀nnɛ.

* 6:7 6.7 - Deniyelɛ, pɔ́ yɔ́ ye sõ̀ kélɛ. Képah pɔ́ núkú kɩ sõ̀ fɛ̃ nɔ nɛ́núkù gbĩ̀yĩ̀kì núkú tõ̀ pɩ́nɔ́ dannɛ.

† 6:9 6.9 - Sèmukɔ yɔ́ sõ̀ mɛ dɛ́npéfàhkɩ̀lɛ pè n ye wɔrsɩlɛ, képah mi ye sõ̀ pè mɩ búrn mɛ̀nɛ.

‡ 6:29 6.29 - Yesu-á nɛ Liyel-á nɛ páh kɩ nɛ̂ tɛkɩ mɔ, ǹ gblɔ̌y ye à n ye.

§ 6:31 6.31 - Mânnɛ, yípɔ́rɩ́ pérpér yɔ́ ye kélɛ lésõ Liyel n tiki n mɔ Yisrayel tãnnɛ n kɔ̃ pè n pɩ yõkelɛ, gbĩ́ nɛ̂-á lésõ pè mɛ gbɛ̃́nnɩ sɔkɔ. Yah n tɛ Yálnɔ́ sɛ́bɛ́y 16.

* 6:31 6.31 - Yah n tɛ Gbálnɔ́ 78.24.

† 6:34 6.34 - Yõke nɛ̂ tyɩ́-á Yesu n yo ásõ̂ sɔkɔ yɔ̀, min yõke ye. Tɛ́ nónó-á n piki n yah ǹnɛ, pépi sõ̀ mɛ n sõ nɛ kèkùrkì yĩ́ĩ́ yõke tyɩ́-á à n yo.

‡ 6:39 6.39 - Gbĩ̀yĩ̀kì tɛ́y nɛ̂ tyɩ́-á n yo ásõ̂ sɔkɔ yɔ̀, Liyel tukey tuke sõ tyɩ́ ye kè n yo.

§ 6:45 6.45 - Yah n tɛ Yesayi 54.13.

* 6:49 6.49 - Yah n tɛ Nsyɔ̃ 6.31.

† 6:53 6.53 - Névi Pídĩ́ wil gbɛ̃́nsê ànɛ̂ ǹ tṍ nɛ̂ tyɩ́-á n yo ásõ̂ sɔkɔ yɔ̀ nɛ sǎh kɩ pɩ yõke ànɛ̂ wɔ wɔ kwâhlɛ, sèmìrkì ye Yesu mɩ pé tyɩ́ kélɛ, nɛ̂-á n wɛ̃kɩ nɛ ǹmɔ-á sárká képɔ́píkìlɛ.

‡ 6:67 6.67 - Yah n tɛ Likyi 6.13-16.

* 7:2 7.2 - Nsyifunɔ kènkã̀l sõ̀ syáh mɛ̀nɛ, pè sõ̀ ńkɛ̃́nɛ kè syah sèpĩ̀n kwǎrtɔ̃nɔ, ǹ tɛ́ nɛ n sɛ̃ kènkã̀l sõ̀. Képah sõ̀ pé dyɔlɛ n to n kõ pé yèvyãhrɩ pɩ́nɔ́lɛ gbɛ̃́nnɩ sɔkɔ, ànɛ̂ Liyel-á pè yohnɩ mɔ dùkù nɛ̂nɛ. Yah n tɛ Levitiki 23.34.

† 7:3 7.3 - Yesu yṹnpyé nónó tyɩ́-á n yo ásõ̂ sɔkɔ yɔ̀, túkù sõnɔ sɔkɔ, ǹ kèkùrkì núkú gbãm ye à n ye. Tɛ́ túkù sõnɔ sɔkɔ mó, ǹ kèkùrkì núkú gbãm náh à n ye.

‡ 7:14 7.14 - Syáh nɛ̂ tyɩ́-á n yo ásõ̂ sɔkɔ yɔ̀, sèpĩ̀n kwǎrtɔ̃nɔ ye sõ̀ kè n syah.

§ 7:19 7.19 - Yáh wɛ Yesu képahlɛ n yo, kè mɛ yónɔ́lɛ Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́ sɔkɔ nɛ ńkɛ̃́: «Káh nɛ́kókè mɔ.» Yah n tɛ Yálnɔ́ sɛ́bɛ́y 20.13, ànɛ̂ Nsyɔ̃ 5.18.

* 7:21 7.21 - Yah n tɛ Nsyɔ̃ 5.1-16.

† 7:22 7.22 - Liyel lésõ yégbékè kwrɔ mɔ Abrahmɩnɛ tɛ́ yo ǹ tyɩ́ nɛ, pè dĩ́npì póllɛ n kõ pé dúbínɔ́ sèpĩ̀n kwǎrtɔ̃-ò sõnɔ́lɛ. Képah-á kɩ pɩ yégbékè kwrɔ́nmɔnɔ mɛ̀ pɔ́kɔ́nmɔnɔlɛ. Képah ye, lésõ-à sɔ̃́ pɔ yɩ̃nɛ mɩ mɩ yòh sõlɛ, Nsyifunɔ kélɛ n pɩ. Yah n tɛ Yenɛsɩ 17.10-12.

‡ 7:33 7.33 - Wɛy mɛ̀ yóntɛnɔ náh, Yesu ńwɔ̃́lɔ́ kénúkò kénkɔ̃ pɩ, tɛ́ pè à syɩ dahnɩ yõ, à à ko mɔ.

§ 7:37 7.37 - Syáh mɛ̀ sɔkɔ, pè sõ̀ ńkɛ̃́nɛ pé dyɔlɛ n to n kõ ni tyɩ́lɛ, Liyel-á lésõ nɛ̂nɛ pélɛ n kɔ̃ gbɛ̃́nnɩ sɔkɔ. Képah ye Yesu kɔ̃ à nɛ níkì-à nɛ̂ tɛ̃, tɛ̃̀ pɔ wɔ péwɔ tyɩ́.

* 7:40 7.40 - Yah n tɛ Nsyɔ̃ 1.21 ; 6.14.

† 7:41 7.41 - Yah n tɛ Krista tyɩ́ yah yónɔ́ sɔkɔ. Kè kɩ wɛ wɛlɔ yah yónɔ́ sɔkɔ.

‡ 7:42 7.42 - Yah n tɛ Mise 5.1.

§ 7:50 7.50 - Yah n tɛ Nsyɔ̃ 3.1-21.

* 8:5 8.5 - Yah n tɛ Tɔ̃́nyonɔ 22.22.

† 8:6 8.6 - Pílkíntɛ̃-ńsah ye sõ̀ pè n yah n kɔ̃ Yesulɛ. Wàh kɩ nɛ pè à min ko dyêhlɛ, Wrome tãn dêl ye à pɩ. Wàh kɩ mó tɔ̃ yo nɛ pè à fĩn mɔ, à Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́ dêl pɩ.

‡ 8:13 8.13 - Nsyifunɔ tyi kõ̀nsàhnɔ́ sɔkɔ, nɛ́ tàrfyɔ̀ névye náh nɔ nímínɛ tir nɛ̂ tyɩ́, kénɛ tir náh n mɔ n kõ. Yah n tɛ Tɔ̃́nyonɔ 17.6; Matye 18.16.

§ 8:17 8.17 - Yah n tɛ Tɔ̃́nyonɔ 17.6.

* 8:24 8.24 - Ńmɔ-á nɛ̂ tyɩ́-á n yo ásõ̂ sɔkɔ yɔ̀, Liyel ǹgbò ye lésõ ǹ gblɔ̌y ye Ńmɔ ye Ńmɔlɛ. Tɛ́ Yesu tɔ-á pɔ ǹ gblɔ̌y ye Ńmɔ yelɛ, képah kélɛ n wɛ̃kɩ nɛ Liyel-á ǹnɛ. Yah n tɛ Yálnɔ́ 3.14.

† 8:24 8.24 - Kũ nɛ̂ tyɩ́-á Yesu yo ásõ̂ sɔkɔ yɔ̀, kũ gbɔy tyɩ́ náh à n yo, Liyel tyɩ́ tĩ̀n kũ tyɩ́ ye à n yo.

‡ 8:41 8.41 - Liyel wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́-ńkɛ̃̂ pèpɛynɛ, Liyel wɛy kélɛ n tɔkɔ n sãh fɔ̀fɩ́kɩ̀ pɩ́nɔ́lɛ.

§ 8:50 8.50 - Gbɩ syínkɔ̃-ò nɛ̂ tyɩ́-á n yo ásõ̂ sɔkɔ yɔ̀, Liyel ye.

* 8:51 8.51 - Kũ nɛ̂ tyɩ́-á n yo ásõ̂ sɔkɔ yɔ̀, yah n tɛ 8.24.

† 8:59 8.59 - Liyel tyi kõ̀nsàhnɔ́ wɛ̃̀kɩ̀ sɔkɔ, névi nɛ̂-à yo de Liyel tyɩ́, pè yɩ̃nɛ pè tɛ̃̀ min ko dyêhlɛ.

* 9:5 9.5 - Yah n tɛ Nsyɔ̃ 8.12.

† 9:16 9.16 - Yáh wɛ Farisi wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́pú túkù nɛ Yesu-á mɛ mɩ mɩ yòh dêllɛ n pɩ, pépi tɛ̃̀ sõnɔ sɔkɔ, wâh névi dɛ mɔ mɩ mɩ yòh sõlɛ, tõ̀ ye á pɩ.

‡ 9:29 9.29 - Liyel yã́hkɩ̀ yãh Moyisilɛ, wǎh ǹ tyi kõ̀nsàhnɔ́lɛ ǹnɛ n kɔ̃ gbĩ́ nɛ̂nɛ. Yah n tɛ Yálnɔ́ 33.11; Yã́hnɔ́ 12.8.

§ 9:30 9.30 - No nɔ́pi mɛ n yo ásõ̂ sɔkɔ nɛ, pépi náh Yesu wìl-ǹsahlɛ n pnɛ. Ǹtɛ kè mó tɔ̃ mɛ yónɔ́lɛ Yesayi 35.5 ; 42.7 sɔkɔ nɛ ńkɛ̃́, Liyel nɛy yáhntɔkɔnɔ-á kɩ yɩkɩ mɔ yɩ̃́tũbi yɩ̃́lɛ. Nɛ́npɔ́ sɔkɔ, pè sõ̀ yɩ̃nɛ pè pɩ̃ nɛ Yesu-á Liyel nɛy yáhntɔkɔnɔlɛ.

* 9:31 9.31 - Yah n tɛ Sèmìrn 15.29.

* 10:3 10.3 - Nsyifunɔ tyɩ́ sõ̀, képyɛ́nfɛ̃bɩ náhnáh sõ̀ ńkɛ̃́nɛ pé képyɛ́nɩ̀nɛ n kwrɔ n mɔ n dah n mɔ n pɔ tũ̀ núkú sɔkɔ, ǹ tɛ́ ǹnɩ̂ yɔ́ tɔkɔ n sah, ǎ sélɛ n syɩkɩ lékã̂hnɛ yɩ̃́pú ànɛ̂ gbɛ̃́nképèl yĩnnɛ. Pé pól ńkɛ̃́nɛ yni sah pé képyɛ́nɩ̀ kɔ̃. Pé képyɛ́nɩ̀ pé yĩ́nɔlɛ n pnɛ. Tyah-à fyɔ̀ dal, pě pé képyɛ́nɩ̀nɛ n ye n wilki n pɔ sé yninɛ.

† 10:8 10.8 - Yah n tɛ Nsyeremi 23.1-2; Yesekyɛlɩ 34.2-10.

‡ 10:16 10.16 - Képyɛ́nfɛ̃ nɛ̂ tyɩ́-á Yesu n yo ásõ̂ sɔkɔ yɔ̀, ǹ gblɔ̌y ye à n ye.

§ 10:34 10.34 - Yah n tɛ Gbálnɔ́ 82.6.

* 10:40 10.40 - Yah n tɛ Nsyɔ̃ 1.28.

* 11:2 11.2 - Yah n tɛ Nsyɔ̃ 12.1-3.

† 11:16 11.16 - Didimi kɔ́r ye kènìnìnɛ.

‡ 11:48 11.48 - Wrome tãn nónó tyɩ́-á n yo ásõ̂ sɔkɔ yɔ̀, yõ̀tãm ye sõ̀ pélɛ Nsyifunɔ yõ.

* 12:3 12.3 - Yesu mɛ gbĩ́nɛ, nɛ́npɔ́ tãn sõ̀ ńkɛ̃́nɛ pé gbalɩ kɛ̃kɩ n tɛ̃ yõkelɛ n yõ.

† 12:5 12.5 - Légbĩ́nɛ, deniye pɔ́ pɔ́ núkú kɩ sõ̀ fɛ̃ nɔ nɛ́núkù gbĩ̀yĩ̀kì núkú tõ̀ pɩ́nɔ́ dannɛ.

‡ 12:13 12.13 - Sãm yɩ̃̀ngbã̀n kɔ̃̀lɩ̀ntɛ̃nyĩnnɔ mɛ̀nɛ ásõ̂ sɔkɔ, Yesu ye pè n gbilki.

§ 12:13 12.13 - Pàh nɛ Wosana, ǹgbòlɛ sõ̀, ké kɔ́r ye á pwah n mɔ núkúnúkú! Ǹtɛ ásõ̂ sɔkɔ, gbílkínɔ́ ye sõ̀ pè n gbilki Yesulɛ.

* 12:13 12.13 - Yah n tɛ Gbálnɔ́ 118.25-26.

† 12:15 12.15 - Yerusalɛmɩ yĩn yɔ́ ye sõ̀ Siyõnɛ.

‡ 12:15 12.15 - Yah n tɛ Nsakari 9.9.

§ 12:23 12.23 - Yesu-à Névi Pídĩ́ tyɩ́lɛ n yo, ǹ gblɔ̌y tyɩ́ ye ńkɛ̃́nɛ à n nɛ n yo.

* 12:31 12.31 - Kèkõyṍ névye fnɛ̀-ò nɛ̂ tyɩ́-á n yo ásõ̂ sɔkɔ yɔ̀, sétã̀n yõ̀tɛ̃̀ ye.

† 12:38 12.38 - Yah n tɛ Yesayi 53.1.

‡ 12:40 12.40 - Yah n tɛ Yesayi 6.9-10.

§ 12:41 12.41 - Yah n tɛ Yesayi 6.1-5.

* 13:18 13.18 - Yah n tɛ Gbálnɔ́ 41.10.

* 14:22 14.22 - Nsyifunɔ tyɩ́, Nsyude ye dùkù mɛ núkúlɛ Nsyudasɩ ye dùkùlɛ.

* 15:25 15.25 - Yah n tɛ Gbálnɔ́ 35.19 ; 69.4.

* 16:11 16.11 - Kèkõyṍ névye fnɛ̀-ò nɛ̂ tyɩ́-á n yo ásõ̂ sɔkɔ yɔ̀, sétã̀n yõ̀tɛ̃̀ ye.

* 18:28 18.28 - Nsyifunɔ nónó-à sõ̀ pɩ soh névyelɛ nónó náh pɩ Nsyifunɔlɛ, Nsyifunɔ yɔ̃rɩ tyɛ́nɔ́ syáh déntɛnɔ sɔkɔ, pé vyãh n dɛ kénɛ syáh yõke yṍnɔ́ sɔkɔ.

† 18:32 18.32 - Yesu lésõ kè yo sah nɛ pǎh kɩ pé dɔkɔ mɔ dahnɩ yõ. Yah n tɛ Nsyɔ̃ 3.14. Sɛ̃́ ye ńtyɩ̃́nɔ kè pɔ pɩ. Nsyifunɔ ńkɛ̃́nɛ tyípêl pɩ́púlɛ n minki n ko, ǹtɛ Wrome tãn wɔ n mó tyípêl pɩ́púlɛ n syɩ dahnɩ yõ.

* 19:2 19.2 - Yõ̀tɔ̃rɩ́ fwɔ ye sõ̀ fwɔ̀sãhlɛ.

† 19:13 19.13 - Kabata kɔ́r ye tyah kèyynɛ.

‡ 19:23 19.23 - Wrome tãn-à sõ̀ névilɛ n syɩ dahnɩ yõ, pě tɛ̃̀ flɔ dɛ. Pàh à syɩ tɛ, nónó-á syɩ ǹnɛ, pépi ǹ flɔ nɔ́pi tɔkɔ n dibi.

§ 19:24 19.24 - Yah n tɛ Gbálnɔ́ 22.19.

* 19:28 19.28 - Yah n tɛ Gbálnɔ́ 69.22.

† 19:31 19.31 - Nsyifunɔ gbĩ̀yĩ̀kì sõ̀ n tyah tyah piri gbĩ́nɛ.

‡ 19:31 19.31 - Yah n tɛ Tɔ̃́nyonɔ 21.23.

§ 19:36 19.36 - Yah n tɛ Gbálnɔ́ 34.21.

* 19:37 19.37 - Yah n tɛ Nsakari 12.10.

* 20:17 20.17 - Yesu yṹnpyé nónó tyɩ́-á à n yo ásõ̂ sɔkɔ yɔ̀, ǹ yõ sɛ̃́pú ye à n ye.

* 21:15 21.15 - Nsyɔ̃ nɛ̂ tyɩ́-á n yo ásõ̂ sɔkɔ yɔ̀, túkù ǹnɛ n ye Nsyonasɩlɛ.

Tyípɩ́nɩ̀

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

Tyípɩ́nɩ̀

Ń yṹnpyé, yépi nónó-á sɛ́bɛ́y mɛ̀ kàrpulɛ, mé wɛkɩ yé tyɩ́.

Tyípɩ́nɩ̀ sɛ́bɛ́y mɛ̀nɛ, Likyi sɛ́bɛ́y wã́rkɩ́nɔ́ ní-ò ye kélɛ.

Wǎh nɛ̂ wãrkɩ gbennɛ, tɛ́ ǹ yĩnnɛ ké yõ pè n ye Likyi sɛ́bɛ́ynɛ, képah Yesu min pɩ dùkù tyɩ́ ólɛ n yo á tyɩ́, gbĩ́ nɛ̂-á sõ̀ à mɛ sétáh yõ. Ǹtɛ ǹ sɛ́bɛ́y ní-ò mɛ̀ wɔlɛ, nɛ̂-á pè n ye Tyípɩ́nɩ̀ sɛ́bɛ́ynɛ, kè Yesu yĩ̂nyõ dɔ́kɔ́nsɔkɔnɔ tyɩ́lɛ n yo á tyɩ́; ànɛ̂ képah náh, Liyel Mirki-á pɔ Yesu tõ̀ sã́hpú tɔkɔ, tɛ́ Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkìnɔ́ tyah dùkù nɛ̂nɛ.

Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkì nɔ́pi sõ̀ tyah Pyɛrɩ ànɛ̂ Nsyɔ̃ gbõ̀ yõ Nsyifunɔ wrɔ́, Yerusalɛmɩ kwil ànɛ̂ Nsyifunɔ kwlo túkù sɔkɔ. Tɛ́ tĩ̀nkì nɔ́pi túkù mɛ wɛ Pole gbõ̀ yõ kwlo yísyɔ́ sɔkɔ, nónó náh pɩ Nsyifunɔ kwlolɛ, sɔ̃́-á Antyɔsyɩ kwil, ànɛ̂ Korɛ̃nti kwil, ànɛ̂ Filipi kwillɛ. Képah náh, Likyi mɛ Pole Liyel tõ̀ pɩ́nkɔnkɔ̃nɔ dùkù yo wah ànɛ̂ yṍtyí nónó-á à wɛ ké sɔkɔ. Pole-á tɛ̃ wɛ yṍtyí nɔ́pi yah wah dùkù nɛ̂nɛ, Likyi ké tɔ yah yo wah.

Likyi ǹ sɛ́bɛ́y mɛ̀ sɔkɔ tyi kèdùkù yah yo á tyɩ́, ké 1.8:

- Liyel yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkì tyàhnɔ́lɛ Yerusalɛmɩ kwil sɔkɔ (1.1 - 8.3),

- Liyel wɛy yónkɔ̃nɔlɛ Yerusalɛmɩ kwil, ànɛ̂ Nsyude, ànɛ̂ Samari gbɛ̃̀nyah (8.4 - 12.25),

- ànɛ̂ kèkõyṍ tã̀ntã̀n pól sɔkɔ (13.1 - 28.31).

Wâh Yesu tɛ̃ntõ̀ névye Liyel wɛy yo dùkùlɛ n yah, ǹ n núkú fɛ̃ n pɩ̃ kwɔ́nɔ́ nɛ̂-á sõ̀ pè Yesu yõ sɛ̃́púlɛ n kɔ̃. Kénɛ Liyel wɛy yónɔ́ mɛ̀ ye Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tirlɛ. Képah tɔ̃ Yesu dùkùlɛ álɛ n wɛ̃kɩ, ǹmɔ nɛ̂-á Liyel nɛy yáhntɔkɔnɔlɛ. Ǹmɔ ye pɔ tɛ̃ kèkõyṍ mɛ̀ sɔkɔ, à pwáhnmɔnɔlɛ névye kɔ̃, nónó pól-á fɛ̃ syi sɛ̃ ǹ yõ.

Liyel yé yah tɛ̃ ké kàrnɔ́ sɔkɔ.

Amina!

1

Liyel vyãh kɔ̃́nɔ́lɛ ǹ Mirki pɔ́nɔ́ tyɩ́ sɔkɔ

1 Ń dĩ́ Tewofil, máh lésõ sɛ́bɛ́y gben nɛ̂ tɛkɩ mɔ á tyɩ́, képah sɔkɔ ye mé wãrkɩ Yesu tyípɩ́nɩ̀ ànɛ̂ ǹ névye kwɔ́nɔ́nɔ póllɛ. Mé sè wãrkɩ à tɔkɔ ǹ tõ̀ tyàhnɔ́ tyɩ́,* 2 pópó à pɔ nɔ sõ nɛ̂-á Liyel à yɔ̃ dɔkɔ sɔkɔ yĩ̂nyõ. Tɛ́ Yesu-á pópó n yɔ̃ n dɔkɔ n sɔkɔ, à tã̀n kwãh sah ǹ tɛ̃ntõ̀ syínyopu kɔ̃ Liyel Mirki gbõ̀ yõ, pépi nónó-á lésõ à yah wilki sah. 3 Yesu-á yèvyãhrɩ pɩ à ku, képah náh tɛ̃ntõ̀ névye nɔ́pi tyɩ́ ye à ǹ gblɔ̌y wɛ̃kɩ duke duke náhnáhlɛ nɛ, páh mɛ vilɛ. Sèpĩ̀n tikininí sɔkɔ ye sõ̀ à ǹ gblɔ̌ynɛ pélɛ n wɛ̃kɩ, tɛ́ pélɛ n kwɔ Liyel tɔ̃́rɩ́ tyɩ́ yõ.

4-5 Képah sɔkɔ, sṍ yɔ́lɛ pè mɛ yõke yṍnɔ́ sɔkɔ, tɛ́ Yesu gbáhdyâh yɔ́ di pé tyɩ́ nɛ: «Yé káh n gbɛ n mɔ Yerusalɛmɩ kwillɛ. Ǹgbòlɛ, Nsyɔ̃ lésõ névye wel wilki ni sɔkɔ, ǹtɛ núkúnúkú, kàh pópó n nɔ sèpĩ̀n yísyɔ́ tyɩ́, Liyel kɩ yé tɔ̃ sah ǹ Mirkilɛ kɩ yé pɩ yályál. Képah ye, yé káh gbɛ mɔ Yerusalɛmɩnɛ. Yé Liyel Mirki syɩkɩ n tɛ̃ nɛ́npɔ́, képah nɛ̂-á Sú Liyel vyãh kɔ̃́nɔ́lɛ, nɛ̂ tyɩ́-á mé yo sah yé tyɩ́.»

Yesu yɔ̃̀ndɔkɔnsɔkɔnɔlɛ yĩ̂nyõ

6 Tɛ́ Yesu tɛ̃ntõ̀ névye-á sõ̀ mɛ tùkènmɔnɔlɛ ǹ tnɔ̂, pè píkínyahnɔ yɔ́ pɩ ǹ tyɩ́ nɛ, pé Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃, núkúnúkú se à kɩ tɔ̃́rɩ́ tɔ̃ dahbɩ Yisrayel gbɛ̃̀nyah tãn gbõ̀ sɔkɔ nɩ? 7 À mɛ yo pé tyɩ́ nɛ: «Yépi tyɩ́ náh ké lésõ ànɛ̂ ké gbĩ́ pɩ̃́nɔ́lɛ. Sú Liyel nɛ̂ ó-á tɔ̃́rɩ́ nɛ́tɛ̃̂nɛ, ǹmɔ ye wilki sah légbĩ́nɛ. 8 Ǹtɛ yé kɩ pɔ tɛ̃́nwɛnɔ yɔ́ wɛ, Liyel Mirki-à pɔ tiki yé yõ gbĩ́ nɛ̂nɛ. Képah sɔkɔ, yé kɩ pɩ ńmɔ tyɩ́ yónwàhpu kègblɔlɛ à tɔkɔ Yerusalɛmɩ kwil, ànɛ̂ Nsyude gbɛ̃̀nyah pól sɔkɔ, à tahlɩ Samari gbɛ̃̀nyah tyɩ́, fɔ́ɔ́ à kɩ kyɩ syɩ kèkõyṍ pól yĩ̀n tyɩ́.»

9 Yesu-á fyɔ̀ kénɛ wɛlɔ yo tɛ, à núkú yɔ̃ dɔkɔ n sɔkɔ yĩ̂nyõ pé pól yĩ́ yah. Tɛ́ ńyĩ́rkì yɔ́ pɔ à fɔkɔ tũ, pè náh tɔ̃ à wɛ. 10 Tɛ́ pǎh mɛ kénɛ yĩ̂nyõ yáhnɔ́ sɔkɔ díkídíkí sɛ̃́, pè núkú díbí nɛ́pĩ̂ nímí yísyɔ́ wɛ pé tnɔ̂ fwɔ̀pikinɔ sɔkɔ, 11 pè mɛ n yo pé tyɩ́ nɛ ńkɛ̃́: «Kalile gbɛ̃̀nyah tãn, kwâh nɛ̂ mɛ, tɛ́ yé yĩn tɛ̃ ásõ̂, à yĩ̂nyõlɛ n yah sɛ̃́? Sɔ̃́-á yé wɛ Yesu mɛ̀nɛ, à yɔ̃ dɔkɔ sɔkɔ yĩ̂nyõ yɔ̀, sɛ̃́ntɛ̃̀ ó ye à kɩ tɔ̃ ǹ syɩ n pɔ n pi.»

Yesu tɛ̃ntõ̀ névye syɩ́npɔnɔlɛ Yerusalɛmɩ kwil

12 Képah náh, Yesu tɛ̃ntõ̀ névye yal Wolivi yèh yɔ̃lɩ yõ, à pé syɩ n pi Yerusalɛmɩ sɔkɔ. Kénɛ yɔ̃lɩ náh sõ̀ mɛ fɩ́ɩ́ kah Yerusalɛmɩnɛ, kè mɛ lɛ́rɩ́ tɔ́nɩ́ kénkɔ̃ kɔ́-ńsahlɛ. 13 Pǎh pɔ de, pè dɔkɔ yuku yĩ̂nyõ wɔ̀kɔ̀ sɔkɔ, pǎh ńkɛ̃́nɛ wɛ̃nɛ n tuke n mɔ ńyãh sɔkɔ. Pyɛrɩ sõ̀ mɛ, ànɛ̂ Nsyɔ̃nɛ, ànɛ̂ Nsyakɩlɛ, ànɛ̂ Andrelɛ, à tahlɩ Filipi tyɩ́, ànɛ̂ Tomalɛ, ànɛ̂ Barteleminɛ, ànɛ̂ Matyelɛ, ànɛ̂ Alfe pídĩ́ Nsyakɩlɛ, ànɛ̂ Simolɛ nɛ̂-á sõ̀ pè n ye sú fṍ vyãh syí-òlɛ, ànɛ̂ Nsyakɩ pídĩ́ Nsyudelɛ. 14 Pé pól sõ̀ mɛ pé sõnɔ pɩ núkúlɛ, à n tuke n mɔ wɛ̃ tyɩ́ gbĩ́mɛgbĩ́, à nírílɛ n pɩ. Syɔ́ yísyɔ́ tɔ sõ̀ mɛ pélɛ, à tahlɩ Yesu yṹ Mari tyɩ́, ànɛ̂ Yesu yṹnpyélɛ.†

Matyasɩ sàhnɔ́lɛ Nsyudasɩ swɔ

15 Kénɛ sèpĩ̀n sɔkɔ, sõ yɔ́lɛ, Yesu yõ sɛ̃́pú sõ̀ mɛ tuke mɔ nɛ́pĩ̂ tikinúkò (120) kénkɔ̃lɛ. Tɛ́ Pyɛrɩ mɛ yuku yĩn pé nɩyṍ, tɛ́ yo pé tyɩ́ nɛ, 16 pé yṹnpyé, Liyel wɛy sɔkɔ Liyel Mirki-á lésõ Davidi kɔ̃, à nɛ̂ yo sah Nsyudasɩ tyɩ́ sɔkɔ, kǎh sõ̀ yɩ̃nɛ kè pɩ ó pɩ. Kénɛ Nsyudasɩ-á lésõ Yesulɛ ǹ tɛ̃́pú wɛ̃kɩ. 17 Tɛ́ pépi tĩ̀nkì sɔkɔ nɛy yɔ́-á mó tɔ̃ sõ̀ ǹnɛ, tõ̀lɛ dáhbɩ́nɔ́lɛ ǹ gbõ̀ pépi tyɩ́ kɔ̃lɛ. 18 Ǹtɛ wǎh pɔ́ nɛ̂ wɛ ǹ tyítúkù pɩ́nɔ́ yõrelɛ, képah-á dwe swãhlɛ. Tɛ́ à mɛ pɔ syɩkɩ ǹ fɔkɔ sɔ, ǹ dyɔ pól wil karkɩ. 19 Képah sɔkɔ, Yerusalɛmɩ tãn pól mɛ kè noh, pè kɔ̃ pè kénɛ swãhlɛ n ye pé wɛy sɔkɔ Akeldamalɛ, nɛ̂ kɔ́r-á tṍ swãhlɛ. 20 Képah tyɩ́-á sõ̀ wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ Gbálnɔ́ sɛ́bɛ́y sɔkɔ nɛ ńkɛ̃́:

«Ǹ kéte kɩ pɩ kéntíkínìnɛ,

ànɛ̂ nɛy náh tɔ̃ n tɛ̃ n pi ké sɔkɔ.»‡

Tɛ́ tɔ̃ yo ké fɩ̃́ yɔ́ sɔkɔ nɛ ńkɛ̃́:

«Ǹnɩ̂ kɩ ǹ pɩ pɩ tõ̀ tɔkɔ n pɩ.»§

21 Képah-á, névye nónó-á sõ̀ mɛ pélɛ Yesu mɛ gbĩ́ dùkùlɛ, 22 à tɔkɔ Nsyɔ̃-á à wel wilki ni sɔkɔ gbĩ́ nɛ̂nɛ, fɔ́ɔ́ à kyɩ syɩ ǹ yɔ̃ n dɔkɔ n sɔkɔ sõ tyɩ́ yĩ̂nyõ. Pépi sɔkɔ nɛ́núkù yɔ́-á yɩ̃nɛ à tahlɩ pé tyɩ́, pé ǹ tyɩ́lɛ n yo n wah nɛ, wǎh ku tɛ́ yilki mɔ.

23 Wǎh yo sɛ̃́, pè mɛ nɛ́pĩ̂ nímí wɛ̃kɩ. Núkú yĩn ye Nsyosɛfulɛ, nɛ̂-á pè n ye Barsabasɩlɛ, tɛ́ tɔ̃ ǹnɛ n ye Nsyusitusilɛ. Ní-ò yĩn mɛ Matyasɩlɛ. 24 Képah sɔkɔ, pè mɛ Liyel ni nɛ, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Liyel, ǹmɔ nɛ̂-á no pól fɔ́kɔ́sõnɔlɛ n pnɛ, wǎh nɛ̂ yah wilki nɛ́pĩ̂ nímí nɔ́pi sɔkɔ, à tɛ̃̀nɛ pé wɛ̃kɩ. 25 Tɛ̃̀ wɔ-á kɩ Nsyudasɩ swɔ tɔkɔ Yesu tɛ̃ntõ̀ névye tõ̀ mɛ̀ sɔkɔ, wǎh nɛ̂ milki tɛ́ yuku fɩ̃́ yɔ́, ńyãh-á yɩ̃nɛ ǹnɛ.* 26 Képah tɛ̃̀nɛ, pè sã́hntɔkɔnɔ pɩ, kénɛ sã́hntɔkɔnɔ mɛ pɔ yɩ̃nɛ Matyasɩlɛ. Ǹmɔ núkú kwrɔ mɔ Yesu tɛ̃ntõ̀ névye nɛ́pĩ̂ gbɔ̃núkú sɔkɔ.

2

Liyel Mirki pɔ́nɔ́lɛ

1 Syáh sõ-á pɔ nɔ, nɛ̂-á pè n ye Pãntekɔtɩ syáhlɛ, Yesu yõ sɛ̃́pú pól sõ̀ mɛ tùkènmɔnɔlɛ fɩ̃́ núkú sɔkɔ. 2 Dǒ, yĩ́npɔ̃́ yɔ́ núkú n wil líyel sɔkɔ á kɩ nɛ yã́hpékè yɔ́ sɔ̃́ kõ, à pé mɛ́-ńsah wɔ̀kɔ̀ pól yuku. 3 Tɛ́ kwâh yɔ́ núkú wil mɔ á kɩ nɛ nyàh lépɔ̃́ sɔ̃́, tɛ́ kɔ̃lɩ tɛ̃ tɛ̃ kɔ̃ pé nɛ́núkù núkú pól yõ. 4 Liyel Mirki mɛ pé pól tɔkɔ. Pè tyah wɛ́nsnɔ́lɛ n wɛkɩ Liyel Mirki-á nónó dahbɩ pé vyɛ̃y.

5 Tɛ́ légbĩ́nɛ, Nsyifunɔ nónó-á pé Liyel wɛ̃̀kɩ̀ tɛ̃́nɔ́ plɛ, pè sõ̀ mɛ wil kèkõyṍ kwlo kwlo pól sɔkɔ, à pɔ twah Yerusalɛmɩ kwil. 6 Yĩ́npɔ̃́ mɛ̀-á wil sɛ̃́, pé pól tuke mɔ tɔ́wûlɛ. Tɛ́ pé pól yáh-ńsah sõ̀ mɛ tyɛ, pé nɛ́núkù núkú pól-á sɔ̃́npɩ́lɛ pé kwlo wɛlɔ wɛ́kɩ́nɔ́lɛ n nohnɩ Yesu yõ sɛ̃́pú tyɩ́. 7 Kǎh pɩ sɛ̃́, pé gbã̀n du, pé lékã́m fɛ̃kɩ, pè mɛ tyah n yo wɛ̃ tyɩ́ nɛ: «Nónó pól-á n wɛkɩ yɔ̀, pé póllɛ Kalile gbɛ̃̀nyah tãn náh di? 8 Ǹtɛ kè pɩ sɔ̃́ tɛ́ ápi nɛ́núkù núkú pól á kwlo wɛlɔ wɛ́kɩ́nɔ́lɛ n nohnɩ pé tyɩ́, 9 ápi nónó-á n wil gbɛ̃̀nyah nɔ́pi sɔkɔ, nónó-á pɩ: Partɛselɛ, ànɛ̂ Medilɛ, ànɛ̂ Yelamnɛ, ànɛ̂ Mesopotami tɔlɛ, ànɛ̂ Nsyudelɛ, ànɛ̂ Kapadɔsɩlɛ, ànɛ̂ Põtelɛ, ànɛ̂ Asilɛ, 10 ànɛ̂ Frisyilɛ, ànɛ̂ Pãnfililɛ, ànɛ̂ Yesyiptilɛ, à tahlɩ Sirɛnɩ kwil tãn tyɩ́, Libi sɔkɔ, ànɛ̂ Wrome kwil tãn nónó-á mɛ tɛ̃̀nɔ́lɛ ásõ̂, 11 ànɛ̂ Krɛtɩ tãnnɛ, ànɛ̂ Arabuninɛ. Ápi túkù sõ̀ dubi Nsyifunɔ Liyel nínɔ́ wɛ̃̀kɩ̀ sɔkɔ, tɛ́ túkù mó vi mɔ de álɛ ké sɔkɔ. Tɛ́ á pól mɛ Liyel tyí-ǹgbnɔ pɩ́nɔ́ tyɩ́ yónɔ́lɛ n nohnɩ pé tyɩ́ á kwlo wɛlɔ sɔkɔ.» 12 Képah sõ̀ mɛ pé pól yáh-ńsah tyɛ, tɛ́ gbɛ̃̀ndùnì tɛ̃̀ tyɩ́, pè mɛ tyah n yo wɛ̃ tyɩ́ nɛ, tir nɛ̂ se képah n wɛ̃kɩ nɩ? 13 Tɛ́ pé túkù mó sõ̀ mɛ kṍlɛ Yesu yõ sɛ̃́púlɛ n ko nɛ, dìvɛ̃ pènɛ̀kɩ̀-á tɛ̃ pélɛ.

Pyɛrɩ Liyel wɛy yónɔ́lɛ tɔ́wû tyɩ́

14 Képah sɔkɔ, Pyɛrɩ yuku yĩn pé no tɛ̃ntõ̀ névye nɛ́pĩ̂ gbɔ̃núkú tɛ́lɔ́ nɩyṍ, tɛ́ tyah n yo yĩ́npɔ̃́ ǹgbɛ̃nɛ tɔ́wû tyɩ́ nɛ: «Ápi Nsyifunɔ póllɛ ànɛ̂ nónó pól-á mɛ tɛ̃̀nɔ́lɛ Yerusalɛmɩ kwil, yé yé ní kwɔ noh pallɛ ń tyɩ́, yè mó ń wɛy syɩ́kɩ́-ńsah pɩ̃. 15 Mé pɩ̃ nɛ yáh mɛ n sõ nɛ, sètɛ̃̀nɩ̀ sɔkɔ-á no nɔ́pilɛ, tɛ́ sɛ̃́ náh dɛ́! Pɔ̃̂y tɔ̃ gbĩ́ ó sɔkɔ náh álɛ yɔ̀ di?* 16 Ǹtɛ Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyo-ò Nsyowɛlɩ-á nɛ̂ yo sah, képah ye pɩ yɔ̀.† 17 À lésõ nɛ, Liyel-á nɛ ńkɛ̃́:

‹Kèkõyṍ-à pópó n tyɛ,

mé kɩ ń Mirki tiki mɔ no pól yõ.

Yé dĩ́npì ànɛ̂ yé syɔ́npì kɩ ń tɛ̃ntõnènɛ n syi n yo.

Mé kɩ wɛ̃́kɩ́nɔ́lɛ yé kètɛ̃̀npìlɛ n wɛ̃kɩ,

tɛ́ yé yèwàhnɩ̀ kɩ dlɛ́ynɛ n dɔ.

18 Gbɩ yõ, kénɛ sèpĩ̀n sɔkɔ,

mé kɩ ń Mirki tiki mɔ ń tõ̀npɩbɩ díbí ànɛ̂ syɔ́ yõ.

Tɛ́ pè kɩ ń tɛ̃ntõnènɛ n syi n yo.

19 Mé kɩ gbǐl tyi pɩ yĩ̂nyõ,

tɛ́ kɩ gbǐl tyi pɩ sétáh yõ,

nɛ̂-á kɩ pɩ tṍ, ànɛ̂ nyàh, ànɛ̂ gbìsyikilɛ,

20 gbĩ kɩ vi mɔ pɩ fɛ̃́ntũ̂nɛ, tɛ́ ńwɔ̃́ kɩ syãh tṍ sɔ̃́,

tɛ́ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ tukey tùkènɔ́ yòh ǹgbɛ̃ kɩ pyě pɔ, kénɛ tɔ̃́rɩ́ yòh ǹgbɛ̃nɛ.

21 Képah sɔkɔ, nónó pól-à Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ ye gbo, pépi wɔ kɩ pwah.›»

22 Pyɛrɩ-á Nsyowɛlɩ wɛlɔ nɔ́pi yo tɛ, à tɔ̃ ǹ syɩ yo pé tyɩ́ nɛ ńkɛ̃́: «Yisrayel tãn, yé noh ń tyɩ́, máh kɩ nɛ̂ yo n pi: Nasarɛtɩ Yesulɛ, ǹmɔ ye pɩ névi yɔ́lɛ, nɛ̂-á Liyel syɔ̃ ǹ tyɩ́, à ǹ gblɔ̌y tɔ̃́rɩ́lɛ yé wɛ̃kɩ ǹ gbǐl ànɛ̂ ǹ gbɛ̃̀ndùnì tyi pɩ́nɔ́ sɔkɔ yé wrɔ́. Yépi ńtɛ̃ ye kè pɩ̃ ó! 23 Liyel-á ǹ tyi yah tɔkɔ sah sɔ̃́, sè pɩ sɛ̃́. À kénɛ dĩ́ gbàh dɛ mɔ yé kɔ̃, yé mɛ ǹnɛ Liyel dêl pɩ́pú kɔ̃ pè à syɩ dahnɩ yõ, à à ko mɔ. 24 Ǹtɛ kũ náh sõ̀ fɛ̃ à tɛ̃ n sah n pi. Képah ye, Liyel mɛ tɔ̃ ǹ lékó yilki mɔ, à à wilki kũ yèvyãhrɩ sɔkɔ. 25 Ǹmɔ tyɩ́ ye lésõ yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ Davidi yo nɛ ńkɛ̃́:‡

‹Péwɔ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Liyel náh mɛ ké tyɩ́ nɛ pé tɛ̃ n kwlɔ.

Képah-á, à mɛ pélɛ gbĩ́mɛgbĩ́ pé yohnɩ mɔ yĩnnɛ.

26 Páh tɔ̃ mɛ nɩ̀vɩ̀nɩ̀ sɔkɔ, ànɛ̂ nɩ̀vɩ̀nɩ̀ wɛlɔ ó-á pè n nɛ n wɛkɩ.

Pé gbõ̀ sàhnɔ́-á mɛ ké yõ nɛ, pâh pɔ ku, pé min-á kɩ mɛ tɛ̃ yèvɩnɩ sɔkɔ.

27 À náh pé lékó sah kũ kɔ̃ n pi,

ànɛ̂ à náh n yɛ pé lékó kɔ̃ kè n pyãh n pi,

péwɔ nɛ̂-á ǹ tõ̀npɩ pèpɛynɛ.

28 Wǎh min wã̀llɛ pé wɛ̃kɩ. Tɛ́ kɩ pé kɔ̃,

pé kɩ mɛ nɩ̀vɩ̀nɩ̀ sɔkɔ kṹmm ǹ yah.›»

29 Képah yóntɛnɔ náh, Pyɛrɩ tɔ̃ yo pé tyɩ́ nɛ: «Á no, yé yɛ mè á náh nɛy Davidi tyi yo n wah yé syah. À lésõ ku pè yɩ̃. Tɛ́ kwɛy mɛ̀ sɔkɔ, ǹ diki ńtɛ̃ mɛ ápi kwil. 30 Ǹtɛ Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyo-ò ye sõ̀ ǹnɛ. Ǹ gbõ̀ sàhnɔ́ sõ̀ mɛ Liyel vyãh kɔ̃́nɔ́ mɛ̀ yõ, Liyel-á ǹ wo nɛ̂ sɔkɔ nɛ, ǹ pétóbé sɔkɔ yɔ́-á kɩ pɔ pɩ yõ̀tɛ̃̀nɛ ǹ swɔ. 31 Tɛ̃̀ wɔ ye pɔ pɩ Kristalɛ, nɛ̂ kɔ́r-á Liyel nɛy yáhntɔkɔnɔlɛ. Tɛ́ wǎh nɛ n yilki n mɔ n pi ǹ kúntɛnɔ náh, képah ye Davidi kwãh tɛ̃ wɛ, à kɔ̃ à nɛ ńkɛ̃́: ‹À náh n wũ n pi lékókwíl, ànɛ̂ ǹ lékó náh n pyãh n pi.› 32 Núkúnúkú Yesu mɛ̀nɛ, á pól ye kè wɛ yĩ́nɛ nɛ wǎh ku, tɛ́ Liyel mɛ ǹ lékó yilki mɔ. 33 À yɔ̃ dɔkɔ sɔkɔ yĩ̂nyõ, mɛ kyɩ tɛ̃ Liyel gbõ̀yõ̀ sõ̀lɛ. Tɛ́ Sú Liyel-á ǹ vyãh kɔ̃ ǹ Mirki nɛ̂ tyɩ́ sɔkɔ, à mɛ kélɛ Yesu kɔ̃ à tiki mɔ á yõ. Képah ye á n yah, tɛ́ n nohnɩ yɔ̀.

34 Ǹtɛ Davidi náh dɔkɔ yuku yĩ̂nyõ, tɛ́ wǎh kè yo nɛ ńkɛ̃́:

‹Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Liyel kè yo ńmɔ yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ tyɩ́ nɛ,

pɔ n kɔ̃ n tɛ̃ ń gbõ̀yõ̀ sõ̀lɛ,

35 fɔ́ɔ́ kè pɔ nɔ gbĩ́ nɛ̂-á mé kɩ á sépɛ́bɩ́ pɩ á gbáhkɩ̀ súnsàh-ǹsahlɛ.›»§

36 Képah yóntɛnɔ náh, Pyɛrɩ tɔ̃ pè syah nɛ: «Yisrayel tãn pól yɩ̃nɛ yè kè pɩ̃ gbɩ yõ nɛ, Yesu nɛ̂-á yépi tɛ̃ syɩ dahnɩ yõ, ǹmɔ-á Liyel pɩ TƐ̃̀ ǸGBƐ̃NƐ tɛ́ tɔ̃ à pɩ Kristalɛ, nɛ̂ kɔ́r-á Liyel nɛy yáhntɔkɔnɔlɛ.»

Nɛ́pĩ̂ kèyõ núkú kyɛgbãm (3 000) dòhnɩ̀nɔ́lɛ Yesu yõ sɛ̃́pú yõ

37 Pyɛrɩ-á wɛy mɛ̀ yo pɔ tyɛ sɛ̃́, kè névye nɩ kah tɛ̃, pè mɛ Pyɛrɩ ànɛ̂ Yesu tɛ̃ntõ̀ névye tɛ́lɔ́ piki yah nɛ, pé no, sɔ̃́ se pé yɩ̃nɛ pé pɩ nɩ? 38 Képah sɔkɔ, Pyɛrɩ mɛ yo pé tyɩ́ nɛ: «Yé yé nnɔ vi mɔ, yé nɛ́núkù núkú pól mó wèlnwìlkìnɔ́ wɛ ni sɔkɔ Yesu Krista yĩn yõ, yé tyípêl yɔ̃̀nmɔnɔ yĩnnɛ. Képah sɔkɔ, Liyel Mirki kɩ yé kɔ̃. 39 Liyel-á ǹ vyãh kɔ̃ ǹ Mirki tyɩ́ sɔkɔ nónó yĩnnɛ, yépi ye, ànɛ̂ yé wɛ̃́npìlɛ, à tahlɩ nónó pól-á mɛ kwlo fɩ́fɩ́ sɔkɔ, ànɛ̂ nónó pól-á Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Liyel kɩ n ye n pi.» 40 Tɛ́ Pyɛrɩ tɔ̃ sõ̀ mɛ wɛlɔ náhnáhlɛ n gbah n yo pé tyɩ́, à sṍrélɛ n mɔ pé sɔkɔ. À sõ̀ mɛ n yo pé tyɩ́ nɛ: «Yé Liyel pwáhnmɔnɔ fɛ̃ syi, yè mó wil kwɛy gbĩ névye nɛ́pêl wrɔ́.» 41 Képah sɔkɔ, nónó-á Pyɛrɩ wɛlɔ fɛ̃ syi, pè wèlnwìlkìnɔ́ wɛ ni sɔkɔ. Ké lésõlɛ, nɛ́pĩ̂ kèyõ núkú kyɛgbãm (3 000) kénkɔ̃ dohnɩ Yesu yõ sɛ̃́pú yõ.

Yesu yõ sɛ̃́pú nɛ́gbro tɛ̃̀nɔ́lɛ wɛ̃ tyɩ́

42 Képah tɛ̃̀nɛ, Yesu tɛ̃ntõ̀ névye-á kwɔ́nɔ́lɛ nónónɛ n kɔ̃, pé pól sõ̀ mɛ pé gblɔ̌y kɔ̃, mɛ n nohnɩ pé tyɩ́, tɛ́ mɛ kwrɔ mɔ pé sɔkɔ, à pɩ pélɛ núkúlɛ. Pè sõ̀ mɛ yõkelɛ n yõ pélɛ wɛ̃ tyɩ́, tɛ́ mɛ nírílɛ n pɩ pélɛ. 43 Liyel sõ̀ mɛ n syɔ̃ Yesu tɛ̃ntõ̀ névye tyɩ́, à gbǐl tyi náhnáhlɛ n pɩ. Kǎh pɩ sɛ̃́, kè tíkílɛ no pól tɛ̃. 44 Nónó pól-á sõ̀ vi mɔ pɩ Yesu yõ sɛ̃́púlɛ, pè sõ̀ mɛ kwrɔ mɔ tɛ̃ wɛ̃ tyɩ́, tɛ́ mɛ pé gbã̀n yî póllɛ n sah wɛ̃ yõ. 45 Pè sõ̀ mɛ pé swɛ̃y ànɛ̂ pé gbã̀n yîlɛ n yãm. Tɛ́ mɛ sé yã̀mnɔ́ pɔ́nɔ́lɛ n dibi wɛ̃ wrɔ́, à yɩ̃nɛ pé nɛ́núkù núkú pól fyã̀hnɔ́nɔlɛ. 46 Tɛ́ pè sõ̀ mɛ pé sõnɔ pɩ núkúlɛ, à wɛ̃nɛ n tuke n mɔ sõmɛsṍ Liyel ní-ńsah gbô sɔkɔ. Pè sõ̀ pé fɔkɔ dal wɛ̃nɛ, à yõkenɔlɛ n yõ wɛ̃ yõ nɩ̀vɩ̀nɩ̀nɛ, pé gbéngbèn sɔkɔ. 47 Pè sõ̀ mɛ Liyellɛ n gbilki, tɛ́ no pól mɛ pélɛ n sõ. Tɛ́ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ sõ̀ mɛ névyelɛ n pwah n mɔ n dohnɩ pé yõ sõmɛsṍ.

3

Gbáhkɩ̀ núkú dĩ́ yɔ́ dɛ́nmɔnɔlɛ

1 Képah sɔkɔ, sõ yɔ́lɛ Pyɛrɩ ànɛ̂ Nsyɔ̃ sõ̀ mɛ n yuku gbèkãm gbĩ́ Liyel ní-ńsah, Liyel ní-ńsah gbô sɔkɔ. 2 Tɛ́ dĩ́ yɔ́ sõ̀ mɛ gbáhkɩ̀ núkúlɛ ǹ dubi gbĩ́ dùkùlɛ. Sõmɛsṍ, pè sõ̀ ńkɛ̃́nɛ à twah n pɔ n sah Liyel ní-ńsah gbô dé-ńsah yah sɔkɔ, nɛ̂-á pè n ye dé-ńsah Kètǎrlɛ, à kɔ̃ ǎ pɔ́lɛ n ni n syi ké sɔkɔ dépú tyɩ́. 3 Wǎh Pyɛrɩ ànɛ̂ Nsyɔ̃ wɛ pè n tyah dénɔ́lɛ ké sɔkɔ, à pɔ́ ni pé tyɩ́. 4 Képah sɔkɔ, pè à gbah yah, tɛ́ Pyɛrɩ mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ, à pé yah yĩ́ĩ́. 5 Wǎh yo sɛ̃́, dĩ́ sõ̀ wɛ nɛ, páh kɩ kwâh yɔ́ wɛ n syi n pi pé tyɩ́, tɛ́ tyah pélɛ n gbah n yah. 6 Képah tɛ̃̀nɛ, Pyɛrɩ mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ, pɔ́ ànɛ̂ sã́n náh mɛ pé tyɩ́, ǹtɛ kwâh nɛ̂-á mɛ pé tyɩ́, páh kɩ kélɛ à kɔ̃. Tɛ́ nɛ: «Nasarɛtɩ Yesu Krista yĩn yõ, yuku nɛ n kɔ!» 7 Tɛ́ mɛ ǹ gbõ̀yõ̀ sɔkɔ tɛ̃, à à yilki sah. Nɛ́npɔ́ swɔ, sèkùkù dĩ́ gbyẽ̂h ànɛ̂ ǹ létṍhnɩ̀ sũ. 8 À núkú yɔkɔ syɩkɩ ǹ gbyẽ̂h yõ, à tyah n kɔ, tɛ́ de pélɛ Liyel ní-ńsah gbô sɔkɔ, mɛ n kɔ, tɛ́ n yɔkɔ n syɩkɩ, à Liyellɛ n gbilki. 9 No pól à wɛ à mɛ n kɔ, mɛ Liyellɛ n gbilki. 10 Pè mɛ à yah pɩ̃ nɛ, ǹmɔ-á ńkɛ̃́nɛ n tɛ̃ ǹ nɛ n ni n syi Liyel ní-ńsah gbô dé-ńsah sɔkɔ, nɛ̂-á pè n ye dé-ńsah Kètǎrlɛ. Tɛ́ tir nɛ̂-á pɩ ǹ tyɩ́, képah sõ̀ mɛ kah pɩ yáh-ńsah tyɛ́nɔ́ ànɛ̂ gbɛ̃̀ndùnìnɛ no pól tyɩ́.

Pyɛrɩ Liyel wɛy yónɔ́lɛ tɔ́wû tyɩ́

11 Képah sɔkɔ, sèkùkù dĩ́ náh tɔ̃ sõ̀ mɛ ǹ syɩ Pyɛrɩ ànɛ̂ Nsyɔ̃ náh. Tɛ́ gbɛ̃̀ndùnì kàhnmɔnɔ tɛ̃̀ tyɩ́, névye to pɔ pè mɔ gbɩ̃ Liyel ní-ńsah gbô párn yɔ́ sõ̀, nɛ̂-á pè n ye Salomo párnnɛ. 12 Pyɛrɩ-á képah wɛ sɛ̃́, à yo tɔ́wû tyɩ́ nɛ: «Yisrayel tãn, kwâh nɛ̂ pɩ, tɛ́ tir mɛ̀ pɩ́nɔ́ yé gbã̀n du wɛ́? Kwâh nɛ̂ pɩ tɛ́ yé álɛ n gbah n yah sɛ̃́? Yé káh wɛ nɛ ápi yɛ̃́ngbɛ̃́ tɛ̃́nwɛnɔ, képah náh pɩ, á Liyel wɛ̃̀kɩ̀ tɛ̃́nɔ́ pèpɛy-á pɩ dĩ́ mɛ̀nɛ à kɔ̃ à kɔ dɛ́? 13 Á náh tãn nónó-á pɩ Abrahmɩ, ànɛ̂ Yisakɩ, ànɛ̂ Nsyakɔbɩ, ànɛ̂ pé no tɛ́lɔ́lɛ, pépi Liyel ye gbílkínɔ́ sah ǹ tõ̀npɩ Yesu yõ, ǹmɔ nɛ̂-á yé dahbɩ yõ̀tãm gbõ̀, tɛ́ à yahle gbɛ̃̀nyah yah tɛ̃́-ò dĩ́ Pilati yĩ́ yah. Tɛ́ Pilati mó tɔ̃ sõ̀ kè yah tɔkɔ nɛ, pé à fĩn mɔ. 14 Ǹtɛ ǹmɔ nɛ̂-á mɛ Liyel tyɩ́ yõ, tɛ́ mɛ nɛ́gbɩ́lɛ Liyel yah, yé ǹmɔ yahle, tɛ́ pyě nɛ́kókè mɔ́-ò wɔ fĩ́nmɔnɔ yah kɔ̃. 15 Tɛ́ min nɛ́tɛ̃̂ Yesu nɛ̂-á yé ko mɔ, yépi ńtɛ̃ ye kè wɛ yĩ́nɛ, Liyel mɛ ǹ lékó yilki mɔ. 16 Dĩ́ nɛ̂-á yé n yah yɔ̀, yé ǹnɛ n pnɛ. Yesu yĩn yõ sɛ̃́nɔ́ gbõ̀ yõ sɔkɔ ye ǹ gbyẽ̂h mɛ sũ. Yé pól yĩ́ yah ye Yesu yõ sɛ̃́nɔ́ dĩ́ mɛ̀ dɛ mɔ pnɛ́pnɛ́ yɔ̀ dɛ́!

17 Ǹtɛ núkúnúkú, á no, mé pɩ̃ nɛ ǹpɩ̃̀-ǹkɛ̃̂ sɔkɔ-á yépi ànɛ̂ yé yõ̀tãm ko mɔ Yesulɛ. 18 Tɛ́ Liyel-á lésõ ǹ tɛ̃ntõ̀ syínyopu pól kɔ̃, pè nɛ̂ yo sah di mónɔ́lɛ nɛ, Krista-á kɩ yèvyãhrɩ pɩ, képah ye à pɩ yɔ̀. 19 Kǎh pɩ sɛ̃́, yé yé nnɔ vi mɔ, yè mó Liyel wɛ̃̀kɩ̀ tɛ̃, à kɔ̃ à yé tyípêl yɔ̃ mɔ yé kɔ̃. 20 Képah sɔkɔ, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Liyel kɩ yèvɩnɩ gbĩ́nɛ yé kɔ̃, tɛ́ kɩ Yesu Krista tɛkɩ mɔ yé kɔ̃, wǎh sõ̀ nɛ̂ yah wilki sah yépi yĩnnɛ.

21 Ǹtɛ núkúnúkú, à yɩ̃nɛ à tɛ̃ yĩ̂nyõ, fɔ́ɔ́ kè kyɩ syɩ tyi pól tɔ̃́nsàhnɔ́ tyɩ́, sépi nónó-á Liyel ǹ tɛ̃ntõ̀ syínyopu kɔ̃ pè sè yo sah ǹgbò dùkùlɛ, pépi nónó-á mɛ ǹ tyɩ́ yõ. 22 Moyisi kè yo sah ǹgbòlɛ nɛ ńkɛ̃́: ‹Yé Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Liyel kɩ yé sɔkɔ nɛy yɔ́ wilki mɔ yé kɔ̃ n pi, à kɩ pɔ pɩ Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyo-òlɛ ńmɔ tyɩ́ kɔ̃lɛ. Yé nɛ n nohnɩ ǹ tyɩ́ ǹ wɛlɔ pól sɔkɔ. 23 Tɛ́ nɛ̂-à yahle sàhnɔ́lɛ ǹ tyɩ́ yõ, tɛ̃̀ tyɩ́ kɩ yɩkɩ, à kɩ ku to Liyel wɛ̃́npì wrɔ́.›* 24 Ǹtɛ gbĩ nɛ̂-á yé n wnɛ yɔ̀,† képah tyɩ́ ye Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyo-ò Samuyɛlɩ yo sah ǹ mɛ gbĩ́ dùkùlɛ, à tahlɩ Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyopu tɛ́lɔ́ tyɩ́, nónó pól-á pɔ ǹmɔ tyɩ́ náh. 25 Yé yah, Liyel-á tyi nónó pól yo ǹ tɛ̃ntõ̀ syínyopu tyɩ́, yépi yĩn ye à yo sélɛ, à tahlɩ wǎh lésõ yégbékè kwrɔ́nmɔnɔ nɛ̂ pɩ yé náh tãn tyɩ́, nɛ̂-á à yo Abrahmɩ tyɩ́ nɛ ńkɛ̃́: ‹Áwɔ pétóbé gbõ̀ yõ, kèkõyṍ névye pól kɩ ń pèpɔrɩ wɛ.›‡ Kénɛ yégbékè kwrɔ́nmɔnɔ nɛ̂-á à pɩ yé náh tãnnɛ yɔ̀, yépi tɔ vyãh mɛ ké sɔkɔ dò! 26 Yépi ǹgbò tyɩ́ ye Liyel tɛkɩ mɔ ǹ tõ̀npɩ Yesulɛ pèpɔrɩ pɩ yĩnnɛ yé tyɩ́ nɛ, à yé pól nɛ́núkù núkú yohnɩ n mɔ yé kɔ̃ yé tyítúkúnì pɩ́nɔ́ yal n mɔ.»

4

Yõ̀tãm-á Pyɛrɩ ànɛ̂ Nsyɔ̃ tuke sɔ̃́

1 Képah tɛ̃̀nɛ, Pyɛrɩ ànɛ̂ Nsyɔ̃-á sõ̀ mɛ wɛ́kɩ́nɔ́ sɔkɔ tɔ́wû tyɩ́ sɛ̃́, nósyɔ́ pɔ wil mɔ pé yõ. Sárká syínwìlkìpu yísyɔ́ ye sõ̀, ànɛ̂ Liyel ní-ńsah gbô syɩ́kɩ́pú yõ̀tɛ̃̀nɛ, à tahlɩ Sadusɛ̃ névye yísyɔ́ tyɩ́. 2 Tɛ́ kénɛ no fɔkɔ sõ̀ mɛ kah vyãh Pyɛrɩ ànɛ̂ Nsyɔ̃nɛ, pǎh sɔ̃́npɩ́lɛ névyelɛ n kwɔ nɛ, Yesu-á ku tɛ́ yilki mɔ, ànɛ̂ lékyɩ̂ tɔ-á kɩ pɔ n yilki n mɔ n pi. 3 Képah sɔkɔ, pè pè tɛ̃. Tɛ́ lékã̂h-á sõ̀ mɛ mɔ n tɛ sɛ̃́, képah ye pè pè dah mɔ wɔ̀kɔ̀npèkè sɔkɔ, pópó à pɔ syɩ dĩndal tyɩ́. 4 Ǹtɛ nónó-á Yesu tɛ̃ntõ̀ névye kwɔ́nɔ́ noh, pé náhnáh Liyel wɛ̃̀kɩ̀ tɛ̃. Kǎh pɩ sɛ̃́, Yesu yõ sɛ̃́pú nɔ nɛ́pĩ̂ kèyõ nínɔ́ kyɛgbãm (5 000) kénkɔ̃lɛ.

5 Képah sɔkɔ, ké dĩndallɛ, Nsyifunɔ yõ̀tãm, ànɛ̂ kwil yèwàhnɩ̀, ànɛ̂ Liyel tyi kõ̀nsàhnɔ́ kwɔ́pú wɛ̃ tuke Yerusalɛmɩ sɔkɔ. 6 Sárká syínwìlkìpu yõ̀tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ An sõ̀ mɛ ànɛ̂ ǹ gbô tãn póllɛ. Pépi túkù ye sõ̀ pɩ Kayifilɛ, ànɛ̂ Nsyɔ̃nɛ, ànɛ̂ Alɛkisãdrelɛ. 7 Képah tɛ̃̀nɛ, pè Pyɛrɩ ànɛ̂ Nsyɔ̃ tɛ̃ pɔ pé nɩyṍ, à pɔ pè piki yah nɛ, tɛ̃́nwɛnɔ nɛ̂ gbõ̀ yõ se, képah náh pɩ, nɛ̂ yĩn yõ se pè pɩ dɛ́nmɔnɔ mɛ̀nɛ nɩ? 8 Képah sɔkɔ, Liyel Mirki gbõ̀ yõ, Pyɛrɩ pè syah nɛ: 9 «Kwil yõ̀tãm ànɛ̂ yèwàhnɩ̀, áyáh pèpɔrɩ pɩ sèkùkù dĩ́ yɔ́ tyɩ́, képah yõ sɔkɔ náh yé n piki n yah álɛ kwɛynɛ nɛ, sɔ̃́ se á pɩ, tɛ́ à dɛ mɔ di? 10 Yépi pól ànɛ̂ Yisrayel tãn pól yɩ̃nɛ yè kè pɩ̃ nɛ, Nasarɛtɩ Yesu Krista yĩn yõ-á dĩ́ mɛ̀nɛ yĩ́nntɛ̃̀nɔ́lɛ yé yah sɔkɔ lènɔlɛ yɔ̀. Yépi ye syɩ Yesulɛ dahnɩ yõ, tɛ́ Liyel mɛ ǹ lékó yilki mɔ. 11 Ǹmɔ Yesu tyɩ́ ye yónɔ́lɛ Liyel wɛy sɔkɔ nɛ ńkɛ̃́: ‹Wɔ̀kɔ̀ mɔ́pú-á yahle dáhkɩ̀ nɛ̂ mɔ́nkõ̀nɔ́lɛ, képah ye pɔ pɩ wɔ̀kɔ̀ dáhgbɩ́lɛ.›»* 12 Képah náh, Pyɛrɩ tɔ̃ nɛ: «Yesu ó yĩn kɩ fɛ̃ névye pwah mɔ. Nɛ́ ǹmɔ ó yĩn náh, yĩn yɔ́ ńtɛ̃ náh ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ kɔ̃ kèkõyṍ, nɛ̂-á kɩ fɛ̃ névye min pwah mɔ.»

13 Tukey tùkèpu sõ̀ pɩ̃ nɛ Pyɛrɩ ànɛ̂ Nsyɔ̃ náh Nsyifunɔ kǎrn ǹgbɛ̃ pɩ, ànɛ̂ pè náh mɛ n mɔ n kõ nɛ́npɔ́ tĩ̀nnɛ. Tɛ́ pǎh n wɛkɩ nɩ̀sãh ànɛ̂ lékã́mnɛ sɛ̃́, képah mɛ pé gbã̀n du. Ǹtɛ pè mó tɔ̃ sõ̀ pɩ̃ nɛ, pépi-á lésõ Yesu kɔ́mûnɛ. 14 Tɛ́ pé yĩ́-á mó tɔ̃ sõ̀ mɛ dĩ́ mɛ̀ yõ nɛ̂-á dɛ́nmɔnɔ wɛ, tyíyóné náh tɔ̃ wɛ pé tyɩ́. 15 Kǎh pɩ sɛ̃́, pè Pyɛrɩpi kɔ̃ pè wil tukey tùkèpu tĩ̀nkì wrɔ́, tɛ́ pépi mɛ wɛ̃ wɛ pé yahlɛ 16 tɛ́ nɛ, sɔ̃́ se pé kɩ pɩ no nɔ́pilɛ nɩ? Ńkɛ̃́, kɔ̃lɩ kɔ̃lɩ tɛ̃̀ náh se mó tɔ̃ kélɛ tɛ́. Yerusalɛmɩ tãn pól-á pɩ̃ nɛ, Pyɛrɩpi-á pɩ gbǐl mɛ̀nɛ. 17 Kàh pɩ sɛ̃́, pé ye kè yahle pé tyɩ́ dírí sɔkɔ nɛ, pè káh tɔ̃ Yesu yĩnnɛ n yo ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ tyɩ́. Képah-à pɩ, yĩ mɛ̀ náh n tɔ̃ n mɔ n yuku n pi yahlɛ.

18 Képah tɛ̃̀nɛ, pè tɔ̃ pè ye, tɛ́ kè yahle pé tyɩ́ gbógbó nɛ, pé káh tɔ̃ Yesu yĩn noh n yah pé vyɛ̃y yah, ànɛ̂ pè káh tɔ̃ kwɔ́nɔ́ pɩ ǹ yĩn yõ. 19 Ǹtɛ Pyɛrɩpi pè syah nɛ: «Yépi ńtɛ̃ kè sõ n yah kɛ̀: Kè se mɛ yɩ̃́nɛ́nɔ́lɛ Liyel tyɩ́, áyâh ǹmɔ tyɩ́ yɛ, tɛ́ yépi yóré fɛ̃ syi? 20 Ápi tɛ̃̀ wɔlɛ, áyáh nɛ̂ wɛ, tɛ́ nɛ̂ noh, á náh fɛ̃ n yɛ n pi sé yã́hnɔ́lɛ.» 21 Képah tɛ̃̀nɛ, tukey tùkèpu tɔ̃ dírí gbah wɔ pé tyɩ́, tɛ́ pè fĩn mɔ. Pè náh sõ̀ mɛ vì-ǹsah wɛ pé wɛ fõh fõh tɛ̃̀nɛ, no pól-á sɔ̃́npɩ́lɛ Liyel yĩnnɛ n gbilki Pyɛrɩpi tyípɩ́kɩ̀ mɛ̀ yĩnnɛ. 22 Tɛ́ dĩ́ nɛ̂ dɛ́nmɔnɔ-á sõ̀ pɩ gbǐllɛ, à kah ye tikininínɛ.

Yesu yõ sɛ̃́pú nírílɛ

23 Pǎh fyɔ̀ Pyɛrɩ ànɛ̂ Nsyɔ̃ fĩn mɔ, sárká syínwìlkìpu yõ̀tãm ànɛ̂ yèwàhnɩ̀-á nɛ̂ yo pé tyɩ́, pè kyɩ sè pól yãh pé kɔ́mû tyɩ́. 24 Pé wɛlɔ nóhntɛnɔ náh, pé pól pé sõnɔ pɩ núkúlɛ, à Liyellɛ n ni nɛ ńkɛ̃́: «Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃, áwɔ ye mɔ yĩ̂nyõlɛ, ànɛ̂ sétáhlɛ, ànɛ̂ pnɛ yɔlɛ, à tahlɩ sé sɔkɔ yíyìn pól tyɩ́. 25 Ápi náh nɛy Davidi nɛ̂-á á tõ̀npɩlɛ, áwɔ ye à kɔ̃ à kè yo á Mirki gbõ̀ yõ nɛ ńkɛ̃́:

‹Kwâh nɛ̂ yúkúnyahlenɔ mɛ kwlo kwlo tyɩ́?

Kwâh nɛ̂ tyíkwɛ̂ sõnɔ mɛ névye sɔkɔ!

26 Kèkõyṍ yõ̀tãm wɛ̃ tyɩ́ mɔ,

tɛ́ yah tãm tɔ tuke mɔ, à pɩ núkúlɛ,

pè Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Liyellɛ n fwo ànɛ̂ ǹ nɛy yáhntɔkɔnɔlɛ.›†

27 Gbɩ yõ, kwil mɛ̀ ńtɛ̃ sɔkɔ, yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ Yerɔdɩ ànɛ̂ gbɛ̃̀nyah yah tɛ̃́-ò dĩ́ Põse Pilati ye wɛ̃ tyɩ́ mɔ, à tahlɩ Yisrayel tãn ànɛ̂ kwlo kwlo tɛ́lɔ́ tyɩ́, pè á tõ̀npɩ Yesulɛ n fwo, ǹmɔ nɛ̂-á á nɛy yáhntɔkɔnɔlɛ. 28 Yah, wáh lésõ á tɛ̃́nwɛnɔ sɔkɔ tyi nónó yah tɔkɔ sah á dyɔ dyɔ tɛ̃̀nɛ, sépi ye pè pɩ. 29 Ǹtɛ núkúnúkú, yah pè ápilɛ n kyĩ n kɔ̃ kɛ̀! Nɩ̀sãh ǹgbɛ̃nɛ á kɔ̃, à á wɛynɛ n yah n yo, ápi nónó-á á tõ̀npɩbɩlɛ. 30 Tɛ̃́nwɛnɔlɛ á kɔ̃, à yámpúlɛ n dɛ n mɔ, à mó gbǐl tyilɛ n pɩ, á tõ̀npɩ Yesu yĩn yõ.» 31 Tɛ́ fɩ̃́ nɛ̂ sɔkɔ-á sõ̀ pélɛ tùkènmɔnɔlɛ, nírí-á fyɔ̀ n tyɛ, nɛ́npɔ́ núkú yike. Képah tɛ̃̀nɛ, Liyel Mirki pé pól tɔkɔ, pè tyah Liyel wɛynɛ n yah n yo n kɔ̃ nɩ̀sãhlɛ.

Yesu yõ sɛ̃́pú nɛ́gbro mɛ dùkùlɛ wɛ̃ tyɩ́

32 Yesu yõ sɛ̃́pú pól sõ̀ mɛ n sõ dùkù núkúlɛ, tɛ́ mɛ ké tyɩ́ nɛ pé nɛ n pɩ dùkù núkúlɛ. Pé sɔkɔ yɔ́ ńtɛ̃ náh sõ̀ mɛ n yo nɛ, pé gbã̀n yîlɛ, pé gblɔ̌y núkúní tyɩ́-á sélɛ. Tɛ́ pé wɛ̃ wrɔ́, pé pól gbã̀n yî sõ̀ pɩ tɔ́wû tyɩ́lɛ. 33 Tɛ́ tɛ̃́nwɛnɔ ǹgbɛ̃ sɔkɔ ye sõ̀ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu tɛ̃ntõ̀ névye pɩ ǹ tyɩ́ yónwàhpu kègblɔlɛ, à ǹ tyɩ́lɛ n yo n kɔ̃ nɛ, wǎh ku tɛ́ yilki mɔ. Tɛ́ Liyel pèpɔrɩ ǹgbɛ̃ sõ̀ mɛ pé pól yõ. 34-35 Swɛ̃y, képah náh pɩ, gbên-à sõ̀ mɛ nónó tyɩ́, pě sélɛ n yãm, ǹ tɛ́ sé pɔ́lɛ Yesu tɛ̃ntõ̀ névyelɛ n kɔ̃. Pépi n mó sélɛ n dibi, à yɩ̃nɛ pé nɛ́núkù núkú pól fyã̀hnɔ́nɔlɛ. Képah ye, yãm pɩ́-ò náh sõ̀ mɛ pé sɔkɔ.

36 Tɛ́ légbĩ́nɛ, Nsyosɛfu yɔ́ sõ̀ mɛ, nɛ̂-á dubi Syipri gbɛ̃̀nyah. Levi yìkì nɛy ye sõ̀ ǹnɛ. Tɛ́ Yesu tɛ̃ntõ̀ névye mɛ yĩn dyɩ à kɔ̃ Barnabasɩlɛ, nɛ̂ kɔ́r-á sṍré mɔ́-òlɛ. 37 Ǹmɔ mɛ ǹ swãh yãm, tɛ́ mɛ pɔ ké pɔ́lɛ Yesu tɛ̃ntõ̀ névye gbõ̀ dahbɩ.

5

Ananiyasi ànɛ̂ ǹ kyɩ Safiralɛ

1 Ǹtɛ dĩ́ yɔ́ lésõ mɛ pè n ye Ananiyasilɛ. Ǹmɔ ànɛ̂ ǹ kyɩ Safira mɛ pé sétáh yɔ́ yãm, tɛ́ yo sah núkú yõ, 2 à ké pɔ́ túkù kãm sah. Képah náh, Ananiyasi mɛ kyɩ ké pɔ́ tɛ́ynɛ Yesu tɛ̃ntõ̀ névye kɔ̃. 3 Képah sɔkɔ, Pyɛrɩ mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ, Ananiyasi, sétã̀n yõ̀tɛ̃̀ se pɩ sɔ̃́ tɛ́ wɛ de yĩ́ĩ́ ǹ nɩ sɔkɔ sɛ̃́, fɔ́ɔ́ à pɔ mɩ̀nɩ̀ yo Liyel Mirki tyɩ́, tɛ́ sétáh yã̀mnɔ́ pɔ́ túkù kãm sah nɩ? 4 Sétáh mɛ̀ yã̀m-ǹkɛ̃̂ gbĩ́nɛ, ǹ yɛ̃́ngbɛ̃́ tyɩ́ kó sõ̀ kélɛ nɩ? Wǎh tɔ̃ pɔ kè yãm, ké pɔ́ kó pɩ ǹmɔ tyɩ́lɛ nɩ? Ǹtɛ yĩ mɛ̀ dùkù pɩ́nɔ́ sõnɔ se pɩ sɔ̃́, tɛ́ de ǹ nɩ sɔkɔ nɩ? Ńkɛ̃́, névye ó tyɩ́ náh à yo mɩ̀nɩ̀nɛ dɛ́, Liyel tɔ tyɩ́-á. 5 Ananiyasi-á fyɔ̀ kénɛ wɛlɔ noh, à núkú syɩkɩ ku. Kǎh pɩ sɛ̃́, nónó pól-á yĩ mɛ̀ noh, tíkí pè kah tɛ̃. 6 Wǎh ku sɛ̃́, kètɛ̃̀npì mɛ pɔ ǹ lékó fɔkɔ, tɛ́ à tɔkɔ kyɩ yɩ̃.

7 Képah náh, lɛ́rɩ́nɔ́ tɔ̃́nɔ́ kénkɔ̃ sɔ́kɔ́ntɛnɔ náh, ǹ kyɩ pɔ de nɛ́npɔ́, tɛ́ tir nɛ̂-á pɩ sɔkɔ, à náh sõ̀ mɛ kè pɩ̃. 8 Pyɛrɩ mɛ à syah nɛ, à yo pé syah, dan mɛ̀ se ńtyɩ̃́nɔ pè yãm pé sétáh mɛ̀nɛ nɩ? À mɛ nɛ, àwe, kénɛ dan-á. 9 Képah sɔkɔ, Pyɛrɩ mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ, pè se pɩ sɔ̃́, tɛ́ yo sah núkú yõ ǹ pɛlɛ, à pɔ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Mirki vyãh sõ̀lɛ n noh nɩ? À yah, nónó-á kyɩ yɩ̃ ǹ pɛ lékólɛ, pǎh mɛ pɔ n de yɔ̀. Tɛ́ pǎh kɩ ǹ tɔ lékó tɔkɔ n sɔkɔ n pi. 10 Pyɛrɩ-á yo sɛ̃́, nɛ́npɔ́ swɔ, pi núkú syɩkɩ ǹ yah tĩ̀nnɛ, à ku. Kètɛ̃̀npì-á de kyɩ, pè kyɩ à wɛ kúnɔ́lɛ. Pè mɛ à tɔkɔ kyɩ yɩ̃ ǹ pɛ tnɔ̂. 11 Képah sɔkɔ, tíkí Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkì pól kah tɛ̃, à tahlɩ tyi nɔ́pi nóhpú pól tyɩ́.

Yesu tɛ̃ntõ̀ névye gbǐl tyi náhnáh pɩ́nɔ́lɛ

12 Liyel sõ̀ mɛ n syɔ̃ Yesu tɛ̃ntõ̀ névye tyɩ́, à gbǐl tyi náhnáhlɛ n pɩ névye nɩyṍ. Pè sõ̀ mɛ pé sõnɔ pɩ núkúlɛ ànɛ̂ Yesu yõ sɛ̃́pú tɛ́lɔ́ póllɛ, tɛ́ wɛ̃nɛ n tuke n mɔ Liyel ní-ńsah gbô párn yɔ́ sõ̀, nɛ̂-á pè n ye Salomo párnnɛ. 13 Ǹtɛ no tɛ́lɔ́ sɔkɔ nɛy yɔ́ ńtɛ̃ náh sõ̀ mɛ ǹ nɩlɛ n syãh n kwrɔ n mɔ pé sɔkɔ. Tɛ́ no pól mó tɔ̃ mɛ pélɛ n kah n sõ. 14 Képah sɔkɔ, díbí ànɛ̂ syɔ́ náhnáh sõ̀ mɛ n sɛ̃ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu yõ, dòhnɩ̀nɔ́ kɔ̃ kè n pɩ n yuku ǹ yõ sɛ̃́pú yõ. 15 Kǎh pɩ sɛ̃́, névye tyah n wil pé yámpúlɛ, à pélɛ n sah n pɔ pàl yõ, képah náh pɩ, sɛ̃ sɛ̃ yî yõ wã̀l yey sɔkɔ, nɛ Pyɛrɩ-à pɔ n sɔkɔ, tɛ́ ǹ mírkí wɛ mɔ pé sɔkɔ nɛy nɛ̂ yõ, tɛ̃̀ wɛ dɛ. 16 Yerusalɛmɩ gbɔ̀plɔ kwlo névye náhnáh ńtɛ̃ tɔ sõ̀ mɛ pé yámpúlɛ n tɛ̃ n pɔ n pɔ, à tahlɩ névye tyɩ́, sétã̀n-á sõ̀ mɛ nónónɛ n kwlɔ. Tɛ́ pé pól sõ̀ mɛ dɛ́nmɔnɔlɛ n wɛ.

Yesu tɛ̃ntõ̀ névye fṍhnɔ́lɛ

17 Képah tɛ̃̀nɛ, sárká syínwìlkìpu yõ̀tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ ànɛ̂ ǹ náh névye póllɛ nónó-á Sadusɛ̃ névyelɛ, pè tyah dyɔ́yɔ́kɩ̀lɛ n pɩ Yesu tɛ̃ntõ̀ névyelɛ, 18 tɛ́ pè tɛ̃ kyɩ dah mɔ wɔ̀kɔ̀npèkè sɔkɔ. 19 Ǹtɛ lékã̂h-á pɔ mɔ, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ yĩ̂nyõ tõ̀npɩ yɔ́ pɔ wɔ̀kɔ̀npèkè mɛ̀ yah yɩkɩ mɔ ànɛ̂ ké sɔkɔ táh vɩ̀ yeynɛ, à Yesu tɛ̃ntõ̀ névye wilki, tɛ́ yo pé tyɩ́ nɛ: 20 «Yé kyɩ Liyel ní-ńsah gbô sɔkɔ, yè kyɩ min sã́n tyi nɔ́pi pól yo névye tyɩ́.» 21 Wɛy mɛ̀-á yo pè noh sɛ̃́, séngbɔ̃́ púpúlɛ, pè mɛ yuku kyɩ Liyel ní-ńsah gbô sɔkɔ, à kyɩ tyah kwɔ́nɔ́lɛ n pɩ.

Légbĩ́nɛ, sárká syínwìlkìpu yõ̀tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ ànɛ̂ ǹ náh névye mɛ kyɩ tukey tùkèpu tĩ̀nkì ye ànɛ̂ Yisrayel gbɛ̃̀nyah yèwàhnɩ̀ póllɛ. Tɛ́ mɛ sràsyíbí tõ nɛ, pè kyɩ Yesu tɛ̃ntõ̀ névye wilki n pɔ wɔ̀kɔ̀npèkè sɔkɔ. 22 Ǹtɛ pǎh kyɩ yĩni tɛ̃, pè náh pè wɛ wɔ̀kɔ̀npèkè sɔkɔ. Pè mɛ pé syɩ pɔ ké yah yo pé yõ̀tãm tyɩ́ nɛ ńkɛ̃́, 23 páh kyɩ wɔ̀kɔ̀npèkè yah wɛ tɛ̃́nmɔnɔlɛ pallɛ ànɛ̂ ké sɔkɔ táh vɩ̀ yey tɔlɛ, sé syɩ́kɩ́púlɛ tɛ̃̀nɔ́lɛ pé tɛ̃̀-ǹtã̀n sɔkɔ. Ǹtɛ páh se mó tɔ̃ sè yɩkɩ mɔ de, pé náh nɛy wɛ sé sɔkɔ. 24 Pǎh yo sɛ̃́, yĩ mɛ̀ nóhnɔ́ Liyel ní-ńsah gbô syɩ́kɩ́pú yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ ànɛ̂ sárká syínwìlkìpu yõ̀tãm fɔkɔ fil. Pè mɛ wɛ̃nɛ n piki n yah Yesu tɛ̃ntõ̀ névye tyɩ́-á pɩ dùkù nɛ̂nɛ. 25 Pǎh mɛ képah sɔkɔ, ǹnɩ̂ yɔ́ pɔ yo pé tyɩ́ nɛ, névye nónó-á pè dah mɔ wɔ̀kɔ̀npèkè sɔkɔ, pǎh mɛ névyelɛ n kwɔ Liyel ní-ńsah gbô sɔkɔ.

26 Képah tɛ̃̀nɛ, Liyel ní-ńsah gbô syɩ́kɩ́pú yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ ǹ no tɛ̃, à pé nyáh sõ. Pǎh kyɩ, tíkí pè tɛ̃ nɛ páh kɩ nɛ pé pè tɛ̃ gbùgbù, névye káh pɔ pé minki ko dyêhlɛ. Kǎh pɩ sɛ̃́, pè pè ye yárr, à sɔkɔ. 27 Pǎh kyɩ yĩni tɛ̃ pélɛ tukey tùkèpu tĩ̀nkì tyɩ́, sárká syínwìlkìpu yõ̀tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ mɛ pè syah nɛ, 28 pé kó lésõ kè tũ pé tyɩ́ nɛ, pè káh tɔ̃ kwɔ́nɔ́ pɩ n yah dĩ́ mɛ̀ yĩn yõ nɩ? Tɛ́ pè yah, pǎh pé kwɔ́nɔ́ tɔ̃ mɔ Yerusalɛmɩ kwil pól sɔkɔ, tɛ́ tɔ̃ mɛ ǹ kũ plɔlɛ n twah pépi yõ kɛ̀! 29 Ǹtɛ Pyɛrɩ ànɛ̂ Yesu tɛ̃ntõ̀ névye tɛ́lɔ́ mɛ yo pé tyɩ́ nɛ: «Á kɩ Liyel dyɔ yĩ́ĩ́ tɛ̃̀ yɛ sɔ̃́, tɛ́ kɩ névye tyɩ́lɛ n pɩ? 30 Yesu nɛ̂-á yé ko mɔ dahnɩ yõ, á náh tãn Liyel ye ǹ lékó yilki mɔ, 31 tɛ́ à yɔ̃ dɔkɔ sɔkɔ, à kyɩ à sah ǹ gbõ̀yõ̀ sõ̀lɛ. Tɛ́ à pɩ yõ̀tɛ̃̀nɛ, ànɛ̂ pwáhnmɔ-òlɛ nɛ ńkɛ̃́, ǹmɔ gbõ̀ yõ Yisrayel tãn fɛ̃ pé nnɔ vi mɔ, pè mó pé tyípêl yɔ̃̀nmɔnɔ wɛ. 32 Kénɛ tyi nónó-á Liyel pɩ, ápi ànɛ̂ Liyel Mirki ye sé yónwàhpu kègblɔlɛ, wǎh képah nɛ̂nɛ névye kɔ̃, nónó-á sah ǹ tyɩ́ yõ.»

33 Képah tɛ̃̀nɛ, tukey tùkèpu tĩ̀nkì-á wɛlɔ nɔ́pi noh sɛ̃́, pé fɔkɔ kah vyãh, fɔ́ɔ́ pè sõ̀ mɛ ké tyɩ́ nɛ, pé Yesu tɛ̃ntõ̀ névye ko mɔ. 34 Ǹtɛ Farisiyɛ̃ nɛy yɔ́ sõ̀ mɛ pé sɔkɔ pè n ye Kamalyɛlɩlɛ. Liyel tyi kõ̀nsàhnɔ́ kwɔ́-ò yɔ́ ye sõ̀ ǹnɛ, nɛ̂-á névye pól mɛ yõ̀yénnɛ n sah ǹ yõ. Ǹmɔ mɛ yuku yĩn tukey tùkèpu tĩ̀nkì nɩyṍ tɛ́ nɛ, pè Yesu tɛ̃ntõ̀ névye wilki mɔ kégbɔ́ kwéy átrɛ. 35 Pǎh wil, à ǹ syɩ yo pé no tyɩ́ nɛ: «Á no Yisrayel tãn, yé yé gblɔ̌y kyɔmɩ yĩ́ĩ́ yé tyípɩ́nɔ́ sɔkɔ, à yuku díbí nɔ́pi tĩ̀nnɛ dɛ́! 36 Ké náh tɔ̃̌nɩ̀ pɩ di mónɔ́lɛ kah, gbĩ́ nɛ̂-á Tedasɩ mɛ yuku ǹ gblɔ̌y pɩ nɛ, nɛ́-ǹgbɛ̃-á péwɔlɛ, tɛ́ díbí nɛ́pĩ̂ kyɛyẽ́h (400) sõnɔ vi mɔ pè kɔ̃ pè ǹ sõ̀ tɛ̃. Ǹtɛ wǎh pɔ ko mɔ, ǹ sõ̀ tɛ̃́pú pól náh karkɩ di? Nɛy se tɔ̃ wũ? 37 Ǹmɔ tyɩ́ sɔ́kɔ́ntɛnɔ náh, Kalile gbɛ̃̀nyah dĩ́ Nsyudasɩ mɛ tɔ̃ yuku kénɛ gbɛ̃̀nyah névye yãh gbĩ́nɛ, à pé náhnáh yõ yɩkɩ pè kɔ̃ pè ǹ sõ̀ tɛ̃. Ǹtɛ ǹ tɔ náh pɔ ko mɔ, tɛ́ ǹ sõ̀ tɛ̃́pú mɛ karkɩ di? 38 Képah ye núkúnúkú tɛ̃̀nɛ, mé kélɛ n yo yé tyɩ́, yé yé vyɛ̃y dɛ no nɔ́pi tyɩ́ sɔkɔ, yè mó pè fĩn mɔ pè nɛ n yuku. Pé tir yáhntɔkɔnɔ, képah náh pɩ, pé tyípɩ́nɩ́ mɛ̀-à kɩ mɛ wil névye tɛ̃̀ tyɩ́, kè kɩ tyɛ ké gblɔ̌y. 39 Ǹtɛ kàh kɩ mɛ wil Liyel tɛ̃̀ wɔ tyɩ́ tɔ́tɔ́, yépi náh fɛ̃ kè yɩkɩ n pi. Yé kyɔ̀mɩ̀nɔ́ pɩ, yè káh pɔ tyah Liyel wɔlɛ n fwo dɛ́!»

Kamalyɛlɩ-á yo sɛ̃́, pé no sah ǹ tyɩ́ yõ. 40 Pè mɛ tɔ̃ Yesu tɛ̃ntõ̀ névye ye de, à pɔ pè ko yèfõhlɛ. Tɛ́ kè yahle pé tyɩ́ nɛ, pè káh tɔ̃ Yesu tyɩ́lɛ n yãh, tɛ́ pè fĩn mɔ. 41 Ǹtɛ Yesu tɛ̃ntõ̀ névye sõ̀ mɛ nɩ̀vɩ̀nɩ̀ sɔkɔ kègbɩlɛ, pǎh n yal tukey tùkèpu tĩ̀nkì wrɔ́ gbĩ́ nɛ̂nɛ, pǎh sɔ̃́npɩ́lɛ kè kyɔmɩ wɛ nɛ, páh yɩ̃nɛ fṍhnɔ́lɛ Yesu yĩnnɛ. 42 Képah sɔkɔ, sõmɛsṍ pè n nɛ n mɛ Liyel ní-ńsah gbô ànɛ̂ kétlo sɔkɔ, ǹ névyelɛ n kwɔ, ǹ tɛ́ Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tirlɛ n yo pé tyɩ́ Yesu Krista tyɩ́ yõ.

6

Yõke tɔ̃́nsàhndibipu yáhnwìlkìnɔ́lɛ

1 Légbĩ́nɛ, wãn sõ̀ mɛ n mɔ Yesu tõ̀ sã́hpú nɛ́dán yõ. Képah sɔkɔ, Krɛkɩ wɛy wɛ́kɩ́pú tyah n wɛkɩ nɛ, sõmɛsṍ pé no Yebre wɛy wɛ́kɩ́pú-á mɛ n syɩkɩ pépi pɛ́kúsyɔ yõ yõke dibi gbĩ́nɛ. 2 Kǎh pɩ sɛ̃́, Yesu tɛ̃ntõ̀ névye nɛ́pĩ̂ gbɔ̃nimí mɛ Yesu tõ̀ sã́hpú tɔ́wû pól ye tuke, tɛ́ yo pé tyɩ́ nɛ, kè náh yɩ̃nɛ pépi Liyel wɛy yónɔ́ yal n mɔ, pé mó de tɛ̃ yõke díbínɔ́ sɔkɔ. 3 Képah-á, pé yṹnpyé, pè díbí nɛ́pĩ̂ kwǎrnimi yah n wilki pé sɔkɔ, nónó yĩ́ngbɩ́-á mɛ n yo, tɛ́ Liyel Mirki mɛ pè tɔkɔ, ànɛ̂ lékã́m mɛ pé sɔkɔ. Páh kɩ tõ̀ mɛ̀ dahbɩ pépi gbõ̀. 4 Kàh kɩ pɩ sɛ̃́, pépi-á kɩ mó yɔ̃ sɔkɔ nírí pɩ́nɔ́ ànɛ̂ Liyel wɛy yónɔ́ tõ̀lɛ. 5 Képah sɔkɔ, pǎh nɛ̂ yo, tɔ́wû pól kè fɛ̃ syi. Pè mɛ Yetyɛ̃nɩ yah wilki, ǹmɔ nɛ̂ Liyel yõ sɛ̃́nɔ́-á sõ̀ mɛ gblò, tɛ́ Liyel Mirki mɛ à tɔkɔ. À tahlɩ Filipi tyɩ́, ànɛ̂ Prokɔrɩlɛ, ànɛ̂ Nikanɔrɩlɛ, ànɛ̂ Timolɛ, ànɛ̂ Parmenasɩlɛ, ànɛ̂ Antyɔsyɩ kwil Nikolasɩlɛ, ǹmɔ nɛ̂-á lésõ vi mɔ de Nsyifunɔ Liyel nínɔ́ wɛ̃̀kɩ̀ sɔkɔ. 6 Tɛ́ mɛ pépilɛ Yesu tɛ̃ntõ̀ névye wɛ̃kɩ. Pépi mɛ pé gbã̀n sah pé yõ nírí pɩ́nɔ́ sɔkɔ, à sãm mɔ pé sɔkɔ.

7 Képah tɛ̃̀nɛ, Liyel wɛy sõ̀ mɛ n tɔ̃ n mɔ n yuku, tɛ́ wãn mɛ n mɔ n yuku náhnáh Yesu tõ̀ sã́hpú nɛ́dán yõ Yerusalɛmɩ kwil. Sárká syínwìlkìpu tɔ náhnáh sõ̀ mɛ fɛ̃ syi sɛ̃ Yesu yõ.

Yetyɛ̃nɩ tɛ̃́nɔ́lɛ

8 Yetyɛ̃nɩ sõ̀ Liyel pèpɔrɩ náhnáh wɛ ànɛ̂ ǹ tɛ̃́nwɛnɔlɛ. À sõ̀ mɛ à tɔkɔ à gbǐl tyilɛ n pɩ névye nɩyṍ. 9 Képah tɛ̃̀nɛ, Nsyifunɔ tyah yékã̂blɛ n pɩ Yetyɛ̃nɩnɛ. Pé túkùlɛ, Liyel ní-ńsah wɔ̀kɔ̀ nɛ̂-á pè n ye yɔ̃rɩ sɔkɔ wìlpu wɔ̀kɔ̀lɛ, képah névye ye. Pè n wil Sirɛnɩ kwil ànɛ̂ Alɛkisãdri kwil. Pé túkù mɛ n wil Silisi gbɛ̃̀nyah ànɛ̂ Asi gbɛ̃̀nyah sɔkɔ. 10 Tɛ́ Liyel Mirki gbõ̀ yõ, Yetyɛ̃nɩ sõ̀ mɛ n wɛkɩ lékã́mnɛ. Képah ye, no nɔ́pi náh mɛ tɛ̃ wɛ ǹ wɛlɔlɛ n kɔ̃lɩ. 11 Képah tɛ̃̀nɛ, pè kyɩ nósyɔ́ tɔkɔ pɔ́lɛ nɛ pè pɔ yo nɛ, páh à wɛ à mɛ Moyisi ànɛ̂ Liyel tyɩ́lɛ n yo n yɩkɩ. 12 Pè képah pɩ, à tɔ́wû, ànɛ̂ yèwàhnɩ̀, ànɛ̂ Liyel tyi kõ̀nsàhnɔ́ kwɔ́pú mɔ Yetyɛ̃nɩ yõ, pè kɔ̃ pè à fyãh tɛ̃ yuku ǹnɛ tukey tùkèpu tĩ̀nkì tyɩ́. 13 Tɛ́ tɔ̃ tàrfyɔ̀ mɩ̀nyobe yísyɔ́ yah, à yuku pélɛ nɛ pè kyɩ yo nɛ, dĩ́ mɛ̀ náh mɛ n yal n mɔ Liyel ní-ńsah gbô ànɛ̂ Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́ tyɩ́ yónyɩkɩnɔlɛ. 14 Páh kè noh ǹ vyãh yah à mɛ n yo ńtɛ̃nɛ nɛ, kénɛ Nasarɛtɩ Yesu mɛ̀-á kɩ pɔ Liyel ní-ńsah gbô sɔ n pi, tɛ́ Moyisi-á pé kwɔ wã̀l nónónɛ, wǎh kɩ sé tɔ vi mɔ. 15 Képah sɔkɔ, tukey tùkèpu tĩ̀nkì pól tyah Yetyɛ̃nɩnɛ n yah díkídíkí, tɛ́ ǹ yah wɛ kè mɛ yĩ̂nyõ tõ̀npɩ tyɩ́ kɔ̃lɛ.

7

Yetyɛ̃nɩ Liyel tyi yah yónɔ́lɛ

1 Képah sɔkɔ, sárká syínwìlkìpu yõ̀tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ mɛ Yetyɛ̃nɩ piki yah nɛ, no-á nɛ̂nɛ n yo ǹ tyɩ́ sɔkɔ, gbɩ se kélɛ nɩ? 2 Yetyɛ̃nɩ mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ: «Ń súbí ànɛ̂ ń yṹnpyé, yé noh ń tyɩ́. Gbĩ́ nɛ̂-á lésõ á náh nɛy Abrahmɩ náh tɔ̃̌nɩ̀ mɛ yal yuku Yarã kwil sɔkɔ, tɔ̃́rɩ́ nɛ́tɛ̃̂ Liyel ye lésõ wil ǹ yah Mesopotami gbɛ̃̀nyah, 3 tɛ́ mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ: ‹Yal á gbɛ̃̀nyah ànɛ̂ á kéte tãn wrɔ́, ǹ yuku gbɛ̃̀nyah yɔ́ sɔkɔ, nɛ̂-á mé kɩ ǹ wɛ̃kɩ n pi.›* 4 Képah sɔkɔ, Abrahmɩ yal Kalde tãn gbɛ̃̀nyah sɔkɔ, à kyɩ tɛ̃ Yarã kwil.† Képah náh, ǹ sú-á pɔ ku tɛ, Liyel mɛ à kɔ̃ à yal Yarã kwil, à pɔ tɛ̃ gbɛ̃̀nyah mɛ̀ sɔkɔ, nɛ̂ sɔkɔ-á yépilɛ núkúnúkú yɔ̀. 5 Tɛ́ Liyel náh sõ̀ sétáh yɔ́ ńtɛ̃nɛ à kɔ̃ ǹ tyɩ́lɛ ásõ̂. Gbáhsúkí kénkɔ̃ fyé tyahlɛ, à náh kélɛ à kɔ̃. Ǹtɛ à ǹ vyãhlɛ à kɔ̃ nɛ, páh kɩ pɔ gbɛ̃̀nyah mɛ̀ póllɛ à kɔ̃. Tɛ́ kǎh kɩ tɔ̃ pɩ ǹ pétóbé tɔ tyɩ́lɛ, ǹmɔ kɛ̃́ náh ńtɛ̃ sɔkɔ. Tɛ́ légbĩ́nɛ, pi ńtɛ̃ náh sõ̀ mɛ Abrahmɩ tyɩ́. 6 Liyel mɛ tɔ̃ yo ǹ tyɩ́ nɛ: ‹Á pétóbé kɩ pɔ wil kɩ kyɩ n tɛ̃ n pi gbɛ̃̀nyah káhkɩ́ sɔkɔ. Nɛ́npɔ́ sɔkɔ pè kɩ n pɩ n pi yɔ̃bɩlɛ, tɛ́ kɩ fṍhnɔ́ wɛ, pópó ye kyɛyẽ́h (400). 7 Ǹtɛ gbɛ̃̀nyah káhkɩ́ nɛ̂ sɔkɔ-á pélɛ yɔ̃rɩ sɔkɔ, ńmɔ Liyel tukey kɩ n syɩkɩ n pi kénɛ gbɛ̃̀nyah tãn yõ. Tɛ́ képah náh, pè kɩ wil yɔ̃rɩ sɔkɔ nɛ́npɔ́, kɩ pé syɩ pɔ ńmɔ yĩn gbilki ásõ̂.› 8 Képah yóntɛnɔ náh, Liyel mɛ yégbékè kwrɔ mɔ Abrahmɩnɛ, képah nɛ̂-á kɩ sõ̀ n wɛ̃kɩ n pi kõ̀kè kõ̀nɔ́ sɔkɔ. Képah ye, Abrahmɩ-á pɔ Yisakɩ dubi, à mɛ à kõ ǹ dúbínɔ́ sèpĩ̀n kwǎrtɔ̃-ò sõlɛ. Yisakɩ tɔ mɛ pɔ ǹ pídĩ́ Nsyakɔbɩ kõ. Nsyakɔbɩ tɔ mɛ pɔ ǹ dĩ́npì nɛ́pĩ̂ gbɔ̃nimí kõ, pépi nónó-á ápi yìkìnì gbɔ̃ninɔ́ náh tãnnɛ.

9 Képah náh, á náh tãn pɔ tyah pé gbɛ̃̀ndĩ́ Nsyosɛfu dyɔlɛ n yɔ. Tɛ́ à tɛ̃ yãm yɔ̃̀lɛ, pè kɔ̃ pè sɔkɔ ǹnɛ Yesyipti gbɛ̃̀nyah. Ǹtɛ Liyel sõ̀ mɛ Nsyosɛfulɛ. 10 À ǹ yõ wilki yènvyã̀hnpèl nɔ́pi sɔkɔ, tɛ́ lékã́mnɛ à kɔ̃ yĩ́ĩ́, tɛ́ Yesyipti yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ Farawɔ̃ yĩ́ kɔ̃ kè yuku ǹnɛ. Képah sɔkɔ, à mɛ à pɩ ǹ gbɛ̃̀nyah ànɛ̂ ǹ tɔ̃́rɩ́ kéte pól yah tɛ̃́-òlɛ. 11 Tɛ́ kwɛ́npékè yɔ́ pɔ de Yesyipti gbɛ̃̀nyah ànɛ̂ Kanah gbɛ̃̀nyah pól sɔkɔ, à pɩ yèvyãhrɩ ǹgbɛ̃nɛ pé tyɩ́. Ké pékénkàhnmɔnɔ tɛ̃̀ tyɩ́, á náh tãn náh tɔ̃ sõ̀ mɛ kwâh yɔ́ ńtɛ̃nɛ n wɛ n yõ.‡ 12 Tɛ́ Nsyakɔbɩ-á pɔ kè wɛ noh nɛ, yõke-á mɛ Yesyipti sɔkɔ, ké gbennɛ, à á náh tãn tɛkɩ mɔ nɛ́npɔ́, pè kyɩ yõke yah pɔ, pépi nónó-á ǹ wɛ̃́npìlɛ.§ 13 Pǎh tɔ̃ pɔ pé syɩ yuku kɛ ní-òlɛ, Nsyosɛfu mɛ ǹ gblɔ̌y tyɩ́ yo wah ǹ nɛ́nkyɩ́bɩ́ tyɩ́. Kǎh pɩ sɛ̃́, Farawɔ̃ mɛ Nsyosɛfu duku wìl-ǹsah pɩ̃. 14 Képah sɔkɔ, Nsyosɛfu tɛ̃ntõ̀ mɔ nɛ, pè kyɩ pé sú Nsyakɔbɩ ànɛ̂ ǹ no pól tɛ̃ n pɔ. Pè sõ̀ mɛ nɛ́pĩ̂ tikitɔ̃nɩ́ pɔ́ gbãm pɔ́ kwlɔ́lɛ. 15 Sɛ̃́ ye Nsyakɔbɩ mɛ yuku pɔ tɛ̃ Yesyipti gbɛ̃̀nyah sɔkɔ. À syi pɔ ku nɛ́npɔ́ ànɛ̂ á náh tãn tɔ póllɛ. 16 Pé lékyɩ̂ mɛ twah kyɩ yɩ̃ Sisyɛmɩ kwil diki yɔ́ sɔkɔ, nɛ̂-á lésõ Abrahmɩ dwe Yemɔrɩ wɛ̃́npì tyɩ́.

17 Liyel-á lésõ ǹ vyãhlɛ Abrahmɩ kɔ̃ nɛ̂ yĩnnɛ, ké pɩ gbĩ́-á pɔ n nɔ, ápi no kwel náhnáh Yesyipti sɔkɔ. 18 Tɛ́ yõ̀tɛ̃̀ késã́n yɔ́-á pɔ dɔkɔ Yesyipti yõ, ǹmɔ náh sõ̀ Nsyosɛfulɛ n pnɛ. 19 À mɛ vi syɩkɩ á no yõ. Ǹ nɛ́pékè kàhnmɔnɔ tɛ̃̀ tyɩ́, à á náh tãn kyɩ̃ mɔ, pè kɔ̃ pè pé wɛ̃́npì yrɔ̃́ milki sah kégbɔ́ pé ku yĩnnɛ. 20 Légbĩ́ mɛ̀ ó sɔkɔ ye Moyisi dubi. À kah plɛ yĩ́ĩ́, ànɛ̂ ǹ tyɩ́ nɔ Liyel tyɩ́. Pè à pu ńwɔ̃́lɔ́ tɔ̃́nɔ́ ǹ sú gbô. 21 Képah náh, pè à tɔkɔ kyɩ milki.* Farawɔ̃ písê mɛ à wɛ tɔkɔ. À pɔ à pu ǹ yɛ̃́ngbɛ̃́ pídĩ́ sɔ̃́. 22 Kǎh pɩ sɛ̃́, lékã́m tyi nónó pól-á sõ̀ mɛ Yesyipti sɔkɔ, Moyisi kwɔ́nɔ́ wɛ sé pól yõ. Képah ye, à pɩ wɛ̀ntǎhnɩ̀ wɛ́kɩ́-òlɛ ànɛ̂ tyítǎhnɩ̀ pɩ́-òlɛ.

23 Tɛ́ wǎh pɔ nɔ ye tikininínɛ gbĩ́ nɛ̂nɛ, à kè sõ wɛ nɛ, páh kɩ kyɩ yah pé yṹnpyé Yisrayel tãn tyɩ́. 24 Wǎh kyɩ, à kyɩ yɩ̃nɛ ǹ tyɩ́ névi yɔ́lɛ, Yesyipti nɛy yɔ́ mɛ n fõh. Moyisi tyɩ́ névi fṍhnɔ́ yrɔ tɛ̃̀ tyɩ́, à ǹ vyãh syi, à Yesyipti nɛy mɛ̀ ko mɔ. 25 Moyisi sõ̀ mɛ n sõ nɛ, pé no Yisrayel tãn-á kɩ n pɩ̃ n pi nɛ, Liyel-á kɩ péwɔ tɔkɔ, kɩ pè wilki n pi pé yɔ̃rɩ sɔkɔ. Ǹtɛ pè náh tɛ̃ wɛ kè pɩ̃ ǹ tyɩ́. 26 Ké dĩndallɛ, à tɔ̃ kyɩ Yisrayel tãn nɛ́pĩ̂ nímí yísyɔ́ wɛ, pè mɛ n fwo. À nɛ pé pè syi mɔ, tɛ́ yo pé tyɩ́ nɛ, pé no, pépi ó-á pé yahlɛ. Tɛ́ kwâh nɛ̂ se pè wɛ̃nɛ n fõh nɩ? 27 Ǹtɛ nɛ̂-á sõ̀ n fõh ǹ ní-òlɛ, ǹmɔ Moyisi syah nɛ ńkɛ̃́, nɛ̂ se sah ǹnɛ pépi yõ̀tɛ̃̀nɛ ànɛ̂ pé tùkè-òlɛ nɩ? 28 Péwɔ kònmɔ-ńsah káh kɩ nɛ̂, á n yah n kɔ̃, wǎh ńnɩ́nɩ́nɛ Yesyipti nɛy mɛ̀ ko mɔ sɔ̃́ dɛ́? 29 Wǎh fyɔ̀ képah yo, Moyisi to, tɛ́ kyɩ tɛ̃ Madyã gbɛ̃̀nyah sɔkɔ, à syi pɔ dĩ́npì nɛ́pĩ̂ nímí wɛ nɛ́npɔ́.†

30 À tɛ̃ nɛ́npɔ́, pópó à ye tikininí pɩ. Képah náh, sõ yɔ́lɛ, à sõ̀ mɛ gbɛ̃́nnɩ sɔkɔ, Syinayi yɔ̃lɩ gbɔ̀pɔ, tɛ́ yĩ̂nyõ tõ̀npɩ yɔ́ wil ǹ yah nyàh lépɔ̃́ sɔkɔ, nɛ̂-á sõ̀ mɛ n kõ dukuni yɔ́ sɔkɔ. 31 Yĩ mɛ̀ wɛ́nɔ́ pɩ gbɛ̃̀ndùnìnɛ Moyisi tyɩ́. Tɛ́ wǎh mɛ n nɔ n de nɛ, pé kè wɛ yah yĩ́ĩ́, à Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ yónmɔnɔ noh nɛ ńkɛ̃́: 32 ‹Á náh tãn Liyel ye ńmɔlɛ, Abrahmɩ, ànɛ̂ Yisakɩ, ànɛ̂ Nsyakɔbɩpi Liyellɛ.› Képah tɛ̃̀nɛ, tíkí Moyisi tɛ̃, fɔ́ɔ́ ǹ wil n syah. À náh tɔ̃ ǹ nɩ syãh ǹ yah yɔ̃ yah. 33 Képah sɔkɔ, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ: ‹Tyah nɛ̂ sɔkɔ-á álɛ yɔ̀, nɛ́npɔ́ mɛ ńmɔ tyɩ́ yõ. Képah ye, á lékyêh dɛ. 34 Mé ń no kwlɔ dùkù wɛ yĩ́nɛ Yesyipti gbɛ̃̀nyah sɔkɔ, tɛ́ pé gbĩ̀nɔ́ yĩ́npɔ̃́ noh. Mé pɔ pé wìlkì-ǹsah pé yɔ̃rɩ sɔkɔ. Képah ye, sɔkɔ! Mé álɛ n tɛkɩ mɔ ké tyɩ́ sɔkɔ núkúnúkú Yesyipti sɔkɔ.›‡

35 Tɛ́ kénɛ Moyisi nɛ̂-á lésõ Yisrayel tãn yahle, tɛ́ à syah nɛ ńkɛ̃́, nɛ̂ se sah ǹnɛ pépi yõ̀tɛ̃̀nɛ ànɛ̂ pépi tùkè-òlɛ nɩ? Ǹmɔ ó ye tɔ̃ Liyel tɛkɩ mɔ yõ̀tɛ̃̀nɛ ànɛ̂ pwáhnmɔ-òlɛ yĩ̂nyõ tõ̀npɩ gbõ̀ yõ, nɛ̂-á lésõ wil ǹ yah dukuni sɔkɔ. 36 Moyisi ye wilki Yisrayel tãnnɛ Yesyipti gbɛ̃̀nyah sɔkɔ, tɛ́ pnɛ yɔ́nsyã̂h kah pélɛ, tɛ́ tɛ̃ pélɛ gbɛ̃́nnɩ sɔkɔ pópó ye tikininí. Liyel gbõ̀ yõ ye à pɩ sépi póllɛ gbǐl sɔkɔ. 37 Tɛ́ ǹmɔ ye tɔ̃ yo Yisrayel tãn tyɩ́ nɛ: ‹Liyel kɩ yé sɔkɔ nɛy yɔ́ tɛkɩ n mɔ n pi. À kɩ pɔ pɩ Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyo-òlɛ ńmɔ tyɩ́ kɔ̃lɛ.›§ 38 Gbĩ́ nɛ̂-á sõ̀ Yisrayel tãn mɛ tùkènmɔnɔlɛ gbɛ̃́nnɩ sɔkɔ, ǹmɔ ye tɔ̃ sõ̀ wɛ syi yĩ̂nyõ tõ̀npɩ tɛ̃ntõ̀lɛ Syinayi yɔ̃lɩ yõ, à pɔ yo á náh tãn tyɩ́. Sɛ̃́ ye à wɛ syi min wɛlɔlɛ Liyel tyɩ́, à yo á tyɩ́.* 39 Ǹtɛ á náh tãn náh fɛ̃ syi sah ǹ tyɩ́ yõ. Pè à yahle, tɛ́ sõ̀ mɛ n sõ nɛ, pé pé syɩ yuku Yesyipti sɔkɔ, 40 tɛ́ mɛ yo Arõ† tyɩ́ nɛ: ‹Moyisi nɛ̂-á tɛ̃ wil ápilɛ Yesyipti sɔkɔ, á náh tɔ̃ mɛ pɩ̃, kénɛ Moyisi tyɩ́-á mɛ pɩ sɔ̃́ dɛ́! Képah ye, yî yísyɔ́ pɩ á kɔ̃ líyelnɔ́lɛ, sè á yahlɛ n tɛ̃.›‡ 41 Kénɛ sèpĩ̀n sɔkɔ, pè mɛ tõ̀ yɔ́ mɔ náhpír kètɔ̀lɛ, tɛ́ sárká wilki ké yõ, à nɩ̀vɩ̀nɩ̀ syáh syah, à pé gbɛ̃̀npɩnɩ gbilki.§ 42 Képah tɛ̃̀ sɔkɔ, Liyel ǹ náh vi pè kɔ̃, tɛ́ pè fĩn mɔ sah ńwɔ̃́ kèpye gbílkínɔ́ sɔkɔ, sɔ̃́-á Liyel ǹ tɛ̃ntõ̀ syínyopu kɔ̃ pè kè wãrkɩ sah pé sɛ́bɛ́y sɔkɔ nɛ ńkɛ̃́:

‹Yisrayel tãn, yáh yípɛ̂y nónó ko sárkálɛ

pópó ye tikininí gbɛ̃́nnɩ sɔkɔ,

yé se mɛ n sõ nɛ, ńmɔ tyɩ́-á yé ko sélɛ?

43 Ɔ̃́ɔ̃ dɛ́! Yé tõ̀ nɛ̂ yĩn-á Molɔkɩlɛ, képah yèpir ye yé twah,

à tahlɩ yé ńwɔ̃́ kèpil tõ̀ tyɩ́ tyɩ́, nɛ̂-á yé n ye Wrefannɛ.*

Kénɛ tã̀n ye yé pɩ sah yé gblɔ̌y tyɩ́, tɛ́ sélɛ n gbilki.

Képah ye, mé kɩ yé tɛ̃ sɔkɔ, fɔ́ɔ́ Babilɔnɩ kwil náhlɛ.›»†

44 Képah yóntɛnɔ náh, Yetyɛ̃nɩ tɔ̃ yɔ̃ sɔkɔ yo pé tyɩ́ nɛ: «Á náh tãn-á sõ̀ mɛ gbɛ̃́nnɩ sɔkɔ gbĩ́ nɛ̂nɛ, yèpir yɔ́ sõ̀ mɛ pé tyɩ́, nɛ̂-á n wɛ̃kɩ nɛ, Liyel-á mɛ pélɛ. Liyel sõ̀ kè yah kɔ̃ Moyisi tyɩ́ nɛ, à yèpir mɛ̀ pɩ sɔ̃́-á pé à wɛ̃kɩ ké pɩ́nɔ́lɛ gbrámgbrám. 45 Képah náh, á náh tãn pɔ yèpir mɛ̀nɛ pé wɛ̃́npì kɔ̃. Nsyosye ye sõ̀ pɩ pé yah tɛ̃́-òlɛ, pè yuku kénɛ yèpirlɛ à kyɩ nɛ́káhbɩ́ gbɛ̃̀nyahnɔ́ syi, Liyel-á nónó yĩni yal. Képah sɔkɔ, yèpir mɛ̀ mɛ tɛ̃ nɛ́npɔ́, pópó à pɔ syɩ yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ Davidi gbĩ tyɩ́. 46 Tɛ́ Davidi tyɩ́ sõ̀ kah nɔ Liyel tyɩ́. Képah sɔkɔ, ǹ tɔ mó Liyel ni nɛ, à yɛ pé wɔ̀kɔ̀ yɔ́ mɔ à kɔ̃, ǹmɔ nɛ̂-á Nsyakɔbɩ Liyellɛ. 47 Tɛ́ ǹ pídĩ́ Salomo ye pɔ pɩ kénɛ wɔ̀kɔ̀ mɔ́-òlɛ Liyel tyɩ́. 48 Ǹtɛ Yõ̀tah Liyel náh mó tɔ̃ n tɛ̃ névi gbõ̀ wɔ̀kɔ̀nmɔnɩ sɔkɔ, sɔ̃́-á Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyo-ò yo kélɛ nɛ,

49 Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃-á nɛ ńkɛ̃́: ‹Yĩ̂nyõ ye pɩ ń tɔ̃́rɩ́ kǒlɛ,

sétáh mɛ pɩ kòpírlɛ, ń gbáhkɩ̀ súnsàh-ǹsahlɛ.

Tɛ́ wɔ̀kɔ̀ nɛ̂ dùkù mɛ yé kɩ fɛ̃ mɔ ńmɔ kɔ̃ wɛ́?

Ńmɔ se kɩ fɛ̃ tɛ̃ yépi wɔ̀kɔ̀nmɔnɩ sɔkɔ?

50 Ńmɔ gbɛ̃̀npɩnɔ náh yíyìn póllɛ di?›»‡

51 Képah náh, Yetyɛ̃nɩ tɔ̃ yo tukey tùkèpu tyɩ́ nɛ: «Nikisekɔ́kɔ́ névye nɔ́pi, yé yé nnɔ ànɛ̂ yé ní tah tũ, à yahle Liyel wɛy nóhnɔ́lɛ, tɛ́ mɛ Liyel Mirki yahle pɔ kwɛy nɔ. Yé mɛ yé náh tãn tyɩ́ kɔ̃lɛ. 52 Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyo-ò yɔ́ ńtɛ̃ se mɛ, nɛ̂-á yé náh tãn náh à fõh yah? Nɛ́gbɩ́ nɛ̂-á Liyel tyɩ́, nónó-á ǹ pɔ́nɔ́ tyɩ́ yo sah kèkõyṍ, pè náh pépi tɔ ko mɔ di? Ǹtɛ núkúnúkú, kénɛ nɛ́gbɩ́ náh yépi vi ǹ náh, tɛ́ à ko mɔ di? 53 Yĩ̂nyõ tõ̀npɩbɩ ye Liyel tõ, pè pɔ Liyel tyi kõ̀nsàhnɔ́ yo yé tyɩ́. Tɛ́ yé yahle kɔ́lɔ́lɛ sé wã̀l yõ.»

Yetyɛ̃nɩ kònmɔnɔlɛ, ànɛ̂ kǎh yɩ̃nɛ Sole tyɩ́ sɔ̃́

54 Yetyɛ̃nɩ-á wɛlɔ nɔ́pi yo sɛ̃́, kè tukey tùkèpu kah yɔ kah mɔ, fɔ́ɔ́ pè pé ynínɛ n tah yrɔ tɛ̃̀ tyɩ́. 55 Ǹtɛ Liyel Mirki tɛ̃̀-á mɛ Yetyɛ̃nɩ tɔkɔ sɛ̃́, à tyah yĩ̂nyõlɛ n yah díkídíkí, tɛ́ Liyel tɔ̃́rɩ́ wɛ ànɛ̂ Yesulɛ yúkúnyĩnntɛ̃̀nɔ́lɛ Liyel gbõ̀yõ̀ sõ̀lɛ. 56 Képah tɛ̃̀ sɔkɔ, à nɛ: «Yé yah, mé mɛ yĩ̂nyõlɛ n yah yɩ́kɩ́nmɔnɔlɛ, tɛ́ Névi Pídĩ́ mɛ yúkúnyĩnnɔlɛ Liyel gbõ̀yõ̀ sõ̀lɛ.» 57 Névye-á képah noh sɛ̃́, pè gbo mɔ wòhòh, tɛ́ pé ní sni tũ, tɛ́ to tuke pé póllɛ ǹ yõ. 58 Tɛ́ à yɔrɩ wil kwil náhlɛ. Képah sɔkɔ, nónó-á sõ̀ pè ye pɔ pɩ tàrfyɔ̀lɛ, pépi mɛ pé fwɔ̀mɔ̀-ǹgbnɔ dɛ sah kètɛ̃̀npìkì yɔ́ tyɩ́, nɛ̂-á pè n ye Solelɛ. Tɛ́ pè tyah Yetyɛ̃nɩnɛ n minki dyêhlɛ, ǹ ku ku tɛ̃̀ yõ. 59 Ǹtɛ pǎh mɛ Yetyɛ̃nɩ mínkínɔ́ sɔkɔ dyêhlɛ sɛ̃́, à sõ̀ mɛ nírílɛ n pɩ nɛ ńkɛ̃́: «Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu, ń min yohnɩ n syi.» 60 Tɛ́ mɛ ǹ gbètukunɔ di, à yo yĩ́npɔ̃́ ǹgbɛ̃nɛ nɛ: «Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃, káh pé tyípékè mɛ̀ mɔ n kõ.» Képah yóntɛnɔ ǹsɔ̃̀, à ku.

8

1 Tɛ́ pǎh à ko mɔ sɛ̃́, képah nɔ Sole tyɩ́.

Sole-á Yesu yõ sɛ̃́pú fõh dùkù nɛ̂nɛ

Képah sɔkɔ, Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkì kàhnfõhnɔ núkú tyah Yerusalɛmɩ sɔkɔ lésõlɛ. Kǎh pɩ sɛ̃́, à wil Yesu tɛ̃ntõ̀ névye tyɩ́ sɔkɔ, Yesu yõ sɛ̃́pú tɛ́lɔ́ pól to karkɩ de kwlo sɔkɔ, nónó-á mɛ Nsyude gbɛ̃̀nyah ànɛ̂ Samari gbɛ̃̀nyah sɔkɔ. 2 Ǹtɛ névye nónó-á sõ̀ mɛ Liyel wɛ̃̀kɩ̀ tɛ̃́nɔ́ plɛ, pé yísyɔ́ mɛ Yetyɛ̃nɩ lékó tɔkɔ yɩ̃, tɛ́ ǹ kũ pɔ̀ kah gbo. 3 Ǹtɛ Sole tɛ̃̀ wɔ sõ̀ mɛ n yah n kɔ̃ Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkì duku tó-ńsahlɛ pnɛ́pnɛ́. À sõ̀ mɛ n de n kɔ̃ gbên sɔkɔ, à Yesu yõ sɛ̃́pú díbí ànɛ̂ syɔ́lɛ n tɛ̃ n yɔrɩ n wilki n dah n mɔ n pɔ wɔ̀kɔ̀npèkè sɔkɔ.

Filipi Liyel wɛy yónɔ́lɛ Samari gbɛ̃̀nyah sɔkɔ

4 Képah sɔkɔ, Yesu yõ sɛ̃́pú nónó-á sõ̀ karkɩ kɔ̃, pépi mó mɛ Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tirlɛ n yo n kɔ̃ tã̀ntã̀n pól sɔkɔ. 5 Tɛ́ pé sɔkɔ nɛy nɛ̂-á pè n ye Filipilɛ, ǹmɔ mɛ kyɩ kwil yɔ́, Samari gbɛ̃̀nyah sɔkɔ, à kyɩ tyah Krista tyɩ́lɛ n yo nɛ́npɔ́. 6-7 Képah tɛ̃̀nɛ, sétã̀n kwĩnki nónó-á sõ̀ mɛ déntɛ̃̀nɔ́lɛ névye sɔkɔ mɛ pélɛ n kwlɔ, sè sõ̀ mɛ n kah n de n syi, tɛ́ n wil pé sɔkɔ, tɛ́ wil kúnɔ́ névye ànɛ̂ gbáhkɩ̀ núkú névye náhnáh tɔ sõ̀ mɛ dɛ́nmɔnɔlɛ n wɛ. Képah sɔkɔ, tɔ́wû-á Filipi gbǐl pɩ́nɔ́ tyɩ́ yónɔ́ noh, tɛ́ kyɩ sè wɛ sɛ̃́, pé pól pé sõnɔ pɩ núkúlɛ, à ǹ wɛlɔlɛ n tɔ̃ n sah n nohnɩ. 8 Kǎh pɩ sɛ̃́, nɩ̀vɩ̀nɩ̀ ǹgbɛ̃ wɛ kénɛ kwil.

9 Tɛ́ légbĩ́nɛ, dĩ́ yɔ́ lésõ mɛ pè n ye Simolɛ. À sõ̀ mɛ tɛ̃̀nɔ́lɛ kénɛ kwil mɛ̀ ó sɔkɔ di mónɔ́lɛ. Ǹmɔ sõ̀ mɛ snɛ̀y tyilɛ n pɩ, nónó-á mɛ Samari gbɛ̃̀nyah tãn gbã̀n du kègbɩlɛ, tɛ́ mɛ ǹ gblɔ̌y pɩ nɛ́-ǹgbɛ̃nɛ. 10 No pól sõ̀ mɛ mɔ ǹnɛ, à tɔkɔ wɛ̃́npì tyɩ́, à kyɩ sah yèwàhnɩ̀ tyɩ́. Tɛ́ mɛ yo tũ nɛ ńkɛ̃́, Liyel tɛ̃́nwɛnɔ nɛ̂-á pè n ye Ǹgbɛ̃nɛ, képah-á dĩ́ mɛ̀nɛ. 11 Tɛ́ dĩ́ mɛ̀ sõ̀ mɛ gbɛ̃̀ndùnìnɛ n pɩ pé tyɩ́ ǹ snɛ̀y sɔkɔ di mónɔ́lɛ, képah ye pè kɔ̃ pè mɔ ǹnɛ. 12 Ǹtɛ Filipi-á pɔ Liyel tɔ̃́rɩ́ Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir ànɛ̂ Yesu Krista tyɩ́ yo pé tyɩ́ sɛ̃́, pè sɛ̃ ké yõ. Tɛ́ díbí ànɛ̂ syɔ́ mɛ à kɔ̃ à pè wel wilki ni sɔkɔ. 13 Képah sɔkɔ, Simo ńtɛ̃ tɔ sɛ̃ Yesu yõ, tɛ́ Filipi kɔ̃ à à wel wilki ni sɔkɔ. À náh tɔ̃ sõ̀ mɛ ké tyɩ́ nɛ pé yal Filipi tnɔ̂. Tɛ́ gbǐl tyi ǹgbnɔ nónó-á sõ̀ mɛ n pɩ à n yah, sè sõ̀ mɛ pɩ gbɛ̃̀ndùnìnɛ ǹ tyɩ́.

14 Képah tɛ̃̀nɛ, Yesu tɛ̃ntõ̀ névye-á tɛ̃ Yerusalɛmɩ kwil, tɛ́ noh nɛ Samari gbɛ̃̀nyah tãn-á Liyel wɛy fɛ̃ syi sɛ̃́, pè Pyɛrɩ ànɛ̂ Nsyɔ̃ tɛkɩ mɔ pè kɔ̃. 15-16 Pǎh kyɩ de Samari sɔkɔ, tɛ́ Yesu yõ sɛ̃́pú nónó wɛ nɛ́npɔ́, Liyel Mirki náh tɔ̃̌nɩ̀ sõ̀ mɛ tiki pé sɔkɔ yɔ́ ńtɛ̃ yõ. Pè sõ̀ mɛ wèlnwìlkìnɔ́ wɛ ni sɔkɔ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu wɔ yĩn yõ. Kǎh pɩ sɛ̃́, Pyɛrɩ ànɛ̂ Nsyɔ̃ mɛ tyah nírílɛ n pɩ pé tyɩ́, nɛ pè Liyel Mirki wɛ. 17 Pè sõ̀ mɛ pé gbã̀n sah no nɔ́pi yõ à nírílɛ n pɩ pé tyɩ́. Képah sɔkɔ, pè mɛ Liyel Mirki wɛ.

18 Képah tɛ̃̀nɛ, Simo-á kè wɛ Yesu tɛ̃ntõ̀ névye pé gbã̀nnɛ n sah pé yõ, pè kɔ̃ pè Liyel Mirkilɛ n wɛ sɛ̃́, à pɔ pɔ́lɛ Pyɛrɩpi tyɩ́, 19 tɛ́ nɛ, pè péwɔ tɔ kɔ̃ kénɛ tǎhkɩ̀lɛ. Képah sɔkɔ, pâh fyɔ̀ pé gbã̀n sah nɛ̂ yõ, tɛ̃̀ Liyel Mirki wɛ. 20 Wǎh yo sɛ̃́, Pyɛrɩ mɛ à syah nɛ, ǹ tyɩ́ yɩkɩ n to ànɛ̂ ǹ pɔ́ tɔlɛ, wǎh sɔ̃́npɩ́lɛ n sõ nɛ, páh kɩ fɛ̃ Liyel yɩ̃́nkɔ̃nɔ kwâh dwe pɔ́lɛ. 21 Ǹ nɩ-á mɛ kétúkùyɔ̂ Liyel yah. Képah-á, wɛ wɛ tɛ̃̀ náh mɛ ǹ tyɩ́ yĩ mɛ̀ sɔkɔ. À náh yɩ̃nɛ kélɛ póllɛ. 22-23 Páh kè wɛ nɛ, dyɔ́yɔ́kɩ̀ képékè-á yuku sah ǹ nɩlɛ, ànɛ̂ wǎh mɛ tyípékè yɔ̃rɩ sɔkɔ. Képah-á, à ǹ nɩ vi mɔ, à mó Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Liyel ni à kɔ̃ à ǹ fɔ́kɔ́sõnɔ pèkè mɛ̀ yɔ̃ mɔ à kɔ̃, kàh kɩ fɛ̃ n pɩ n pi. 24 Képah sɔkɔ, Simo mɛ yo Pyɛrɩ ànɛ̂ Nsyɔ̃ tyɩ́ nɛ, pépi Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Liyel ni pé tyɩ́ pé gblɔ̌y. Kàh kɩ pɩ sɛ̃́, tyi nónó-á pè yo pé tyɩ́, sé sɔkɔ yɔ́ ńtɛ̃ náh pé nɔ n pi.

25 Képah náh, Pyɛrɩ ànɛ̂ Nsyɔ̃-á tyi nónó pɩ̃ Yesu tyɩ́ sɔkɔ, pǎh sè yãh tɛ névye tyɩ́, tɛ́ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ wɛy yo tɛ pé tyɩ́ gbĩ́ nɛ̂nɛ, pè pé syɩ n yuku Yerusalɛmɩ kwil, tɛ́ mɛ Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tirlɛ n yo n yuku kwílpî náhnáh sɔkɔ wɛ̃̀kɩ̀ yah, nónó-á mɛ Samari gbɛ̃̀nyah.

Filipi Liyel wɛy yah yónɔ́lɛ Yetyopi gbɛ̃̀nyah nɛ́-ǹgbɛ̃ yɔ́ tyɩ́

26 Sõ yɔ́lɛ, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ yĩ̂nyõ tõ̀npɩ yɔ́ pɔ yo Filipi tyɩ́ nɛ ńkɛ̃́, à ǹ gblɔ̌y vi, à mó ǹ yah mɔ gbĩ̀ngboke gbõ̀yõ̀ sõ̀lɛ, à wɛ̃̀kɩ̀ tɛ̃, nɛ̂-á wil Yerusalɛmɩ, à n tiki n yuku Kasa kwil. Kénɛ wɛ̃̀kɩ̀ mɛ̀ yõ kɔ́pú náh mɛ fwɔ́ɔ. 27 Képah sɔkɔ, Filipi núkú yuku kénɛ wɛ̃̀kɩ̀ tɛ̃. Wǎh n yuku, dǒ, à Yetyopi gbɛ̃̀nyah nɛ́-ǹgbɛ̃ yɔ́ wɛ.* Ǹmɔ ye sõ̀ Yetyopi yõ̀tɛ̃̀ pi Kãndasɩ tɔkɔ sah ǹ tahrɩ yõ̀tɛ̃̀nɛ. À sõ̀ kyɩ Liyel ni Yerusalɛmɩ sɔkɔ. 28 Tɛ́ wǎh ǹ syɩ n yuku ǹ tĩ̀nnɛ, à sõ̀ mɛ kɔ̃́ntɛ̃̀nɔ́lɛ ǹ wòtoro sɔkɔ, mɛ Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyo-ò Yesayi sɛ́bɛ́ynɛ n kar. 29 Képah sɔkɔ, Liyel Mirki mɛ yo Filipi tyɩ́ nɛ, à kɔ n tel wòtoro mɛ̀ tyɩ́. 30 Filipi mɛ to tel ké tyɩ́, tɛ́ dĩ́ kàrnɔ́ noh. À sõ̀ mɛ fɩ̃́ yɔ́lɛ n kar Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyo-ò Yesayi sɛ́bɛ́y sɔkɔ. Filipi mɛ à piki yah nɛ, fɩ̃́ nɛ̂-á à n kar yɔ̀, à se mɛ ké kɔ́rlɛ n pnɛ nɩ? 31 Dĩ́ mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ, sɔ̃́ se pé kɩ pɩ̃ ké kɔ́rlɛ, nɛ́ nɛy náh ké yah yo pé syah nɩ? Tɛ́ mɛ kè yah kɔ̃ Filipi tyɩ́ nɛ, à pɔ n dɔkɔ n kɔ̃ n tɛ̃ pé tnɔ̂ wòtoro sɔkɔ. 32 Tɛ́ fɩ̃́ nɛ̂-á sõ̀ dĩ́ mɛ n kar, kè mɛ yónɔ́lɛ nɛ́npɔ́ sɔkɔ nɛ ńkɛ̃́:

«À sõ̀ pɩ képɔ́ sɔ̃́, nɛ̂-á pè tɛ̃ n yuku kò-ǹsah;

képah náh pɩ, nɛ̂ yɛ̀-á pè n kõ,

tɛ́ à náh ǹ vyãh fyɔ.

33 Pè à yilɔ, tɛ́ lékàhlɛ à kɔ̃,

tɛ́ à ko mɔ, ǹ duku to kèkõyṍ.

Nɛ̂ kɩ tɔ̃ n yãh ǹ no tyɩ́lɛ?»†

34 Dĩ́-á kar tɛ, à mɛ yo Filipi tyɩ́ nɛ, à kékwɛ, à yo pé syah, nɛ̂ tyɩ́ se Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyo-ò Yesayi n yo sɛ̃́ yɔ̀ nɩ? Ǹ gblɔ̌y tyɩ́ se à n yo, tĩ̂ ǹnɩ̂ tyɩ́ se à n yo? 35 Képah sɔkɔ, Filipi syɔ̃ kénɛ Liyel wɛy mɛ̀ tyɩ́, à Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir yo à syah Yesu tyɩ́ sɔkɔ. 36 Pǎh mɛ wɛ̃̀kɩ̀ yõ, pè kyɩ syɩ yɔ yɔ́ tyɩ́. Dĩ́ mɛ yo Filipi tyɩ́ nɛ ńkɛ̃́, yɔ-á yɔ̀, tir yɔ́ tɛ̃̀-à kɩ mɛ́-ńkɛ̃̂nɛ, páh mɛ ké tyɩ́ nɛ, à pé wel wilki ni sɔkɔ. [ 37 À mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ, wàh kɩ mɛ sɛ̃ Yesu yõ ǹ nɩ póllɛ, páh kɩ fɛ̃ à wel wilki ni sɔkɔ. Dĩ́ mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ, páh sɛ̃ ké yõ nɛ, Liyel Pídĩ́-á Yesu Kristalɛ.] 38 Tɛ́ mɛ nɛ, pè wòtoro yĩn mɔ. Kǎh yĩn, à tiki ànɛ̂ Filipilɛ à kyɩ de yɔ, tɛ́ Filipi mɛ à wel wilki ni sɔkɔ. 39 Pǎh fyɔ̀ wil yɔ sɔkɔ, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Liyel Mirki núkú Filipi tɔkɔ sɔkɔ. Yetyopi gbɛ̃̀nyah nɛ́-ǹgbɛ̃ mɛ̀ náh tɔ̃ à wɛ. Ǹtɛ à yɔ̃ sɔkɔ ǹ kɔ́lɔ́lɛ nɩ̀vɩ̀nɩ̀ sɔkɔ. 40 Tɛ́ Filipi tɛ̃̀ wɔ mó kyɩ ǹ gblɔ̌y wɛ Asɔtɩ kwil. À mɛ yɔ̃ sɔkɔ, à Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tirlɛ n yo n yuku kwlo kwlo pól sɔkɔ, wǎh n kah nónó sɔkɔ, pópó à kyɩ de Sesarɩ kwil.

9

Yesu yónmɔnɔlɛ Sole tyɩ́

1 Tɛ́ légbĩ́nɛ, Sole mó sõ̀ mɛ yɔ̃ sɔkɔ dírílɛ n pɩ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu tõ̀ sã́hpúlɛ, mɛ n yah n kɔ̃ pé kònmɔ-ńsahlɛ. Képah sɔkɔ, à kyɩ wil sárká syínwìlkìpu yõ̀tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ tyɩ́. 2 Tɛ́ yo ǹ tyɩ́ nɛ, à sɛ́bɛ́ynɔ́lɛ pé kɔ̃, pé kyɩ Damasɩ kwil Nsyifunɔ Liyel ní-ńtã̂n vɩ̀ yõ̀tãm kɔ̃. Képah sɔkɔ, páh kɩ kyɩ díbí ànɛ̂ syɔ́ nónó wɛ nɛ́npɔ́, tɛ́ pè mɛ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu wɛ̃̀kɩ̀lɛ n kɔ, pé pè tɛ̃ n pukubi n pɔ Yerusalɛmɩ kwil.

3 Wǎh sè wɛ syi, à wɛ̃̀kɩ̀ tɛ̃ n yuku Damasɩ kwil. Wǎh mɛ yúkɛy kélɛ, kyòo yɔ́ núkú wil yĩ̂nyõ à kwɛ ǹ yõ pěrr, à à mɔ gbɩ̃. 4 Képah sɔkɔ, à yɔ̃ syɩkɩ sétáh, tɛ́ yĩ́npɔ̃́ yɔ́ noh, nɛ̂-á mɛ n yo ǹ tyɩ́ nɛ: «Sole, Sole, kwâh nɛ̂ pɩ tɛ́ á ńnɛ n fõh?» 5 Sole mɛ piki yah nɛ, nɛ̂ se ǹmɔlɛ nɩ, pé Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃? Kénɛ yĩ́npɔ̃́ tɔ̃ yo ǹ tyɩ́ nɛ: «Yesu ye ńmɔlɛ, nɛ̂-á á n fõh. 6 Ǹtɛ yuku n de kwil sɔkɔ, tɛ́ wáh yɩ̃nɛ ǹ nɛ̂ pɩ, pè kɩ kè yo ǹ syah.» 7 Tɛ́ Sole-á sõ̀ mɛ wɛ̃̀kɩ̀ yõ ànɛ̂ nónónɛ, pé tɔ sõ̀ mɛ yĩ́npɔ̃́ mɛ̀nɛ n nohnɩ, tɛ́ pè náh mɛ nɛy wɛ. Kǎh pɩ sɛ̃́, pé gbã̀n du, pè yĩn tɛ̃ syɩ́syɩ́, pè náh mɛ fɛ̃ tirlɛ n yo. 8 Képah sɔkɔ, Sole-á yuku yĩn, à ǹ yɩ̃́ yɩkɩ mɔ, tɛ́ à náh tɔ̃ mɛ fɛ̃ n yah. Pè mɛ ǹ gbõ̀ sɔkɔ tɛ̃, à de ǹnɛ Damasɩ kwil. 9 À sèpĩ̀n tɔ̃́nɩ̀ pɩ nɛ́npɔ́ yɩ̃́tũri sɔkɔ, yõke yṍ-ńkɛ̃̂nɛ ànɛ̂ ni wɔ́-ńkɛ̃̂nɛ.

10 Tɛ́ légbĩ́nɛ, Yesu tõ̀ sã́h-ò yɔ́ sõ̀ mɛ nɛ́npɔ́ pè n ye Ananiyasilɛ. Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu wil ǹ yah, tɛ́ nɛ: «Ananiyasi!» Ananiyasi mɛ syi, tɛ́ nɛ páh yɔ̀, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃! 11 Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ: «Yuku ǹ wɛ̃̀kɩ̀ tɛ̃, wɛ̃̀kɩ̀ nɛ̂-á pè n ye wɛ̃̀kɩ̀ Tómmnɛ. Wáh kɩ kyɩ Nsyudasɩ gbô sɔkɔ, ǹ dĩ́ yɔ́ tyɩ́ piki n yah. Kénɛ dĩ́ n wil Tarsɩ kwil, pè ǹnɛ n ye Solelɛ. À mɛ Liyel nínɔ́ sɔkɔ núkúnúkú. 12 Tɛ́ ǹ nírí pɩ́nɔ́ sɔkɔ, à dĩ́ yɔ́ wɛ pè n ye Ananiyasilɛ.* À mɛ de pɔ ǹ gbã̀n sah ǹ yõ nɛ, à fɛ̃ nɛ n yah ńtɔ̃.»

13 Képah sɔkɔ, Ananiyasi nɛ, ṹ, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃, névye náhnáh-á dĩ́ mɛ̀ tyɩ́ yãh pé noh, ànɛ̂ wǎh mɛ Yesu yõ sɛ̃́púlɛ n fõh sɔ̃́ Yerusalɛmɩ kwil, páh ké tɔ noh. 14 Tɛ́ wǎh tɔ̃ sɛ́bɛ́y wɛ syi sárká syínwìlkìpu yõ̀tãm tyɩ́, à pɔ ásõ̂ sɔkɔ nɛ, pé pɔ ǹmɔ yéngbopu pól tɛ̃ pukubi n sɔkɔ. 15 Ǹtɛ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ mɛ tɔ̃ yo Ananiyasi tyɩ́ nɛ: «Ńmɔ ye yah tɔkɔ pɩ dĩ́ mɛ̀nɛ ń tõ̀npɩlɛ nɛ, à ń tyɩ́lɛ n yo n kɔ̃ névye tyɩ́, nónó náh pɩ Nsyifunɔlɛ, à tahlɩ pé yõ̀tãm tyɩ́, ànɛ̂ Yisrayel tãn tɔ tyɩ́. Képah ye, kyɩ ǹ tyɩ́! 16 Wǎh kɩ kwlɔ́nɔ́ nɛ̂ pɩ n pi ńmɔ yĩnnɛ, mé kɩ kélɛ à wɛ̃kɩ ń gblɔ̌y.» 17 Képah sɔkɔ, Ananiyasi yuku sɔkɔ. Wǎh kyɩ de Nsyudasɩ gbô sɔkɔ, à ǹ gbã̀n sah Sole yõ, tɛ́ yo ǹ tyɩ́ nɛ ńkɛ̃́, pé yṹnpi Sole, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu nɛ̂-á wil ǹ yah wɛ̃̀kɩ̀ yõ wǎh n pi gbĩ́ nɛ̂nɛ, ǹmɔ-á tõ pélɛ ǹ tyɩ́ nɛ, á fɛ̃ nɛ n yah ńtɔ̃, ànɛ̂ Liyel Mirki mó à tɔkɔ. 18 Nɛ́npɔ́ swɔ, yî yísyɔ́ núkú wil Sole yɩ̃́ sɔkɔ à pɔ kwɛ yɛ̃́nkɔ̂ gbró sɔ̃́, tɛ́ ǹ yɩ̃́ mɛ yɩkɩ. À mɛ yuku, tɛ́ pè mɛ à wel wilki ni sɔkɔ. 19 Képah náh, à yõke yõ, tɛ́ ǹ syɩ tǎhkɩ̀ wɛ.

Sole Liyel wɛy yónɔ́lɛ Damasɩ kwil

Képah sɔkɔ, Yesu tõ̀ sã́hpú nónó-á sõ̀ mɛ Damasɩ kwil, Sole tɛ̃ à sèpĩ̀n yísyɔ́ pɩ pépilɛ. 20 Tɛ́ núkú tyah Yesu tyɩ́lɛ n yo n kɔ̃ Nsyifunɔ Liyel ní-ńtã̂n vɩ̀ sɔkɔ nɛ, Liyel Pídĩ́-á ǹnɛ. 21 Képah tɛ̃̀nɛ, nónó pól-á sõ̀ mɛ ǹ wɛlɔlɛ n nohnɩ, kè pé gbã̀n du. Pè tyah n yo nɛ, tɛ́ ǹmɔ kó lésõ n kah n fõh Yesu yĩn yéngbopulɛ Yerusalɛmɩ sɔkɔ nɩ? Tɛ́ pé tɛ̃́npukubinsɔkɔ-ńsah ńtɛ̃-á à pɔ ásõ̂ sɔkɔ, nɛ pé kyɩ pélɛ sárká syínwìlkìpu yõ̀tãm tyɩ́ dɛ́! 22 Ǹtɛ wãn sõ̀ mɛ n tɔ̃ n mɔ n yuku Sole tǎhkɩ̀ yõ. À sõ̀ mɛ kélɛ n yo n wah nɛ, Yesu-á Liyel yah tɔkɔ pɩ pwáhnmɔ-òlɛ. Kǎh pɩ sɛ̃́, Damasɩ kwil Nsyifunɔ yáh-ńsah tyɛ, tyíyóné náh tɔ̃ wɛ pé tyɩ́.

23 Képah sɔkɔ, sèpĩ̀n náhnáh sɔ́kɔ́ntɛnɔ náh, Nsyifunɔ pɔ yo sah núkú yõ nɛ, páh kɩ Sole ko mɔ. 24 Tɛ́ Sole mɛ pɔ pé yĩ́nvǐ mɛ̀ wɛ noh. Pè sõ̀ mɛ kwil dé-ńtã̂nnɛ n syɩkɩ, ké lékã̂h ké gbĩ̀ntɔ̃̀, nɛ pé à wɛ n ko n mɔ. 25 Ǹtɛ sõ yɔ́ lékã̂hnɛ, ǹ tõ̀ sã́hpú sõ̀ mɛ ké tyɩ́ nɛ pé à pwah mɔ. Képah sɔkɔ, pè à dah mɔ tɔ̀kɔ̀-ǹgbɛ̃ yɔ́ sɔkɔ à tiki mɔ kɛ̃́nkahnɩnɛ, nɛ̂-á kwil kore vi.

Sole syɩ́nyukunɔlɛ Yerusalɛmɩ kwil

26 Képah sɔkɔ, Sole sɔkɔ Yerusalɛmɩ kwil. Wǎh kyɩ yĩni tɛ̃ nɛ́npɔ́, à sõ̀ mɛ ké tyɩ́ nɛ, pé kwrɔ mɔ Yesu tõ̀ sã́hpú sɔkɔ. Ǹtɛ pépi náh sõ̀ mɛ fɛ̃ sɛ̃ ké yõ nɛ, wǎh pɩ Yesu tõ̀ sã́h-òlɛ kègbɩsɩ tɛ̃̀ yõ; képah ye tíkí pè tɛ̃. 27 Ǹtɛ Barnabasɩ wɔ mɛ à tɛ̃ yuku Yesu tɛ̃ntõ̀ névye tyɩ́. Tɛ́ Sole-á sõ̀ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ wɛ dùkù nɛ̂nɛ Damasɩ kwil wɛ̃̀kɩ̀ yah, ànɛ̂ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃-á yo mɔ ǹ tyɩ́ sɔ̃́, Barnabasɩ ké yah yo pé tyɩ́. Tɛ́ tɔ̃ kè yo pé tyɩ́, wǎh Yesu tyɩ́ yo nɩ̀sãhlɛ dùkù nɛ̂nɛ Damasɩ sɔkɔ. 28 À tɔkɔ légbĩ́ tyɩ́, Sole kwrɔ mɔ pé sɔkɔ, à Liyel wɛynɛ n yah n yo n kɔ̃ nɩ̀sãhlɛ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ yĩn yõ Yerusalɛmɩ sɔkɔ. 29 À sõ̀ mɛ n yãh ànɛ̂ Nsyifunɔ tɔlɛ, nónó-á Krɛkɩ wɛynɛ n wɛkɩ, mɛ yékã̂blɛ n pɩ pélɛ. Ǹtɛ pépi wɔ sõ̀ mɛ ǹ kònmɔ-ńsahlɛ n yah n kɔ̃. 30 Yesu yõ sɛ̃́pú-á pɔ kè noh, pè à tɛ̃ sɔkɔ Sesarɩ kwil, à kyɩ à tɛkɩ mɔ Tarsɩ kwil.

31 Légbĩ́nɛ, Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkì nónó-á sõ̀ Nsyude, ànɛ̂ Kalile, ànɛ̂ Samari gbɛ̃̀nyah pól sɔkɔ, pé pól sõ̀ mɛ yèvɩnɩ sɔkɔ. Pè sõ̀ mɛ tǎhkɩ̀lɛ n wɛ, tɛ́ mɛ n kɔ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ yah tíkí pɩ́nɔ́ sɔkɔ, tɛ́ Liyel Mirki gbõ̀ yõ, wãn mɛ n mɔ n yuku pé nɛ́dán yõ.

Yene dɛ mɔ dùkùlɛ

32 Tɛ́ légbĩ́nɛ, Pyɛrɩ sõ̀ mɛ tã̀ntã̀n póllɛ n kɔ n kɔ̃. Képah sɔkɔ, sõ yɔ́lɛ, à tiki yuku Lida kwil Yesu yõ sɛ̃́pú tɔ tyɩ́. 33 Tɛ́ kyɩ dĩ́ yɔ́ wɛ nɛ́npɔ́ pè n ye Yenelɛ. Ńyân sõ̀ mɛ ǹ wil ko; képah ye à sõ̀ mɛ sɛ̃ tɛ̃ ǹ sɛ̃ sɛ̃ kwâh yõ pópó ye kwǎrtɔ̃nɔ. 34 Képah sɔkɔ, Pyɛrɩ mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ: «Yene, Yesu Krista ye álɛ n dɛ n mɔ yɔ̀. Yuku, ǹ tɛ́ á sɛ̃ sɛ̃ kwâh yõ tɔ̃ n sah á gblɔ̌y.» Wǎh yo sɛ̃́, dĩ́ núkú yuku yĩn. 35 Képah sɔkɔ, Lida kwil ànɛ̂ Sarõ gbɛ̃̀nyah tãn-á képah wɛ sɛ̃́, pé pól vi mɔ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu tyɩ́ yõ.

Tabita kúnɔ́ ànɛ̂ ǹ yílkínmɔnɔlɛ

36 Pi yɔ́ lésõ mɛ Nsyope kwil sɔkɔ Yesu tõ̀ sã́h-òlɛ. Ǹ yĩn ye sõ̀ Tabitalɛ, pè n ye Dɔrkasɩlɛ Krɛkɩ wɛy sɔkɔ. À sõ̀ pèpɔrɩlɛ n pɩ gbĩ́mɛgbĩ́, mɛ yãm tãnnɛ n yohnɩ n mɔ. 37 Tɛ́ kénɛ sèpĩ̀n sɔkɔ, yam pɔ à fɛ̃ mɔ, à ku. Pè mɛ ǹ lékó wel, tɛ́ à tɔkɔ kyɩ sah yĩ̂nyõ wɔ̀kɔ̀ yɔ́ sɔkɔ. 38 Tɛ́ kǎh pɩ Lida kwil ànɛ̂ Nsyope kwil sõ̀ mɛ yúkɛy wɛ̃nɛ sɛ̃́, Yesu tõ̀ sã́hpú nónó-á sõ̀ mɛ Nsyope sɔkɔ, pè sõ̀ noh nɛ, Pyɛrɩ-á mɛ Lida kwil. Képah sɔkɔ, pè mɛ díbí nɛ́pĩ̂ nímí tõ ǹ tyɩ́ nɛ, pè kyɩ yo ǹ tyɩ́ nɛ ńkɛ̃́, à ǹ gblɔ̌y yɛ, à mó pɔ pépi tĩ̀nnɛ súú. 39 Pǎh kyɩ kè yo sɛ̃́, à núkú yuku pè sɔkɔ wɛ̃ tyɩ́. Wǎh kyɩ yĩni tɛ̃, pè à tɛ̃ dɔkɔ yuku yĩ̂nyõ wɔ̀kɔ̀ sɔkɔ, tɛ́ pɛ́kúsyɔ pól sõ̀ mɛ nɔ de ǹ tnɔ̂ mɛ n gbo, tɛ́ mɛ fwɔ̀mɔ̀-ǹgbnɔ ànɛ̂ fwɔ̀mɔ̀npîlɛ ǹnɛ n wɛ̃kɩ, nónó-á Tabita tĩ gbĩ́ nɛ̂-á sõ̀ à mɛ vilɛ. 40 Képah sɔkɔ, Pyɛrɩ névye pól kɔ̃ pè wil kégbɔ́, tɛ́ ǹ gbètukunɔ di à Liyel ni. Tɛ́ mɛ ǹ yah vi pi lékó tĩ̀nnɛ tɛ́ nɛ: «Tabita, yuku.» Pi núkú ǹ yɩ̃́ yɩkɩ mɔ. Tɛ́ wǎh Pyɛrɩ wɛ, à yuku kɔ̃ tɛ̃. 41 Pyɛrɩ mɛ ǹ gbõ̀ sɔkɔ tɛ̃, à à yilki sah. Képah náh, à Yesu yõ sɛ̃́pú ànɛ̂ pɛ́kúsyɔ ye pɔ ǹnɛ pè wɛ̃kɩ vilɛ. 42 Kǎh pɩ sɛ̃́, yĩ mɛ̀ tɔ̃ mɔ Nsyope kwil ywɔ̃ ywɔ̃ pól sɔkɔ, ànɛ̂ pé náhnáh pɩ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu yõ sɛ̃́púlɛ. 43 Képah náh, Pyɛrɩ tɛ̃ mo kwéy Nsyope sɔkɔ sénpɩ dĩ́ yɔ́ tyɩ́, nɛ̂ yĩn-á Simolɛ.

10

Névye ye dùkùlɛ Liyel tyɩ́, nónó náh pɩ Nsyifunɔlɛ

1 Dĩ́ yɔ́ lésõ mɛ Sesarɩ kwil pè n ye Kɔrnɛylɛ. Sràsyíbí yõ̀tɛ̃̀ yɔ́ ye sõ̀ ǹnɛ, Wrome tãn sràsyíbí tĩ̀nkì sɔkɔ, nɛ̂-á pè n ye Yitalɩ gbɛ̃̀nyah sràsyíbí tĩ̀nkìlɛ. 2 À sõ̀ mɛ Liyel wɛ̃̀kɩ̀ tɛ̃́nɔ́ plɛ, mɛ ǹ yah tíkílɛ n pɩ, tɛ́ ǹmɔ ànɛ̂ ǹ gbô tãn pól mɛ ǹnɛ n ni. À sõ̀ mɛ Nsyifunɔ yãm tãnnɛ n yohnɩ n mɔ náhnáh, tɛ́ mɛ Liyellɛ n ni gbĩ́mɛgbĩ́. 3 Képah sɔkɔ, sõ yɔ́ gbèkãm gbĩ́ kénkɔ̃ sɔkɔ, à wɛ̃́kɩ́nɔ́ yɔ́ wɛ. À Liyel yĩ̂nyõ tõ̀npɩ yɔ́ wɛ pnɛ́yy à de pɔ ǹ tĩ̀nnɛ, à pɔ à ye ǹ yĩnnɛ nɛ: «Kɔrnɛy!» 4 Ǹtɛ Kɔrnɛy sõ̀ mɛ yĩ̂nyõ tõ̀npɩlɛ n yah díkídíkí tíkítìkì sɔkɔ, tɛ́ à piki yah nɛ, kwâh nɛ̂ se nɩ, pé yõ̀tɛ̃̀? Yĩ̂nyõ tõ̀npɩ mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ: «Wáh nírí nónónɛ n pɩ, ànɛ̂ wáh yòhnɩ̀nmɔnɔ nónónɛ n pɩ yãm tãn tyɩ́, Liyel yĩ́ mɛ sé yõ. Ǹ dyɔ mɛ n kwnɛ á tyɩ́lɛ. 5 Núkúnúkú tɛ̃̀nɛ, nósyɔ́ wilki n tɛkɩ n mɔ Nsyope kwil, pè kyɩ Simo yɔ́ tɛ̃ n pɔ, nɛ̂-á pè n ye Pyɛrɩlɛ. 6 À mɛ twáhntɛ̃̀nɔ́lɛ sénpɩ dĩ́ yɔ́ tyɩ́, nɛ̂ tɔ yĩn-á Simolɛ. Ǹ gbô mɛ pnɛ yɔ gbɔ̀pɔ.» 7 Képah sɔkɔ, yĩ̂nyõ tõ̀npɩ-á wɛlɔ nɔ́pi yo tɛ Kɔrnɛy tyɩ́, tɛ́ yal ǹ tnɔ̂, Kɔrnɛy núkú ǹ tõ̀npɩbɩ díbí nɛ́pĩ̂ nímí ye ànɛ̂ sràsyí yɔ́lɛ, nɛ̂-á sõ̀ mɛ tɛ̃̀nɔ́lɛ ǹ tnɔ̂ di mónɔ́lɛ, tɛ́ mɛ Liyel wɛ̃̀kɩ̀ tɛ̃́nɔ́ plɛ. 8 Tɛ́ mɛ tyi nɔ́pi pól yãh pé tyɩ́, tɛ́ pè tɛkɩ mɔ Nsyope kwil.

9 Ké dĩndallɛ, pè sõ̀ mɛ wɛ̃̀kɩ̀ yõ sɛ̃́, tɛ́ pǎh pópó n de Nsyope kwil sɔkɔ gbĩ́ nɛ̂nɛ, gbĩ sõ̀ mɛ yõ̀tah sírr kénkɔ̃ sɔkɔ, tɛ́ Pyɛrɩ mɛ dɔkɔ gbɛ̃́ntĩ̂n yõ, mɛ nírílɛ n pɩ. 10 Képah sɔkɔ, kwɛkɩ pɔ à tɛ̃; à sõ̀ mɛ ké tyɩ́ nɛ, pé yõke yõ. Tɛ́ pǎh mɛ yõkelɛ n pɩ ǹ tyɩ́ gbĩ́ nɛ̂nɛ, Liyel wɛ̃́kɩ́nɔ́ yɔ́lɛ à wɛ̃kɩ. 11 À yĩ̂nyõ wɛ yɩ́kɩ́nmɔnɔlɛ, tɛ́ kwâh yɔ́ mɛ wil ké sɔkɔ, fwɔ̀pĩ̀n-ǹgbɛ̃ yɔ́ sɔ̃́, ké vyɛ̃ynɔ ńyã́hlɛ tɛ̃́nɔ́lɛ, tɛ́ mɛ n tiki n pi sétáh. 12 Tɛ́ gbyẽ̂h ǹyẽ̂h yî duke pól sõ̀ mɛ ké sɔkɔ, ànɛ̂ yî nónó-à n til, à tahlɩ kèpye duke pól tyɩ́. 13 Képah sɔkɔ, Pyɛrɩ yĩ́npɔ̃́ yɔ́ noh kè mɛ n yo ǹ tyɩ́ nɛ: «Pyɛrɩ, yuku n ko sé sɔkɔ ǹ kɔ.» 14 Ǹtɛ Pyɛrɩ mɛ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ syah nɛ, páh pɩ sɔ̃́ pilɛ, pé náh dêl kwâh yɔ́ ńtɛ̃ yõ yah, képah náh pɩ, kwâh yɔ́ ńtɛ̃nɛ, nɛ̂-á névilɛ n silki Liyel yah. Képah-á, pé náh kè pɩ n pi póllɛ. 15 Képah tɛ̃̀nɛ, yĩ́npɔ̃́ mɛ̀ tɔ̃ ké syɩ yo à noh kɛ ní-òlɛ nɛ ńkɛ̃́: «Liyel-á kwâh nɛ̂ wɛ̃kɩ kwáhpépɛ̌ynɛ, áwɔ tyɩ́ náh ké wɛ̃́kɩ́nɔ́lɛ nɛ, kǎh mɛ névilɛ n silki Liyel yah.»* 16 Képah tɛ̃̀ pɩ sɛ̃́ kɛ tɔ̃́nɔ́, tɛ́ Liyel núkú kénɛ kwâh yɔ̃ dɔkɔ sɔkɔ yĩ̂nyõ.

17 Kǎh pɩ sɛ̃́, Pyɛrɩ lékã́m sõ̀ mɛ fɛ̃kɩ, à mɛ ǹ gblɔ̌ynɛ n piki n yah wɛ̃́kɩ́nɔ́ nɛ̂-á à wɛ, ké yõ-á kɩ fɛ̃ n pɩ n pi tir nɛ̂nɛ. À mɛ képah sɔkɔ, tɛ́ Kɔrnɛy tɛ̃ntõ̀ névye mó mɛ sénpɩ dĩ́ Simo gbô tyɩ́ piki yah kɔ̃ pɔ wɛ, mɛ yĩn tɛ̃ ké yah, 18 tɛ́ mɛ n piki n yah nɛ, Simo nɛ̂-á pè n ye Pyɛrɩlɛ, à se mɛ twáhntɛ̃̀nɔ́lɛ ásõ̂ sɔkɔ nɩ? 19 Ǹtɛ Pyɛrɩ-á sõ̀ mɛ yɔ̃ sɔkɔ ǹ fɔkɔlɛ n sõ wɛ̃́kɩ́nɔ́ mɛ̀ tyɩ́ sɔkɔ sɛ̃́, Liyel Mirki mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ à yah, díbí nɛ́pĩ̂ tɔ̃́mɩ́-á mɛ ǹnɛ n yah n kɔ̃. 20 Péwɔ-á tɛkɩ mɔ pélɛ ǹ tyɩ́. Képah-á, à yuku n tiki n sɔkɔ pélɛ, à káh tɔ̀tɔ̀ pɩ. 21 Képah sɔkɔ, Pyɛrɩ tiki kyɩ no nɔ́pi tnɔ̂, tɛ́ yo pé tyɩ́ nɛ, nɛ̂-á pè n yah n kɔ̃, ǹmɔ-á péwɔlɛ. Ńkɛ̃́, pè kèyǎh kɔ̃. 22 Pè mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ, sràsyíbí yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ Kɔrnɛy-á tõ pélɛ ǹ tyɩ́. Nɛ́gbɩ́-á ǹnɛ, wǎh Liyel yah tíkílɛ n pɩ, ànɛ̂ Nsyifunɔ pól-á ǹ yĩ́ngbɩ́lɛ n yo. Yĩ̂nyõ tõ̀npɩ yɔ́-á kélɛ à wɛ̃kɩ nɛ, wǎh yɩ̃nɛ à pɔ ǹ tɛ̃ n kyɩ ǹ gbô sɔkɔ, tyi nónó-á mɛ á tyɩ́ yo yo tɛ̃̀nɛ, á sè yo à syah. 23 Képah sɔkɔ, Pyɛrɩ mɛ pé kɔ̃ pè de gbô sɔkɔ, à twah ǹ tyɩ́ à lékã̂h pɩ.

Tɛ́ ké dĩndallɛ, à mɛ pé sõ̀ tɛ̃ sɔkɔ. Tɛ́ Yesu yõ sɛ̃́pú yísyɔ́ tɔ sõ̀ sɔkɔ pélɛ, nónó-á n wil Nsyope kwil. 24 Pé sɔkɔ sõ dĩndallɛ, pè kyɩ de Sesarɩ kwil; tɛ́ kyɩ nɛ yah Kɔrnɛy mɛ ǹ gbô tãn ànɛ̂ ǹ kódíbí kègblɔ ye tuke, mɛ pɔ pè syɩkɩ tɛ̃. 25 Pyɛrɩ-á pɔ n de gbĩ́ nɛ̂nɛ, Kɔrnɛy kyɩ à yohnɩ, tɛ́ kɔ kwĩnki ǹ yah, à à gbilki. 26 Ǹtɛ Pyɛrɩ mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ à yuku, tɛ́ à yilki sah, tɛ́ nɛ névi ó-á péwɔ tɔlɛ dò. 27 Pè mɛ képah yónɔ́ sɔkɔ wɛ̃ tyɩ́, tɛ́ de yuku gbô à kyɩ no nɔ́pi wɛ tùkèntɛ̃̀nɔ́lɛ pípí. 28 Pyɛrɩ mɛ pè syah nɛ, pǎh pɩ̃ nɛ, dêl-á kélɛ Nsyifunɔ tyɩ́, pè náh n pɩ n soh wɛ̃ tyɩ́ kwlókáhkɩ́ névyelɛ, ànɛ̂ pè náh n de pé gbên sɔkɔ kɛ̀. Ǹtɛ Liyel-á kélɛ péwɔ tɛ̃̀ wɛ̃kɩ nɛ, pé náh yɩ̃nɛ pé ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃nɛ n yah nɛ, wǎh mɛ sìlkìnɔ́lɛ Liyel yah, képah náh pɩ, nɛ à náh yɩ̃nɛ pɩ́nsòhnɔ́lɛ névye tyɩ́. 29 Képah-á, pé kɔ̃ pǎh pé ye pé pɔ yékã̂b pɩ́-ńkɛ̃̂nɛ. Ńkɛ̃́, pè se kɩ fɛ̃ pé yénɔ́ yõ yo pé syah nɩ? 30 Képah sɔkɔ, Kɔrnɛy mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ, ké sèpĩ̀n ǹyẽ̂h-á yɔ̀, gbèkãm gbĩ́ mɛ̀ ó kénkɔ̃ sɔkɔ, páh lésõ mɛ nírílɛ n pɩ pé wɔ̀kɔ̀ sɔkɔ. Tɛ́ dǒ, pé núkú dĩ́ yɔ́ wɛ yĩ́nntɛ̃̀nɔ́lɛ pé yah tĩ̀nnɛ, wil flɔlɛ pěrr ǹ tyɩ́, 31 tɛ́ mɛ pé ye pé yĩnnɛ nɛ, Kɔrnɛy, Liyel-á pé nírí tɛ̃; ǹ dyɔ-á mɛ n kwnɛ pé pèpɔrɩ pɩ́nɔ́ tyɩ́lɛ. 32 Képah-á, pé névye wilki n tɛkɩ n mɔ Nsyope kwil, pè kyɩ Simo ye n pɔ ásõ̂, nɛ̂-á pè n ye Pyɛrɩlɛ. Wâh mɛ twáhntɛ̃̀nɔ́lɛ sénpɩ dĩ́ Simo gbô sɔkɔ, pnɛ yɔ gbɔ̀pɔ. 33 Kǎh pɩ sɛ̃́, pé núkú névye tɛkɩ mɔ ǹ tyɩ́ nɛ, pè kyɩ à ye n pɔ. Ǹ tɔ mó tɔ̃ pɩ plɛ tɛ́ fɛ̃ syi pɔ. Núkúnúkú, pé pól-á ásõ̂ Liyel yah sɔkɔ, ǹ wɛlɔ noh yĩnnɛ, nónó pól-á Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ dahbɩ ǹ gbõ̀, nɛ à yo pé syah.

Pyɛrɩ Liyel wɛy yónɔ́lɛ Kɔrnɛy gbô

34 Képah sɔkɔ, Pyɛrɩ mɛ wɛy tɔkɔ tɛ́ nɛ: «Núkúnúkú, mé pɩ̃ kègbɩ yõ nɛ, Liyel náh ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃nɛ n wah. 35 Névi nɛ̂-à fyɔ̀ ǹ yah tíkílɛ n pɩ, tɛ́ mɛ n kɔ gbɩ wɛ̃̀kɩ̀ yõ, tɛ̃̀-à sɔ̃́ mɛ yìkì nɛ̂ nɛynɛ, ǹ tyɩ́ n nɔ Liyel tyɩ́. 36 Ǹmɔ Liyel ye ǹ wɛy tɛkɩ mɔ Yisrayel tãn tyɩ́, à Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir yo pé tyɩ́ nɛ, yèvɩnɩ-á n wɛ Liyel tyɩ́ Yesu Krista gbõ̀ yõ, ǹmɔ nɛ̂-á no pól Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃nɛ. 37 Nsyɔ̃-á kwní kɔ̃ tɛ ni sɔkɔ wèlnwìlkìnɔ́ tyɩ́ sɔkɔ, képah náh, nɛ̂-á pɩ Kalile gbɛ̃̀nyah ǹgbò sɔkɔ ànɛ̂ Nsyude gbɛ̃̀nyah pól sɔkɔ, yé se mó kè pɩ̃ tɛ́! 38 Tɛ́ Liyel sõ̀ mɛ Nasarɛtɩ kwil Yesulɛ. À ǹ Mirki ànɛ̂ tɛ̃́nwɛnɔlɛ à kɔ̃. Képah ye, à mɛ n kɔ n kɔ̃ tã̀ntã̀n pól sɔkɔ, à pèpɔrɩlɛ n pɩ, tɛ́ nónó pól-á sõ̀ mɛ sétã̀n yõ̀tɛ̃̀ yɔ̃rɩ sɔkɔ, à sõ̀ mɛ pélɛ n wilki ké sɔkɔ. 39 Tɛ́ wǎh tyi nónó pól pɩ Yerusalɛmɩ kwil ànɛ̂ Nsyifunɔ kwlo tɛ́lɔ́ sɔkɔ, á pól ye sè wɛ yĩ́nɛ. Ǹtɛ pè mɛ à tɛ̃ syɩ dahnɩ yõ, à à ko mɔ. 40 Tɛ́ ké sèpĩ̀n tɔ̃́-ò sõlɛ, Liyel mɛ ǹ lékó yilki mɔ, tɛ́ à kɔ̃ à ǹ gblɔ̌ynɛ no wɛ̃kɩ, 41 ǹtɛ à náh ǹ gblɔ̌ynɛ no pól wɛ̃kɩ. À ǹ gblɔ̌ynɛ ápi ó wɛ̃kɩ, ápi nónó-á lésõ Liyel yah tɔkɔ pɩ Yesu lékó yílkínmɔnɔ wɛ́pú ànɛ̂ sé yã́hpúlɛ. Ápi lésõ yõke yõ, tɛ́ wɔ wɔ kwâh wɔ ǹnɛ wɛ̃ tyɩ́, ǹ lékó yílkínmɔntɛnɔ náh. 42 Képah sɔkɔ, à mɛ á tõ nɛ: ‹Yé kyɩ Liyel wɛynɛ n yo n kɔ̃ no tyɩ́. Yé kélɛ pè wɛ̃kɩ nɛ, ńmɔ-á Liyel sah vye ànɛ̂ lékyɩ̂ tùkè-òlɛ.› 43 Ǹmɔ Yesu tyɩ́ ye tɔ̃ Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyopu pól yo nɛ, névi nɛ̂-à sɛ̃ ǹmɔ yõ, tɛ̃̀ tyípêl-á kɩ yɔ̃ mɔ à kɔ̃ ǹmɔ yĩn yõ.»

Liyel Mirki nósyɔ́ tɔkɔ, nónó náh pɩ Nsyifunɔlɛ

44 Képah sɔkɔ, Pyɛrɩ sõ̀ mɛ wɛ́kɩ́nɔ́ sɔkɔ sɛ̃́, tɛ́ Liyel Mirki tiki ǹ wɛy nòhnɩ̀pu pól yõ. 45-46 Liyel-á Mirki nɛ̂ kɔ̃, kǎh tɔ̃ mɔ névye yõ nónó náh pɩ Nsyifunɔlɛ, pè kɔ̃ pè wɛ́nkáhkɩ́nɔ́lɛ n wɛkɩ nónó-á pè náh sè sãh, tɛ́ Liyellɛ n gbilki sɛ̃́, képah pɩ gbɛ̃̀ndùnìnɛ Yesu yõ sɛ̃́pú Nsyifunɔ tyɩ́, pépi nónó-á sõ̀ pɔ ànɛ̂ Pyɛrɩlɛ. 47 Képah sɔkɔ, Pyɛrɩ nɛ: «Névye nónónɛ Liyel Mirki wɛ tɛ ápi tyɩ́ kɔ̃lɛ, á kɩ fɛ̃ yahle sɔ̃́ nɛ, pè káh n wel n wilki ni sɔkɔ?» 48 Tɛ́ mɛ pè kɔ̃ pè Kɔrnɛypi wel wilki ni sɔkɔ Yesu Krista yĩn yõ. Képah sɔkɔ, pépi mó Pyɛrɩ ni nɛ, à wũ sèpĩ̀n yísyɔ́ pɩ pélɛ.

11

Pyɛrɩ-á nɛ̂ yo Yerusalɛmɩ kwil Yesu yõ sɛ̃́pú tyɩ́

1 Tɛ́ Yesu tɛ̃ntõ̀ névye ànɛ̂ Yesu yõ sɛ̃́pú tɛ́lɔ́ nónó-á sõ̀ mɛ Nsyude gbɛ̃̀nyah sɔkɔ, pè kè noh nɛ, nósyɔ́ tɔ-á mɛ Liyel wɛy fɛ̃ syi, nónó náh pɩ Nsyifunɔlɛ. 2 Képah tɛ̃̀nɛ, Pyɛrɩ-á pɔ ǹ syɩ kyɩ Yerusalɛmɩ sɔkɔ gbĩ́ nɛ̂nɛ, Yesu yõ sɛ̃́pú Nsyifunɔ kyɩ tyah lékàhlɛ ǹnɛ n kɔ̃, 3 tɛ́ nɛ, à se sɔ̃́npɩ́ kyɩ de, à yõke tɔlɛ n yõ névye tĩ̀nnɛ, nónó náh pɩ Nsyifunɔlɛ nɩ?

4 Képah sɔkɔ, tir mɛ̀-á pɩ sɔ̃́, Pyɛrɩ ké yah yo wah pɔ dal mɔ pé tyɩ́ wárwár nɛ, 5 páh sõ̀ mɛ Nsyope kwil mɛ nírílɛ n pɩ, tɛ́ Liyel wɛ̃́kɩ́nɔ́ yɔ́lɛ pé wɛ̃kɩ. Páh kwâh yɔ́ wɛ kè mɛ wil yĩ̂nyõ fwɔ̀pĩ̀n-ǹgbɛ̃ yɔ́ sɔ̃́, ké vyɛ̃ynɔ ńyã́hlɛ tɛ̃́nɔ́lɛ, tɛ́ mɛ n tiki n pi à pɔ yĩni tɛ̃ pé tnɔ̂. 6 Páh mɛ ké yáhnɔ́ sɔkɔ díkídíkí, pé yípɛ̂y wɛ ké sɔkɔ, ànɛ̂ gbɛ̃́nkyɔlɛ, ànɛ̂ yî nónó-á n til, à tahlɩ kèpye tyɩ́. 7 Képah tɛ̃̀ sɔkɔ, pé yĩ́npɔ̃́ yɔ́ noh kè mɛ n yo pé tyɩ́ nɛ: «Pyɛrɩ, yuku n ko sé sɔkɔ ǹ kɔ.» 8 Ǹtɛ pé mɛ yo yĩ́npɔ̃́ mɛ̀ tyɩ́ nɛ pé Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃, pé náh képah pɩ n pi, ńkɛ̃́ páh pɩ sɔ̃́ pilɛ, dêl kwâh yɔ́ ńtɛ̃ náh de yah pé vyãh ànɛ̂ kwâh yɔ́ ńtɛ̃nɛ, nɛ̂-á névilɛ n silki Liyel yah. 9 Képah tɛ̃̀nɛ, yĩ́npɔ̃́ mɛ̀ tɔ̃ wil yĩ̂nyõ, mɛ n yo nɛ ńkɛ̃́: «Liyel-á kwâh nɛ̂ wɛ̃kɩ kwáhpépɛ̌ynɛ, áwɔ tyɩ́ náh ké wɛ̃́kɩ́nɔ́lɛ nɛ, kǎh mɛ névilɛ n silki Liyel yah.» 10 Képah tɛ̃̀-á pɩ sɛ̃́ kɛ tɔ̃́nɔ́, tɛ́ Liyel mɛ tɔ̃ kénɛ kwâh tɔkɔ dɔkɔ yĩ̂nyõ.

11 Tɛ́ légbĩ́ mɛ̀ ó sɔkɔ, díbí nɛ́pĩ̂ tɔ̃́mɩ́ mó mɛ pɔ yĩn tɛ̃ péwɔ mɛ́-ńsah gbô yah sɔkɔ. Ǹnɩ̂-á tõ pélɛ Sesarɩ kwil, pè pɔ péwɔ tyɩ́. 12 Tɛ́ Liyel Mirki mɛ yo péwɔ tyɩ́ nɛ, pé sɔkɔ pélɛ, pé káh tɔ̀tɔ̀ pɩ. Pé yṹnpyé nɛ́pĩ̂ kénúkò nónó-á yɔ̀, pépi mɛ pé sõ̀ tɛ̃ à yuku Sesarɩ kwil. Pé pól kyɩ de Kɔrnɛy gbô sɔkɔ. 13 Képah sɔkɔ, Kɔrnɛy tɔ mó yo pé tyɩ́ nɛ, páh sõ̀ mɛ pé gbô sɔkɔ, tɛ́ yĩ̂nyõ tõ̀npɩ yɔ́ wil mɔ pé yah, tɛ́ yo pé tyɩ́ nɛ ńkɛ̃́, pé nɛy tɛkɩ n mɔ Nsyope kwil. Tɛ̃̀ kyɩ Simo tɛ̃ n pɔ, nɛ̂-á pè n ye Pyɛrɩlɛ. 14 Wǎh kɩ pɔ wɛlɔ yísyɔ́ yo pé tyɩ́, nónó-á kɩ pé pwah mɔ ànɛ̂ pé gbô tãn póllɛ. 15 Kɔrnɛy-á képah yo tɛ sɛ̃́ péwɔ Pyɛrɩ tyɩ́, tɛ́ pé fyɔ̀ tyah à tyilɛ n yo pé tyɩ́, Liyel Mirki tiki Kɔrnɛypi tɔ yõ, sɔ̃́-á lésõ kè tiki pépi yõ ké tyah gbĩ́nɛ. 16 Kǎh pɩ sɛ̃́, péwɔ dyɔ to kõ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu wɛy mɛ̀ tyɩ́lɛ, wǎh nɛ̂ yo nɛ ńkɛ̃́: «Nsyɔ̃ névye wel wilki ni sɔkɔ, ǹtɛ yépi tɛ̃̀ wɔlɛ, Liyel kɩ yé tɔ̃ sah ǹ Mirkilɛ kɩ yé pɩ yályál.» 17 Ǹtɛ pépi-á sɛ̃ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu Krista yõ, tɛ́ Liyel mɛ ǹ Mirki nɛ̂nɛ pépi kɔ̃, wǎh fyɔ̀ kélɛ no nɔ́pi tɔ kɔ̃ tɛ pépi tyɩ́ kɔ̃lɛ, nɛ̂ se péwɔlɛ kɩ fɛ̃ Liyel tir yah kõ nɩ? 18 Képah sɔkɔ, névye-á wɛlɔ nɔ́pi noh sɛ̃́, pé pól vɩ, tɛ́ Liyel yĩnnɛ n gbilki mɛ n yo nɛ, Liyel-á ńtyɩ̃́nɔ ké wɛ̃̀kɩ̀lɛ névye tɔ kɔ̃ nónó náh pɩ Nsyifunɔlɛ, pè kɩ fɛ̃ pé nnɔ vi mɔ, kɩ tyɛ́-ńkɛ̃̂ min wɛ dɛ́!

Antyɔsyɩ kwil Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkìlɛ

19 Yetyɛ̃nɩ ko mɔ gbĩ́nɛ, pè sõ̀ mɛ Yesu yõ sɛ̃́púlɛ n fõh. Képah ye, pè to karkɩ. Pé túkù sɔkɔ Fenisi gbɛ̃̀nyah, túkù sɔkɔ Syipri gbɛ̃̀nyah, túkù mɛ sɔkɔ Antyɔsyɩ kwil. Tɛ́ pè náh sõ̀ mɛ Yesu tyɩ́lɛ n yo ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ tyɩ́, nɛ́ Nsyifunɔ ó tyɩ́ náh. 20 Ǹtɛ túkù sõ̀ mɛ pé sɔkɔ, nónó-á n wil Syipri gbɛ̃̀nyah sɔkɔ ànɛ̂ Sirɛnɩ kwil. Pépi-á pɔ Antyɔsyɩ sɔkɔ, pè sõ̀ mɛ Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tirlɛ n yo no tɛ́lɔ́* tɔ tyɩ́ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu tyɩ́ sɔkɔ. 21 Tɛ́ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ sõ̀ mɛ tɛ̃́nwɛnɔlɛ pélɛ n kɔ̃. Kǎh pɩ sɛ̃́, névye náhnáh vi mɔ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu wɛ̃̀kɩ̀ yõ, à pɩ ǹ yõ sɛ̃́púlɛ. 22 Képah tɛ̃̀nɛ, Yerusalɛmɩ Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkì-á képah noh sɛ̃́, pè Barnabasɩ tɛkɩ mɔ Antyɔsyɩ sɔkɔ. 23-24 Barnabasɩlɛ, nɛ́pépɛ̌y ye lésõ ǹnɛ. Liyel Mirki sõ̀ mɛ à tɔkɔ, ànɛ̂ Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ mɛ ǹ sɔkɔ kègbɩlɛ. Képah ye, wǎh kyɩ yĩni tɛ̃, tɛ́ Liyel pèpɔrɩ pɩ́nɔ́ wɛ nɛ́npɔ́ Yesu yõ sɛ̃́pú tyɩ́ sɛ̃́, ǹ nɩ vɩ. À mɛ sṍré mɔ pé pól sɔkɔ nɛ, pè gbah tɛ̃ pé wrɔ́ tel tɛ̃ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃nɛ pé nnɔ póllɛ. Képah tɛ̃̀nɛ, tɔ́wû ǹgbɛ̃ fɛ̃ syi sɛ̃ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu yõ. 25 Képah náh, Barnabasɩ sɔkɔ Tarsɩ kwil, Sole yáhnkɔ̃-ńsah. 26 Wǎh kyɩ à wɛ, à à tɛ̃ pɔ Antyɔsyɩ sɔkɔ. Pé nímí tɛ̃ à yi vi pól pɩ nɛ́npɔ́ Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkìlɛ, à névye náhnáh tɔ wɛ kwɔ Yesu wɛ̃̀kɩ̀lɛ. Nɛ́npɔ́ ǹgbò sɔkɔ ye pè Yesu tõ̀ sã́hpú ye Kretyɛ̃bɩlɛ.

27 Tɛ́ kénɛ sèpĩ̀n sɔkɔ, Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyopu yísyɔ́ wil Yerusalɛmɩ kwil, à pɔ Antyɔsyɩ sɔkɔ. 28 Pé sɔkɔ núkú yɔ́ sõ̀ mɛ pè n ye Akabusilɛ. Tɛ́ Liyel Mirki gbõ̀ yõ, ǹmɔ yuku kè yo nɛ ńkɛ̃́, dǒ kwéy, kwɛ́npékè-á kɩ n de n pi kèkõyṍ pól sɔkɔ. Képah pɩ́nɔ́ pɔ Klode wɛ, Wrome kwíltãm yõ̀tɛ̃̀nɛ. 29 Képah sɔkɔ, Yesu tõ̀ sã́hpú kè yah tɔkɔ, à yɩ̃nɛ pé nɛ́núkù núkú pól gbã̀n yî wɛ́nɔ́nɔlɛ nɛ, páh kɩ pé gbã̀n yî yísyɔ́ tuke mɔ, kɩ tɛkɩ mɔ Yesu yõ sɛ̃́pú kɔ̃ Nsyude gbɛ̃̀nyah sɔkɔ. 30 Pǎh kè yah tɔkɔ sɔ̃́, pè kè pɩ sɛ̃́, tɛ́ mɛ yî nɔ́pilɛ Barnabasɩ ànɛ̂ Sole gbõ̀ dahbɩ, pépi mɛ kyɩ sélɛ Yesu yõ sɛ̃́pú yah tãm kɔ̃.

12

Nsyakɩ kònmɔnɔ ànɛ̂ Pyɛrɩ dáhnmɔnɔlɛ wɔ̀kɔ̀npèkè sɔkɔ

1 Ké légbĩ́ mɛ̀ sɔkɔ, yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ Yerɔdɩ tyah Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkì névye túkù fṍhnɔ́lɛ Yerusalɛmɩ kwil. 2 À Nsyɔ̃ nɛ́nkyɩ́ dĩ́ Nsyakɩ ko mɔ kèkírkìlɛ. 3 Tɛ́ wǎh kè wɛ yĩ mɛ̀ nɔ Nsyifunɔ tyɩ́ sɛ̃́, à tɔ̃ Pyɛrɩ tɔ tɛ̃. Légbĩ́ pɔ yɩ̃nɛ Nsyifunɔ búrn sɛ̃̀-ǹkɛ̃̂ syáh syáhnɔ́lɛ. 4 Wǎh Pyɛrɩ tɛ̃ sɛ̃́, à mɛ à dah mɔ wɔ̀kɔ̀npèkè sɔkɔ, tɛ́ sràsyíbí nɛ́pĩ̂ ǹyẽ̂h tĩ̀nkìnɔ́ ńyã́h névye kɔ̃ pè wɛ̃nɛ n sah, à ǹnɛ n syɩkɩ. À sõ̀ mɛ ké tyɩ́ nɛ, búrn sɛ̃̀-ǹkɛ̃̂ syáh-à kɩ sɔkɔ tɛ, pé à tuke no pól yĩ́ yah. 5 Pyɛrɩ yah sõ̀ mɛ víkénɔ́lɛ wɔ̀kɔ̀npèkè sɔkɔ, ǹtɛ Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkì mó mɛ Liyellɛ n gbah n ni ǹ tyɩ́.

Liyel-á gbǐl nɛ̂ pɩ, à Pyɛrɩ wilki wɔ̀kɔ̀npèkè sɔkɔ

6 Tɛ́ sõ nɛ̂ dĩndal-á Yerɔdɩ kɩ Pyɛrɩ tuke n pi, ké lékã̂hnɛ, Pyɛrɩ sõ̀ mɛ púkúbínsàhnɔ́lɛ kɛ̃́lɔ́ plɔ́ nínɔ́lɛ, tɛ́ mɛ n dɔ sràsyíbí nɛ́pĩ̂ nímí wrɔ́. Tɛ́ wɔ̀kɔ̀npèkè mɛ̀ syɩ́kɩ́pú sõ̀ mɛ ké yah, mɛ kélɛ n syɩkɩ. 7 Ǹtɛ nɛ́npɔ́ swɔ, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ yĩ̂nyõ tõ̀npɩ yɔ́ núkú wil mɔ wɔ̀kɔ̀npèkè mɛ̀ sɔkɔ, ké sɔkɔ pól piki pěrr. Yĩ̂nyõ tõ̀npɩ mɛ̀ mɛ Pyɛrɩ mɩ mɩ ǹ gbɔ̀pɔ tyɩ́ à à yilki mɔ, tɛ́ yo ǹ tyɩ́ nɛ ńkɛ̃́, à yuku súú. Képah sɔkɔ, kɛ̃́lɔ́ nɔ́pi núkú kɔ̃lɩ to Pyɛrɩ gbã̀n tyɩ́, à kwɛ sétáh. 8 Képah tɛ̃̀nɛ, yĩ̂nyõ tõ̀npɩ tɔ̃ yo ǹ tyɩ́ nɛ, à ǹ kɔ̃ dyɩ ànɛ̂ ǹ lékyêhlɛ. À mɛ kè pɩ sɛ̃́. Yĩ̂nyõ tõ̀npɩ mɛ̀ tɔ̃ yo ǹ tyɩ́ nɛ, à ǹ fwɔ̀mɔ̀-ǹgbɛ̃ mɔ, à mó pé sõ̀ tɛ̃. 9 Pyɛrɩ mɛ ǹ sõ̀ tɛ̃, à wil. Tɛ́ yĩ̂nyõ tõ̀npɩ-á tyi nónónɛ n pɩ, Pyɛrɩ náh sõ̀ mɛ sɛ̃ sé yõ nɛ gblɔ-á sélɛ. À sõ̀ wɛ nɛ dɛ́kɩ́-á pé n dɔ. 10 Pè wɔ̀kɔ̀npèkè syɩ́kɩ́-ńsah gben kal sɔkɔ, tɛ́ ké ní-ò tɔ kal sɔkɔ, tɛ́ kyɩ syɩ vyɔrɩ wùkah gbɩ̃́nɩ́ tyɩ́. Képah yah sõ̀ mɛ mɔ́nɔ́lɛ kwil nɩyṍ tĩ̀nnɛ. Ké tɔ núkú yɩkɩ mɔ ké gblɔ̌y. Pè mɛ wil à wɛ̃̀kɩ̀ tɛ̃ n yuku. Dǒ, Pyɛrɩ núkú yĩ̂nyõ tõ̀npɩ mɛ̀ yah kwlɔ. 11 Képah sɔkɔ, Pyɛrɩ yah pyě pɩ kyòo yĩ mɛ̀nɛ. À mɛ nɛ núkúnúkú, páh pyě kè pɩ̃ yĩ́ĩ́ nɛ, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃-á tõ ǹ yĩ̂nyõ tõ̀npɩlɛ à pɔ pé pwah mɔ wilki Yerɔdɩ gbõ̀ ànɛ̂ Nsyifunɔ-á sõ̀ mɛ pèl nónónɛ n syɩkɩ nɛ, sè péwɔ nɔ. 12 Tɛ́ Nsyɔ̃ nɛ̂-á pè n ye Markɩlɛ, Pyɛrɩ-á ǹ fɔkɔ sõ yah, à sɔkɔ ǹmɔ yṹ Mari gbô. Nírí pɩ́pú náhnáh sõ̀ mɛ tuke mɔ tɛ̃ nɛ́npɔ́, mɛ Liyellɛ n ni. 13 Tɛ́ Pyɛrɩ-á pɔ gbô yah mɩ, tõ̀npɩ pípír yɔ́ mɛ pè n ye Wrodelɛ, ǹmɔ mɛ nɔ de kélɛ, tɛ́ píkínyahnɔ pɩ nɛ, nɛ̂ se nɩ? 14 Képah sɔkɔ, Pyɛrɩ-á yo mɔ, à ǹ yĩ́ pɩ̃. Ké nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tɛ̃̀ tyɩ́, à pyě gbô yah sah yɩ́kɩ́nmɔ-ńkɛ̃̂nɛ tɛ́ ǹ syɩ to kyɩ kè yo no tɛ́lɔ́ tyɩ́ nɛ ńkɛ̃́, Pyɛrɩ-á mɛ yĩ́nntɛ̃̀nɔ́lɛ gbô yah. 15 Ǹtɛ pè pyě nɛ, pípír yõ̀gbèkè-á yuku. Tɛ́ wǎh mɛ kélɛ n gbah n yo nɛ gbɩ-á pé n yo, pè tɔ̃ nɛ ńkɛ̃́, Pyɛrɩ mírkí-á kɩ nɛ̂ à wɛ. 16 Ǹtɛ Pyɛrɩ wɔ mó mɛ wùkahlɛ n tɔ̃ n mɩ sɛ̃́. Képah sɔkɔ, pǎh pópó pɔ wùkah yɩkɩ mɔ, pè kè wɛ kè pɩ ǹmɔlɛ ńtyɩ̃́nɔ. Kè pɩ pé tyɩ́ gbɛ̃̀ndùnìnɛ. 17 Pyɛrɩ mɛ ǹ gbõ̀ pɩ mɔ pé tyɩ́ nɛ, pè pé vyɛ̃y vike. Tɛ́ Liyel-á à yohnɩ mɔ dùkù nɛ̂nɛ à kɔ̃ à wil wɔ̀kɔ̀npèkè sɔkɔ, à de ké sɔkɔ à kè yãh pé tyɩ́. Tɛ́ yo pé tyɩ́ nɛ ńkɛ̃́, pè kyɩ kè yãh Nsyakɩ ànɛ̂ pé yṹnpyé Yesu yõ sɛ̃́pú tɛ́lɔ́ tyɩ́. Képah náh, à pyě wil sɔkɔ fɩ̃́ yɔ́.

18 Ǹtɛ tyah-á pɔ dal, sràsyíbí fɔkɔ fil Pyɛrɩ tyɩ́lɛ. Képah sɔkɔ, pè wɛ̃nɛ n piki n yah nɛ, ǹ tyɩ́ se pɩ sɔ̃́ nɩ? 19 Képah tɛ̃̀nɛ, Yerɔdɩ pè kɔ̃ pè mɩ de Pyɛrɩ sóhnkɔ̃nɔ sɔkɔ. Ǹtɛ pè náh à wɛ. Kǎh pɩ sɛ̃́, à mɛ wɔ̀kɔ̀npèkè syɩ́kɩ́pú ye pɔ piki yah, tɛ́ nɛ, pè pè ko mɔ. Képah náh, Yerɔdɩ wil Nsyude gbɛ̃̀nyah sɔkɔ à kyɩ sèpĩ̀n yísyɔ́ pɩ Sesarɩ kwil.

Yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ Yerɔdɩ kúnɔ́lɛ

20 Tiri kwil ànɛ̂ Sidõ kwil tãn-á sõ̀ mɛ gbɛ̃̀nyah nɛ̂ sɔkɔ, ké yõke lésõ mɛ n wil yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ Yerɔdɩ gbɛ̃̀nyah sɔkɔ. Tɛ́ yékã̂b-á pɔ wɛ pé wrɔ́ ànɛ̂ Yerɔdɩlɛ, Yerɔdɩ fɔkɔ kah vyãh pélɛ. Kǎh pɩ sɛ̃́, pépi mɛ yo sah núkú yõ nɛ, páh kɩ kyɩ wil Yerɔdɩ tyɩ́. Képah yĩnnɛ, pè kyɩ pé sõnɔ pɩ núkúlɛ ànɛ̂ Yerɔdɩ sɛ̃́-ńsah wɔ̀kɔ̀ yõ̀tɛ̃̀nɛ, nɛ̂-á pè n ye Blasɩtusilɛ, nɛ pé kyɩ yégbékè kwrɔ́nmɔnɔ yah kɔ̃ Yerɔdɩ tyɩ́. 21 Pǎh gbĩ̀yĩ̀kì nɛ̂ yah tɔkɔ, ké lésõ-á nɔ, Yerɔdɩ ǹ yõ̀tɔ̃rɩ́ flɔ mɔ pɔ kɔ̃ tɛ̃ ǹ yõ̀tɔ̃rɩ́ kǒ yõ, à tyah wɛy yɔ́lɛ n yo tɔ́wû tyɩ́. 22 Képah tɛ̃̀nɛ, névye tyah n gbo mɔ nɛ, névi tɛ̃̀ wɔ náh n wɛkɩ yɔ̀ dɛ́, Liyel-á! 23 Képah sɔkɔ, Yerɔdɩ-á sɔ̃́npɩ́ gbílkínɔ́ mɛ̀ fɛ̃ syi, nɛ̂-á sõ̀ yɩ̃nɛ sàhnɔ́lɛ Liyel yõ, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ yĩ̂nyõ tõ̀npɩ yɔ́ núkú à mɩ, kèfyɔ̃ mɛ gbɔ ǹ sɔkɔ, à à yõ ko.

24 Ǹtɛ Liyel wɛy sõ̀ mɛ n gbah n tɔ̃ mɔ n yuku ólɛ. 25 Tɛ́ Barnabasɩ ànɛ̂ Sole wɔ-á pé tõ̀ pɩ tɛ Yerusalɛmɩ kwil,* pè Nsyɔ̃-Markɩ tɛ̃ pé syɩ sɔkɔ Antyɔsyɩ kwil.

13

Barnabasɩ ànɛ̂ Sole tɛ́kɩ́nmɔnɔlɛ Liyel tõ̀ sɔkɔ

1 Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyopu ànɛ̂ névye kwɔ́pú sõ̀ mɛ Antyɔsyɩ kwil Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkì sɔkɔ: Barnabasɩ sõ̀ mɛ, ànɛ̂ Solelɛ, ànɛ̂ Simeyõlɛ, nɛ̂-á pè n ye Dĩ́syíkèynɛ, ànɛ̂ Sirɛnɩ kwil Lusiyusilɛ, à tahlɩ Manayɛ̃ tyɩ́, ǹmɔ nɛ̂-á sõ̀ kɔ̃rɩ pɩ wɛ̃ tyɩ́ Kalile gbɛ̃̀nyah yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ Yerɔdɩlɛ. 2 Sõ yɔ́lɛ, pǎh mɛ níkì tɛ̃, tɛ́ mɛ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Liyellɛ n ni gbĩ́ nɛ̂nɛ, ǹ Mirki yo pé tyɩ́ nɛ: «Yé Barnabasɩ ànɛ̂ Sole wilki pé tyɩ́lɛ. Pè kɩ tõ̀ pɩ, nɛ̂ yĩn-á mé n ye pélɛ.» 3 Képah sɔkɔ, pè níkì tɛ̃,* à nírí pɩ pé tyɩ́ à pé gbã̀n sah pé yõ, tɛ́ pyě pè fĩn mɔ pè sɔkɔ.

Barnabasɩ ànɛ̂ Sole Liyel wɛy yónɔ́lɛ Syipri sɔkɔ

4 Liyel Mirki-á Barnabasɩ ànɛ̂ Sole tɛkɩ mɔ tõ̀ sɔkɔ sɛ̃́, pè mɛ tiki yuku à kyɩ de Selesi kwil. Tɛ́ de krótókè ǹgbɛ̃ yɔ́ sɔkɔ nɛ́npɔ́, nɛ páh n yuku gbɛ̃̀nyah yɔ́ sɔkɔ pè n ye Syiprilɛ, pnɛ yɔ nɩyṍ. 5 Pǎh yĩni tɛ̃ ké kwil yɔ́ sɔkɔ pè n ye Salamininɛ, pè tyah Liyel wɛynɛ n yo Nsyifunɔ Liyel ní-ńtã̂n vɩ̀ sɔkɔ. Tɛ́ Nsyɔ̃-Markɩ tɔ sõ̀ mɛ pélɛ, pé yohnɩ n mɔ yĩnnɛ.

6 Pè mɛ Syipri mɛ̀ kan kɔ kah, à kyɩ de ké kwil yɔ́ sɔkɔ pè n ye Pafɔsɩlɛ. Pè kyɩ Nsyifunɔ sènpɩ dĩ́ yɔ́ yohnɩ, nɛ̂-á pè n ye Bar-Yesulɛ. Ǹmɔ sõ̀ mɛ ǹ gblɔ̌ynɛ n pɩ Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyo-òlɛ. 7 Tɛ́ à sõ̀ mɛ wɛ̃ tyɩ́ ànɛ̂ Syipri yah tɛ̃́-ò dĩ́ Sɛrɩsyusi Polusilɛ, ǹmɔ nɛ̂-á lésõ lékã́m névilɛ. Tɛ́ Liyel wɛy noh dékè sõ̀ mɛ Sɛrɩsyusi Polusi tɛ̃. Képah ye, à pè kɔ̃ pè kyɩ Barnabasɩ ànɛ̂ Sole ye. 8 Ǹtɛ sènpɩ dĩ́ Bar-Yesulɛ, pè tɔ̃ sõ̀ ǹnɛ n ye Yelimasɩlɛ Krɛkɩ wɛy sɔkɔ. Ǹmɔ sõ̀ mɛ Barnabasɩ ànɛ̂ Solelɛ n fwo. À sõ̀ mɛ n yah n kɔ̃ Syipri yah tɛ̃́-ò dĩ́ yĩ́nínmɔ-ńsahlɛ, nɛ à káh sɛ̃ Yesu yõ. 9 Képah sɔkɔ, Sole nɛ̂-á tɔ̃ pè n ye Polelɛ,† Liyel Mirki à tɔkɔ, à mɛ sènpɩ dĩ́ yah díkídíkí, 10 tɛ́ yo ǹ tyɩ́ nɛ: «Áwɔ nɛ̂-á lékã́mkãm ànɛ̂ yĩ́nvǐ ó á tɔ̂ɔ́, sétã̀n yõ̀tɛ̃̀ névi mɛ̀; gblɔ wã̀l pól sépɛlɛ áwɔlɛ, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ wã̀l tómtóm fɛ̃̀kɩ̀nɔ́ yal mɔ dɛ́! 11 Núkúnúkú tɛ̃̀nɛ, Liyel gbõ̀ kɩ sah á wil. Á kɩ pɩ yɩ̃́tũ̂nɛ wrɔ́ yɔ́ sɔkɔ, á náh tɔ̃ gbĩ kyòo wɛ n pi.» Képah yóntɛnɔ ǹsɔ̃̀, ǹ yɩ̃́ núkú wɔ, à ǹ gblɔ̌y wɛ fɛ̃́ntũ̂ sɔkɔ, tɛ́ tyah n kɔ n kore n vi n kɔ̃, à nɛynɛ n yah n kɔ̃ ǹ gbõ̀ sɔkɔ tɛ̃ tɛ̃ tɛ̃̀nɛ. 12 Képah sɔkɔ, Syipri yah tɛ̃́-ò dĩ́-á Liyel tyí-ǹgbnɔ pɩ́nɔ́ wɛ, tɛ́ kwɔ́nɔ́ nɛ̂ noh, sè ǹ nɩ tɛ̃. Kǎh pɩ sɛ̃́, à sɛ̃ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu yõ.

Pole ànɛ̂ Barnabasɩ-á kwɔ́nɔ́ nɛ̂ pɩ Antyɔsyɩ kwil, Pisidi gbɛ̃̀nyah sɔkɔ

13 Képah náh, Pole ànɛ̂ ǹ kɔ́mû de krótókè ǹgbɛ̃ sɔkɔ, à yal Pafɔsɩ kwil, tɛ́ yuku Pɛrsyɩ kwil, Pãnfili gbɛ̃̀nyah sɔkɔ. Pǎh mɛ nɛ́npɔ́, Nsyɔ̃ ǹ gbɛ wil pé sɔkɔ, à ǹ syɩ yuku Yerusalɛmɩ kwil. 14 Ǹtɛ Polepi tɛ̃̀ wɔ mó yal Pɛrsyɩ kwil, à yɔ̃ sɔkɔ pé kɔ́lɔ́lɛ, pópó à kyɩ de Antyɔsyɩ kwil, Pisidi gbɛ̃̀nyah sɔkɔ.‡ Tɛ́ Nsyifunɔ mɩ mɩ yòh sõ-á pɔ nɔ, pè kyɩ de kɔ̃ tɛ̃ pélɛ pé Liyel ní-ńsah wɔ̀kɔ̀ sɔkɔ. 15 Képah tɛ̃̀nɛ, ǹnɩ̂ yɔ́ mɛ tyi kõ̀nsàhnɔ́ ànɛ̂ Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyopu sɛ́bɛ́ynɔ́ tã̀ntã̀nnɔ́ yísyɔ́ kar. Wǎh kar tɛ, Liyel ní-ńsah wɔ̀kɔ̀ yah tãm mɛ pè kɔ̃ pè yo Polepi tyɩ́ nɛ, pé no, wɛlɔ yísyɔ́-à kɩ mɛ pé tyɩ́ sṍré mɔ mɔ tɛ̃̀nɛ tɔ́wû sɔkɔ, ké wɛ̃̀kɩ̀-á mɛ pé tyɩ́. 16 Képah sɔkɔ, Pole mɛ yuku yĩn, tɛ́ ǹ gbõ̀ pɩ mɔ no tyɩ́ nɛ, pè noh pé tyɩ́ yɔ̀. Tɛ́ yo pé tyɩ́ nɛ: «Yisrayel tãn, à tahlɩ nónó-á Nsyifunɔ náh pélɛ, tɛ́ mɛ Liyel yah tíkílɛ n pɩ, yé nóhnɔ́ pɩ ń tyɩ́. 17 Ápi Yisrayel tãn Liyellɛ, à ápi náh tãn yah wilki. À tɔ̃ Yisrayel tãn pɩ dò, gbĩ́ nɛ̂-á sõ̀ pè mɛ Yesyipti gbɛ̃̀nyah sɔkɔ; tɛ́ tɔ̃ ǹ tɛ̃́nwɛnɔlɛ pè wilki ké sɔkɔ. 18 Tɛ́ à pè pu§ gbɛ̃́nnɩ sɔkɔ pópó ye tikininí kénkɔ̃lɛ. 19 Képah náh, à yìkìnìnɔ́ kwǎrninɔ névye ko mɔ, à pé duku to Kanah gbɛ̃̀nyah sɔkɔ, tɛ́ pé sétáhlɛ Yisrayel tãn kɔ̃ gbɛ̃kɩlɛ. 20 Tyi nɔ́pi pól-á pópó n pɩ n tɛ, kè nɔ ye kyɛyẽ́h tikininí pɔ́ gbãm (450) kénkɔ̃lɛ. Képah náh, á náh tãn sɔkɔ ye Liyel n wilki á vyãh syípúlɛ, pópó à pɔ nɔ Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyo-ò Samuyɛlɩ gbĩ tyɩ́. 21 Tɛ́ sõ yɔ́lɛ, pè mɛ kè yah kɔ̃ Liyel tyɩ́ nɛ, páh mɛ yõ̀tɛ̃̀ yɔ́ tyɩ́. Képah sɔkɔ, Liyel mɛ Kisi pídĩ́ Sawuli pɩ pé yõ̀tɛ̃̀nɛ, pópó ye tikininí. Tɛ́ Sawulilɛ, Bɛ̃nsyamɛ yìkì nɛy ye sõ̀ ǹnɛ. 22 Ǹtɛ Liyel-á pɔ ǹmɔ milki gbĩ́ nɛ̂nɛ, à mɛ Davidi pɩ pé yõ̀tɛ̃̀nɛ. Davidi tyɩ́ sɔkɔ ye lésõ Liyel yo nɛ ńkɛ̃́: ‹Mé wil mɔ ń dyɔ yĩ́ĩ́ nɛy yõ, ǹmɔ nɛ̂-á Nsyese pídĩ́ Davidilɛ. À kɩ ń dyɔ yĩ́ĩ́ tyi pól pɩ dal mɔ pallɛ.› 23 Liyel ye lésõ ǹ vyãhlɛ Davidi kɔ̃ nɛ, Yisrayel pwáhnmɔ-ò-á kɩ dubi ǹmɔ pétóbé sɔkɔ. Kénɛ pwáhnmɔ-ò ye pɔ pɩ Yesulɛ. 24 Tɛ́ Yesu-á pópó n pi, wèlnwìlkì-ò Nsyɔ̃ ye yo Yisrayel tãn pól tyɩ́ nɛ, pè pé nnɔ vi mɔ, pè mó wèlnwìlkìnɔ́ wɛ. 25 Ǹtɛ Nsyɔ̃ tõ̀-á pópó pɔ n tyɛ, à mɛ n yo névye tyɩ́ nɛ ńkɛ̃́: ‹Yépi tɛ̃̀ sõnɔ sɔkɔ, nɛ̂ mɛ ńmɔlɛ? Yé káh wɛ nɛ, pwáhnmɔ-ò nɛ̂ pɔ́nɔ́-á yé syɩkɩ tɛ̃, ǹmɔ-á ńmɔlɛ dɛ́! Ǹtɛ yé yah, à mɛ n knɛ pɔ́-ńsah. Tɛ́ ńmɔ ńtɛ̃ fṍrɔɔ kah ǹ lékyêh fyé dɛ́nɔ́lɛ ǹ gbyẽ̂h sɔkɔ.›»

26 Képah náh, Pole tɔ̃ nɛ: «Á no, yépi nónó-á Abrahmɩ pétóbélɛ, à tahlɩ Liyel yah tíkí pɩ́pú pól tyɩ́, pwáhnmɔnɔ wɛy mɛ̀ ye tɛkɩ mɔ ápi pól yĩnnɛ. 27 Ǹtɛ Yerusalɛmɩ tãn ànɛ̂ pé yõ̀tãm náh lésõ pɩ̃ nɛ, Yesu-á pwáhnmɔ-òlɛ. Tɛ́ Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyopu wɛlɔ nónó-á n kar pé tyɩ́ Nsyifunɔ mɩ mɩ yòh sõnɔ́ póllɛ, pè náh sé yõ pɩ̃. Kénɛ wɛlɔ tyi yónɔ́ ye lésõ pè pɩ dal mɔ, pǎh lékàhlɛ Yesu kɔ̃. 28 Pè náh Yesu tyípɩ́nɩ́ yɔ́ ńtɛ̃ wɛ, nɛ̂-á yɩ̃nɛ ǹ kònmɔnɔlɛ. Ǹtɛ pè kè yah kɔ̃ Pilati tyɩ́ nɛ, à à ko mɔ. 29 Tɛ́ Liyel wɛy-á tyi nónó pól yo Yesu tyɩ́ sɔkɔ, pǎh pɔ sè pɩ dal mɔ tɛ gbĩ́ nɛ̂nɛ, pè ǹ lékó tiki mɔ to dahnɩ yõ, tɛ́ kyɩ à yɩ̃ diki yɔ́ sɔkɔ. 30 Ǹtɛ Liyel mɛ ǹ lékó yilki mɔ. 31 Képah náh, névye nónó-á lésõ ǹ sõ̀ tɛ̃ yal Kalile gbɛ̃̀nyah, à dɔkɔ yuku ǹnɛ Yerusalɛmɩ kwil, à ǹ gblɔ̌ynɛ pépi wɛ̃kɩ sèpĩ̀n náhnáh sɔkɔ. Kénɛ névye nɔ́pi ye mɛ ǹ tyi yónwàhpu kègblɔlɛ Yisrayel tãn yah núkúnúkú yɔ̀.

32 Ǹtɛ ápilɛ, Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir ye ápi tɔ n yo yé tyɩ́ yɔ̀ nɛ ńkɛ̃́: Liyel-á ǹ vyãhlɛ á náh tãn kɔ̃ nɛ̂ tyɩ́ yõ, 33 képah-á à pɩ dal mɔ ápi tyɩ́, ápi nónó-á pɩ pé wɛ̃́npìlɛ. Wǎh Yesulɛ á kɔ̃, à yɩ̃nɛ kǎh wãrkɩ sah sɔ̃́ Gbálnɔ́ sɛ́bɛ́y yɩ̀kɩ̀ ní-ò sɔkɔ nɛ ńkɛ̃́:

‹Ńmɔ Pídĩ́ ye álɛ;

à tɔkɔ kwɛy tyɩ́, ńmɔ ye á Súlɛ.›*

34 Liyel ye lésõ kwãh tɛ̃ kè yo sah nɛ ńkɛ̃́, Yesu-à pɔ ku, à náh n pyãh n pi. Páh kɩ ǹ lékó yilki mɔ. À tɔ̃ lésõ kè yo dal mɔ nɛ ńkɛ̃́:

‹Máh lésõ ń vyãhlɛ Davidi kɔ̃ nɛ̂ tyɩ́ sɔkɔ,

mé kɩ kè pɩ yé tyɩ́, kɩ sãm mɔ yé sɔkɔ,

tir yɔ́ náh ké dùkù ku n pi.›†

35 Képah ye Davidi yo fɩ̃́ yɔ́ sɔkɔ nɛ ńkɛ̃́:

‹Á náh n yɛ á tõ̀npɩ pèpɛy lékó kɔ̃

kè n pyãh n pi.›‡

36 Ǹtɛ Davidi tɛ̃̀ wɔ gbĩ sɔkɔ, à Liyel tõ̀ pɩ ké wɛ̃̀kɩ̀ yõ. Képah náh, à mɛ ku pè kɔ̃ pè yɩ̃ ǹ náh tãn lékyɩ̂ tnɔ̂, ǹ tɔ lékó mɛ pyãh. 37 Ǹtɛ Liyel ye Yesu lékó yilki mɔ. Ǹmɔ lékó tɛ̃̀ wɔ náh pyãh dɛ́! 38 Á no, yé pɩ̃ nɛ, ǹmɔ Yesu gbõ̀ yõ-á tyípêl yɔ̃̀nmɔnɔ tyɩ́ wɛ yo yé tyɩ́ dɛ́! Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́ náh tɛ̃ wɛ yé yõ wilki tyípêl nónó sɔkɔ, 39 névi nɛ̂-à sɛ̃ Yesu yõ, tɛ̃̀ yõ kɩ wil sé pól sɔkɔ, à kɩ fɛ̃ nɔ de Liyellɛ.

40 Képah ye, yé kyɔ̀mɩ̀nɔ́ pɩ, yè káh pɔ Liyel wɛy mɛ̀ yahle. Képah-à pɩ́-ńkɛ̃̂nɛ, Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyopu-á tir nɛ̂ yo sah, kè kɩ pɔ yé yĩni tɛ̃. Pè lésõ nɛ ńkɛ̃́:

41 ‹Yé yah, wɛ̀nyɩ̀kɩ̀ wɛ́kɩ́pú nɔ́pi,

yé nɛ mɛ gbɛ̃̀ndùnì sɔkɔ, yè mó ku tɛ̃ yõ!

Máh kɩ pɔ nɛ̂ pɩ n pi yé sɔkɔ, tɛ́ kɩ yé sah min sɔkɔ;

névi-à sɔ̃́ sõ̀ pɔ kélɛ n yãh yé tyɩ́,

yé náh n sɛ̃ n pi ké yõ.›»§

42 Sépi yóntɛnɔ náh, Pole ànɛ̂ Barnabasɩ-á n wil Liyel ní-ńsah wɔ̀kɔ̀ sɔkɔ gbĩ́ nɛ̂nɛ, no tyah pélɛ n ni nɛ, mɩ mɩ yòh kèyǎhlɛ, pè tɔ̃ pɔ pé syɩ pé wɛy mɛ̀ ó yõ. 43 Képah náh, tɔ́wû-á pɔ karkɩ gbĩ́ nɛ̂nɛ, névye náhnáh Pole ànɛ̂ Barnabasɩ sõ̀ tɛ̃. Nsyifunɔ ye sõ̀, à tahlɩ névye tyɩ́, nónó-á vi mɔ de Nsyifunɔ Liyel nínɔ́ wɛ̃̀kɩ̀ sɔkɔ. Tɛ́ Pole ànɛ̂ Barnabasɩ sõ̀ mɛ n yãh pélɛ, à pé sõnɔlɛ n vi n mɔ nɛ, Liyel-á pèpɔrɩ nɛ̂ pɩ pé tyɩ́, pè ké tɛ̃́nɔ́ plɛ.

Pole ànɛ̂ Barnabasɩ Liyel wɛy yónɔ́lɛ névye tyɩ́, nónó náh pɩ Nsyifunɔlɛ

44 Képah sɔkɔ, Nsyifunɔ mɩ mɩ yòh kèyǎh-á vi pɔ, kwil névye kan pɔ tuke mɔ Liyel wɛy noh yĩnnɛ. 45 Nsyifunɔ-á kénɛ tɔ́wû wɛ sɛ̃́, dyɔ́yɔ́kɩ̀ de pé sɔkɔ képékèyɔ̂. Pè tyah Pole wɛynɛ n kɔ̃lɩ, à ké tyɩ́lɛ n yo n yɩkɩ. 46 Képah sɔkɔ, Pole ànɛ̂ Barnabasɩ kè yo nɩ̀sãhlɛ pé tyɩ́ nɛ: «Yépi ǹgbò tyɩ́ ye Liyel wɛy sõ̀ yɩ̃nɛ kè yo. Ǹtɛ yáh fyɔ̀ kè yahle, tɛ́ kè wɛ̃kɩ nɛ yé náh yɩ̃nɛ tyɛ́-ńkɛ̃̂ min wɛ́nɔ́lɛ, kǎh pɩ sɛ̃́, ápi kɩ á yah mɔ névye tĩ̀nnɛ núkúnúkú, nónó náh pɩ Nsyifunɔlɛ. 47 Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Liyel-á nɛ̂ yo, képah ye á n pɩ dò. À kè yo nɛ ńkɛ̃́:

‹Mé ye ǹ sah nɛ á pɩ kyòolɛ névye tyɩ́, nónó náh pɩ Nsyifunɔlɛ,

á mó kyɩ pwáhnmɔnɔ wɛy yo

kèkõyṍ pól sɔkɔ.›»*

48 Képah sɔkɔ, nónó náh pɩ Nsyifunɔlɛ, pǎh wɛlɔ nɔ́pi noh sɛ̃́, pé nɩ vɩ, pè tyah Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Liyel wɛynɛ n gbilki. Tɛ́ névye nónó pól-á sõ̀ yɩ̃nɛ tyɛ́-ńkɛ̃̂ min wɛ́nɔ́lɛ, pé pól sɛ̃ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ yõ.

49 Liyel wɛy núkú tɔ̃ mɔ kénɛ gbɛ̃̀nyah tã̀ntã̀n pól sɔkɔ. 50 Tɛ́ syɔ́ nɛ́-ǹgbnɔ yísyɔ́ sõ̀ mɛ, nónó-á mɛ Nsyifunɔ Liyel wɛ̃̀kɩ̀lɛ n kɔ. Kǎh pɩ sɛ̃́, Nsyifunɔ mɛ pépi ànɛ̂ kwil nɛ́-ǹgbnɔ yísyɔ́ kurki mɔ Pole ànɛ̂ Barnabasɩ yõ. Pè mɛ tyah Polepilɛ n fõh, tɛ́ pè yĩni yal pé sétáh yõ. 51 Pǎh mó n wil kénɛ kwil, pè pé gbyẽ̂h nɛ̀ngbɔ̃ kwer kwɛ ké sɔkɔ, tɛ́ sɔkɔ Yikonyumi kwil. 52 Ǹtɛ Antyɔsyɩ kwil Yesu tõ̀ sã́hpú tɛ̃̀ wɔ sõ̀ mɛ nɩ̀vɩ̀nɩ̀ ǹgbɛ̃ sɔkɔ, tɛ́ Liyel Mirki mɛ pè tɔkɔ.

14

Pole ànɛ̂ Barnabasɩ Liyel wɛy yónɔ́lɛ Yikonyumi kwil

1 Képah sɔkɔ, Pole ànɛ̂ Barnabasɩ-á yĩni tɛ̃ Yikonyumi kwil, pè tɔ̃ de yuku Nsyifunɔ Liyel ní-ńsah wɔ̀kɔ̀ sɔkɔ. Tɛ́ tyah Liyel wɛynɛ n yo, fɔ́ɔ́ Nsyifunɔ ànɛ̂ nónó náh pɩ Nsyifunɔlɛ, pé náhnáh vi mɔ pɩ Yesu yõ sɛ̃́púlɛ. 2 Ǹtɛ Nsyifunɔ sɔkɔ nónó-á sõ̀ yahle sɛ̃́nɔ́lɛ Yesu wɛy yõ, pépi nɛ́káhbɩ́ kurki mɔ Yesu yõ sɛ̃́pú yõ. 3 Ǹtɛ képah fyé yõ, Pole ànɛ̂ Barnabasɩ tɔ̃ tɛ̃ à mo Yikonyumi sɔkɔ. Pé gbõ̀ sàhnyĩnɔ sõ̀ mɛ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ yõ pè kɔ̃ pè n wɛkɩ nɩ̀sãhlɛ. Tɛ́ à sõ̀ mɛ pé yah tɛ̃ pè kɔ̃ pè gbǐl tyilɛ n pɩ, gbǐl nónó-á n wɛ̃kɩ nɛ, pǎh wɛlɔ nónónɛ n yo Liyel pèpɔrɩ pɩ́nɔ́ tyɩ́ sɔkɔ, gblɔ-á sélɛ. 4 Ǹtɛ kwil névye gbɛkɩ. Pé túkù sõ̀ mɛ mɔ Nsyifunɔlɛ, túkù mó mɛ mɔ Yesu tɛ̃ntõ̀ névyelɛ. 5 Képah sɔkɔ, Nsyifunɔ ànɛ̂ nónó náh pɩ Nsyifunɔlɛ, à tahlɩ pé yõ̀tãmnɔ́ tyɩ́, pè wɛ̃ tyɩ́ mɔ nɛ, pé Pole ànɛ̂ Barnabasɩ fõh, pé mó pè minki ko dyêhlɛ. 6 Ǹtɛ Pole ànɛ̂ Barnabasɩ-á pɔ pɩ̃ ké sɔkɔ, pè to sɔkɔ Lisitir kwil, ànɛ̂ Dɛrɩbɩ kwil, ànɛ̂ sé gbɔ̀plɔ kwlo sɔkɔ, Likawoni gbɛ̃̀nyah. 7 Tɛ́ yɔ̃ sɔkɔ, à Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tirlɛ n yo n kɔ̃ nɛ́npɔ́.

Sèkùkù dĩ́ yɔ́ dɛ́nmɔnɔlɛ Lisitir kwil

8 Tɛ́ dĩ́ yɔ́ lésõ mɛ Lisitir kwil, gbyẽ̂hnɛ kúnɔ́lɛ. À sõ̀ dubi sèkùkùlɛ, à náh tɛ̃ wɛ kɔ yah. 9 Tɛ́ sõ yɔ́lɛ, Pole-á n wɛkɩ, kénɛ dĩ́ sõ̀ mɛ ǹ wɛynɛ n nohnɩ. Képah tɛ̃̀nɛ, Pole tyah dĩ́nɛ n yah díkídíkí. Tɛ́ wǎh kè wɛ nɛ Liyel yõ sɛ̃́nɔ́-á mɛ dĩ́ mɛ̀ tyɩ́ kɩ fɛ̃ dɛ́nmɔnɔ wɛ Liyel tyɩ́, 10 à yo ǹ tyɩ́ yĩ́npɔ̃́ ǹgbɛ̃nɛ nɛ: «Yuku n yĩn tómm á gbyẽ̂h yõ!» Képah sɔkɔ, dĩ́ núkú yɔkɔ syɩkɩ ǹ gbyẽ̂h yõ, à tyah n kɔ.

11 Tɔ́wû-á képah tɛ̃̀ pɩ́nɔ́ wɛ sɛ̃́ Pole tyɩ́, pè tyah n yo wòhòh Likawoni tãn wɛy sɔkɔ nɛ ńkɛ̃́, tã̀n-á sé viri pɩ névyelɛ à tiki pɔ pé wrɔ́ dɛ́! 12 Képah sɔkɔ, pè tõ̀ nɛ̂-á pè n ye Nsewusilɛ, pè képah yĩn dyɩ Barnabasɩ kɔ̃. Tɛ́ wɛy-á sõ̀ mɛ Pole wɔ gbõ̀ sɔkɔ sɛ̃́, pè kèyǎh yĩn dyɩ ǹmɔ kɔ̃, nɛ̂-á pè n ye Yɛrɛmɛsɩlɛ. 13 Tɛ́ tõ̀ nɛ̂-á pè n ye Nsewusilɛ, ké wɔ̀kɔ̀ sõ̀ mɛ kwil dé-ńsah yah sɔkɔ. Ké lékwén nɛ́tɛ̃̂ dĩ́ mɛ nyéhpyɛ́nɩ̀ tɛ̃ pɔ kénɛ tõ̀ wɔ̀kɔ̀ yah ànɛ̂ yî fĩnɛ.* Tɛ́ ǹmɔ ànɛ̂ tɔ́wû sõ̀ mɛ ké tyɩ́ nɛ, pé gbètòh mɔ Barnabasɩ ànɛ̂ Pole yõ. 14 Ǹtɛ Barnabasɩ ànɛ̂ Pole-á képah tɛ̃̀ noh sɛ̃́, pépi nónó-á Yesu tɛ̃ntõ̀ névyelɛ, pè pé fwɔ̀mɔlɔ yɔrɩ tɔkɩ yèkwɔrɩ tɛ̃̀ tyɩ́, tɛ́ to de tɔ́wû nɩyṍ mɛ yo tũ yĩ́npɔ̃́ ǹgbɛ̃nɛ nɛ: 15 «Á no, sɔ̃́ mɛ tɛ́ yé képahlɛ n pɩ? Névye ye ápi tɔlɛ, yépi tyɩ́ kɔ̃lɛ dò! Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir ye á pɔ yó-ńsah yé tyɩ́ nɛ, yé yõ kɛ̃́ fal fal tã̀n nɔ́pi milki, yé mó vi mɔ Liyel wɛ̃̀kɩ̀ tɛ̃, ǹmɔ nɛ̂-á min nɛ́tɛ̃̂nɛ. Ǹmɔ ye mɔ yĩ̂nyõlɛ, ànɛ̂ sétáhlɛ, ànɛ̂ pnɛ yɔlɛ, à tahlɩ sé sɔkɔ yíyìn pól tyɩ́. 16 Ǹgbòlɛ, Liyel mɛ̀ ye sõ̀ yɛ kwlo kwlo névye pól kɔ̃ pè n kɔ pé dyɔ dyɔ wã̀l yõ. 17 Ǹtɛ à mɛ ǹ gblɔ̌y dùkùlɛ n wɛ̃kɩ sɛ̃́ gbĩ́mɛgbĩ́ ǹ pèpɔrɩ pɩ́nɔ́ sɔkɔ. À mɛ pũ̀nɛ n pɩ n mɔ yélɛ n kɔ̃ à n wil yĩ̂nyõ, tɛ́ yé sèmukɔ kɔ̃ sè n pɛkɩ, tɛ́ yõke náhnáhlɛ yélɛ n kɔ̃ ànɛ̂ nɩ̀vɩ̀nɩ̀nɛ.» 18 Ǹtɛ wɛlɔ nɔ́pi fyé yónɔ́ yõ, Yesu tɛ̃ntõ̀ névye yah vyãh tɔ́wû yĩ́nínmɔ-ńsah nɛ, pè káh gbètòh mɔ pé yõ.

19 Ké légbĩ́ sɔkɔ, Nsyifunɔ yísyɔ́ wil Antyɔsyɩ kwil, Pisidi gbɛ̃̀nyah, ànɛ̂ Yikonyumi kwil, à pɔ nɛ́npɔ́. Pépi pɔ tɔ́wû vi tɛ̃ mɔ Polepi yõ, pè kɔ̃ pè yuku Polelɛ n minki dyêhlɛ nɛ páh ǹnɛ n min n ko. Képah náh, pè à yɔrɩ wilki sah kwil náh tĩ̀nnɛ, tɛ́ mɛ n sõ nɛ wǎh ku. 20 Ǹtɛ Yesu tõ̀ sã́hpú-á pɔ tuke mɔ ǹ tnɔ̂, à à mɔ gbɩ̃ gbĩ́ nɛ̂nɛ, à mɛ yuku tɛ́ de kwil sɔkɔ. Tɛ́ ké dĩndallɛ, à sɔkɔ ànɛ̂ Barnabasɩlɛ Dɛrɩbɩ kwil.

Pole ànɛ̂ Barnabasɩ syɩ́nyukunɔlɛ Siri gbɛ̃̀nyah sɔkɔ

21 Képah tɛ̃̀nɛ, pǎh kyɩ yĩni tɛ̃ Dɛrɩbɩ kwil, pè Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir yo nɛ́npɔ́ tãn tyɩ́. Pé náhnáh mɛ sɛ̃ Yesu yõ, à pɩ ǹ tõ̀ sã́hpúlɛ. Képah náh, Polepi pé syɩ syɔ̃ Lisitir kwillɛ, ànɛ̂ Yikonyumi kwillɛ, à kyɩ de Antyɔsyɩ kwil, Pisidi gbɛ̃̀nyah sɔkɔ. 22 Tɛ́ nɩ̀sãh ànɛ̂ sṍré ye sõ̀ pè n mɔ n kɔ̃ Yesu tõ̀ sã́hpú sɔkɔ nɛ, pè gbah n tɛ̃ pé sõnɔ sah yĩ́ĩ́ Yesu yõ gbĩ́mɛgbĩ́. Pè sõ̀ mɛ n yo pé tyɩ́ nɛ ńkɛ̃́, yèvyãhrɩ náhnáh dénwìlnɔ́ sɔkɔ-á pé kɩ de Liyel tɔ̃́rɩ́ mɛ́-ńsah sɔkɔ. 23 Tɛ́ Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkìnɔ́ nónó-á sõ̀ mɛ kwlo nɔ́pi pól sɔkɔ, Polepi sõ̀ yah tãm yísyɔ́ yah wilki sé sɔkɔ, à sah sé yõ. Tɛ́ níkì tɛ̃ à nírí pɩ pé tyɩ́, à pè dahbɩ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu gbõ̀, pǎh sɛ̃ ǹmɔ nɛ̂ yõ.

24 Képah náh, pè Pisidi gbɛ̃̀nyah kɔ kah, à kyɩ de Pãnfili gbɛ̃̀nyah sɔkɔ. 25 Nɛ́npɔ́ sɔkɔ, pè Liyel wɛy yo Pɛrsyɩ kwil tãn tyɩ́, tɛ́ pyě yuku Atali kwil. 26 Pǎh n yal nɛ́npɔ́, pè de krótókè ǹgbɛ̃ sɔkɔ, à yuku Antyɔsyɩ kwil, Siri gbɛ̃̀nyah sɔkɔ. Kénɛ kwil sɔkɔ ye sõ̀ pè pè dahbɩ Liyel gbõ̀ sɔkɔ, tõ̀ mɛ̀ pɩ yĩnnɛ, nɛ̂-á pè pɩ tɛ yɔ̀. 27 Pǎh yĩni tɛ̃ Antyɔsyɩ sɔkɔ, pè Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkì ye tuke. Tɛ́ Liyel-á pé yah tɛ̃, à ǹ tõ̀ pɩ dùkù nɛ̂nɛ, pè kè yãh pé tyɩ́; à tahlɩ wǎh ǹ yõ sɛ̃́nɔ́ wɛ̃̀kɩ̀ yɩkɩ mɔ névye tɔ kɔ̃ sɔ̃́, nónó náh pɩ Nsyifunɔlɛ. 28 Képah náh, Polepi tɛ̃ pélɛ Antyɔsyɩ sɔkɔ, à mo.

15

Yékã̂b dénɔ́lɛ

1 Képah tɛ̃̀nɛ, díbí yísyɔ́ wil Nsyude gbɛ̃̀nyah, à pɔ Antyɔsyɩ kwil sɔkɔ. Tɛ́ pɔ tyah Yesu yõ sɛ̃́púlɛ n kwɔ nɛ ńkɛ̃́, nɛ́ pè náh kõ̀kè kõ sɔ̃́-á Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́ kè yo sah, pè náh fɛ̃ pwáhnmɔnɔ wɛ n pi. 2 Ǹtɛ Pole ànɛ̂ Barnabasɩ náh fɛ̃ syi. Kǎh pɩ sɛ̃́, yékã̂b ǹgbɛ̃ de pépi ànɛ̂ díbí nɔ́pi wrɔ́. Képah sɔkɔ, kè yah tɔkɔ nɛ Pole, ànɛ̂ Barnabasɩ, ànɛ̂ pépi túkù-á kɩ dɔkɔ yuku Yerusalɛmɩ kwil. Pǎh kɩ kyɩ wil Yesu tɛ̃ntõ̀ névye ànɛ̂ Yesu yõ sɛ̃́pú yah tãm tyɩ́, pè yĩ mɛ̀ yah wah. 3 Tɛ́ mɛ yòhnɩ̀nmɔnɔ pɩ Polepi tyɩ́ kénɛ kɔ́lɔ́ mɛ̀ yĩnnɛ. Polepi-á n sɔkɔ, pè syɔ̃ sɔkɔ Fenisi gbɛ̃̀nyah ànɛ̂ Samari gbɛ̃̀nyah sɔkɔ, mɛ névye tyɩ́lɛ n yãh pé tyɩ́, nónó-á vi mɔ Liyel wɛ̃̀kɩ̀ tɛ̃, tɛ́ Nsyifunɔ náh pélɛ. Kè pɩ nɩ̀vɩ̀nɩ̀ ǹgbɛ̃nɛ Yesu yõ sɛ̃́pú pól tyɩ́. 4 Pǎh kyɩ yĩni tɛ̃ Yerusalɛmɩ kwil, Yesu yõ sɛ̃́pú, ànɛ̂ pé yah tãm, ànɛ̂ Yesu tɛ̃ntõ̀ névye mɛ pè tɛ̃ pallɛ. Képah sɔkɔ, Liyel-á Polepi yah tɛ̃ pè ǹ tõ̀ pɩ dùkù nɛ̂nɛ, Polepi kè yãh pé tyɩ́.

5 Ǹtɛ Farisiyɛ̃ névye nónó-á vi mɔ pɩ Yesu yõ sɛ̃́púlɛ, pépi túkù yuku tyah n yo nɛ ńkɛ̃́, nónó-á sɛ̃ Yesu yõ, tɛ́ Nsyifunɔ náh pélɛ, pǎh yɩ̃nɛ pè kõ̀kè kõ; ànɛ̂ pǎh yɩ̃nɛ kyɩ̃̀nmɔnɔlɛ pè Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́lɛ nɛ n pɩ. 6 Képah tɛ̃̀ sɔkɔ, Yesu tɛ̃ntõ̀ névye ànɛ̂ Yesu yõ sɛ̃́pú yah tãm wɛ̃ wɛ yĩ mɛ̀ tyɩ́ sɔkɔ, à kè yah wɛ̃ tyɩ́.

7 Kè sõ̀ pɩ yĩ́ĩ́ yékã̂b ǹgbɛ̃nɛ pé wrɔ́, fɔ́ɔ́ Pyɛrɩ pɔ yuku yĩn, tɛ́ yo pé tyɩ́ nɛ ńkɛ̃́: «Ń yṹnpyé, yépi ńtɛ̃ se kè pɩ̃ nɛ Liyel-á ńmɔ yah wilki yé sɔkɔ di mónɔ́lɛ tɛ́! À nɛ mé Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir yo névye tyɩ́, nónó náh pɩ Nsyifunɔlɛ, pè kɔ̃ pè kè wɛ noh, pè mó sɛ̃ Yesu yõ. 8 Ǹtɛ Liyel nɛ̂-á névye fɔkɔ sõnɔlɛ n pnɛ, ǹmɔ ye ǹ Mirkilɛ pè kɔ̃, sɔ̃́-á lésõ à kélɛ ápi tɔ kɔ̃, à kè wɛ̃kɩ nɛ páh pépi tɔ fɛ̃ syi. 9 À náh wǎhkɩ̀ pɩ ápi ànɛ̂ pépi wrɔ́. Pǎh sɛ̃ ǹ yõ, képah ye à pé nnɔ tɔ̃ sah. 10 Tɛ́ núkúnúkú, sɔ̃́ pɩ tɛ́ yé Liyel vyãh sõ̀lɛ n noh, à tɔ́kɔ́pêllɛ n sah Yesu yõ sɛ̃́pú yõ, nónó-á ápi náh tãn ànɛ̂ ápi ńtɛ̃ náh tɛ̃ wɛ sè twah yah? 11 Ǹtɛ ápi sɛ̃ ké yõ nɛ áyáh pwáhnmɔnɔ wɛ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu pèpɔrɩ gbõ̀ yõ, no nɔ́pi tyɩ́ kɔ̃lɛ.»

12 Kǎh pɩ sɛ̃́, no pól tɛ̃ syɩ́syɩ́, tɛ́ pé ní kwɔ Pole ànɛ̂ Barnabasɩ tyɩ́. Képah sɔkɔ, Liyel-á syɔ̃ Polepi tyɩ́, à gbǐl tyi nónó pɩ névye tyɩ́, nónó náh pɩ Nsyifunɔlɛ, Polepi sè yãh pé tyɩ́. 13 Pǎh sè yãh tɛ gbĩ́ nɛ̂nɛ, Nsyakɩ wɛy tɔkɔ, tɛ́ nɛ ńkɛ̃́: «Ń yṹnpyé Nsyifunɔ,* yé noh ń tyɩ́ yɔ̀. 14 Á pól yĩ́ yah ye Simo-Pyɛrɩ kè yo nɛ ńkɛ̃́, ǹgbò dùkù-á Liyel kè yah tɔkɔ, à nósyɔ́ yah wilki névye sɔkɔ, nónó náh pɩ Nsyifunɔlɛ, à pɩ ǹ nolɛ. 15 Tɛ́ wɛy mɛ̀ mó tɔ̃ mɛ yɩ̃́nɛ́nɔ́lɛ Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyopu wɛlɔlɛ. Yé yah, kè mɛ wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ nɛ,

16 Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Liyel-á nɛ ńkɛ̃́:

‹Képah náh, mé kɩ ń syɩ pɔ Davidi kéte sɔ́nɔ́ tɔ̃ mɔ.

Mé kɩ ǹ kéntíkínì tɔ̃ mɔ kɩ kè yilki pallɛ.

17 Képah sɔkɔ, kèkõyṍ névye tɛ́lɔ́ pól kɩ yuku ńnɛ n yah n kɔ̃.

Gbɩ yõ, kwlo kwlo névye pól ye kɩ n yah n kɔ̃ n pi ńnɛ,

máh pépi nónó ye nɛ pè pɩ ń tyɩ́lɛ.›

Sɛ̃́ ye Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Liyel yo, ǹmɔ nɛ̂-á tyi nɔ́pi wɛ̃kɩ

18 di mónɔ́lɛ.†

19 Képah yĩnnɛ, ńmɔ Nsyakɩ tɛ̃̀ sõnɔ sɔkɔ, névye nónó-á vi mɔ Liyel tyɩ́ yõ, tɛ́ Nsyifunɔ náh pélɛ, á náh yɩ̃nɛ à tyilɛ n tɛ̃ n tah pé tyɩ́. 20 Ǹtɛ á ye sɛ́bɛ́y wãrkɩ n tɛkɩ n mɔ pé tyɩ́ nɛ, pè pé gblɔ̌ynɛ n tɛ̃ sãh fálnɔ́ yîlɛ, ànɛ̂ fɔ̀fɩ́kɩ̀lɛ, ànɛ̂ tṍ kwɛ́-ńkɛ̃̂ kwáhkókè kɔ̀lɛ, ànɛ̂ tṍnɛ, sè kɔ̃ sè káh pɔ pè silki. 21 Yé yah kɛ̀, à tɔkɔ ǹgbò dùkù tyɩ́, kénɛ tyi ye ńkɛ̃́nɛ Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́ sɔkɔ, pě névyelɛ n kwɔ mɩ mɩ yòh sõnɔ́ póllɛ kwlo kwlo pól Nsyifunɔ Liyel ní-ńtã̂n vɩ̀ sɔkɔ.»

Sɛ́bɛ́y tṍnɔ́lɛ Yesu yõ sɛ̃́pú tyɩ́, nónó náh pɩ Nsyifunɔlɛ

22 Képah sɔkɔ, Yesu tɛ̃ntõ̀ névye, ànɛ̂ Yesu yõ sɛ̃́pú yah tãm, ànɛ̂ Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkì pól yo sah núkú yõ nɛ, páh kɩ nósyɔ́ yah wilki pé wrɔ́, tɛ́ kɩ pépi tɛkɩ mɔ Pole ànɛ̂ Barnabasɩlɛ Antyɔsyɩ kwil. Képah tɛ̃̀nɛ, Nsyudasɩ, nɛ̂-á pè n ye Barsabasɩlɛ, pè mɛ ǹmɔ ànɛ̂ Silasɩ yah wilki. Pé nímí póllɛ, névye sõ̀ mɛ yõ̀yénnɛ n sah pé yõ. 23 Pè mɛ tɛ̃ntõ̀ sɛ́bɛ́y yɔ́ wãrkɩ à dahbɩ pé gbõ̀, nɛ̂ sɔkɔ-á kè mɛ yónɔ́lɛ nɛ ńkɛ̃́: «Á yṹnpyé yépi nónó-á Nsyifunɔ náh yélɛ, tɛ́ mɛ Antyɔsyɩ, Siri gbɛ̃̀nyah sɔkɔ, à tahlɩ Siri gbɛ̃̀nyah kwlo tɛ́lɔ́ tyɩ́, ànɛ̂ Silisi gbɛ̃̀nyahlɛ; ápi Yesu tɛ̃ntõ̀ névye ànɛ̂ yé yṹnpyé Yesu yõ sɛ̃́pú yah tãm ye n wɛkɩ yé tyɩ́. 24 Á kè noh nɛ, nósyɔ́-á wil ápi sɔkɔ, à kyɩ pé wɛlɔlɛ yé lékã́m vye fɛ̃kɩ, à yé mɔ sah fɔ́kɔ́sõnɔ sɔkɔ. Tɛ́ ápi náh se mó tɔ̃ tõ pélɛ. 25 Képah ye, á kè yah tɔkɔ wɛ̃ tyɩ́ nɛ, áyáh kɩ névye wilki tɛkɩ mɔ yé tyɩ́. Pè kɩ n pɔ n pi wɛ̃ tyɩ́ ànɛ̂ á nɩ̀gbɛ̀kɩ̀ névye Barnabasɩ ànɛ̂ Polelɛ, 26 pépi nónó-á pé min mɔ kũ kɔ̃ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu Krista tõ̀ yĩnnɛ. 27 Nsyudasɩ ànɛ̂ Silasɩ ye á n tɛkɩ n mɔ yé tyɩ́. Tyi nónó-á á wãrkɩ tɛkɩ mɔ yé tyɩ́, pè kɩ pɔ sè tɔ̃ yo yé tyɩ́ vyãhlɛ. 28 Liyel Mirki ànɛ̂ ápi ye yah tɔkɔ kélɛ nɛ, á káh tɔ̃ tyi yísyɔ́ kõ sah yé kɔ̃, à wil tyi nɔ́pi tyɩ́ sɔkɔ yɔ̀, sépi nónó-á yɩ̃nɛ pɩ́nɔ́lɛ káhkáh: 29 Yé yé gblɔ̌ynɛ n tɛ̃ sãh fálnɔ́ kɔ̀lɛ, ànɛ̂ tṍnɛ, ànɛ̂ tṍ kwɛ́-ńkɛ̃̂ kwáhkókè kɔ̀lɛ, ànɛ̂ fɔ̀fɩ́kɩ̀ pɩ́nɔ́lɛ. Yâh yé gblɔ̌ynɛ n tɛ̃ n yĩ́ĩ́ sépi pól pɩ́nɔ́lɛ, yé mɛ n pɩ plɛ. Yé tɛ̃̀nɔ!»

30 Képah náh, pè wɛ̃̀kɩ̀lɛ tɛ̃ntõ̀ névye kɔ̃ pè sɔkɔ à kyɩ de Antyɔsyɩ kwil. Pè kyɩ Yesu yõ sɛ̃́pú tɔ́wû tuke mɔ, tɛ́ tɛ̃ntõ̀ sɛ́bɛ́y mɛ̀nɛ pè kɔ̃. 31 Pǎh kè kar, ké sɔkɔ tyíyónɔ́ sṍré mɔ pé sɔkɔ, kè pɩ nɩ̀vɩ̀nɩ̀nɛ pé tyɩ́. 32 Képah sɔkɔ, Nsyudasɩ ànɛ̂ Silasɩpi tɔ-á sõ̀ pɩ Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyopulɛ sɛ̃́, pépi tyah nolɛ n vi n mɔ, mɛ tyi náhnáhlɛ n yo pé tyɩ́, à sṍrélɛ n mɔ pé sɔkɔ. 33 Pǎh sèpĩ̀n yísyɔ́ pɩ nɛ́npɔ́, képah náh, no pè fĩn mɔ, tɛ́ wɛkɩ pé tyɩ́ nɛ, pè de lènɔlɛ pé tṍpú tĩ̀nnɛ. [ 34 Tɛ́ Silasɩ wɔ mɛ nɛ, péwɔ-á kɩ wũ nɛ́npɔ́.] 35 Ǹtɛ Pole ànɛ̂ Barnabasɩ tɛ̃̀ wɔ sõ̀ mɛ tɛ̃ Antyɔsyɩ sɔkɔ. Pépi ànɛ̂ névye náhnáh yísyɔ́ sõ̀ mɛ nolɛ n kwɔ, tɛ́ mɛ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tirlɛ n yo.

Pole ànɛ̂ Barnabasɩ gbɛ́kɩ́nɔ́lɛ

36 Sèpĩ̀n yísyɔ́-á sɔkɔ sɛ̃́, Pole yo Barnabasɩ tyɩ́ nɛ, páh Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ wɛy yo kɔ̃ kwlo nónó pól sɔkɔ, à yɛ pé pé syɩ kyɩ yah pé yṹnpyé Yesu yõ sɛ̃́pú tyɩ́ kénɛ kwlo sɔkɔ, pé tyɩ́-à kɩ mɛ dùkù nɛ̂nɛ. 37 Képah sɔkɔ, Nsyɔ̃ nɛ̂-á pè n ye Markɩlɛ, Barnabasɩ sõ̀ mɛ ké tyɩ́ nɛ, pé ǹ tɔ tɛ̃ pé sɔkɔ. 38 Ǹtɛ Pole wɔ náh sõ̀ mɛ ké tyɩ́ nɛ pé sɔkɔ ǹnɛ; ǹmɔ nɛ̂-á lésõ ǹ gbɛ wil pé sɔkɔ Pãnfili gbɛ̃̀nyah dùkù sɔkɔ, tɛ́ à náh tɔ̃ sõ̀ mɛ n kyɩ n pɔ pélɛ pé tõ̀ sɔkɔ. 39 Kǎh pɩ sɛ̃́, yékã̂b ǹgbɛ̃ de Pole ànɛ̂ Barnabasɩ wrɔ́, pè mɛ gbɛkɩ. Barnabasɩ mɛ Nsyɔ̃-Markɩ tɛ̃ tahlɩ ǹ gblɔ̌y tyɩ́, pè de krótókè ǹgbɛ̃ yɔ́ sɔkɔ à sɔkɔ Syipri gbɛ̃̀nyah. 40 Ǹtɛ Pole wɔ mó Silasɩ yah wilki. Tɛ́ Yesu yõ sɛ̃́pú-á nírí pɩ pé tyɩ́, à pè dahbɩ tɛ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ gbõ̀ sɔkɔ gbĩ́ nɛ̂nɛ, pè mɛ sɔkɔ wɛ̃ tyɩ́. 41 Pè Siri gbɛ̃̀nyah ànɛ̂ Silisi gbɛ̃̀nyah pól kɔ kɔ̃, à Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ sṍrélɛ n mɔ n yuku Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkìnɔ́ sɔkɔ.

16

Timote tàhlɩ̀nɔ́lɛ Pole ànɛ̂ Silasɩ tyɩ́ pé kɔ́lɔ́ sɔkɔ

1 Képah náh, Polepi-á wil Siri ànɛ̂ Silisi gbɛ̃̀nyah sɔkɔ, pè yɔ̃ sɔkɔ Dɛrɩbɩ kwil. Pǎh wil nɛ́npɔ́, pè yuku Lisitir kwil. Pè kyɩ Yesu tõ̀ sã́h-ò yɔ́ wɛ nɛ́npɔ́ pè n ye Timotelɛ. Ǹ yṹnɛ, Nsyifu nɛy ye sõ̀ ǹnɛ, nɛ̂-á mɛ Yesu wɛ̃̀kɩ̀lɛ n kɔ, tɛ́ ǹ sú mɛ Krɛkɩ nɛynɛ. 2 Tɛ́ Yesu yõ sɛ̃́pú nónó-á sõ̀ mɛ Lisitir sɔkɔ ànɛ̂ Yikonyumi kwil, pè sõ̀ mɛ Timote yĩ́ngbɩ́lɛ n yo. 3 Képah sɔkɔ, Pole sõ̀ mɛ ké tyɩ́ nɛ pé à tɛ̃ sɔkɔ pé kɔ́lɔ́ sɔkɔ. Tɛ́ Nsyifunɔ nónó-á sõ̀ mɛ kénɛ kwlo sɔkɔ, pè sõ̀ pɩ̃ nɛ, Krɛkɩ nɛy-á Timote súlɛ.* Pépi yĩnnɛ, Pole mɛ Timote kõ. 4 Képah sɔkɔ, Polepi-à fyɔ̀ n sɔkɔ kwlo nónó sɔkɔ, Yesu tɛ̃ntõ̀ névye ànɛ̂ Yerusalɛmɩ kwil Yesu yõ sɛ̃́pú yah tãm-á tyi nónó yah tɔkɔ, pě sélɛ n yãh kénɛ kwlo Yesu yõ sɛ̃́pú tyɩ́ nɛ, pè nɛ n kɔ sé wã̀l yõ. 5 Kǎh pɩ sɛ̃́, Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkìnɔ́ sõ̀ mɛ n gbah n sɛ̃ Liyel yõ, tɛ́ wãn tɔ̃ mɛ n mɔ pé nɛ́dán tɔ yõ sõmɛsṍ.

Pole wɛ̃́kɩ́nɔ́ yɔ́ wɛ Turasɩ kwil

6 Képah náh, Polepi sõ̀ mɛ ké tyɩ́ nɛ pé kyɩ Liyel wɛy yo Asi gbɛ̃̀nyah sɔkɔ, ǹtɛ Liyel Mirki kè yahle pé tyɩ́. Kǎh pɩ sɛ̃́, pè mɛ kah syɔ̃ Frisyi gbɛ̃̀nyah ànɛ̂ Kalasi gbɛ̃̀nyahlɛ. 7 Pǎh kyɩ yĩni tɛ̃ n tɛ Misi gbɛ̃̀nyahlɛ, pè tɔ̃ kè yah tɔkɔ nɛ, páh kɩ yuku Bitini gbɛ̃̀nyah. Ǹtɛ Yesu Mirki† kè yahle pé tyɩ́. 8 Kǎh pɩ sɛ̃́, pè Misi kɔ kah, à tiki yuku Turasɩ kwil. 9 Tɛ́ lékã̂hnɛ, Pole wɛ̃́kɩ́nɔ́ yɔ́ wɛ. Wɛ̃́kɩ́nɔ́ mɛ̀ sɔkɔ, à Masedonɩ gbɛ̃̀nyah dĩ́ yɔ́ wɛ yĩ́nntɛ̃̀nɔ́lɛ, tɛ́ tɛ̃̀ mɛ ǹnɛ n ni nɛ ńkɛ̃́, à pɔ Masedonɩ sɔkɔ, à pɔ pépi yohnɩ n mɔ. 10 Pole-á fyɔ̀ wɛ̃́kɩ́nɔ́ mɛ̀ wɛ sɛ̃́, á mɛ kè pɩ̃ yĩ́ĩ́ nɛ, Liyel-á ye álɛ nɛ, á kyɩ pé Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir yo Masedonɩ tãn tyɩ́. Kǎh pɩ sɛ̃́, á núkú á vi nɛ áyáh kɩ sɔkɔ nɛ́npɔ́.

Lidi-á pɩ Yesu yõ sɛ̃́-òlɛ dùkù nɛ̂nɛ Filipi kwil

11 Képah sɔkɔ, á de krótókè ǹgbɛ̃ yɔ́ sɔkɔ Turasɩ kwil, à yɔ̃ sɔkɔ gbɛ̃̀nyah yɔ́ sɔkɔ, nɛ̂-á mɛ pnɛ yɔ nɩyṍ pè n ye Samotrasɩlɛ, á náh kwɔ dah fɩ̃́ yɔ́ ńtɛ̃ sɔkɔ. Tɛ́ ké dĩndallɛ, á yuku Neyapolisi kwil. 12 Áyáh yal nɛ́npɔ́, á yuku kwíl-ǹgbɛ̃ yɔ́ sɔkɔ pè n ye Filipilɛ, Masedonɩ gbɛ̃̀nyah sɔkɔ. Kénɛ kwil yõ̀tɔ̃rɩ́ sõ̀ mɛ Wrome tãn gbõ̀. Á mɛ tɛ̃ nɛ́npɔ́, à sèpĩ̀n yísyɔ́ pɩ. 13 Nsyifunɔ mɩ mɩ yòh sõ-á pɔ nɔ, á kè sõ nɛ, pé Liyel ní-ńsah-á kɩ wɛ yɔ́ngbalɩ sɔkɔ. Kǎh pɩ sɛ̃́, á wil kwil nɩyṍ, à nɛ́npɔ́ nyáh sõ. Á kyɩ syɔ́ yísyɔ́ wɛ tùkènmɔntɛ̃̀nɔ́lɛ nɛ́npɔ́. Á mɛ kɔ̃ tɛ̃ pé tnɔ̂, à yã́hkɩ̀ yãh pélɛ Liyel wɛy tyɩ́ yõ. 14 Tɛ́ pi yɔ́ sõ̀ mɛ syɔ́ nɔ́pi sɔkɔ pè n ye Lidilɛ. Fwɔ̀sãhlɔ dɛ́nkɔ́kɔ́nɩ̀ gbɔ̀ yɩ̃́-ò ye sõ̀ ǹnɛ. À n wil Tyatiri kwil, tɛ́ à sõ̀ mɛ Nsyifunɔ Liyel wɛ̃̀kɩ̀lɛ n kɔ. Tɛ́ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ mɛ wɛkɩ pi mɛ̀ nɩ sɔkɔ à kɔ̃ à ǹ níkí kwɔ, à Pole wɛlɔ noh pallɛ. 15 Kǎh pɩ sɛ̃́, ǹmɔ ànɛ̂ ǹ kéte tãn pól mɛ wèlnwìlkìnɔ́ wɛ ni sɔkɔ. Képah sɔkɔ, pi mɛ kè yah kɔ̃ ápi tyɩ́ nɛ, áyâh kɩ mɛ sɛ̃ ké yõ nɛ péwɔ-á pɩ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu yõ sɛ̃́-òlɛ, á pɔ n kyɩ n twah pé tyɩ́ pé gbô. Tɛ́ á gbah tɛ̃ pópó, á pɔ sah ǹ tyɩ́ yõ.

Pole ànɛ̂ Silasɩ dáhnmɔnɔlɛ wɔ̀kɔ̀npèkè sɔkɔ Filipi kwil

16 Képah sɔkɔ, sõ yɔ́lɛ á mɛ n yuku nírí pɩ́-ńsah, tɛ́ tõ̀npɩ pípír yɔ́ pɔ á yohnɩ. Sétõ sõ̀ mɛ kénɛ pípír gbil à kɔ̃ à tyísnɔ́lɛ n wɛ n yo. À sõ̀ mɛ pɔ́ náhnáhlɛ n wɛ ǹ yõ̀tãmnɛ n kɔ̃ kénɛ tyísnɔ́ wɛ́nyonɔ sɔkɔ. 17 Kénɛ pípír mɛ yuku, à ápi ànɛ̂ Pole sõ̀ tɛ̃, tɛ́ mɛ yo tũ léyy no tyɩ́ nɛ ńkɛ̃́, díbí nɔ́pilɛ, yõ̀tah Liyel tõ̀npɩbɩ-á pélɛ. Pwáhnmɔnɔ wɛ̃̀kɩ̀ tyɩ́-á pè pɔ n yo pé tyɩ́. 18 À sõ̀ mɛ képah tɛ̃̀nɛ n pɩ sɛ̃́, sèpĩ̀n náhnáh sɔkɔ. Kǎh pɔ Pole gblɔ́lɛ n vyãh, à ǹ yah vi yo sétõ mɛ̀ tyɩ́ nɛ ńkɛ̃́, Yesu Krista yĩn yõ, à pípír mɛ̀ fĩn mɔ. Wǎh yo sɛ̃́, nɛ́npɔ́ swɔ sétõ núkú pípír fĩn mɔ. 19 Képah sɔkɔ, pípír yõ̀tãm-á kè wɛ nɛ, pé sõnɔ-á sõ̀ mɛ pɔ́ nɛ̂ wɛ́nɔ́ yõ ǹmɔ gbõ̀ yõ kǎh kɩ yĩn mɔ, pè Pole ànɛ̂ Silasɩ tɛ̃, tɛ́ yuku pélɛ yõ̀tãm tyɩ́, tɔ́wû tùkè-ǹsah sɔkɔ. 20 Képah náh, pè mɛ kyɩ pélɛ Wrome tãn yísyɔ́ tyɩ́ nónó-á pé yõ̀tãmnɛ, tɛ́ kyɩ tyah n yo nɛ ńkɛ̃́, díbí nɔ́pi-á mɛ fɛ̃̀kɩ̀nɔ́lɛ n pɩ pépi kwil. Nsyifunɔ-á pélɛ, 21 tɛ́ pǎh mɛ pɔ wã̀l yísyɔ́lɛ névyelɛ n kwɔ nónó-á sé wã̀l náh mɛ pépi Wrome tãn ńtɛ̃ tyɩ́ kɩ sè fɛ̃ syi, képah náh pɩ, kɩ sè pɩ n pi. 22 Képah tɛ̃̀nɛ, tɔ́wû tɔ núkú yuku Polepi yõ. Yõ̀tãm nɔ́pi mɛ pè kɔ̃ pè Polepi flɔ dɛ, tɛ́ nɛ pè pè ko yèfõhlɛ. 23 Képah sɔkɔ, pǎh yèfõh yɩ̃́ náhnáhlɛ pè ko tɛ, pè pè dah mɔ wɔ̀kɔ̀npèkè sɔkɔ, tɛ́ yo ké syɩ́kɩ́-ò dĩ́ tyɩ́ nɛ, à pélɛ n kyɔmɩ pallɛ. 24 Dĩ́-á fyɔ̀ képah noh sɛ̃́, à mó pè tɛ̃ dah mɔ wɔ̀kɔ̀npèkè nɩyṍ wɔ̀kɔ̀ sɔkɔ, tɛ́ sésár kârn mɔ pé gbyẽ̂h tyɩ́.

25 Ǹtɛ lénɩ mɔ́nɔ́ wrɔ́ sɔkɔ, Pole ànɛ̂ Silasɩ sõ̀ mɛ nírílɛ n pɩ, tɛ́ mɛ yɩ̀lɛ n gbɩ à Liyel yĩnnɛ n gbilki, tɛ́ wɔ̀kɔ̀npèkè sɔkɔ névye tɛ́lɔ́ mó mɛ n nohnɩ pé tyɩ́. 26 Képah tɛ̃̀nɛ, sétáh syahrɩ ǹgbɛ̃ núkú pɩ nɛ́npɔ́ swɔ, à wɔ̀kɔ̀npèkè sètyah yike. Ké vɩ̀ yey pól núkú yɩkɩ mɔ, ké sɔkɔ névye pól gbyẽ̂h sɔkɔ kârnnɔ́ pól kɔ̃lɩ kwɛ. 27 Wɔ̀kɔ̀npèkè syɩ́kɩ́-ò dĩ́-á pópó dɔ yuku, tɛ́ ké vɩ̀ yey wɛ yɩ́kɩ́nmɔnɔlɛ sɛ̃́, à wɛ nɛ ké sɔkɔ névye-á to wil. Képah tɛ̃̀nɛ, à núkú ǹ kèkírkì yɔrɩ dɛ nɛ, pé pé gblɔ̌y ko mɔ. 28 Ǹtɛ Pole mɛ yo mɔ ǹ tyɩ́ yĩ́npɔ̃́ ǹgbɛ̃nɛ nɛ, à káh dlo yɔ́ ńtɛ̃nɛ ǹ gblɔ̌y nɔ, pé pól-á mɛ ásõ̂. 29 Képah sɔkɔ, wɔ̀kɔ̀npèkè syɩ́kɩ́-ò dĩ́ pè kɔ̃ pè pɔ fɔ̀tnɔ̀lɛ à kɔ̃, à de yuku súú wɔ̀kɔ̀npèkè nɩyṍ wɔ̀kɔ̀ sɔkɔ, tɛ́ ǹ gbètukunɔ di Pole ànɛ̂ Silasɩ yah wílsyahrɩ sɔkɔ. 30 Tɛ́ mɛ pè tɛ̃ wil kégbɔ́, tɛ́ pè piki yah nɛ, pé nɛ́nkyɩ́bɩ́, sɔ̃́ se pé yɩ̃nɛ pé pɩ pé mó pwáhnmɔnɔ wɛ nɩ? 31 Pè mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ: «Sɛ̃ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu yõ, á kɩ pwáhnmɔnɔ wɛ, áwɔ ànɛ̂ á nolɛ.» 32 Képah sɔkɔ, Polepi Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu wɛy yo ǹmɔ ànɛ̂ ǹ gbô tãn pól tyɩ́. 33 Dĩ́ mɛ Polepi tɛ̃ légbĩ́ mɛ̀ ó sɔkɔ lékã̂hnɛ, à kyɩ pé nɩ́y wu; tɛ́ nɛ́npɔ́ swɔ, ǹmɔ ànɛ̂ ǹ gbô tãn pól mɛ wèlnwìlkìnɔ́ wɛ ni sɔkɔ. 34 Képah náh, à Pole ànɛ̂ Silasɩ tɛ̃ yuku ǹ gbô sɔkɔ, à kyɩ yõkelɛ pè kɔ̃ pè yõ. Tɛ́ ǹmɔ ànɛ̂ ǹ no pól nɩ sõ̀ mɛ vɩ yĩ́ĩ́ pé wɛ́nsɛ̃nɔ yĩnnɛ Liyel yõ sɔkɔ.

35 Képah sɔkɔ, tyah-á pɔ dal, yõ̀tãm nɔ́pi tɛ̃ntõ̀ névye tɛkɩ mɔ nɛ, pè kyɩ yo wɔ̀kɔ̀npèkè syɩ́kɩ́-ò dĩ́ tyɩ́ nɛ, à díbí nɔ́pi fĩn mɔ. 36 Dĩ́ mɛ kyɩ kè yo Pole tyɩ́ nɛ ńkɛ̃́, yõ̀tãm-á tɛ̃ntõ̀ mɔ pé tyɩ́ nɛ, pé pè fĩn mɔ. Kǎh pɩ sɛ̃́, núkúnúkú pǎh kɩ fɛ̃ wil kɩ n yuku yèvɩnɩ sɔkɔ. 37 Ǹtɛ Pole mɛ pè syah nɛ, pépi nónó-á gbõ̀ mɔ yõ Wrome tãn tyɩ́, pépi kó pè tɛ̃ ko tɔ́wû yĩ́ yah pé tùkè-ǹkɛ̃̂nɛ; tɛ́ pé dah mɔ wɔ̀kɔ̀npèkè sɔkɔ nɩ? Tɛ́ núkúnúkú, pè tɔ̃ mɛ n yah n kɔ̃ pé wìlkìnfĩnnmɔ-ńsahlɛ sètĩ̀n sõ̀ sɔkɔ nɩ? Képah náh fɛ̃ n pɩ n pi dɛ́! Ńkɛ̃́, fɔ́ɔ́ pé dáhnmɔpu-á kɩ pɔ pé fĩn mɔ pé gblɔ̌y. 38 Képah tɛ̃̀nɛ, tɛ̃ntõ̀ névye nɔ́pi mɛ pé syɩ kyɩ wɛlɔ nɔ́pi yo yõ̀tãm nɔ́pi tyɩ́. Pépi-á képah tɛ̃̀ noh sɛ̃́ nɛ, Pole ànɛ̂ Silasɩlɛ, Wrome tãn gbõ̀nmɔ̀nyõbe-á pélɛ, tíkí pè tɛ̃. 39 Pè pɔ gblɔ̌y yɛ yah kɔ̃ Polepi tyɩ́, tɛ́ pè fĩn mɔ, tɛ́ mɛ pè ni nɛ pè wil kwil sɔkɔ. 40 Polepi-á wil wɔ̀kɔ̀npèkè sɔkɔ, pè yuku Lidi tĩ̀nnɛ. Pǎh kyɩ Yesu yõ sɛ̃́pú wɛ, pè sṍré mɔ pé sɔkɔ tɛ́ sɔkɔ.

17

Pole ànɛ̂ Silasɩ Liyel wɛy yónɔ́lɛ Tesaloniki kwil

1 Képah náh, Polepi syɔ̃ Anfipolisi kwil ànɛ̂ Apɔlɔnɩ kwil, à kyɩ de Tesaloniki kwil sɔkɔ. Nsyifunɔ Liyel ní-ńsah wɔ̀kɔ̀ yɔ́ sõ̀ mɛ nɛ́npɔ́. 2 Képah sɔkɔ, Pole-á sõ̀ ńkɛ̃́nɛ kélɛ n pɩ sɔ̃́, à tɔ̃ kyɩ yã́hkɩ̀ yãh Nsyifunɔlɛ Liyel wɛy sɛ́bɛ́y sɔkɔ tyi yõ pé Liyel ní-ńsah wɔ̀kɔ̀ sɔkɔ. À képah tɛ̃̀ pɩ syɩ sɛ̃́ wɛ̃ tyɩ́ kɛ tɔ̃́nɔ́, pé mɩ mɩ yòh sõnɔ́lɛ. 3 À sõ̀ mɛ ké yahlɛ n yo pé tyɩ́, à pélɛ n wɛ̃kɩ nɛ ńkɛ̃́: «Pwáhnmɔ-ò sõ̀ yɩ̃nɛ à pɔ yèvyãhrɩ pɩ ku sɛ̃́, Liyel mó à yilki mɔ. Yesu nɛ̂ tyɩ́-á mé n yo yé tyɩ́ yɔ̀, ǹmɔ ye kénɛ pwáhnmɔ-òlɛ.» 4 Képah sɔkɔ, Nsyifunɔ túkù sah ǹ tyɩ́ yõ, ànɛ̂ Krɛkɩ névye nɛ́kwĩ́nkílɛ, nónó-á sõ̀ mɛ Nsyifunɔ Liyel wɛ̃̀kɩ̀lɛ n kɔ, à tahlɩ syɔ́ nɛ́-ǹgbnɔ náhnáh tyɩ́. Pé pól mɛ mɔ Pole ànɛ̂ Silasɩlɛ.

5 Ǹtɛ Nsyifunɔ yísyɔ́ sõ̀ mɛ Polepi dyɔlɛ n yɔ, tɛ́ sɔkɔ à kyɩ nɛ́túkúnì ǹkɔ̌nkɔ̌nɩ̀ yísyɔ́ tɛ̃ wã̀l yey sɔkɔ, à pɔ tɔ́wûlɛ n kurki n mɔ, tɛ́ fɛ̃̀kɩ̀nɔ́lɛ n pɩ kwil sɔkɔ. Képah sɔkɔ, pè kyɩ kwɔ de Nsyasõ gbô, à Pole ànɛ̂ Silasɩlɛ n yah n kɔ̃ nɛ, pé pè tɛ̃ pɔ tɔ́wû tyɩ́. 6 Pǎh kyɩ pè yah kwlɔ sɛ̃́, pè Nsyasõ ànɛ̂ Yesu yõ sɛ̃́pú yísyɔ́ tɛ̃ à yuku pélɛ pé kwil yõ̀tãm tyɩ́. Tɛ́ kyɩ tyah n yo wòhòh nɛ, nónó-á fɛ̃kɩ kèkõyṍ póllɛ, pépi-á pɔ de ásõ̂ tɔ sɔkɔ yɔ̀. 7 Tɛ́ Nsyasõ mɛ fɛ̃ syi pè kɔ̃ pè twah ǹ tyɩ́. Ǹtɛ Wrome kwíltãm yõ̀tɛ̃̀ Sesar-á nɛ tyi nónó káh nɛ n pɩ, sépi-á no nɔ́pi pól mɛ n pɩ. Pǎh mɛ n yo ńtɛ̃nɛ nɛ, yõ̀tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ yɔ́-á tɔ̃ mɛ, nɛ̂-á pè n ye Yesulɛ. 8 Képah sɔkɔ, wɛlɔ nɔ́pi nóhnɔ́ tɔ́wû ànɛ̂ kwil yõ̀tãm fɔkɔ fil. 9 Kǎh pɩ sɛ̃́, kwil yõ̀tãm mɛ Nsyasõpi kɔ̃ pè pɔ́ ǹgbɛ̃ yɔ́ kɔ̃, tɛ́ pyě pè fĩn mɔ.

Pole ànɛ̂ Silasɩ Liyel wɛy yónɔ́lɛ Bere kwil

10 Képah sɔkɔ, lékã̂h-á fyɔ̀ mɔ, Yesu yõ sɛ̃́pú mɛ Pole ànɛ̂ Silasɩ kɔ̃ pè sɔkɔ Bere kwil. Pǎh yĩni tɛ̃ nɛ́npɔ́, pè kyɩ Nsyifunɔ Liyel ní-ńsah wɔ̀kɔ̀ sɔkɔ. 11 Nɛ́npɔ́ tãn sõ̀ nɛ́gblɔ́lɛ kal Tesaloniki kwil tãnnɛ. Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir nɛ̂-á sõ̀ Pole n yo Yesu tyɩ́ sɔkɔ, pè mɛ kè fɛ̃ syi pallɛ dékè sɔkɔ. Tɛ́ mɛ Liyel wɛynɛ n kar, à ké sɔkɔ tyilɛ n sohlɩ n yah sõmɛsṍ nɛ, pé pɩ̃ gblɔ-à kɩ nɛ̂ Polepi wɛlɔlɛ. 12 Kǎh pɩ sɛ̃́, Nsyifunɔ náhnáh, ànɛ̂ Krɛkɩ syɔ́ nɛ́-ǹgbnɔ yísyɔ́, ànɛ̂ díbí nɛ́kwĩ́nkí pɩ Yesu yõ sɛ̃́púlɛ.

13 Ǹtɛ Tesaloniki kwil Nsyifunɔ-á fyɔ̀ noh nɛ, Pole-á mɛ Liyel wɛynɛ n yo Bere kwil tɔ sɔkɔ, pè tɔ̃ pɔ nɛ́npɔ́ tɔ sɔkɔ, à pɔ tɔ́wû kurki mɔ, pè kɔ̃ pè fɛ̃̀kɩ̀nɔ́ pɩ. 14 Képah sɔkɔ, Yesu yõ sɛ̃́pú núkú Pole tɛkɩ mɔ pnɛ yɔ tĩ̀nnɛ. Tɛ́ Silasɩ ànɛ̂ Timote wɔ mɛ wũ nɛ́npɔ́. 15 Nónó-á kyɩ tɛkɩ mɔ Polelɛ, pè kyɩ de ǹnɛ, fɔ́ɔ́ Atɛnɩ kwil. Tɛ́ pǎh pé syɩ n pi, Pole mɛ pè tõ nɛ, pàh kɩ kyɩ, pè kyɩ yo Silasɩ ànɛ̂ Timote tyɩ́, pè pɔ péwɔ tnɔ̂ súú.

Pole Liyel wɛy yónɔ́lɛ Atɛnɩ kwil

16 Tɛ́ Pole-á sõ̀ mɛ Silasɩ ànɛ̂ Timote syɩ́kɩ́ntɛ̃̀nɔ́ sɔkɔ sɛ̃́ Atɛnɩ kwil, à fal fal tã̀n kyɔmɩ wɛ dò kénɛ kwil sɔkɔ. Kǎh pɩ sɛ̃́, ǹ yah kah kwɔ. 17 Képah sɔkɔ, à kyɩ yã́hkɩ̀ yãh Nsyifunɔlɛ, pé Liyel ní-ńsah wɔ̀kɔ̀ sɔkɔ, à tahlɩ nónó tɔ-á sõ̀ mɛ Nsyifunɔ Liyel wɛ̃̀kɩ̀lɛ n kɔ. Tɛ́ sõmɛsṍ, wàh kyɩ tɔ́wû tùkè-ǹsah, tɛ́ névye nónó wɛ nɛ́npɔ́, ǎ yã́hkɩ̀ yãh pé tɔlɛ. 18 Tɛ́ lékã́m ǹgbnɔ névye yísyɔ́ tɔ sõ̀ mɛ. Pè túkù sõ̀ mɛ Yepikur wɛ̃̀kɩ̀ kwɔ́púlɛ, tɛ́ túkù mó mɛ Setoyiki wɛ̃̀kɩ̀ kwɔ́púlɛ. Pépi mɛ yékã̂b mɔ Polelɛ. Pé túkù sõ̀ mɛ yo tũ nɛ, wɛ̀nkwĩnki nɛy mɛ̀ tɔ se nɛ sɔ̃́-á nɩ? Túkù mó nɛ, kǎh pɩ tɛ̃ nɛ fal fal tã̀n káhkɩ́ yísyɔ́ tyɩ́ sɔ̃́ à n yo, nónó-á pépi náh sélɛ n pnɛ. Tɛ́ Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir ye sõ̀ Pole n yo pé tyɩ́ Yesu tyɩ́ yõ, ànɛ̂ lékyɩ̂ yílkínmɔnɔ tyɩ́lɛ. 19 Képah tɛ̃̀nɛ, pè à tɛ̃ sɔkɔ pé kwil fɩ̃́ yɔ́ sɔkɔ pè n ye Arewopasɩlɛ.* Pǎh kyɩ de, pè mɛ à piki yah nɛ, wǎh pɔ kwɔ́nɔ́ késã́n nɛ̂nɛ névyelɛ n kwɔ, à se kɩ fɛ̃ ké yah yo pé syah nɩ? 20 Ńkɛ̃́, gbɛ̃̀ndùnì tyi ó-á à n yo pé n nohnɩ yɔ̀. Képah-á, à sé yah yo n wah pé syah. 21 Ǹtɛ gbɩ yõ, Atɛnɩ kwil tãn pól ànɛ̂ nɛ́pân nónó-á sõ̀ mɛ twáhntɛ̃̀nɔ́lɛ ké sɔkɔ, pé pól ńkɛ̃́nɛ pé wrɔ́ kan tɔkɔ n pɩ tyísnɔ́ yã́hnɔ́lɛ, képah náh pɩ, sé nóhnɔ́lɛ.

22 Képah sɔkɔ, Pole mɛ yuku yĩn pé nɩyṍ, tɛ́ yo pé tyɩ́ nɛ: «Atɛnɩ tãn, mé pɩ̃ nɛ ńkɛ̃́, Liyel yáhnkɔ̃pu yèsyɩ̀kɩ̀nɩ̀-á yélɛ. 23 Máh yé kwil kɔ kɔ̃, mé kè kyɔmɩ wɛ, líyelnɔ́ náhnáh mɛ ké sɔkɔ. Tɛ́ mé tyah yɔ́ ńtɛ̃ wɛ, kè mɛ wã́rkɩ́nmɔnɔlɛ ké yõ nɛ: ‹Dùkù pɩ̃́-ńkɛ̃̂ líyel tyɩ́ ye.› Tɛ́ ǹmɔ nɛ̂-á yé n gbilki ǹ dùkù pɩ̃́-ńkɛ̃̂nɛ, ǹmɔ tyɩ́ ye mé pɔ yónwàh-ǹsah yé tyɩ́. 24 Ǹmɔ Liyel ye mɔ kèkõyṍlɛ, ànɛ̂ ké sɔkɔ yíyìn póllɛ. Ǹmɔ ye tɔ̃ yĩ̂nyõ ànɛ̂ sétáh nɛ́tɛ̃̂nɛ. À náh n tɛ̃ névi gbõ̀ wɔ̀kɔ̀nmɔnɩ sɔkɔ. 25 Ǹmɔ ye mɔ minnɛ névi sɔkɔ, ànɛ̂ mɩ̀nɩ̀nɛ à kɔ̃ à n mɩ, à tahlɩ yíyìn pól tyɩ́. Képah ye, à náh mɛ névi gbɛ̃̀npɩnɩ yɔ́ ńtɛ̃nɛ n yah n kɔ̃, ǹ gblɔ̌y yohnɩ n mɔ yĩnnɛ. 26 Yah, nɛ́núkù ó sɔkɔ ye kèkõyṍ yìkìnì pól wil Liyel-á nónó mɔ, tɛ́ pè kɔ̃ pè tɛ̃ tɛ̃ kɔ̃ kèkõyṍ tã̀ntã̀n pól sɔkɔ. Tɛ́ ki ànɛ̂ kɔ̀kɩ̀ gbĩ́nɛ pè kɔ̃, tɛ́ tɔ̃ gbàhnɩ̀ gboke pé tɛ̃̀-ǹtã̀n tyɩ́. 27 Liyel sépi pól pɩ nɛ, nɛ́núkù núkú pól fɛ̃ pé yah n kɔ̃. Gbɔ̀kénpɩ, pǎh kɩ wnɛ yah kɔ̃ pɔ pé wɛ. Ǹtɛ gbɩ yõ, à náh mó tɔ̃ mɛ fɩ́ɩ́ á sɔkɔ yɔ́ ńtɛ̃nɛ.

28 Ǹmɔ gbõ̀ yõ sɔkɔ ye ápilɛ min sɔkɔ, tɛ́ mɛ n werke. Képah ye tɔ̃ yé yɩ̀ gbɩ́pú yísyɔ́ yo nɛ ńkɛ̃́,

Liyel wɛ̃́npì-á ápilɛ.

29 Ǹtɛ Liyel wɛ̃́npì-á ápilɛ sɛ̃́, á se tɔ̃ yɩ̃nɛ à nɛ n sõ nɛ, Liyel-á mɛ á kɩ nɛ tã̀n nɔ́pi sɔ̃́; sépi nónó-á névye sè mɔ sã́nnɛ, képah náh pɩ wárn vyɔrɩlɛ, képah náh pɩ dyêhlɛ, à yɩ̃nɛ pé yɛ̃́ngbɛ̃́ lékã́mnɛ? 30 Tɛ́ yé yah, névye-á tyi nónó pɩ sɔkɔ ǹpɩ̃̀-ǹkɛ̃̂ sɔkɔ ǹgbòlɛ, Liyel náh tɔ̃ mɛ sépilɛ n mɔ n kõ. Ǹtɛ núkúnúkú, à mɛ kélɛ n yo no pól tyɩ́ tã̀ntã̀n pól sɔkɔ nɛ, pè pé nnɔ vi mɔ. 31 Wáh wɛ à képahlɛ n yo, à mɛ gbĩ̀yĩ̀kì yɔ́ yah wilki sah, sõ nɛ̂-á tukey kɩ n tuke n pi kèkõyṍ névye pól yõ, à yɩ̃nɛ gbɩ wɛ̃̀kɩ̀lɛ. À mɛ dĩ́ yɔ́ yah wilki sah, nɛ̂-á kɩ pɔ tukey mɛ̀ tuke n pi, tɛ́ pǎh pɔ tɛ̃̀ ko mɔ, à ǹ lékó yilki mɔ, à kélɛ á wɛ̃kɩ nɛ, wǎh kɩ fɛ̃ tɛ̃.»

32 Képah tɛ̃̀nɛ, pǎh fyɔ̀ lékó yílkínmɔnɔ tyɩ́ noh, pé túkù tyah kṍlɛ Polelɛ n ko. Túkù mó mɛ n yo ǹ tyɩ́ nɛ ńkɛ̃́, sõ yɔ́lɛ, à tɔ̃ pɔ ǹ syɩ ǹ wɛy mɛ̀ yõ pé tyɩ́. 33 Kǎh pɩ sɛ̃́, Pole mɛ yal pé tnɔ̂. 34 Ǹtɛ ǹ wɛy nóhpú túkù kyɩ kwrɔ mɔ ǹnɛ, à pɩ Yesu yõ sɛ̃́púlɛ. Nɛ́-ǹgbnɔ nónó-á ńkɛ̃́nɛ wɛ̃nɛ n tuke n mɔ, ǹ tyi yahlɛ n wah, pépi nɛy yɔ́ tɔ sõ̀ mɛ pélɛ pè n ye Denisilɛ, ànɛ̂ sê yɔ́ tɔlɛ pè n ye Damarisilɛ, à tahlɩ nósyɔ́ tyɩ́.

18

Pole Liyel wɛy yónɔ́lɛ Korɛ̃nti kwil

1 Képah náh, Pole yal Atɛnɩ kwil, à yuku Korɛ̃nti kwil. 2 Légbĩ́ pɔ yɩ̃nɛ Wrome kwíltãm yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ Klode mɛ Nsyifunɔ pól yal Wrome kwil. Kǎh pɩ sɛ̃́, Nsyifu dĩ́ yɔ́ lésõ mɛ nɛ́npɔ́ pè n ye Akilasɩlɛ. À dubi Põte kwil. Ǹmɔ ànɛ̂ ǹ kyɩ Prisili mɛ yal Wrome kwil, Yitalɩ sétáh yõ, à sɔkɔ Korɛ̃nti kwil. Pole mɛ kyɩ yɩ̃nɛ pé pɔ́ntwahnɔ késã́nnɛ nɛ́npɔ́, tɛ́ kwrɔ mɔ pé sɔkɔ. 3 Tɛ́ pé pól sõ̀ mɛ tõ̀ núkúlɛ n pɩ, nɛ̂-á pɩ yèpye flɔ kóhnɔ́lɛ. Kǎh pɩ sɛ̃́, Pole mɛ tɛ̃ pé tyɩ́ pè tõ̀lɛ n pɩ wɛ̃ tyɩ́. 4 Tɛ́ mɩ mɩ yòh sõnɔ́ póllɛ, Pole sõ̀ mɛ yã́hkɩ̀lɛ n yãh n pɔ Nsyifunɔlɛ pé Liyel ní-ńsah wɔ̀kɔ̀ sɔkɔ, mɛ n yah n kɔ̃ nɛ pé pépi ànɛ̂ Krɛkɩ névye sõnɔ vi mɔ.

5 Képah sɔkɔ, Silasɩ ànɛ̂ Timote wil Masedonɩ gbɛ̃̀nyah à pɔ. Pǎh fyɔ̀ pɔ de, Pole náh tɔ̃ mɛ tõ̀ yɔ́ ńtɛ̃nɛ n pɩ nɛ́ Liyel wɛy yónkɔ̃nɔ ó náh. À sõ̀ mɛ ké yahlɛ n yo Nsyifunɔ tyɩ́ nɛ, Yesu-á Liyel yah tɔkɔ pɩ pwáhnmɔ-òlɛ. 6 Ǹtɛ Nsyifunɔ mɛ kè yahle ǹ tyɩ́, tɛ́ ǹnɛ n gbyɔ. Kǎh pɩ sɛ̃́, à ǹ wil flɔ kwer, tɛ́ yo pé tyɩ́ nɛ, pé mɔ́npunɔ kémû-á kɩ pɩ pé yɛ̃́ngbɛ̃́ tyɩ́lɛ, péwɔ vyãh náh mɛ ké sɔkɔ. À tɔkɔ núkúnúkú tyɩ́, páh kɩ pé yah mɔ névye tĩ̀nnɛ, nónó náh pɩ Nsyifunɔlɛ. 7 Képah sɔkɔ, tɛ́ yal nɛ́npɔ́ à sɔkɔ dĩ́ yɔ́ tĩ̀nnɛ, nɛ̂-á pè n ye Tityusi-Nsyusitusilɛ. Nsyifunɔ Liyel yõ sɛ̃́-ò ye sõ̀ ǹnɛ. Ǹ gbô sõ̀ mɛ Nsyifunɔ Liyel ní-ńsah wɔ̀kɔ̀ gbɔ̀pɔ sɔkɔ. 8 Ǹtɛ Liyel ní-ńsah wɔ̀kɔ̀ yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ Krisipusi ànɛ̂ ǹ no pól sɛ̃ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu yõ. Korɛ̃nti kwil tãn nónó tɔ-á sõ̀ mɛ Pole wɛynɛ n nohnɩ, pé náhnáh sɛ̃ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ yõ, tɛ́ wèlnwìlkìnɔ́ wɛ ni sɔkɔ.

9-10 Képah tɛ̃̀nɛ, sõ yɔ́ lékã̂hnɛ, Pole wɛ̃́kɩ́nɔ́ yɔ́ wɛ, nɛ̂ sɔkɔ-á Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ yo ǹ tyɩ́ nɛ: «Névye náhnáh kɩ n pɩ n pi ńmɔ tyɩ́lɛ kwil mɛ̀ sɔkɔ. Képah ye, káh á vyãh vike n sah, yɔ̃ n sɔkɔ nɛ n wɛkɩ, káh tíkí pɩ. Ńmɔ mɛ álɛ, nɛy náh fɛ̃ ǹ tɛ̃ n tir n pi póllɛ.» 11 Képah tɛ̃̀nɛ, Pole tɛ̃, à yi núkú ànɛ̂ ńwɔ̃́lɔ́ kénúkò pɩ Korɛ̃nti kwil, à nolɛ n kwɔ Liyel wɛynɛ.

12 Képah sɔkɔ, Nsyifunɔ pɔ yuku wɛ̃ tyɩ́ mɔ, à tyah Polelɛ n fwo. Tɛ́ légbĩ́nɛ, Kalyõ ye lésõ Akayi gbɛ̃̀nyah yah tɛ̃́-òlɛ. Pè mɛ Pole tɛ̃ kyɩ ǹ tyɩ́ tukey tùkè-ǹsah sɔkɔ, 13 tɛ́ nɛ dĩ́ mɛ̀-á mɛ névye yõlɛ n yɩkɩ, à pélɛ n mɔ Liyel nínɔ́ gbɛ̃̀ntɛ̃̀náh yɔ́ sɔkɔ, nɛ̂ náh mɛ núkúlɛ pépi tyi kõ̀nsàhnɔ́lɛ. 14 Képah sɔkɔ, Pole-á mɛ nɛ pé wɛy tɔkɔ, Kalyõ mɛ yo Nsyifunɔ tyɩ́ nɛ, kàh sõ̀ mɛ pɩ tyíkɛ̃̌kɩ̀, képah náh pɩ, tyípékè ǹgbɛ̃ yɔ́lɛ dĩ́ mɛ̀ pɩ, páh náhkɩ tɛ̃ noh pé tyɩ́ pallɛ. 15 Ǹtɛ pǎh se mɛ yékã̂blɛ n pɩ wɛlɔ, ànɛ̂ yni, ànɛ̂ pé yɛ̃́ngbɛ̃́ tyi kõ̀nsàhnɔ́ yõ tɛ́; képah-á mɛ pépilɛ n yah kɛ̀. Péwɔ náh fɛ̃ sɛ̃́nkɔ̃ tukey tuke n pi lɔ́! 16 Tɛ́ mɛ pè yal tukey tùkè-ǹsah sɔkɔ. 17 Képah sɔkɔ, Sositɛnɩ nɛ̂-á sõ̀ Nsyifunɔ Liyel ní-ńsah wɔ̀kɔ̀ yah yètɛ̃̀nɛ, pé pól tuke ǹmɔ yõ, à ǹnɛ n ko tukey tùkè-ǹsah sɔkɔ. Ǹtɛ Kalyõ náh dahbɩ wilki pé tyɩ́ ké sɔkɔ.

Pole syɩ́nyukunɔlɛ Antyɔsyɩ kwil, Siri gbɛ̃̀nyah sɔkɔ

18 Képah sɔkɔ, Pole tɔ̃ wũ à sèpĩ̀n náhnáh pɩ Korɛ̃nti kwil. Képah náh, à wɛ̃̀kɩ̀ ni Yesu yõ sɛ̃́pú tyɩ́ nɛ́npɔ́ nɛ, páh kɩ pé syɩ yuku Siri gbɛ̃̀nyah sɔkɔ ànɛ̂ Prisili, ànɛ̂ Akilasɩlɛ. Tɛ́ à lésõ mɛ ǹ vyãh tɔkɔ Liyel tyɩ́. Kǎh pɩ sɛ̃́, wǎh pópó n sɔkɔ, à kyɩ Sãnkrɩ kwil, à kyɩ ǹ yõ kye vyãh tɔ́kɔ́nɔ́ mɛ̀ yĩnnɛ.* 19 Képah náh, ǹmɔ, ànɛ̂ Prisili, ànɛ̂ Akilasɩ kyɩ de krótókè ǹgbɛ̃ yɔ́ sɔkɔ, à yal nɛ́npɔ́ à kyɩ de Yefɛsɩ kwil. Pole mɛ ǹ kɔ́mû sah nɛ́npɔ́, tɛ́ mɛ sɔkɔ Nsyifunɔ Liyel ní-ńsah wɔ̀kɔ̀ sɔkɔ, à kyɩ yã́hkɩ̀ yãh pélɛ. 20 Képah sɔkɔ, pè kè yah kɔ̃ ǹ tyɩ́ nɛ ńkɛ̃́, à tɔ̃ sèpĩ̀n yísyɔ́ pɩ pépilɛ nɛ́npɔ́. Ǹtɛ Pole náh fɛ̃ syi. 21 Tɛ́ mɛ wɛ̃̀kɩ̀ ni pé tyɩ́, tɛ́ nɛ ńkɛ̃́, Liyel-à kɩ fɛ̃ syi, sõ yɔ́lɛ, páh kɩ tɔ̃ pé syɩ pɔ yah pé tyɩ́. Tɛ́ de krótókè ǹgbɛ̃ sɔkɔ Yefɛsɩ kwil, à sɔkɔ.

22 Wǎh kyɩ tiki Sesarɩ kwil, à dɔkɔ yuku Yerusalɛmɩ kwil, à kyɩ wɛkɩ Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkì tyɩ́. Wǎh wil nɛ́npɔ́, à ǹ syɩ tiki yuku Antyɔsyɩ kwil, 23 à kyɩ tɛ̃ yah nɛ́npɔ́. Képah náh, à tɔ̃ yal à kyɩ Kalasi gbɛ̃̀nyah kwlo kɔ kɔ̃ ànɛ̂ Frisyi gbɛ̃̀nyah kwlolɛ, à nɩ̀sãh mɔ kɔ̃ Yesu tõ̀ sã́hpú sɔkɔ.

Apɔlɔsɩlɛ Yefɛsɩ ànɛ̂ Korɛ̃nti kwil

24 Légbĩ́nɛ, Nsyifu dĩ́ yɔ́ pɔ Yefɛsɩ kwil. Ǹ yĩn ye sõ̀ Apɔlɔsɩlɛ, à dubi Alɛkisãdri kwil. À sõ̀ wɛy tyɩ́ yah wɛ yĩ́ĩ́, tɛ́ à mó tɔ̃ Liyel wɛy sɛ́bɛ́ynɔ́ tyi pɩ̃ yĩ́ĩ́. 25 À lésõ kwɔ́nɔ́ wɛ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu wɛ̃̀kɩ̀ tyɩ́ yõ, tɛ́ mɛ Yesu tyɩ́lɛ n yo, à kwɔ́nɔ́lɛ n pɩ ké wɛ̃̀kɩ̀ yõ, dékè sɔkɔ ǹ nɩ póllɛ. Ǹtɛ Nsyɔ̃ ni sɔkɔ wèlnwìlkìnɔ́ ó ye sõ̀ à n pnɛ. 26 Tɛ́ sõ yɔ́lɛ, wǎh tyah n wɛkɩ nɩ̀sãhlɛ Nsyifunɔ Liyel ní-ńsah wɔ̀kɔ̀ sɔkɔ sɛ̃́, Prisili ànɛ̂ Akilasɩ mɛ ǹ wɛy noh pɔ tyɛ. Képah tɛ̃̀nɛ, tɛ́ à ye yah kyɩ Yesu wɛ̃̀kɩ̀ tyi yo wah yĩ́ĩ́ à syah, wǎh sõ̀ mɛ nónó yɩ̃́tũri sɔkɔ. 27 Képah náh, Akayi gbɛ̃̀nyah sɔ́kɔ́nɔ́ sõnɔ de Apɔlɔsɩ sɔkɔ. Yesu yõ sɛ̃́pú nónó-á sõ̀ mɛ nɛ́npɔ́, pépi mɛ ké sṍré gbah mɔ ǹ sɔkɔ, tɛ́ sɛ́bɛ́y wãrkɩ tɛkɩ mɔ Yesu yõ sɛ̃́pú tyɩ́ Akayi gbɛ̃̀nyah sɔkɔ nɛ, Apɔlɔsɩ-à kɩ yĩni tɛ̃ pé tyɩ́, pè à tɛ̃ plɛ. Wǎh kyɩ yĩni tɛ̃, Liyel gbõ̀ yõ, ǹ kyɩ́nɔ́ sõ̀ pɩ yĩ́ĩ́ yõre ǹgbɛ̃nɛ Yesu yõ sɛ̃́pú tyɩ́ Akayi gbɛ̃̀nyah sɔkɔ. 28 À sõ̀ mɛ Liyel wɛynɛ n kar, à kélɛ n wɛ̃kɩ nɛ, Yesu-á Liyel yah tɔkɔ pɩ pwáhnmɔ-òlɛ. Tɔ́wû pól yĩ́ yah, ǹ wɛy sõ̀ mɛ gbɩlɛ kal Nsyifunɔ tyɩ́lɛ.

19

Pole yĩ́níntɛ̃nɔlɛ Yefɛsɩ kwil

1 Gbĩ́ nɛ̂-á sõ̀ Apɔlɔsɩ mɛ Korɛ̃nti kwil, Pole sõ̀ mɛ Asi gbɛ̃̀nyah tlɛy tã̀ntã̀n kɔ kah, à kyɩ de Yefɛsɩ kwil sɔkɔ. À kyɩ Yesu tõ̀ sã́hpú yísyɔ́ wɛ nɛ́npɔ́, 2 tɛ́ pè piki yah nɛ ńkɛ̃́, pǎh sɛ̃ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu yõ gbĩ́ nɛ̂nɛ, pè se Liyel Mirki wɛ nɩ? Pè mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ, pé náh Liyel Mirki yɔ́ ńtɛ̃ tyɩ́ yónɔ́ noh yah póllɛ. 3 Képah sɔkɔ, Pole mɛ pè piki yah nɛ, ǹtɛ ni sɔkɔ wèlnwìlkìnɔ́ dùkù nɛ̂ se pè wɛ nɩ? Pè mɛ à syah nɛ, Nsyɔ̃ tyɩ́-á. 4 Képah sɔkɔ, Pole tɔ̃ ǹ syɩ yo pé tyɩ́ nɛ, névye nónó-á fɛ̃ syi pé nnɔ vi mɔ, pépi-á sõ̀ Nsyɔ̃ n wel n wilki ni sɔkɔ. Ǹtɛ wǎh sõ̀ mɛ n yo névye tyɩ́ nɛ, nɛ̂-á kɩ n pɔ n pi péwɔ náhlɛ, pè sɛ̃ ǹmɔ yõ; ǹmɔ nɛ̂-á Yesulɛ. 5 No-á wɛlɔ nɔ́pi noh sɛ̃́, pè mɛ wèlnwìlkìnɔ́ wɛ ni sɔkɔ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu yĩn yõ. 6 Pole mɛ ǹ gbã̀n sah pé yõ tɛ́ nírí pɩ pé tyɩ́, Liyel Mirki mɛ tiki pé yõ. Képah tɛ̃̀nɛ, pè tyah wɛ́nkáhkɩ́nɔ́lɛ n wɛkɩ nónó-á pè náh sè sãh,* tɛ́ mɛ Liyel tɛ̃ntõnènɛ n wɛ n syi n yo névye tyɩ́. 7 Pé pól sõ̀ mɛ nɛ́pĩ̂ gbɔ̃nimí kénkɔ̃lɛ.

8 Képah sɔkɔ, Pole sõ̀ mɛ n de n pɔ Nsyifunɔ Liyel ní-ńsah wɔ̀kɔ̀ sɔkɔ. À sõ̀ mɛ n yãh n pɔ névyelɛ nɩ̀sãh sɔkɔ Liyel tɔ̃́rɩ́ tyɩ́ yõ, pópó ńwɔ̃́lɔ́ tɔ̃́nɔ́. À sõ̀ mɛ ǹ tah sah nɛ, pé pé wɛy nóhpú sõnɔ vi mɔ. 9 Ǹtɛ túkù sõ̀ mɛ pɔ nikisekɔ́kɔ́lɛ n pɩ, à yahle sɛ̃́nɔ́lɛ ké yõ, tɛ́ mɛ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ wɛ̃̀kɩ̀ tyɩ́lɛ n yo n ko tɔ́wû yĩ́ yah. Kǎh pɩ sɛ̃́, Pole mɛ pè sah, tɛ́ Yesu tõ̀ sã́hpú tɛ̃ sɔkɔ pé yahlɛ, à kyɩ yã́hkɩ̀lɛ n yãh pélɛ sõmɛsṍ kǎrn pɩ́-ńsah wɔ̀kɔ̀ sɔkɔ, nɛ̂-á Tiranusi tyɩ́lɛ. 10 À képah tɛ̃̀ pɩ sɛ̃́ ye nínɔ́, fɔ́ɔ́ Nsyifunɔ ànɛ̂ nónó náh pɩ Nsyifunɔlɛ, tɛ́ mɛ Asi gbɛ̃̀nyah sɔkɔ, pé pól Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ wɛy wɛ noh.

Seva dĩ́npì tyípɩ́nɩ̀nɛ

11 Liyel sõ̀ mɛ Pole tɔkɔ à gbǐl tyísnɔ́lɛ n pɩ, 12 fɔ́ɔ́ névye pɔ tyah Pole flɔ ànɛ̂ ǹ myèhtùkènènɛ n tɔkɔ n tũ n pɔ pé yámpú tyɩ́, pè kɔ̃ pè n dɛ; ànɛ̂ sétã̀n-à mɛ nónó sɔkɔ, sè n wil pé sɔkɔ.

13 Tɛ́ Nsyifunɔ yísyɔ́ sõ̀ mɛ nónó tõ̀-á sõ̀ sétã̀n yĩ́nínwìlkìnkɔ̃nɔlɛ névye sɔkɔ. Pépi tɔ mɛ kè yah tɔkɔ nɛ, pé Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu yĩn tɔkɔ kélɛ n pɩ. Pè sõ̀ mɛ n yo sétã̀n tyɩ́ nɛ, Yesu nɛ̂ tyɩ́-á Pole n nɛ n yo, ǹmɔ yĩn yõ, ńkɛ̃́ sè wil. 14 Nsyifunɔ sɔkɔ, sárká syínwìlkìpu yõ̀tɛ̃̀ nɛ̂-á pè n ye Sevalɛ, ǹmɔ dĩ́npì nɛ́pĩ̂ kwǎrnimi ye sõ̀ n pɩ képahlɛ. 15 Ǹtɛ pǎh képah yo sɛ̃́, sétõ pè syah nɛ, páh Yesulɛ n pnɛ, tɛ́ tɔ̃ pɩ̃ névi dùkù nɛ̂-á Polelɛ. Ǹtɛ pépi-á dò, nónó se pépilɛ nɩ? 16 Képah tɛ̃̀nɛ, sétõ-á sõ̀ dĩ́ nɛ̂ sɔkɔ, à yuku mɩ pé sɔkɔ, tɛ́ tɛ̃ wɛ pé tyɩ́ képékèyɔ̂. À pè pɩ yɔ, fɔ́ɔ́ pè to wil wɔ̀kɔ̀ mɛ̀ sɔkɔ à sɔkɔ wil tìtílɛ. 17 Képah sɔkɔ, Nsyifunɔ nónó pól-á sõ̀ mɛ Yefɛsɩ kwil, à tahlɩ nónó náh pɩ Nsyifunɔlɛ, pǎh yĩ mɛ̀ noh, kè pɩ tíkílɛ pé pól tyɩ́. Pè mɛ tyah Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu yĩnnɛ n gbilki. 18 Tɛ́ nónó-á sõ̀ pɩ Yesu yõ sɛ̃́púlɛ, pé náhnáh pé tyítúkúnì pɩ́nɔ́lɛ n yo n dal n mɔ n pɔ tɔ́wû yĩ́ yah. 19 Képah sɔkɔ, nónó-á sõ̀ mɛ snɛ̀ynɛ n pɩ, pé náhnáh mɛ pé snɛ̀y pɩ pɩ sɛ́bɛ́ynɔ́ tɔkɔ pɔ tuke mɔ, à sukɛ no pól yĩ́ yah. Pǎh sɛ́bɛ́y nɔ́pi drɔ kõ yah, sè pɩ pɔ́ plɔ́ kèyõ túkúrí pɔ́ kwlɔ́lɛ.† 20 Sɛ̃́ ye sõ̀ Liyel wɛy mɛ tǎhkɩ̀lɛ n wɛ, à n tɔ̃ n mɔ n yuku yahlɛ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ gbõ̀ yõ.

Fɛ̃̀kɩ̀nɔ́ ǹgbɛ̃ nɛ̂-á pɩ Yefɛsɩ kwil

21 Tyi nɔ́pi pɩ́nsɔkɔntɛnɔ náh, Pole kè yah tɔkɔ nɛ, páh kɩ kyɩ Masedonɩ gbɛ̃̀nyah ànɛ̂ Akayi gbɛ̃̀nyah sɔkɔ, tɛ́ kɩ pyě yuku Yerusalɛmɩ kwil. À sõ̀ mɛ kélɛ n yo tɔlɛ nɛ ńkɛ̃́, páh kɩ yĩni tɛ̃ nɛ́npɔ́, páh yɩ̃nɛ pé kyɩ Wrome kwil tɔ sɔkɔ. 22 Kǎh pɩ sɛ̃́, à mɛ Timote ànɛ̂ Yerasɩtɩ tɛkɩ mɔ Masedonɩ gbɛ̃̀nyah sɔkɔ, pépi nónó-á sõ̀ ǹ yòhnɩ̀nmɔpulɛ. Tɛ́ ǹmɔ wɔ wũ à sèpĩ̀n yísyɔ́ pɩ Asi gbɛ̃̀nyah sɔkɔ.

23 Légbĩ́nɛ, fɛ̃̀kɩ̀nɔ́ ǹgbɛ̃ yɔ́ pɩ Yefɛsɩ kwil, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ wɛ̃̀kɩ̀ tyɩ́ sɔkɔ. 24 Sã́n ywɔ́-ò kètɔ̃ndĩ́ yɔ́ lésõ mɛ pè n ye Demetriyusilɛ. Kénɛ dĩ́ ńkɛ̃́nɛ tã̀n vɩ̀ yã́ryã́r yísyɔ́lɛ nɛ n ywɔ wárn vyɔrɩ pérpérlɛ. Yefɛsɩ tãn tõ̀ yũ̌kì nɛ̂-á pè n ye Artemisilɛ, képah wɔ̀kɔ̀ kètɔ̀nɔ́ ye ńkɛ̃́nɛ à n nɛ n ywɔ. Tɛ́ ǹ tõ̀npɩbɩ sõ̀ mɛ pɔ́lɛ n wɛ yĩ́ĩ́ ǹ tyɩ́, tõ̀ mɛ̀ pɩ́nɔ́ sɔkɔ. 25 Sõ yɔ́lɛ, à ǹ tõ̀npɩbɩ pól ye tuke, à tahlɩ ǹ tõ̀ dùkù pɩ́pú pól tyɩ́. Képah tɛ̃̀nɛ, tɛ́ yo pé tyɩ́ nɛ ńkɛ̃́, pé kódíbí, pé pól-á kè pɩ̃ yĩ́ĩ́ nɛ páh mɛ yõrelɛ n wɛ n yĩ́ĩ́ pé tõ̀ mɛ̀ pɩ́nɔ́ sɔkɔ. 26 Ǹtɛ dĩ́ nɛ̂-á pè n ye Polelɛ, wǎh mɛ pɔ tir nɛ̂nɛ n pɩ, pǎh se mɛ kélɛ n nohnɩ, tɛ́ mɛ kélɛ n yah tɛ́. Kénɛ Pole-á mɛ névyelɛ n kwɔ nɛ ńkɛ̃́, fal fal tã̀nnɛ, névye gbɛ̃̀npɩnɔ yî-á sélɛ, yõ náh mɛ sé tyɩ́. Kénɛ wɛy mɛ̀ ńtɛ̃-á mɛ névye náhnáh yõ yɩkɩ Yefɛsɩ kwil. Tɛ́ kè náh se tɔ̃ mɛ yĩn képah ó tyɩ́, ńkɛ̃́ kǎh mɛ Asi gbɛ̃̀nyah kwlo kan pól névye yõlɛ n yɩkɩ. 27 Kàh yɔ̃ sɔkɔ sɛ̃́, yĩ mɛ̀-á kɩ n syah pépi pɩ pɩ tõ̀lɛ n yɩkɩ dɛ́! Kè náh se tɔ̃ n yĩn n pi képah ó tyɩ́, pé fal fal tõ̀ yũ̌kì Artemisi wɔ̀kɔ̀ náh tɔ̃ n mɔ n kõ n pi póllɛ. Gbílkínɔ́ nɛ̂-á sõ̀ mɛ n sah tõ̀ mɛ̀ yõ, kǎh kɩ yĩn mɔ. Tɛ́ képah-á mó tɔ̃ Asi gbɛ̃̀nyah névye pól ànɛ̂ kèkõyṍ névye pól mɛ n gbilki.

28 Demetriyusi-á fyɔ̀ kénɛ wɛlɔ yo névye noh sɛ̃́, pé fɔkɔ kah vyãh. Pè mɛ tyah yo tũ wòhòh nɛ ńkɛ̃́, pépi Yefɛsɩ tãn Artemisi tɛ̃̀ wɔ kénkɔ̃ náh mɛ. 29 Pɩ́ntũnɔ mɛ̀ yĩ́npɔ̃́ kwil pól tɔ̃. Tɛ́ Masedonɩ gbɛ̃̀nyah tãn nɛ́pĩ̂ nímí yísyɔ́ tɔ sõ̀ yuku Polelɛ ǹ kɔ́lɔ́ sɔkɔ Yefɛsɩ kwil. Pé sɔkɔ núkú yĩn ye Kayusilɛ, ní-ò yĩn mɛ Arisitarkɩlɛ. Képah tɛ̃̀nɛ, no núkú wɛ̃ tyɩ́ mɔ, à to tuke nɛ́pĩ̂ nímí nɔ́pi yõ, à pè tɛ̃ yɔrɩ sɔkɔ pé tɔ́wû tùkè-ǹsah sɔkɔ. 30 Képah sɔkɔ, Pole sõ̀ mɛ ké tyɩ́ nɛ, pé kyɩ pé yõ wilki mɔ tɔ́wû tyɩ́. Ǹtɛ Yesu tõ̀ sã́hpú mɛ kè yahle ǹ tyɩ́. 31 Asi gbɛ̃̀nyah nɛ́-ǹgbnɔ yísyɔ́ tɔ sõ̀ mɛ, nónó-á sõ̀ Pole kódíbílɛ. Pépi tɔ mɛ tɛ̃ntõ̀ mɔ ǹ tyɩ́, à à vi mɔ nɛ, à káh n kyɩ tɔ́wû tùkè-ǹsah mɛ̀ sɔkɔ.

32 Tɛ́ légbĩ́nɛ, tɔ́wû mɛ̀ névye pól sõ̀ mɛ wɛkɩ fɛ̃kɩ tũ wòhòh, tɛ́ pé pól tyíyónɔ́nɔ mó tɔ̃ mɛ sé tyɩ́ tyɩ́lɛ. Kǎh pɩ sɛ̃́, kè pɩ fɛ̃̀kɩ̀nɔ́lɛ. Névye kan ńtɛ̃ náh sõ̀ mɛ pé pɔ́nɔ́ yõ pɩ̃. 33 Nsyifu dĩ́ yɔ́ tɔ sõ̀ mɛ pè n ye Alɛkisãdrelɛ. Pé no Nsyifunɔ mɛ ǹmɔ kurki mɔ kyɩ sah tɔ́wû yah tĩ̀nnɛ nɛ, à yo ké sɔkɔ. Képah sɔkɔ, Alɛkisãdre mɛ ǹ gbõ̀ pɩ mɔ tɔ́wû tyɩ́. À sõ̀ mɛ ké tyɩ́ nɛ, pé pé no Nsyifunɔ vyãh syi. 34 Ǹtɛ tɔ́wû-á fyɔ̀ pɔ n pɩ̃ ké sɔkɔ nɛ Nsyifu nɛy-á ǹnɛ, pé pól núkú tɔ̃ tyah yo mɔ tũ wɛ̃ yõ wòhòh nɛ ńkɛ̃́, pépi Yefɛsɩ tãn Artemisi tɛ̃̀ wɔ kénkɔ̃ náh mɛ! Pè képah tɛ̃̀ yo tũ sɛ̃́, pópó kè syi pɔ n nɔ lɛ́rɩ́nɔ́ nínɔ́ kénkɔ̃ tyɩ́.

35 Ǹtɛ ké tyɛ́-ńsah, kwil sɛ́bɛ́y wã́rkɩ́-ò dĩ́‡ pɔ tɛ̃ wɛ pè yĩn mɔ. Képah sɔkɔ, tɛ́ mɛ nɛ ńkɛ̃́, Yefɛsɩ tãn, névye pól-á pɩ̃ nɛ, Yefɛsɩ kwil-á n syɩkɩ pépi fal fal tõ̀ ǹgbɛ̃ Artemisi wɔ̀kɔ̀lɛ, ànɛ̂ ké tàhsè nɛ̂-á wil yĩ̂nyõ à pɔ syɩkɩ. 36 Ké kɔ̃̀lɩ̀-ò náh mɛ póllɛ. Képah-á, pè pé nnɔ vɩ. Pè káh tir yɔ́ ńtɛ̃ pɩ sõ̀nyah-ńkɛ̃̂nɛ. 37 Díbí nónó-á pè tɛ̃ pɔ ásõ̂, pè náh tir yɔ́ pɩ de pépi tõ̀ wɔ̀kɔ̀ tyɩ́, pè náh se mó tɔ̃ yo de pé fal fal tõ̀ yũ̌kì mɛ̀ tyɩ́. 38 Ǹtɛ kàh kɩ mɛ pɩ ǹnɩ̂ mɛ pɩ de Demetriyusi ànɛ̂ ǹ tõ̀ pɩ́mû tyɩ́, tukey tùkènɔ́ yòhnɩ̀-á mɛ, tukey tùkèpu mó tɔ̃ mɛ. Pè kyɩ n tɔkɔ tɛ̃̀ kɔ̃ pépi tyɩ́ kɛ̀. 39 Tɛ́ tyi yísyɔ́ tɔ-à kɩ se tɔ̃ mɛ pé tyɩ́ wah wah tɛ̃̀nɛ, pǎh kɩ fɛ̃ pɔ sé yah yo kwil névye tuke mɔ sõlɛ. 40 Páh yékã̂b nɛ̂ sɔkɔ kwɛynɛ yɔ̀, tir yɔ́ ńtɛ̃ se mɛ pé tyɩ́, pé kɩ fɛ̃ wɛ yo yékã̂b mɛ̀ yõlɛ nɩ? Képah-á, páh kɩ n to n kɔ̃ yɔ̀, pǎh kɩ pɔ n syah n tɔkɔ pélɛ n kɔ̃ dɛ́!§ 41 Wɛlɔ nɔ́pi yóntɛnɔ náh, à névye kɔ̃ pè karkɩ.

20

Pole yúkúnɔ́lɛ Masedonɩ ànɛ̂ Krɛsɩ gbɛ̃̀nyah sɔkɔ

1 Tɛ́ fɛ̃̀kɩ̀nɔ́ mɛ̀-á pɔ yĩn mɔ gbĩ́ nɛ̂nɛ, Pole mɛ Yesu tõ̀ sã́hpú ye tuke, à sṍré mɔ pé sɔkɔ, tɛ́ wɛ̃̀kɩ̀ ni pé tyɩ́, à sɔkɔ Masedonɩ gbɛ̃̀nyah sɔkɔ. 2 À kénɛ gbɛ̃̀nyah pól kɔ kɔ̃, à sṍré yah mɔ kɔ̃ náhnáh Yesu yõ sɛ̃́pú sɔkɔ. Wǎh yal nɛ́npɔ́, à sɔkɔ Krɛsɩ gbɛ̃̀nyah,* 3 à kyɩ ńwɔ̃́lɔ́ tɔ̃́nɔ́ pɩ nɛ́npɔ́. Képah náh, wǎh pɔ ǹ vi nɛ, pé de krótókè ǹgbɛ̃ sɔkɔ, pé yal n yuku Siri gbɛ̃̀nyah sɔkɔ, à kè wɛ noh nɛ, Nsyifunɔ-á mɛ ǹnɛ n plɔ pèkè yɔ́lɛ. Kǎh pɩ sɛ̃́, à kè yah tɔkɔ nɛ páh kɩ pé syɩ syɔ̃ Masedonɩ gbɛ̃̀nyahlɛ. 4 Tɛ́ nónó-á sõ̀ Pole wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́mûnɛ, pépi wɛ yɔ̀: Sopatɛrɩ nɛ̂-á n wil Bere kwil, tɛ́ ǹ sú yĩn mɛ Pirusilɛ, ǹmɔ sõ̀ mɛ, à tahlɩ Arisitarkɩ, ànɛ̂ Sekũdusi tyɩ́, pépi nónó-á n wil Tesaloniki kwil, ànɛ̂ Kayusilɛ, nɛ̂-á n wil Dɛrɩbɩ kwil, ànɛ̂ Tisyikilɛ, ànɛ̂ Torofiminɛ, pépi nónó-á n wil Asi gbɛ̃̀nyah sɔkɔ, à tahlɩ Timote tyɩ́. 5 Pépi mɛ sɔkɔ ápi yahlɛ, à kyɩ álɛ n syɩkɩ Turasɩ kwil. 6 Búrn sɛ̃̀-ǹkɛ̃̂ syáh syáhnsɔkɔntɛnɔ náh, ápi wɔ mó kyɩ de krótókè ǹgbɛ̃ yɔ́ sɔkɔ Filipi kwil, à pé nyáh sõ. Á sèpĩ̀n kwâl pɩ tɛ́ pyě de á no tnɔ̂ Turasɩ kwil. Képah tɛ̃̀nɛ, á tɛ̃ nɛ́npɔ́ à sèpĩ̀n kwǎrninɔ pɩ.

Pole-á Yetiki lékó yilki mɔ sɔ̃́ Liyel gbõ̀ yõ, Turasɩ kwil

7 Yòh wrɔ́ gbĩ̀yĩ̀kì gben sõlɛ,† á lésõ mɛ tuke mɔ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ yõke yõ yĩnnɛ, tɛ́ Pole mɛ yã́hkɩ̀lɛ n yãh tɔ́wûlɛ. À kɩ sõ̀ n yal n pi dĩndallɛ Turasɩ kwil. Kǎh pɩ sɛ̃́, à Liyel wɛy yo mo pé tyɩ́, pópó à pɔ nɔ tyah tɔ́nɔ́ tyɩ́. 8 Tɛ́ á pól sõ̀ mɛ tùkènmɔnɔlɛ gbɛ̃́ntĩ̂n yõ wɔ̀kɔ̀ tɔ̃́-ò sɔkɔ, tɛ́ fɔ̀tnɔ̀nɔ́ mɛ tũ̀nsàhnɔ́lɛ pípí ké sɔkɔ. 9 Kètɛ̃̀npìkì yɔ́ tɔ sõ̀ mɛ álɛ pè n ye Yetikilɛ. Ǹmɔ sõ̀ mɛ kɔ̃ tɛ̃ fnɛ̀tír vyãh yõ. Dǒ, dɔy pɔ mɩ ǹ sɔkɔ. Ǹtɛ Pole Liyel wɛy yõ-á sõ̀ mɛ ko sɛ̃́, à pɔ dɔ, tɛ́ tɛ̃ syi yĩ̂nyõ wɔ̀kɔ̀ tɔ̃́-ò sɔkɔ, fɔ́ɔ́ à pɔ syɩkɩ sétáh. Pǎh pópó pɔ nɛ pé à yilki sah, pè à wɛ kúnɔ́lɛ. 10 Képah tɛ̃̀nɛ, Pole tɔ tiki pɔ, tɛ́ kɔ à yɔ̃ ǹ gbã̀n sɔkɔ, tɛ́ yo pé tyɩ́ nɛ: «Yé káh n yɛ yé yáh-ńsah tyɛ; à mɛ min sɔkɔ.» 11 Képah náh, à ǹ syɩ dɔkɔ yuku ńtɔ̃, pè kyɩ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ yõke yõ wɛ̃ tyɩ́, tɛ́ tɔ̃ yɔ̃ sɔkɔ Liyel wɛy yónɔ́lɛ, pópó à pɔ nɔ tyah dal gbĩ́ tyɩ́, tɛ́ à pyě sɔkɔ. 12 Képah sɔkɔ, no mɛ Yetiki tɛ̃ sɔkɔ ǹ vilɛ krémkrém ǹ gbô. Yĩ mɛ̀ pɩ yĩ́ĩ́ nɩ dénɔ́ ǹgbɛ̃nɛ no pól tyɩ́.

Pole wìlnɔ́lɛ Turasɩ kwil, à yuku Milɛti kwil sɔkɔ

13 Pole sõ̀ kè yah tɔkɔ, à sɔkɔ Asɔsɩ kwil sɔkɔ, gbáhkɩ̀ yõ. À sõ̀ nɛ ápi pé yah yohnɩ nɛ́npɔ́, á pé twah. Kǎh pɩ sɛ̃́, ápi mɛ de krótókè ǹgbɛ̃ sɔkɔ, à mɔ ǹ yahlɛ à kyɩ ǹnɛ n syɩkɩ nɛ́npɔ́, ǹ twah yĩnnɛ. 14 Wǎh pɔ de, á pól de krótókè sɔkɔ, à yɔ̃ sɔkɔ à kyɩ yĩn Mitilɛnɩ kwil. 15 Képah náh, á tɔ̃ yɔ̃ sɔkɔ. Ké sèpĩ̀n ní-ò sõlɛ, á kyɩ yĩni tɛ̃ gbɛ̃̀nyah yɔ́ yèsreynɛ pè n ye Kyolɛ, pnɛ yɔ nɩyṍ. Ké sèpĩ̀n tɔ̃́-ò sõlɛ, á kyɩ sɔkɔ gbɛ̃̀nyah yɔ́ gbɔ̀pɔ pè n ye Samoselɛ, pnɛ yɔ nɩyṍ. Ké sèpĩ̀n ńyã́h-ò sõlɛ, á pyě yĩni tɛ̃ Milɛti kwil. 16 Tɛ́ Pole sõ̀ mɛ sàlnɔ́ sɔkɔ nɛ kàh kɩ fɛ̃ n pɩ n pi, pé nɛ mɛ Yerusalɛmɩ kwil Pãntekɔtɩ syáh syah sõlɛ. Képah ye à kɔ̃ à yɔ̃ sɔkɔ, à náh syɔ̃ Yefɛsɩ kwillɛ. À sõ̀ pɩ̃ nɛ páh kɩ de nɛ́npɔ́, pé náh wɛ n wil n pi súú Asi gbɛ̃̀nyah sɔkɔ.

Pole-á vìnmɔnɔ nɛ̂nɛ Yesu yõ sɛ̃́pú yah tãm kɔ̃ Yefɛsɩ kwil

17 Képah sɔkɔ, Pole tɛ̃ Milɛti kwil, tɛ́ tɛ̃ntõ̀ mɔ Yefɛsɩ kwil Yesu yõ sɛ̃́pú yah tãm tyɩ́ nɛ pè pɔ. 18 Pǎh pɔ yĩni tɛ̃ ǹ tnɔ̂, à yo pé tyɩ́ nɛ: «À tɔkɔ ńmɔ pɔ sõ tyɩ́ Asi gbɛ̃̀nyah sɔkɔ, máh mɛ n pɩ sɔ̃́ gbĩ́mɛgbĩ́ yé wrɔ́, yé se kélɛ n pnɛ tɛ́. 19 Mé tõ̀ pɩ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ tyɩ́ gblɔ̌y tíkínmɔnɔ kègbɩ sɔkɔ, à yétĩ kwɛ. Tɛ́ Nsyifunɔ tɔ mɛ vi ń náh gbáhyɩ̃́ náhnáh sɔkɔ, à yèvyãhrɩ náhnáhlɛ ń yĩni tɛ̃. 20 Ǹtɛ yé se pɩ̃ nɛ, mé náh tir yɔ́ ńtɛ̃ wɔ̃bɩ yélɛ nɛ̂-á kɩ fɛ̃ yé tyɩ́ pɛkɩ n pi tɛ́. Mé sõ̀ mɛ sé póllɛ n yo yé tyɩ́, tɛ́ mɛ yélɛ n kwɔ tɔ́wû tùkè-ǹtã̀n sɔkɔ ànɛ̂ yé gbên tɔ sɔkɔ. 21 Mé kè yo kɔ̃ Nsyifunɔ ànɛ̂ Krɛkɩ névye tɔ tyɩ́ nɛ, pè pé nnɔ vi mɔ, pè mó sɛ̃ ápi Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu yõ.

22 Ǹtɛ núkúnúkú, Liyel Mirki wɛ ń kyɩ̃ mɔ mé n sɔkɔ Yerusalɛmɩ kwil yɔ̀. Mé náh pɩ̃ tir nɛ̂ tɛ̃̀ wɔ-á kɩ kyɩ ń yĩni n tɛ̃ n pi nɛ́npɔ́. 23 Máh nɛ̂ tɛ̃̀ wɔlɛ n pnɛ, mâh de kwil nɛ̂ sɔkɔ, Liyel Mirki ńkɛ̃́nɛ kélɛ n wɛ̃kɩ nɛ, wɔ̀kɔ̀npèkè sɔkɔ dénɔ́ ànɛ̂ yèvyãhrɩ-á mɛ ń syɩkɩ tɛ̃. 24 Ǹtɛ sépinɔ́ pól sɔkɔ, ń gblɔ̌y min tɛ̃̀ tyɩ́ náh mɛ tah ń tyɩ́ póllɛ. Mé náh mɛ kélɛ n mɔ n kõ kwáhtǎhlɛ. Tir nɛ̂ tyɩ́-á mɛ tah ń tyɩ́, képah ye pɩ ń tõ̀ pɩ́ntɛnɔlɛ; tõ̀ nɛ̂-á Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ dahbɩ ń gbõ̀ sɔkɔ nɛ mé Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tirlɛ n yo n kɔ̃ Liyel pèpɔrɩ tyɩ́ sɔkɔ.

25 Ǹtɛ núkúnúkú, mé pɩ̃ nɛ máh syɔ̃ yépi nónó pól tyɩ́ à Liyel tɔ̃́rɩ́ tyɩ́ yo kɔ̃, yé náh tɔ̃ ń wɛ n yah n pi. 26-27 Ǹtɛ mé náh yé wɔ̃bɩ Liyel dyɔ yĩ́ĩ́ tir yɔ́ ńtɛ̃nɛ, mé ye sé pól yo sɔkɔ yé tyɩ́. Képah ye, mé kélɛ n yo n dal n mɔ yé tyɩ́ kwɛynɛ nɛ, yé sɔkɔ nɛy nɛ̂-à kɩ se tɔ̃ mɔ pu, ké kémû náh n pɩ n pi ńmɔ tyɩ́lɛ.

28 Yé yé gblɔ̌y tɛ̃́nɔ́ plɛ, yè mó Liyel yípɛ̂y‡ tɛ̃́nɔ́ plɛ, Liyel Mirki-á yé sah sépi nónó yõ nɛ, yé sélɛ n tɛ̃ plɛ. Sépi ye Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkìlɛ, Liyel-á nónó pɩ ǹ tyɩ́lɛ ǹ pídĩ́ tṍ kwɛ́nɔ́ gbõ̀ yõ.

29 Mé pɩ̃ nɛ, ńmɔ sɔ́kɔ́ntɛnɔ náh, névye yísyɔ́-á kɩ pɔ de yé wrɔ́ gbɛ̃́nképèl tyɩ́ kɔ̃lɛ, kɩ yényêh pɩ yípɛ̂y sɔkɔ. 30 Tɛ́ yépi ńtɛ̃ sɔkɔ, névye túkù kɩ pɔ yuku tyah mɩ̀nɩ̀ wɛlɔlɛ n yo, kɩ Yesu tõ̀ sã́hpú yõ yɩkɩ, pè kɔ̃ pè kɩ pé sõ̀ tɛ̃. 31 Kǎh pɩ sɛ̃́, yé yé gblɔ̌ynɛ n kyɔmɩ, yè mó yé dyɔ sah nɛ n kwnɛ nɛ, máh lésõ yé kwɔ ye tɔ̃́nɔ́, ké lékã̂h ké gbĩ̀ntɔ̃̀, à vìnmɔnɔlɛ yé nɛ́núkù núkú pól kɔ̃. Tɛ́ kèyǎhlɛ ń yétĩ ńtɛ̃ n kwɛ ké tyɩ́ sɔkɔ.

32 Tɛ́ núkúnúkú, mé yélɛ n dahbɩ Liyel ànɛ̂ ǹ pèpɔrɩ wɛy gbõ̀ sɔkɔ. Tǎhkɩ̀ mɛ ǹmɔ sɔkɔ kɩ fɛ̃ yé kɔ̃ yé kɩ yuku yahlɛ ǹmɔ yõ sɛ̃́nɔ́ sɔkɔ, tɛ́ wǎh ǹ vyãhlɛ yé kɔ̃ ǹ pèpɔrɩ nɛ̂ tyɩ́ sɔkɔ, yé kɩ kè wɛ wɛ̃ tyɩ́ ànɛ̂ nónó pól-á mɛ Liyel tyɩ́ yõ ǹ yõ sɛ̃́nɔ́ yĩnnɛ.

33 Mé náh pɔ́, ànɛ̂ sã́n, ànɛ̂ flɔ yah kɔ̃ ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ tyɩ́. 34 Yé pól pɩ̃ nɛ, máh tõ̀ pɩ ń gbã̀nnɛ à yĩn ń gblɔ̌y yĩ́nnɔ́lɛ, ànɛ̂ ń kɔ́mû tɔ yĩ́nnɔ́lɛ kɛ̀.

35 Mé kélɛ yé wɛ̃kɩ tyi pól sɔkɔ nɛ, sɛ̃́-á névi yɩ̃nɛ à tõ̀lɛ n pɩ, à kwâhlɛ n wɛ à yãm tãnnɛ n yohnɩ n mɔ, à mó ǹ dyɔ sah nɛ n kwnɛ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu wɛy mɛ̀ tyɩ́lɛ wǎh nɛ̂ yo nɛ ńkɛ̃́, sãm-á mɛ kɔ̃́nɔ́ sɔkɔ, à kal wɛ́nsyinɔlɛ.»

36 Pole-á wɛlɔ nɔ́pi yo pɔ tyɛ, à kuku yĩn pélɛ wɛ̃ tyɩ́, pé pól Liyel ni. 37-38 Tɛ́ Pole sõ̀ yo pé tyɩ́ nɛ, pè náh tɔ̃ pé yèpɔ wɛ n yah n pi póllɛ. Képah sɔkɔ, pé pól tyah ǹnɛ n pɔrɩ n tɛ̃ n pɔ à n wɛkɩ ǹ tyɩ́, tɛ́ n gbo yèkwɔrɩ tɛ̃̀ tyɩ́. Képah náh, pè kyɩ à tɛkɩ mɔ, fɔ́ɔ́ krótókè tɔ́kɔ́-ńsah sɔkɔ.

21

Pole dɔ́kɔ́nyukunɔlɛ Yerusalɛmɩ kwil

1 Képah sɔkɔ, áyáh pɔ wɛ yal pé tyɩ́, á de krótókè ǹgbɛ̃ yɔ́ sɔkɔ, à yɔ̃ sɔkɔ gbɛ̃̀nyah yɔ́ sɔkɔ pè n ye Koselɛ, pnɛ yɔ nɩyṍ. Á náh kwɔ dah fɩ̃́ yɔ́ ńtɛ̃ sɔkɔ. Ké dĩndallɛ, á yɔ̃ sɔkɔ gbɛ̃̀nyah yɔ́ sɔkɔ pè n ye Wrodɛsɩlɛ, pnɛ yɔ nɩyṍ. Áyáh wil nɛ́npɔ́, á yuku Patara kwil sɔkɔ. 2 Á kyɩ yɩ̃nɛ krótókè ǹgbɛ̃ yɔ́lɛ, kè mɛ n yuku Fenisi gbɛ̃̀nyah sɔkɔ. Á mɛ de ké sɔkɔ, à sɔkɔ. 3 Á kyɩ syɔ̃ yúkɛy gbɛ̃̀nyah yɔ́lɛ pè n ye Syiprilɛ, pnɛ yɔ nɩyṍ, fɔ́ɔ́ á ké yõ ńtɛ̃nɛ n yah. Ǹtɛ á mɛ kè mɔ á gbɛ̃̀yɩ̃̀nɛ̀ sõ̀lɛ, tɛ́ á yah mɔ Siri gbɛ̃̀nyahlɛ, à kyɩ tiki ké kwil yɔ́ sɔkɔ pè n ye Tirilɛ. Krótókè mɛ̀ vyɔ́ kɩ sõ̀ n tiki n mɔ n pi nɛ́npɔ́. 4 Képah sɔkɔ, áyáh kyɩ Yesu tõ̀ sã́hpú nónó wɛ nɛ́npɔ́, á tɛ̃ pélɛ à sèpĩ̀n kwǎrninɔ pɩ. Tɛ́ kénɛ sèpĩ̀n sɔkɔ, Yesu tõ̀ sã́hpú kè yo Pole tyɩ́ Liyel Mirki gbõ̀ yõ nɛ, à káh dɔkɔ yuku Yerusalɛmɩ kwil.* 5 Ǹtɛ sèpĩ̀n kwǎrninɔ nɔ́pi-á fyɔ̀ sɔkɔ, á tɔ̃ kyɩ yɔ̃ sɔkɔ á kɔ́lɔ́lɛ. Áyáh n sɔkɔ, díbí, ànɛ̂ syɔ́, ànɛ̂ wɛ̃́npì pól kyɩ á gbáhkɩ̀ wilki mɔ kwil náh tĩ̀nnɛ, yɔ́ngbalɩ sɔkɔ. Á pól mɛ á gbètukunɔ di nɛ́npɔ́, à Liyel ni pélɛ wɛ̃ tyɩ́. 6 Képah náh, á wɛkɩ wɛ̃ tyɩ́, tɛ́ wɛ̃ fĩn mɔ. Á tɛ́kɩ́nmɔpu nɔ́pi mɛ pé syɩ sɔkɔ pé tĩ̀nnɛ. Ápi mɛ tɔ̃ de krótókè mɛ̀ sɔkɔ 7 à yal Tiri kwil sɔkɔ, pópó à kyɩ de kwil yɔ́ sɔkɔ pè n ye Pitolemayisilɛ. Nɛ́npɔ́ sɔkɔ ye á krótókè sɔkɔ kɔ́lɔ́ yĩn mɔ. Á mɛ wil krótókè sɔkɔ, à kyɩ yah wɛkɩ kɔ̃ Yesu yõ sɛ̃́pú tyɩ́ kwil nɩyṍ, tɛ́ gbĩ̀yĩ̀kì núkú pɩ pélɛ.

8 Ké dĩndallɛ, á pɔ yɔ̃ sɔkɔ á kɔ́lɔ́lɛ, à sɔkɔ Sesarɩ kwil. Áyáh yĩni tɛ̃ nɛ́npɔ́, á kyɩ twah Filipi tyɩ́, nɛ̂-á Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir yó-òlɛ. Nɛ́pĩ̂ kwǎrnimi† nónó-á lésõ pè yah wilki Yerusalɛmɩ sɔkɔ, à pɩ Yesu tɛ̃ntõ̀ névye yòhnɩ̀nmɔpulɛ, pépi sɔkɔ nɛy yɔ́ ye sõ̀ ǹnɛ. 9 Tɛ́ syɔ́npì nɛ́pĩ̂ ǹyẽ̂h sõ̀ mɛ ǹ tyɩ́, pè náh díbí tyɩ́ pɩ̃. Kénɛ syɔ́npì sõ̀ Liyel tɛ̃ntõnènɛ n syi n yo. 10 Képah sɔkɔ, á mɛ sèpĩ̀n yísyɔ́ pɩ nɛ́npɔ́. Á mɛ nɛ́npɔ́, tɛ́ Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyo-ò yɔ́ tɔ wil Nsyude gbɛ̃̀nyah, à pɔ á wɛ. Pè ǹnɛ n ye Akabusilɛ. 11 Wǎh pɔ á wɛ, à Pole kɔ̃ tɔkɔ, à ǹ gblɔ̌y gbyẽ̂h ànɛ̂ ǹ gbã̀n pukubi kélɛ, tɛ́ nɛ, Liyel Mirki-á yo nɛ ńkɛ̃́, sɔ̃́-á pé pukubi pé gblɔ̌ynɛ, sɛ̃́ntɛ̃̀-á Nsyifunɔ kɩ n pukubi n pi kɔ̃ mɛ̀ nɛ́tɛ̃̂nɛ Yerusalɛmɩ kwil, tɛ́ kɩ ǹ gbàh dɛ mɔ névye kɔ̃, nónó náh pɩ Nsyifunɔlɛ. 12 Képah tɛ̃̀nɛ, áyáh wɛlɔ nɔ́pi noh sɛ̃́, à tahlɩ Yesu yõ sɛ̃́pú nónó-á sõ̀ mɛ Sesarɩ kwil, ápi pól Polelɛ n ni nɛ, à káh dɔkɔ yuku Yerusalɛmɩ sɔkɔ. 13 Ǹtɛ Pole mɛ yo á tyɩ́ nɛ, sɔ̃́ se pɩ, tɛ́ á n gbo, à n yah n kɔ̃ yèkwɔrɩ mɔ́-ńsahlɛ pé sɔkɔ nɩ? Ńkɛ̃́, kàh kɩ sɔ̃́ yĩ́n-ńkɛ̃̂nɛ pé púkúbínɔ́ ó tyɩ́, tɛ́ pé ku ńtɛ̃nɛ Yesu yĩnnɛ Yerusalɛmɩ sɔkɔ, páh kè fɛ̃ syi. 14 Tɛ́ áyáh ǹ sõnɔ vi mɔ kwlɔ sɛ̃́, á yal mɔ ǹ gbáhntɛ̃nɔlɛ, tɛ́ nɛ, Liyel dyɔ dyɔ tɛ̃̀ ó pɩ!

15 Áyáh sèpĩ̀n nɔ́pi pɩ pɔ n dal mɔ, á á vi, tɛ́ wɛ̃̀kɩ̀ tɛ̃, à dɔkɔ yuku Yerusalɛmɩ sɔkɔ. 16 Tɛ́ Sesarɩ kwil Yesu tõ̀ sã́hpú yísyɔ́ mɛ á sõ̀ tɛ̃. Pépi mɛ á tɛ̃ yuku dĩ́ yɔ́ tĩ̀nnɛ pè n ye Mnasõnɛ. À sõ̀ n wil gbɛ̃̀nyah yɔ́ sɔkɔ pè n ye Syiprilɛ, pnɛ yɔ nɩyṍ. Á sõ̀ yɩ̃nɛ à twah ǹmɔ tyɩ́. Kénɛ dĩ́nɛ, Yesu tõ̀ sã́h-ò ye sõ̀ ǹnɛ di mónɔ́lɛ.

Pole kyɩ́nyahnɔlɛ Nsyakɩ tyɩ́

17 Képah sɔkɔ, áyáh kyɩ yĩni tɛ̃ Yerusalɛmɩ kwil, Yesu yõ sɛ̃́pú mɛ á tɔ̃ sah tɛ̃ nɩ̀vɩ̀nɩ̀ sɔkɔ. 18 Ké dĩndallɛ, Pole sɔkɔ álɛ Nsyakɩ tĩ̀nnɛ, ńyãh sɔkɔ-á sõ̀ Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkì yah tãm tɔ mɛ tùkènmɔnɔlɛ pé tɔ̂ɔ́. 19 Wǎh kyɩ de, à wɛkɩ pé tyɩ́, tɛ́ Liyel-á à tɔkɔ à tyi nónó pɩ névye wrɔ́, nónó náh pɩ Nsyifunɔlɛ, à mɛ sé pól yo wah pé tyɩ́ pnɛ́pnɛ́. 20 Pǎh képah noh sɛ̃́, pè Liyel gbilki, tɛ́ mɛ yo Pole tyɩ́ nɛ, pé yṹnpi Pole, à kó mɛ n yah Nsyifunɔ nɛ́kwĩ́nkí sɛ̃ Yesu yõ nɩ? Ńkɛ̃́, pǎh mɛ Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́ wɛ̃̀kɩ̀lɛ n kɔ n yĩ́ĩ́ pé póllɛ dɛ́! 21 Ǹtɛ à yah, no-á mɛ nɛ̂nɛ n yo ǹ tyɩ́ sɔkɔ; pǎh mɛ n yo nɛ, Nsyifunɔ nónó pól-á mɛ karkɩ tɛ̃ tɛ̃ kɔ̃ nɛ́káhbɩ́ wrɔ́, wǎh mɛ pélɛ n kwɔ nɛ ńkɛ̃́, pè pé syɩ Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́ náh. Wǎh mɛ n yo pé tyɩ́ nɛ, pè káh tɔ̃ pé wɛ̃́npìlɛ n kõ, ànɛ̂ pè káh tɔ̃ Nsyifunɔ wã̀llɛ n kɔ. 22 Tɛ́ pǎh kɩ se mó tɔ̃ ǹ pɔ́nɔ́ noh n pi. Núkúnúkú, sɔ̃́ se pé kɩ pɩ nɩ? 23 Ńkɛ̃́, páh kɩ nɛ̂ yo n pi ǹ tyɩ́, à képah pɩ. Díbí nɛ́pĩ̂ ǹyẽ̂h-á mɛ ásõ̂, nónó-á pé vyãhlɛ Liyel kɔ̃, tɛ́ kɩ ké tyi pɩ n pi. 24 Ńkɛ̃́, à pè tɛ̃ sɔkɔ, ǹmɔ ànɛ̂ pépi kyɩ ké tyi pɩ pé gblɔ̌y tɔ̃ sah Liyel yah, ǹmɔ mó yĩn pé ywɔ̃ kyénɔ́ sárká gbõ̀nwìlkìlɛ. Képah sɔkɔ, no pól-á kɩ pɩ̃ nɛ, páh tyi nónónɛ n nohnɩ ǹ tyɩ́ sɔkɔ, gblɔ náh sélɛ, ǹmɔ ńtɛ̃ tɔ-á mɛ n kɔ Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́ wɛ̃̀kɩ̀ yõ. 25 Ǹtɛ nónó tɛ̃̀ wɔ náh pɩ Nsyifunɔlɛ, tɛ́ vi mɔ pɩ Yesu yõ sɛ̃́púlɛ, páh nɛ̂ yah tɔkɔ, páh kè wãrkɩ tɛkɩ mɔ tɛ pé tyɩ́ nɛ: Pè pé gblɔ̌ynɛ n tɛ̃ sãh fálnɔ́ yîlɛ, ànɛ̂ fɔ̀fɩ́kɩ̀lɛ, ànɛ̂ tṍ kwɛ́-ńkɛ̃̂ kwáhkókè kɔ̀lɛ, ànɛ̂ tṍnɛ. 26 Képah sɔkɔ, dĩndallɛ Pole díbí nɔ́pi tɛ̃ pè sɔkɔ wɛ̃ tyɩ́, à kyɩ pé gblɔ̌y tɔ̃ sah. Képah náh, à de Liyel ní-ńsah gbô sɔkɔ. Tɛ́ sõ nɛ̂-á pé gblɔ̌y tɔ̃́nsàhnɔ́ sèpĩ̀n kɩ tũ, tɛ́ pè kɩ sárká wilki n pi pé nɛ́núkù núkú pól yĩn yõ, à mɛ ké gbĩ̀yĩ̀kì yo nɛ́npɔ́.

Pole tɛ̃́nɔ́lɛ Liyel ní-ńsah gbô sɔkɔ

27 Tɛ́ sèpĩ̀n kwǎrninɔ nɔ́pi tyɛ́nɔ́ sɔkɔ, Nsyifunɔ nónó-á n wil Asi gbɛ̃̀nyah sɔkɔ, pè Pole wɛ Liyel ní-ńsah gbô sɔkɔ. Pè mɛ tɔ́wû pól kurki mɔ ǹ yõ, tɛ́ à tɛ̃. 28 Pè sõ̀ mɛ gbo mɔ tũ nɛ ńkɛ̃́, Yisrayel tãn, pè pé yohnɩ n mɔ oo! Pè yah dĩ́ mɛ̀nɛ, ǹmɔ-á n yo n yɩkɩ pépi Nsyifunɔ tyɩ́lɛ ywɔ̃ ywɔ̃ pól sɔkɔ, ànɛ̂ tyi kõ̀nsàhnɔ́ tyɩ́lɛ, ànɛ̂ Liyel ní-ńsah gbô tyɩ́lɛ. À wil képah sɔkɔ, névye nónó náh pɩ Nsyifunɔlɛ, wǎh pè tɛ̃ de Liyel ní-ńsah gbô sɔkɔ. Liyel tyah mɛ̀ ńtɛ̃ dêl kó à pɩ yɔ̀ nɩ? 29 Tɛ́ Torofimi nɛ̂-á n wil Yefɛsɩ kwil, ǹmɔ ye lésõ pè wɛ ànɛ̂ Polelɛ wɛ̃ tyɩ́ kwil nɩyṍ sɔkɔ. Képah ye, pè núkú wɛ nɛ, Pole-á à tɛ̃ de Liyel ní-ńsah gbô sɔkɔ. 30 Kǎh pɩ sɛ̃́, kwil fɛ̃kɩ. Névye mɛ to wil ywɔ̃ ywɔ̃ póllɛ, à pɔ. Pè mɛ Pole tɛ̃ yɔrɩ wil Liyel ní-ńsah gbô náhlɛ, tɛ́ núkú ké yey vike. 31 Gbĩ́ nɛ̂-á sõ̀ pè mɛ n yah n kɔ̃ Pole kònmɔ-ńsahlɛ, Wrome tãn sràsyíbí yõ̀tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ kè wɛ noh nɛ, Yerusalɛmɩ kwil pól-á mɛ fɛ̃̀kɩ̀nɔ́lɛ. 32 Nɛ́npɔ́ swɔ, à núkú sràsyíbí ye tuke ànɛ̂ sràsyíbí yõ̀tãmnɛ, tɛ́ to sɔkɔ pélɛ tɔ́wû mɛ̀ mɛ́-ńsah sɔkɔ. Tɛ́ tɔ́wû mɛ̀-á fyɔ̀ sràsyíbí yõ̀tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ mɛ̀ wɛ à n pi ànɛ̂ sràsyíbílɛ, pè núkú yal mɔ Pole kònɔ́lɛ. 33 Képah sɔkɔ, sràsyíbí yõ̀tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ mɛ nɔ de Polelɛ, à à tɛ̃, tɛ́ nɛ, pè à pukubi kɛ̃́lɔ́ plɔ́ nínɔ́lɛ. Tɛ́ piki yah nɛ, nɛ́dúkú nɛ̂ se ǹnɛ, ànɛ̂ tir nɛ̂ se à pɩ nɩ? 34 Ǹtɛ tɔ́wû mɛ̀ névye pól yuku yo mɔ tũ wɛ̃ yõ pé tyíyónɔ́nɔlɛ sé tyɩ́ tyɩ́lɛ. Kǎh pɩ sɛ̃́, sràsyíbí yõ̀tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ mɛ̀ náh fɛ̃ tɛ̃ ké yõ pɩ̃. Képah sɔkɔ, à nɛ sràsyíbí Pole tɛ̃ kyɩ dah mɔ pé wɔ̀kɔ̀ ǹgbɛ̃ sɔkɔ. 35-36 Pǎh kyɩ yĩni tɛ̃ wɔ̀kɔ̀ ǹgbɛ̃ mɛ̀ yah, tɛ́ Pole tyah n dɔkɔ ké súndɔkɔ-ńtã̂n yõ, no pól ǹ sõ tɛ̃ mɛ gbo mɔ tũ nɛ, pè à ko mɔ oo, pè à ko mɔ! No-á Polelɛ n kah n yɩ̃kɩ n kɔ̃ sɛ̃́, sràsyíbí kwlɔ pè à yɔ̃ sɔkɔ.

Pole-á ǹ vyãh kɔ̃lɩ sɔ̃́

37 Tɛ́ gbĩ́ nɛ̂-á pè n tyah dénɔ́lɛ wɔ̀kɔ̀ mɛ̀ sɔkɔ, Pole mɛ yõ̀tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ mɛ̀ syah nɛ, pé se kɩ fɛ̃ tir yɔ́ yo ǹ tyɩ́ nɩ? Yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ nɛ, è, tɛ́ wǎh Krɛkɩ wɛynɛ n nohnɩ kɛ̀! 38 Ńkɛ̃́, Yesyipti kwil dĩ́ nɛ̂-á fɛ̃̀kɩ̀nɔ́ pɩ sɛ̃́ yɔ̀ sɛ̃́ yɔ̀, à tyínyêh pɩ́pú nɛ́pĩ̂ kèyõ nínɔ́ (4 000) tɛ̃ sɔkɔ gbɛ̃́nnɩ sɔkɔ, tɛ̃̀ náh ǹmɔlɛ kɛ̀. 39 Képah sɔkɔ, Pole à syah nɛ, Nsyifu nɛy-á péwɔlɛ, pé dúbí-ńsah tɔ́tɔ́-á Tarsɩ kwillɛ, Silisi gbɛ̃̀nyah sɔkɔ. Pé dúbí-ńsah kwil mɛ̀ yĩn-á mɛ wìlnɔ́lɛ. Ńkɛ̃́, à ǹ gblɔ̌y yɛ, à mó yɛ pé kɔ̃ pé yo mɔ no tyɩ́. 40 Sràsyíbí yõ̀tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ mɛ ké wɛ̃̀kɩ̀lɛ à kɔ̃. Képah tɛ̃̀nɛ, Pole yuku yĩn súndɔkɔ-ńtã̂n yõ, tɛ́ ǹ gbõ̀ pɩ mɔ no tyɩ́, pè mɛ yĩn sṹmm. À mɛ tyah n wɛkɩ pé tyɩ́ Yebre wɛy‡ sɔkɔ nɛ ńkɛ̃́:

22

1 «Ń súbí ànɛ̂ ń yṹnpyé, yé yé gblɔ̌y yɛ, yè mó noh ń tyɩ́, nɛ̂-á mé kɩ yo kɩ ń vyãh kɔ̃lɩ n pi yé tyɩ́.» 2 Képah sɔkɔ, pǎh Pole wɛ à n wɛkɩ pé tyɩ́ Yebre wɛy sɔkɔ sɛ̃́, tyah tɔ̃ gbah pɩ sṹmm. 3 À mɛ yo pé tyɩ́ nɛ: «Nsyifu nɛy ye ńmɔlɛ. Mé dubi Tarsɩ kwil, Silisi gbɛ̃̀nyah sɔkɔ. Ǹtɛ Yerusalɛmɩ kwil mɛ̀ sɔkɔ ye mé kyãh yɔ̀. Tɛ́ Kamalyɛlɩ ye sõ̀ kwɔ ńnɛ. À ń kwɔ yĩ́ĩ́ á náh tãn tyi kõ̀nsàhnɔ́ wã̀llɛ. Mé sõ̀ mɛ gbah tɛ̃ yĩ́ĩ́ Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ sɔkɔ, sɔ̃́-á yélɛ ké sɔkɔ kwɛynɛ yɔ̀. 4 Mé Yesu yõ sɛ̃́pú fõh, fɔ́ɔ́ à pé túkù ko mɔ. Mé pé díbí ànɛ̂ pé syɔ́ túkùlɛ n tɛ̃ n pukubi n dah n mɔ n pɔ wɔ̀kɔ̀npèkè sɔkɔ. 5 Sárká syínwìlkìpu yõ̀tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ ànɛ̂ Nsyifunɔ yèwàhnɩ̀ pól kɩ fɛ̃ pɩ ń tàrfyɔ̀lɛ ké sɔkɔ. Pépi ńtɛ̃ tyɩ́ ye lésõ mé wɛ syi sɛ́bɛ́ynɔ́lɛ nɛ mé kyɩ á no Nsyifunɔ kɔ̃ Damasɩ kwil, mé mó Yesu yõ sɛ̃́pú wɛ n tɛ̃ n pukubi nónó-á mɛ nɛ́npɔ́, mé pɔ pélɛ Yerusalɛmɩ sɔkɔ, mé pɔ pè fõh.

6 Képah sɔkɔ, máh mɛ wɛ̃̀kɩ̀ yõ, tɛ́ mɛ de n tɛ Damasɩ kwillɛ, kyòo yɔ́ núkú wil yĩ̂nyõ sɔkɔ gbĩ̀ntɔ̃̀lɛ, à pɔ kwɛ ń yõ pěrr à ń mɔ gbɩ̃. 7 Kǎh pɩ sɛ̃́, mé yɔ̃ syɩkɩ sétáh, tɛ́ yĩ́npɔ̃́ yɔ́ noh nɛ̂-á mɛ n yo ń tyɩ́ nɛ: ‹Sole, Sole, kwâh nɛ̂ pɩ tɛ́ á ńnɛ n fõh sɛ̃́?› 8 Mé mɛ piki yah nɛ, nɛ̂ se ǹmɔlɛ nɩ, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃? Kénɛ yĩ́npɔ̃́ tɔ̃ ké syɩ yo ń tyɩ́ nɛ: ‹Nasarɛtɩ kwil Yesu ye ńmɔlɛ, nɛ̂-á á n fõh.› 9 Képah sɔkɔ, máh sõ̀ mɛ wɛ̃̀kɩ̀ yõ ànɛ̂ nónónɛ, pépi tɔ sõ̀ kyòo mɛ̀ wɛ; tɛ́ nɛ̂-á n yo n mɔ ń tyɩ́, pè náh tɛ̃̀ wɔ wɛy noh. 10 Mé mɛ piki yah nɛ, tir nɛ̂ se mé yɩ̃nɛ mé pɩ nɩ, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃? À mɛ yo ń tyɩ́ nɛ: ‹Yuku n de Damasɩ kwil. Tɛ́ wáh yɩ̃nɛ ǹ tyi nónó pól pɩ, pè kɩ sè yo ǹ syah.› 11 Ǹtɛ kyòo mɛ̀ píkínɔ́ sõ̀ mɛ ń yɩ̃́ wɔ. Kǎh pɩ sɛ̃́, áyáh mɛ wɛ̃̀kɩ̀ yõ ànɛ̂ nónónɛ, pépi mɛ ń gbõ̀ sɔkɔ tɛ̃, à de Damasɩ kwil.

12 Tɛ́ dĩ́ yɔ́ lésõ mɛ nɛ́npɔ́ pè n ye Ananiyasilɛ. Kénɛ dĩ́ sõ̀ mɛ Liyel wɛ̃̀kɩ̀ tɛ̃́nɔ́ plɛ, mɛ ǹ tyi kõ̀nsàhnɔ́lɛ n pɩ sé wã̀l yõ. Nsyifunɔ nónó pól-á sõ̀ mɛ nɛ́npɔ́, pé pól sõ̀ mɛ ǹ yĩ́ngbɩ́lɛ n yo. 13 Ǹmɔ mɛ pɔ ńmɔ tnɔ̂, tɛ́ yo ń tyɩ́ nɛ: ‹Ń yṹnpi Sole, fɛ̃ nɛ n yah ńtɔ̃.› Wǎh yo sɛ̃́, nɛ́npɔ́ swɔ ń yɩ̃́ yɩkɩ, mé mɛ à wɛ. 14 Képah sɔkɔ, à mɛ yo ń tyɩ́ nɛ: ‹Liyel nɛ̂-á á náh tãn n gbilki, ǹmɔ ye ǹ yah tɔkɔ nɛ á pé dyɔ yĩ́ĩ́nɛ n pnɛ, ànɛ̂ á pé tõ̀npɩ nɛ́gbɩ́* wɛ yĩ́nɛ, á mó ǹ vyãh wɛy noh. 15 Képah ye, wáh tyi nónó wɛ, tɛ́ tyi nónó noh Liyel tõ̀npɩ nɛ́gbɩ́ tyɩ́ sɔkɔ, á kɩ n pɩ n pi sé yónwàh-òlɛ no pól yĩ́ yah. 16 Kǎh pɩ sɛ̃́, núkúnúkú káh n tɔ̃ n tɛ̃ n mo. Yuku, á yɩ̃nɛ wèlnwìlkìnɔ́lɛ ni sɔkɔ, á tyípêl mó yɔ̃ mɔ ǹ kɔ̃, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu yĩn yéngbonɔ sɔkɔ.›

17 Képah náh, mé ń syɩ sɔkɔ Yerusalɛmɩ kwil. Tɛ́ sõ yɔ́lɛ, máh mɛ nírílɛ n pɩ Liyel ní-ńsah gbô sɔkɔ, Liyel wɛ̃́kɩ́nɔ́ yɔ́lɛ ń wɛ̃kɩ. 18 Mé Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ wɛ à mɛ n yo ń tyɩ́ nɛ ńkɛ̃́, Yerusalɛmɩ kwil tãn náh ń tyíyónɔ́ fɛ̃ n syi n pi péwɔ tyɩ́ sɔkɔ. Képah-á, mé sal n wil súú Yerusalɛmɩ kwil sɔkɔ. 19 Ǹtɛ mé mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ, á no Nsyifunɔ-á kè pɩ̃ yĩ́ĩ́ nɛ, máh lésõ mɛ n kyɩ n pɔ á Liyel ní-ńtã̂n vɩ̀ sɔkɔ, à ǹmɔ yõ sɛ̃́púlɛ n tɛ̃ n dah n mɔ n pɔ wɔ̀kɔ̀npèkè sɔkɔ, tɛ́ pélɛ n ko yèfõhlɛ; 20 à tahlɩ pǎh ǹ tyɩ́ yónwàh-ò Yetyɛ̃nɩ ko mɔ gbĩ́ nɛ̂nɛ, ńmɔ tɔ-á sõ̀ mɛ dò. Máh sõ̀ mɛ mɔ ǹ kònmɔpulɛ, tɛ́ pɩ pé fwɔ̀mɔ̀-ǹgbnɔ syɩ́kɩ́-òlɛ dò. 21 Képah sɔkɔ, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ mɛ yo ń tyɩ́ nɛ: ‹Fɩ́ɩ́ sɔkɔ ye mé n tɛkɩ n mɔ álɛ kwlókáhkɩ́ névye tyɩ́. Nɛ n yuku!›»

22 Tɔ́wû sõ̀ mɛ Pole wɛlɔlɛ n tɔ̃ n sah n nohnɩ, ǹtɛ wǎh fyɔ̀ pɔ wɛlɔ nɔ́pi yo nɛ, kwlókáhkɩ́ névye tyɩ́-á Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ n tɛkɩ n mɔ pélɛ, pè núkú gbo mɔ wòhòh nɛ, ǹsɔ̃̀ntɛ̃̂ névi-á yɩ̃nɛ kònmɔntonɔlɛ sétáh yõ. À náh yɩ̃nɛ à tɛ̃ min sɔkɔ. 23 Pè sõ̀ mɛ kah gbo mɔ tũ, mɛ pé flɔlɛ n dɛ n milki, tɛ́ mɛ nɛ̀ngbɔ̃nɛ n yilki n mɔ. 24 Kǎh pɩ sɛ̃́, sràsyíbí yõ̀tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ nɛ, sràsyíbí Pole tɛ̃ de pé wɔ̀kɔ̀ ǹgbɛ̃ sɔkɔ, pè mó à ko yèfõhlɛ. Képah sɔkɔ, tir nɛ̂ yĩn-á tɔ́wû n gbo n mɔ ǹ yõ sɔkɔ, páh kɩ ké yõ pɩ̃. 25 Ǹtɛ pǎh Pole pukubi mnɔlɛ nɛ páh ǹnɛ n ko gbĩ́ nɛ̂nɛ, sràsyíbí yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ nɛ̂-á sõ̀ mɛ nɛ́npɔ́, à yo ǹmɔ tyɩ́ nɛ: «Ké wɛ̃̀kɩ̀ se mɛ yépi tyɩ́ kɩ fɛ̃ Wrome tãn gbõ̀ mɔ yõ ko ǹ tùkè-ǹkɛ̃̂ ńtɛ̃nɛ?» 26 Dĩ́-á képah noh sɛ̃́, à kyɩ kè yo sràsyíbí yõ̀tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ tyɩ́ nɛ, tyítúkù nɛ̂ se à n tyah pɩ́nɔ́lɛ sɛ̃́ nɩ? Ǹgbǒ Wrome tãn gbõ̀ mɔ yõ-á dĩ́ mɛ̀nɛ dɛ́! 27 Képah sɔkɔ, sràsyíbí yõ̀tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ pɔ Pole piki yah nɛ, à yo pé syah, Wrome tãn gbõ̀ mɔ yõ se ńtyɩ̃́nɔ ǹnɛ nɩ? Pole mɛ nɛ àwe-á. 28 Pole-á yo sɛ̃́, dĩ́ à syah nɛ, tɛ́ pɔ́ ǹgbɛ̃-á péwɔ tɛ̃̀ wɔ wilki, tɛ́ pɩ Wrome tãn gbõ̀ mɔ yõlɛ dɛ́! Pole mɛ nɛ, ǹtɛ péwɔ tɛ̃̀ wɔ-á dubi kélɛ. 29 Képah tɛ̃̀nɛ, nónó-á kɩ sõ̀ yɩ̃nɛ pè Pole ko n pi nɛ à wɛkɩ, pè gbɛ mɔ ǹnɛ. Tɛ́ sràsyíbí yõ̀tɛ̃̀ ǹgbɛ̃-á kè wɛ pɩ̃ nɛ, Wrome tãn gbõ̀ mɔ yõ-á Polelɛ, tɛ́ pé mɛ pè kɔ̃ pè à pukubi, ké tíkí de ǹ sɔkɔ.

Pole tɛ̃́nkyɩnɔlɛ Nsyifunɔ tukey tùkèpu tĩ̀nkì tyɩ́

30 Képah sɔkɔ, ké dĩndallɛ sràsyíbí yõ̀tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ sõ̀ mɛ ké tyɩ́ nɛ pé pɩ̃ tɔ́tɔ́, tir nɛ̂ yõ-á Nsyifunɔ tɔkɔ Pole kɔ̃. Képah tɛ̃̀nɛ, à pè kɔ̃ pè kyɩ Pole wah mɔ, tɛ́ mɛ tukey tùkèpu tĩ̀nkì névye pól ye tuke, pépi nónó sɔkɔ-á sárká syínwìlkìpu yõ̀tãmnɛ, tɛ́ pè kɔ̃ pè Pole tɛ̃ pɔ pé nɩyṍ.

23

1 Képah sɔkɔ, Pole tyah tukey tùkèpu tĩ̀nkìlɛ n yah díkídíkí, tɛ́ yo pé tyɩ́ nɛ: «Ń yṹnpyé, mé mɛ ń fɔkɔ dal mɔ n kɔ Liyel wɛ̃̀kɩ̀ yõ, pópó à pɔ nɔ kwɛy tyɩ́.» 2 Pole-á yo sɛ̃́, nónó-á sõ̀ mɛ ǹ tnɔ̂, sárká syínwìlkìpu yõ̀tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Ananiyasi yo pé tyɩ́ nɛ, pè ǹ vyãh mɩ. 3 Képah sɔkɔ, Pole mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ, sékṹ sõ̀ wahy nɛ̂-á ǹnɛ, Liyel-á kɩ mɩ ǹmɔlɛ. Wǎh mɛ kɔ̃ tɛ̃ ásõ̂, à péwɔlɛ n tuke à yɩ̃nɛ tyi kõ̀nsàhnɔ́lɛ à yo, tɛ́ mó tɔ̃ mɛ sé dêllɛ n pɩ nɛ pè pé mɩ kɛ̀. 4 Képah tɛ̃̀nɛ, nónó-á sõ̀ mɛ nɛ́npɔ́, pè à syah nɛ, Liyel sárká syínwìlkìpu yõ̀tɛ̃̀ ǹgbɛ̃nɛ à n gbyɔ lɛ́? 5 À mɛ pè syah nɛ, pé náh sõ̀ mɛ pɩ̃ nɛ sárká syínwìlkìpu yõ̀tɛ̃̀ ǹgbɛ̃-á ǹnɛ lɔ́, pé yṹnpyé. Ńkɛ̃́, kǎh mɛ wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ nɛ: «Káh á kwil névye yõ̀tɛ̃̀nɛ n gbyɔ.»

6 Képah sɔkɔ, Pole-á sõ̀ mɛ kè pɩ̃ sah nɛ, tukey tùkèpu tĩ̀nkì tɔ́nɩ́ núkúlɛ Sadusɛ̃ névye-á, tɛ́ pé tɔ́nɩ́ mɛ̀ mɛ Farisiyɛ̃ névyelɛ sɛ̃́, à tyah n kah n wɛkɩ pé nɩyṍ nɛ: «Ń yṹnpyé, Farisiyɛ̃ névye ye ń dúbípúlɛ, ńmɔ tɔ mɛ Farisiyɛ̃ nɛynɛ. Tɛ́ ńmɔ sõnɔ-á mɛ ké yõ nɛ, lékyɩ̂-á kɩ n yilki n mɔ n pi, képah yĩn ye ńnɛ tukey sɔkɔ ásõ̂ yɔ̀.» 7 Pole-á fyɔ̀ képah yo n tɛ ǹsɔ̃̀, yékã̂b ǹgbɛ̃ núkú de Farisiyɛ̃ névye ànɛ̂ Sadusɛ̃ névye wrɔ́, à pé tɔ́wû gbɛkɩ. 8 Sadusɛ̃ névye wɔ sõ̀ mɛ nɛ, lékó yílkínmɔnɔ náh mɛ, yĩ̂nyõ tõ̀npɩ yɔ́ ńtɛ̃ náh mɛ, mírkí yɔ́ ńtɛ̃ náh mɛ. Ǹtɛ Farisiyɛ̃ névye wɔ mó nɛ, sé pól-á mɛ. 9 Kǎh pɩ sɛ̃́, wãn tɔ̃ mɔ névye gbónmɔnɔ yõ. Képah tɛ̃̀nɛ, Liyel tyi kõ̀nsàhnɔ́ kwɔ́pú nónó-á sõ̀ n wil Farisiyɛ̃ névye tĩ̀nkì sɔkɔ, pépi yísyɔ́ yuku yahle képékèyɔ̂ nɛ, pépi náh mɛ tyítúkù yɔ́ ńtɛ̃ pɩ́nɔ́ wɛ dĩ́ mɛ̀ tyɩ́ póllɛ. Tɛ́nkàh mírkí yɔ́, képah náh pɩ, Liyel yĩ̂nyõ tõ̀npɩ yɔ́-á kɩ nɛ̂ yo mɔ ǹ tyɩ́ tɛ́? 10 Tɛ́ yékã̂b-á pɔ kah pɩ sǒhsǒh sɛ̃́, tíkí mɛ sràsyíbí yõ̀tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ tɛ̃ nɛ, pǎh kɩ pɔ Pole yɔrɩ n kɔ̃lɩ n pi. Képah sɔkɔ, à mɛ yo sràsyíbí tyɩ́ nɛ, pè tiki kyɩ Pole tɛ̃ n yal pé wrɔ́, pè yuku ǹnɛ pé wɔ̀kɔ̀ ǹgbɛ̃ sɔkɔ.

11 Ké lékã̂h-á pɔ mɔ, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ wil Pole yah, tɛ́ yo ǹ tyɩ́ nɛ: «Sṍré mɔ á gblɔ̌y sɔkɔ. Ǹgbǒ, wáh ń tyɩ́ yo sɔ̃́ Yerusalɛmɩ kwil, á yɩ̃nɛ ǹ tɔ̃ ń tyɩ́ yo sɛ̃́ Wrome kwil tɔ sɔkɔ dɛ́!»

Nsyifunɔ-á yĩ́nvǐ nɛ̂ dahbɩ Pole gbáhkɩ̀ sõ̀

12 Képah sɔkɔ, tyah-á pɔ dal Nsyifunɔ yísyɔ́ yuku Pole tyɩ́ yo syɩ wɛ̃ tyɩ́, tɛ́ pé wo Liyellɛ nɛ, pé náh tɔ̃̌nɩ̀ yõ yõ kwâh yɔ́ ńtɛ̃ yõ n pi, ànɛ̂ pé náh wɔ wɔ kwâh yɔ́ ńtɛ̃ wɔ n pi, Pole kònmɔ-ńkɛ̃̂ sɔkɔ. 13 Tɛ́ nónó-á sõ̀ pɩ yĩ́nvǐ mɛ̀nɛ, pè kah nɛ́pĩ̂ tikininínɛ. 14 Képah tɛ̃̀ sɔkɔ, pè kyɩ wil sárká syínwìlkìpu yõ̀tãm ànɛ̂ yèwàhnɩ̀ tyɩ́, tɛ́ yo pé tyɩ́ nɛ, pépi-á pé wo Liyellɛ képékèyɔ̂ nɛ, pé náh tɔ̃̌nɩ̀ kwâh yɔ́ ńtɛ̃ dah n mɔ n pi pé vyɛ̃y sɔkɔ, Pole kònmɔ-ńkɛ̃̂ sɔkɔ. 15 Képah-á, ńkɛ̃́ pépi tɔ pé vyɛ̃y pɩ núkúlɛ ànɛ̂ tukey tùkèpu tĩ̀nkìlɛ, pè mó kyɩ kè yah kɔ̃ sràsyíbí yõ̀tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ tyɩ́ nɛ, à Pole tɛkɩ mɔ pé kɔ̃. Ńkɛ̃́, pè kè pɩ á kɩ nɛ, pè sɔ̃́ mɛ ké tyɩ́ nɛ, pé ǹ tyi sohlɩ n yah pallɛ. Ǹtɛ pépi tɛ̃̀ wɔ-á kɩ pé vi, kɩ kyɩ à syɩkɩ tɛ̃ wɛ̃̀kɩ̀ yah sɔkɔ, kɩ à wɛ ko mɔ, ǹ yĩ́níntɛ̃-ńkɛ̃̂ sɔkɔ.

16 Ǹtɛ Pole lèpi mɛ yĩ́nvǐ mɛ̀ tyɩ́ wɛ noh, tɛ́ Pole nyáh sõ sràsyíbí wɔ̀kɔ̀ ǹgbɛ̃ sɔkɔ, à kyɩ kè yo à syah. 17 Képah sɔkɔ, Pole mɛ sràsyíbí yõ̀tɛ̃̀ yɔ́ ye, tɛ́ yo ǹ tyɩ́ nɛ, tir yɔ́-á mɛ dípír mɛ̀ tyɩ́ yo yo tɛ̃̀nɛ sràsyíbí yõ̀tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ tyɩ́. Ńkɛ̃́, à kyɩ ǹnɛ ǹ tyɩ́. 18 Wǎh yo sɛ̃́, dĩ́ mɛ kyɩ dípírlɛ, tɛ́ yo pé yõ̀tɛ̃̀ tyɩ́ nɛ, Pole nɛ̂ yah-á víkénɔ́lɛ wɔ̀kɔ̀ ǹgbɛ̃ sɔkɔ, ǹmɔ-á ye yah pélɛ, tɛ́ kè yah kɔ̃ pé tyɩ́ nɛ, pé pɔ dípír mɛ̀nɛ ǹ tyɩ́. Wǎh mɛ ké tyɩ́ nɛ, pé tir yɔ́ yo à syah. 19 Képah sɔkɔ, yõ̀tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ mɛ dípír gbõ̀ sɔkɔ tɛ̃ pè kɛ̃kɩ gbɔ̀pɔlɛ, tɛ́ à piki yah nɛ, tir nɛ̂ se ǹ tyɩ́ yo yo tɛ̃̀nɛ nɩ? 20 À mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ, Nsyifunɔ yísyɔ́-á mɛ yo sah núkú yõ nɛ, páh kɩ pɔ à ni, à Pole tɛkɩ mɔ pé kɔ̃ ńsõ̂nɛ tukey tùkèpu tĩ̀nkì tyɩ́, á kɩ nɛ pè sɔ̃́ mɛ ké tyɩ́ nɛ, pé ǹ tyi sohlɩ n yah pallɛ. 21 Tɛ́ à yah, nɛ́pĩ̂ tikininí dòhnɔ̀-á mɛ pé vi sah, mɛ Polelɛ n plɔ pèkè yɔ́lɛ. Pǎh kè yah tɔkɔ, à pé wo nɛ, pé náh tɔ̃̌nɩ̀ yõ yõ kwâh yɔ́ ńtɛ̃ yõ n pi, ànɛ̂ pé náh wɔ wɔ kwâh yɔ́ ńtɛ̃ wɔ n pi, ǹ kònmɔ-ńkɛ̃̂ sɔkɔ. Pǎh kè sah tɛ gbáhkɩ̀ núkú yõ, tɛ́ mɛ ǹmɔ ó fɛ̃̀nsyinɔ syɩkɩ tɛ̃. Ǹtɛ à káh n yɛ pè à pilki. 22 Képah sɔkɔ, sràsyíbí yõ̀tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ mɛ dípír fĩn mɔ, tɛ́ kè gbah yo ǹ tyɩ́ nɛ, à káh kè yãh ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ tyɩ́ nɛ, páh tyi nɔ́pi gbél kye péwɔ tyɩ́ dɛ́!

Pole tɛ́kɩ́nmɔnɔlɛ Sesarɩ kwil

23 Képah sɔkɔ, sràsyíbí yõ̀tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ mɛ sràsyíbí yõ̀tãm nɛ́pĩ̂ nímí ye pɔ yo pé tyɩ́ nɛ, pè sràsyíbí nɛ́pĩ̂ lègbãm (200) wilki n sah, ànɛ̂ sèsèn nátãm nɛ́pĩ̂ tikitɔ̃nɩ́ pɔ́ gbãmnɛ, ànɛ̂ màmàl nátãm nɛ́pĩ̂ lègbãmnɛ (200). Pè mó pé vi sah Sesarɩ kwil sɔkɔ sɔkɔ tɛ̃̀nɛ yɛ̃́pní sõ̀. 24 Pè mó tɔ̃ sèsèn yísyɔ́ wilki n sah, sépi pɔ Pole twah yuku gbɛ̃̀nyah yah tɛ̃́-ò dĩ́ Felikisi tĩ̀nnɛ, dlo yɔ́ ńtɛ̃ káh à wɛ nɔ. 25 Képah tɛ̃̀nɛ, tɛ́ sɛ́bɛ́y wãrkɩ pè kɔ̃ nɛ, pè kyɩ Felikisi kɔ̃, nɛ̂ sɔkɔ-á à yo nɛ ńkɛ̃́: 26 «Ńmɔ Klode Lisyasɩ ye n tõ sɛ́bɛ́y mɛ̀nɛ á tyɩ́, gbɛ̃̀nyah yah tɛ̃́-ò dĩ́ pèpɛy Felikisi. Ń wɛy mɛ á tyɩ́. 27 Dĩ́ nɛ̂-á mé n tɛkɩ mɔ á tyɩ́ yɔ̀, Nsyifunɔ sõ̀ mɛ à tɛ̃, mɛ n yah n kɔ̃ ǹ kònmɔ-ńsahlɛ. Ǹtɛ máh noh nɛ Wrome tãn gbõ̀ mɔ yõ-á ǹnɛ, ńmɔ ànɛ̂ ń sràsyíbí mɛ kyɩ à tɛ̃ syi pé tyɩ́. 28 Ǹtɛ mé sõ̀ mɛ ké tyɩ́ nɛ, mé pɩ̃ tir nɛ̂ yĩn-á pè tɔkɔ à kɔ̃. Képah ye, mé à tɛ̃ kyɩ pé tukey tùkèpu tĩ̀nkì tyɩ́. 29 Képah sɔkɔ ye mé pɩ̃ nɛ, pǎh mɛ yékã̂blɛ n pɩ Polelɛ pé tyi kõ̀nsàhnɔ́ tyɩ́ yõ, tɛ́ képah tyɩ́ yõ-á pè tɔkɔ à kɔ̃. Tɛ́ sépi pól sɔkɔ, à náh tir yɔ́ ńtɛ̃ pɩ nɛ̂-á yɩ̃nɛ ǹ kònmɔnɔlɛ, képah náh pɩ, ǹ dáhnmɔnɔlɛ wɔ̀kɔ̀npèkè sɔkɔ. 30 Képah náh, mé pɔ noh nɛ, pǎh mɛ yĩ́nvǐ yɔ́lɛ n dahbɩ ǹ gbáhkɩ̀ sõ̀. Képah ye, mé núkú ǹnɛ n tɛkɩ n mɔ á tyɩ́ yɔ̀. Tɛ́ nónó-á sõ̀ mɛ tɔkɔ à kɔ̃, mé mɛ yo pé tyɩ́ nɛ, pè kyɩ ké yah yo áwɔ tyɩ́.»

31 Képah sɔkɔ, kǎh yo sɔ̃́ sràsyíbí tyɩ́, pè mɛ kè pɩ sɛ̃́. Pè kyɩ Pole tɛ̃ à sɔkɔ ǹnɛ lékã̂hnɛ, fɔ́ɔ́ à kyɩ de Antipatrisi kwil. 32 Dĩndallɛ, pè sèsèn nátãm kɔ̃ pè yɔ̃ sɔkɔ ǹnɛ, tɛ́ pé tɛ́lɔ́ mɛ pé syɩ sɔkɔ pé sràsyíbí wɔ̀kɔ̀ ǹgbɛ̃ sɔkɔ. 33 Sèsèn nátãm nɔ́pi-á fyɔ̀ kyɩ de Polelɛ Sesarɩ kwil, pè sɛ́bɛ́y mɛ̀nɛ gbɛ̃̀nyah yah tɛ̃́-ò dĩ́ kɔ̃, tɛ́ Polelɛ ǹ gbõ̀ dahbɩ. 34 Gbɛ̃̀nyah yah tɛ̃́-ò dĩ́ mɛ sɛ́bɛ́y mɛ̀ kar, tɛ́ Pole piki yah nɛ, gbɛ̃̀nyah nɛ̂ nɛy se ǹnɛ nɩ? Wǎh noh nɛ Silisi gbɛ̃̀nyah nɛy-á ǹnɛ, 35 à yo ǹ tyɩ́ nɛ, nónó-á tɔkɔ à kɔ̃, pàh kɩ pɔ gbĩ́ nɛ̂nɛ, páh kɩ pyě nóhnɔ́ pɩ ǹ tyɩ́. Tɛ́ mɛ yo pé tyɩ́ nɛ, pè à tɛ̃ ǹ yah vike n sah Yerɔdɩ tɔ̃́rɩ́ kéte sɔkɔ.

24

Nsyifunɔ mɛ n yah n kɔ̃ Pole tùkè-ǹsahlɛ

1 Tɛ́ sèpĩ̀n kwâl sɔ́kɔ́ntɛnɔ náh, sárká syínwìlkìpu yõ̀tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Ananiyasi tiki pɔ Sesarɩ kwil, ànɛ̂ yèwàhnɩ̀ yísyɔ́lɛ, à tahlɩ wɛy pɩ̃́-ò ǹgbɛ̃ yɔ́ tyɩ́, nɛ̂-á pè n ye Tɛrtulusilɛ. Pè sõ̀ mɛ pɔ Pole ye, gbɛ̃̀nyah yah tɛ̃́-ò dĩ́ Felikisi tyɩ́. 2 Képah sɔkɔ, pè mɛ Pole ye yah, tɛ́ Tɛrtulusi mɛ de wɛy sɔkɔ, à n tɔkɔ Polelɛ n kɔ̃ nɛ ńkɛ̃́, gbɛ̃̀nyah yah tɛ̃́-ò pèpɛy, yèvɩnɩ ǹgbɛ̃ nɛ̂ sɔkɔ-á pélɛ kwɛynɛ yɔ̀, ǹmɔ gbõ̀ yõ sɔkɔ-á kè wɛ. Wǎh ǹ gbɛ̃̀nyah yah tɛ̃ pallɛ sɔ̃́, képah-á vìnmɔnɔ náhnáh dahbɩ ké sɔkɔ. 3 Wǎh n tɔ̃ n sah n pɩ pépi tyɩ́ sɔ̃́ gbĩ́mɛgbĩ́ tã̀ntã̀n pól sɔkɔ, páh n gbah n wɛkɩ ǹ tyɩ́ képah yĩnnɛ. 4 Tɛ́ à ǹ kékwɛ, à mó ǹ níkí kwɔ noh pé tyɩ́ kwéy. Pé náh pé wɛy yõ ko n pi, kè kɔ̃ kè n pɩ n pi ǹ tyɩ́ gblɔ́vyã́hrɩ́lɛ. 5 Ńkɛ̃́, dĩ́ nɛ̂-á yɔ̀, páh kè kyɔmɩ wɛ nɛ, wǎh mɛ pɩ tɛ̃̀ soh soh ńyân tyɩ́ kɔ̃lɛ. Wǎh mɛ Nsyifunɔ yõlɛ n yɩkɩ kèkõyṍ pól sɔkɔ. Ǹmɔ-á n tɛ̃ névye yahlɛ, nónó-á n kɔ Nasarɛtɩ kwil Yesu wɛ̃̀kɩ̀ yõ, nɛ̂-á gbɩ náh kélɛ. 6 Wǎh sõ̀ mɛ n yah n kɔ̃ Liyel ní-ńsah gbô dêl ńtɛ̃ pɩ́-ńsahlɛ, képah-á pé kɔ̃ pé à tɛ̃. [Páh sõ̀ nɛ pé à tuke à yɩ̃nɛ pépi Nsyifunɔ tyi kõ̀nsàhnɔ́ tyi yónɔ́lɛ. 7 Ǹtɛ sràsyíbí yõ̀tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Lisyasɩ-á pɔ à tɛ̃ syi pé tyɩ́ gbùgbù, 8 tɛ́ nɛ: «Nónó-á nɛ Pole tyípɩ́nɔ́ náh mɛ plɛ, pè kyɩ tɔkɔ à kɔ̃ Felikisi tyɩ́.»] Képah náh, Tɛrtulusi tɔ̃ nɛ, núkúnúkú ǹmɔ ńtɛ̃ Pole piki yah ǹ gblɔ̌y, képah sɔkɔ, wǎh kɩ pɩ̃ nɛ, tyi nónó yĩn-á pépi pɔ tɔkɔ à kɔ̃, gblɔ-á sélɛ. 9 Képah tɛ̃̀nɛ, Nsyifunɔ mɛ dĩ́ wɛy sõ̀ so mɔ nɛ, sɛ̃́-á kè wɛ.

Pole-á ǹ vyãh kɔ̃lɩ sɔ̃́ tukey sɔkɔ

10 Képah náh, gbɛ̃̀nyah yah tɛ̃́-ò dĩ́ mɛ ǹ gbõ̀ pɩ mɔ Pole tyɩ́, à wɛynɛ à kɔ̃. Képah sɔkɔ, Pole mɛ nɛ: «Mé pɩ̃ nɛ áwɔ-á ápi no tukey tùkè-òlɛ ké ye náhnáh-á yɔ̀. Képah ye, ń nɩ mɛ yĩ́nnɔ́lɛ kɩ ń vyãh kɔ̃lɩ á yah sɔkɔ. 11 Ńmɔ dɔ́kɔ́npɔnɔlɛ Yerusalɛmɩ sɔkɔ, nɛ mé pɔ Liyel gbilki, kè náh tɔ̃̌nɩ̀ kah sèpĩ̀n gbɔ̃ninɔ́lɛ. Áwɔ ńtɛ̃ kɩ fɛ̃ ké nɩ́y tɛ̃, kɩ ké gbɩ pɩ̃. 12 Pè náh ń wɛ mé mɛ yékã̂blɛ n pɩ ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃nɛ Liyel ní-ńsah gbô sɔkɔ, képah náh pɩ Liyel ní-ńtã̂n vɩ̀ sɔkɔ, képah náh pɩ kwil fɩ̃́ yɔ́ ńtɛ̃ sɔkɔ. Mé náh se mó tɔ̃ tɔ́wû kurki mɔ tir yɔ́ ńtɛ̃ sɔkɔ. 13 Tɛ́ pǎh pɔ tɔkɔ ńnɛ n kɔ̃ yɔ̀, tir nɛ̂ mɛ pè kɩ fɛ̃ yo nɛ̂-á n wɛ̃kɩ nɛ gblɔ-á pé tyíyónɔ́ nɔ́pilɛ? 14 Ǹtɛ nɛ̂ tɛ̃̀-á mé kɩ n yo n pi, képah ye yɔ̀, mé mɛ tõ̀lɛ n pɩ ń náh tãn Liyel tyɩ́ wɛ̃̀kɩ̀ mɛ̀ yõ, wɛ̃̀kɩ̀ nɛ̂-á pépi nɛ gbɩ náh kélɛ. Ǹtɛ tyi nónó pól-á wãrkɩ tyi kõ̀nsàhnɔ́ ànɛ̂ Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyopu sɛ́bɛ́ynɔ́ sɔkɔ, ńmɔ sɛ̃́nɔ́ mɛ sé pól yõ. 15 Ńmɔ sõnɔ-á mɛ Liyel yõ nɛ̂ tyɩ́ sɔkɔ, pépi tɔ sõnɔ mɛ képah ó yõ nɛ, nɛ́péplɔ ànɛ̂ nɛ́túkúnì pól lékyɩ̂-á kɩ yilki mɔ. 16 Képah ye, mé mɛ gbah tɛ̃ ń fɔkɔ dal mɔ n kɔ Liyel yah ànɛ̂ névye yah sɔkɔ gbĩ́mɛgbĩ́, wɛ́nyo-ńsah kɛ̃́nɛ. 17 Ń pɔ́nɔ́ nɛ̂ tyɩ́-á mé yo yɔ̀, ye náhnáh sɔ́kɔ́ntɛnɔ náh ye mé pɔ Yerusalɛmɩ sɔkɔ, à pɔ ń kwil névye yohnɩ mɔ pɔ́lɛ, tɛ́ sárkánɔ́ wilki Liyel tyɩ́. 18 Képah sɔkɔ ye sõ̀ pè pɔ wɛ ńnɛ Liyel ní-ńsah gbô sɔkɔ, máh ń gblɔ̌y tɔ̃ sah gbĩ́ nɛ̂nɛ. Tɔ́wû náh sõ̀ mɛ ńnɛ, ànɛ̂ gbrǒgbrǒ yɔ́ ńtɛ̃ náh sõ̀ mɛ n pɩ. 19 Tɛ́ Asi gbɛ̃̀nyah Nsyifunɔ yísyɔ́ wɔ sõ̀ mɛ. Mâh sõ̀ mɛ tir yɔ́ pu pɩ pè wɛ, pépi ye náhkɩ pɔ ásõ̂, à pɔ tɔkɔ ń kɔ̃ áwɔ tyɩ́ dò. 20 Képah náh pɩ, Nsyifunɔ nónó-á ásõ̂ yɔ̀, pǎh lésõ ń tɛ̃ kyɩ pé tukey tùkèpu tĩ̀nkì tyɩ́, lékàh-à kɩ mɛ wɛ ń tyɩ́, pè kè yo kɛ̀! 21 Tyínúkú yɔ́ ó ye lésõ mé yo gbǎp pé tyɩ́ tukey tùkèpu yah sɔkɔ nɛ ńkɛ̃́, máh sɛ̃ ké yõ nɛ lékyɩ̂-á kɩ n yilki n mɔ n pi, képah yĩn-á ńnɛ tukey sɔkɔ kwɛynɛ yɔ̀ dɛ́!»

22 Tɛ́ kwil yah tɛ̃́-ò dĩ́ Felikisi sõ̀ mɛ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu wɛ̃̀kɩ̀ dùkù pɩ̃ yĩ́ĩ́. Kǎh pɩ sɛ̃́, à tukey mɛ̀ kur mɔ sah náh tĩ̀n yõ, tɛ́ nɛ sràsyíbí yõ̀tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Lisyasɩ-à kɩ pɔ gbĩ́ nɛ̂nɛ, páh kɩ pé tir mɛ̀ yah wah. 23 Tɛ́ mɛ nɛ, sràsyíbí yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ ǹ syɩ n kyɩ Pole dah mɔ wɔ̀kɔ̀npèkè sɔkɔ. À mó yɛ à kɔ̃ à nɛ n mɛ ǹ gblɔ̌y yõ kwéy. À káh ǹ tyɩ́ névye yĩni mɔ ǹ pɔ́nyòhnɩ̀nmɔnɔlɛ.

Pole Liyel wɛy yónɔ́lɛ Felikisi ànɛ̂ Drusili tyɩ́

24 Sèpĩ̀n yísyɔ́ sɔ́kɔ́ntɛnɔ náh, Felikisi pɔ de ànɛ̂ ǹ kyɩ Drusililɛ. Tɛ́ Drusililɛ, Nsyifu nɛy ye sõ̀ ǹnɛ. Képah sɔkɔ, Felikisi pè kɔ̃ pè Pole ye yah, à pɔ Yesu Krista yõ sɛ̃ dùkù tyɩ́lɛ n yãh ǹ tyɩ́. 25 Ǹtɛ Pole-á pɔ tyah n yãh gbɩ wɛ̃̀kɩ̀ kɔ dùkù pèpɛy tyɩ́ yõ gbĩ́ nɛ̂nɛ, ànɛ̂ gblɔ̌y tɛ̃́nɔ́ tyɩ́ yõ, ànɛ̂ Liyel névye pɔ n tuke dùkù tyɩ́ yõ, képah sɔkɔ, tíkí Felikisi tɛ̃, à mɛ yo Pole tyɩ́ nɛ, núkúnúkú tɛ̃̀nɛ, wǎh kɩ fɛ̃ n yuku, tɛ́ pâh pɔ wrɔ́ wɛ, páh kɩ tɔ̃ yo mɔ ǹ tyɩ́. 26 Tɛ́ ǹ sõnɔ sõ̀ mɛ ké yõ tɔlɛ nɛ, Pole-á kɩ pé kɔ̃ n pi pɔ́lɛ; képah ye, à sõ̀ mɛ ǹnɛ n tɔ̃ n ye fárfár pè yã́hkɩ̀lɛ n yãh n pɔ ǹnɛ.

27 Pè ye nínɔ́ pɩ képah tɛ̃̀ sɔkɔ sɛ̃́. Képah náh, yõ̀tɛ̃̀ késã́n yɔ́ pɔ Felikisi swɔ tɔkɔ pè n ye Porsiyusi Fɛsitusilɛ. Tɛ́ Felikisi-á sõ̀ mɛ ké tyɩ́ nɛ pé Nsyifunɔ dyɔ yĩ́ĩ́ pɩ sɛ̃́, képah ye à Pole sah wɔ̀kɔ̀npèkè sɔkɔ.

25

Pole ǹ gblɔ̌y tyɩ́ dahbɩ Wrome kwíltãm yõ̀tɛ̃̀ Sesar gbõ̀

1 Képah náh, gbɛ̃̀nyah yah tɛ̃́-ò Fɛsitusi* pɔ́nɔ́ sèpĩ̀n tɔ̃́-ò sõlɛ Sesarɩ kwil sɔkɔ, à dɔkɔ yuku Yerusalɛmɩ kwil. 2 Képah sɔkɔ, sárká syínwìlkìpu yõ̀tãm ànɛ̂ Nsyifunɔ nɛ́-ǹgbnɔ kyɩ ǹ tyɩ́ nɛ ńkɛ̃́, Pole-á tyítúkúnì pɩ. 3 Tɛ́ tyah ǹnɛ n gbah n ni nɛ, à ǹ gblɔ̌y yɛ pé tyɩ́, à mó Pole kɔ̃ à pɔ Yerusalɛmɩ kwil, pé ǹ tyi sohlɩ n yah pallɛ. Ǹtɛ kègbɩ tɛ̃̀ yõ, yĩ́nvǐ ye sõ̀ pè n pɩ nɛ, pé à wɛ ko mɔ wɛ̃̀kɩ̀ yah. 4 Ǹtɛ Fɛsitusi mɛ pè syah nɛ, Pole-á mɛ dáhnmɔnɔlɛ wɔ̀kɔ̀npèkè sɔkɔ Sesarɩ kwil. Tɛ́ péwɔ ńtɛ̃ tɔ náh tɔ̃ n mo n pi pé syɩ́nsɔkɔ-ńsah nɛ́npɔ́. 5 Ńkɛ̃́, pé yah tãm nónó-à kɩ fɛ̃ n tɛ̃ n pi, pè péwɔ sõ̀ tɛ̃ pé tiki yuku Sesarɩ kwil. Pole-à kɩ se mɛ tyítúkù yɔ́ pɩ pè wɛ, páh kɩ kyɩ nɛ́npɔ́, pè kɩ n tɔkɔ à kɔ̃.

6 Képah sɔkɔ, Fɛsitusi náh tɔ̃ tɛ̃ mo nɛ́npɔ́ à kah sèpĩ̀n kwǎrtɔ̃nɔ, képah náh pɩ, gbãm yõ sɔkɔ, tɛ́ ǹ syɩ sɔkɔ Sesarɩ kwil. Ké dĩndallɛ, à mɛ kɔ̃ tɛ̃ tukey tùkè-ǹsah sɔkɔ, tɛ́ tɛ̃ntõ̀ mɔ nɛ pè pɔ Polelɛ. 7 Pole-á pɔ gbĩ́ nɛ̂nɛ, Nsyifunɔ nónó-á sõ̀ wil Yerusalɛmɩ kwil, pè pɔ à mɔ gbɩ̃, tɛ́ tyah lékàhlɛ ǹnɛ n kɔ̃ képékèyɔ̂ tyi náhnáh sɔkɔ. Tɛ́ tir yɔ́ ńtɛ̃ náh mɛ pé tyíyónɔ́ nɔ́pi sɔkɔ, nɛ̂-á wɛ̃kɩ nɛ gblɔ-á sélɛ. 8 Képah sɔkɔ, Pole mɛ tyah ǹ gblɔ̌y vyãhlɛ n kɔ̃lɩ nɛ, pé náh tyítúkù yɔ́ ńtɛ̃ pɩ à de Nsyifunɔ tyi kõ̀nsàhnɔ́ tyɩ́, képah náh pɩ Liyel ní-ńsah gbô tyɩ́, képah náh pɩ Wrome kwíltãm yõ̀tɛ̃̀ Sesar tyɩ́. 9 Ǹtɛ Fɛsitusi wɔ sõ̀ mɛ ké tyɩ́ nɛ, Nsyifunɔ pé yĩ́ngbɩ́lɛ n yo. Kǎh pɩ sɛ̃́, à Pole syah nɛ, à se kɩ fɛ̃ syi kyɩ Yerusalɛmɩ sɔkɔ, ǹ tukey kyɩ n tuke péwɔ yĩ́ yah nɩ? 10 Wǎh yo sɛ̃́, Pole mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ, Sesar tukey tùkè-ǹsah yɔ́ sɔkɔ-á pélɛ yɔ̀, ǹmɔ tyɩ́-á pé tukey yɩ̃nɛ kè tuke. Nsyifunɔ-á yɔ̀, pé náh tyítúkù yɔ́ ńtɛ̃ pɩ pé tyɩ́. Yõ̀tɛ̃̀ dĩ́, ǹmɔ ńtɛ̃ tɔ pɩ̃́nyĩnɔ-á mɛ ké sɔkɔ ó. 11 Ńkɛ̃́, pé tyɩ́-à kɩ mɛ kah, ànɛ̂ pé mɛ tir yɔ́ pɩ nɛ̂-á yɩ̃nɛ kũnɛ, pé náh mɛ yahle pé kúnɔ́ yõ dò. Ǹtɛ pǎh tɔkɔ péwɔlɛ n kɔ̃ tyi nónó sɔkɔ, gblɔ-à ńkɛ̃̂nɛ sélɛ, ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ náh fɛ̃ pé gbàh dɛ mɔ pè kɔ̃ n pi. Páh mɛ ké tyɩ́ nɛ, pé tyɩ́ tukey kyɩ n tuke Sesar tyɩ́. 12 Képah sɔkɔ, Fɛsitusi ànɛ̂ ǹ tukey tùkèpu tĩ̀nkì mɛ wɛ̃ wɛ. Pǎh tyɛ, à mɛ yo Pole tyɩ́ nɛ, wǎh fyɔ̀ Sesar yĩn yo tɛ, wǎh kɩ kyɩ ǹmɔ tyɩ́ Wrome kwil sɔkɔ.

Akripa mɛ Polelɛ n piki n yah

13 Sèpĩ̀n yísyɔ́ sɔ́kɔ́ntɛnɔ náh, yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ Akripa ànɛ̂ ǹ dósê Berenisi pɔ yah gbɛ̃̀nyah yah tɛ̃́-ò dĩ́ Fɛsitusi tyɩ́, Sesarɩ kwil. 14 Pè kɩ sõ̀ sèpĩ̀n yísyɔ́ pɩ n pi nɛ́npɔ́. Kǎh pɩ sɛ̃́, Fɛsitusi mó núkú Pole tyɩ́ wɛ kõ mɔ yãh Akripa tyɩ́ nɛ ńkɛ̃́, Felikisi-á dĩ́ yɔ́ dah mɔ sah wɔ̀kɔ̀npèkè sɔkɔ ásõ̂. 15 Tɛ́ páh pɔ yuku Yerusalɛmɩ kwil, sárká syínwìlkìpu yõ̀tãm ànɛ̂ Nsyifunɔ yèwàhnɩ̀-á mɛ pɔ n tɔkɔ ǹnɛ n kɔ̃ pé tyɩ́, tɛ́ mɛ kélɛ n yah n kɔ̃ pé tyɩ́ nɛ, pé à mɔ kũ kɔ̃. 16 Ǹtɛ páh kè yo pé tyɩ́ nɛ, kè náh n pɩ sɛ̃́ pépi Wrome tãn wɛ̃̀kɩ̀ sɔkɔ. Pé náh wɔ̀kɔ̀npèkè sɔkɔ nɛynɛ n mɔ kũnɛ n kɔ̃, nɛ́ pé náh wɛ̃̀kɩ̀lɛ à kɔ̃, à ǹ yo yo tɛ̃̀ yo névye yĩ́ĩ́ yah, nónó-á tɔkɔ à kɔ̃. 17 Képah sɔkɔ, kénɛ no mɛ pɔ ànɛ̂ péwɔlɛ ásõ̂ sɔkɔ. Péwɔ náh sõ̀ mɛ ké tyɩ́ nɛ pé tir mɛ̀ sah mo. Képah-á, ké dĩndal ńtɛ̃nɛ pé núkú yuku tukey tùkè-ǹsah sɔkɔ, tɛ́ nɛ pè pɔ kénɛ dĩ́nɛ. 18 Péwɔ tɛ̃̀-á sõ̀ mɛ n sõ nɛ, névye nónó-á tɔkɔ à kɔ̃, pǎh kɩ pɔ tyítúkúnì ǹgbnɔ duke duke kwãh n pi nɛ, sépi-á à pɩ. Ǹtɛ pǎh pɔ, kè náh pɩ sɛ̃́. 19 Pǎh mɛ pɔ yékã̂b yísyɔ́ ólɛ n pɩ ǹnɛ pé yɛ̃́ngbɛ̃́ Liyel wɛ̃̀kɩ̀ tyɩ́ sɔkɔ ànɛ̂ Yesu yɔ́ tyɩ́ sɔkɔ nɛ̂-á lésõ ku, tɛ́ Pole tɔ̃ mɛ n yo nɛ, wǎh mɛ min sɔkɔ. 20 Kǎh pɩ sɛ̃́, péwɔ náh sõ̀ pɩ̃, páh nɛ yĩ mɛ̀ dùkù wah n pi sɔ̃́. Képah sɔkɔ, pé mɛ Pole piki yah nɛ, à se kɩ kyɩ Yerusalɛmɩ kwil, ǹ tukey kyɩ tuke nɛ́npɔ́ nɩ? 21 Ǹtɛ Pole mɛ nɛ, páh mɛ ké tyɩ́ nɛ pé tɛ̃ ásõ̂, pé tyi yah mó pɔ kyɩ wah Wrome kwíltãm yõ̀tɛ̃̀ Sesar tyɩ́. Kǎh pɩ sɛ̃́, pé mɛ nɛ pè à dah mɔ sah wɔ̀kɔ̀npèkè sɔkɔ, fɔ́ɔ́ kè pɔ nɔ ǹ tɛ́kɩ́nmɔnɔ tyɩ́ Sesar tyɩ́. 22 Képah sɔkɔ, Akripa mɛ yo Fɛsitusi tyɩ́ nɛ, péwɔ tɔ-á mɛ ké tyɩ́ nɛ dĩ́ mɛ̀ pɔ ǹ tyi yãh pé noh. Képah tɛ̃̀nɛ, Fɛsitusi mɛ nɛ ńkɛ̃́, ńsõ̂ ńtɛ̃ ó sɔkɔ, wǎh kɩ pɔ ǹ tyi yãh à kɩ noh.

23 Dĩndallɛ, Akripa ànɛ̂ Berenisi pé mɔ wil yõ̀tɔ̃rɩ́ flɔ sɔkɔ, tɛ́ sràsyíbí yõ̀tãm ǹgbnɔ ànɛ̂ kwil nɛ́-ǹgbnɔ mɛ pé sõ̀ tɛ̃, pè yuku tukey tùkè-ǹsah wɔ̀kɔ̀ sɔkɔ. Képah sɔkɔ, Fɛsitusi pè kɔ̃ pè pɔ Polelɛ. 24 Wǎh pɔ, Fɛsitusi mɛ de wɛy sɔkɔ tɛ́ nɛ, yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ Akripa, ǹmɔ ànɛ̂ nónó pól-á mɛ pélɛ ásõ̂ sɔkɔ yɔ̀, pé pól-á mɛ dĩ́ mɛ̀nɛ n yah kɛ̀. Nsyifunɔ tɔ́wû pól-á pɔ wil pé tyɩ́ ǹ tyɩ́ sɔkɔ Yerusalɛmɩ, ànɛ̂ fɔ́ɔ́ ásõ̂ tɔ sɔkɔ. Pǎh mɛ gbo mɔ tũ nɛ, à náh yɩ̃nɛ sàhnɔ́lɛ min sɔkɔ póllɛ. 25 Ǹtɛ péwɔ tɛ̃̀ wɔ náh tir yɔ́ wɛ ǹ tyípɩ́nɩ̀ sɔkɔ, nɛ̂-á yɩ̃nɛ ǹ kònmɔnɔlɛ. Tɛ́ wǎh fyɔ̀ ǹ gblɔ̌y tyɩ́ dahbɩ Wrome kwíltãm yõ̀tɛ̃̀ Sesar gbõ̀, képah-á pé nɛ, páh kɩ à tɛkɩ mɔ à kɔ̃. 26 Tɛ́ tir nɛ̂ tɛ̃̀ tɔ́tɔ́-á pé kɩ wãrkɩ, kɩ à tɛkɩ mɔ n pi Wrome kwíltãm yõ̀tɛ̃̀ Sesar tyɩ́, pé náh mɛ képah pɩ̃. Képah-á pé pɔ ǹnɛ pé tyɩ́ ànɛ̂ ǹmɔ ńtɛ̃ tɔ tyɩ́ ǹ wahlɛ yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ Akripa. Páh nɛ, pàh kɩ à piki yah tɛ, pé tɛ̃ wɛ tir yɔ́ wɛ n wãrkɩ ǹ tyɩ́ sɔkɔ, pé à tɛkɩ n mɔ Sesar tyɩ́. 27 Péwɔ tɛ̃̀ tyɩ́ ké yah náh, à wɔ̀kɔ̀npèkè sɔkɔ nɛy tɛkɩ mɔ Wrome kwíltãm yõ̀tɛ̃̀ tyɩ́, tɛ́ à náh mó tɔ̃ tɛ̃̀ tyi yah wɛ yo tɛkɩ mɔ ǹ tyɩ́, nónó yĩn-á pè tɔkɔ à kɔ̃.

26

Pole-á ǹ tyípɩ́nɩ̀ yãh sɔ̃́ yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ Akripa tyɩ́

1 Képah sɔkɔ, yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ Akripa yo Pole tyɩ́ nɛ, wɛy-á mɛ ǹ tyɩ́, wǎh kɩ fɛ̃ ǹ vyãh kɔ̃lɩ. Wǎh yo sɛ̃́, Pole mɛ ǹ gbõ̀ yɔ̃, tɛ́ tyah ǹ vyãh kɔ̃̀lɩ̀nɔ́lɛ pé tyɩ́ nɛ ńkɛ̃́, 2-3 yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ Akripa, ǹmɔ-á pépi Nsyifunɔ tyídî póllɛ n pnɛ ànɛ̂ tyi nónó yõ-á pě yékã̂blɛ n pɩ. Képah-á, nɩ̀vɩ̀nɩ̀ ǹgbɛ̃-á kélɛ péwɔ tyɩ́ kwɛynɛ, kɩ pé vyãh kɔ̃lɩ tyi nɔ́pi pól sɔkɔ, Nsyifunɔ-á n tɔkɔ pélɛ n kɔ̃ tyi nónó sɔkɔ. Páh ǹnɛ n ni, à ǹ gblɔ̌y yɛ, à mó noh pé tyɩ́.

4 À tɔkɔ pé kètɛ̃̀npìkì gbĩ́ dùkù tyɩ́, páh sõ̀ mɛ pé minnɛ n pɩ dùkù nɛ̂nɛ pé kwil tãn wrɔ́ ànɛ̂ Yerusalɛmɩ sɔkɔ, Nsyifunɔ pól-á képahlɛ n pnɛ. 5 Pǎh pélɛ n pnɛ di mónɔ́lɛ. Pàh kɩ mɛ ké tyɩ́, pǎh kɩ fɛ̃ pé kèdùkù yo ńtɛ̃nɛ nɛ, Farisiyɛ̃ névye tĩ̀nkì sɔkɔ nɛy-á pélɛ, tĩ̀nkì nɛ̂ Liyel wɛ̃̀kɩ̀ tyɩ́-á kah tah. 6 Ǹtɛ Liyel-á ǹ vyãh tɔkɔ pé náh tãn tyɩ́ nɛ̂ tyɩ́ sɔkɔ, péwɔ gbõ̀ sàhnɔ́-á mɛ ké yõ, képah yĩn-á pélɛ tukey sɔkɔ núkúnúkú yɔ̀. 7 Tɛ́ pépi yìkìnì gbɔ̃ninɔ́ gbõ̀ sàhnɔ́-á mɛ ké yõ nɛ, kǎh kɩ n pɩ n dal n mɔ n pi, tɛ́ mɛ gbah tɛ̃ à Liyellɛ n gbilki ké lékã̂h, ké gbĩ̀ntɔ̃̀. Képah yõ gbõ̀ sàhnɔ́ yĩn-á Nsyifunɔ tɔkɔ péwɔ kɔ̃ yɔ̀, yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ Akripa. 8 Ǹtɛ kwâh nɛ̂ se pɩ, tɛ́ ké fɛ̃̀nsyinɔ tɔ̃ kah tah pé no Nsyifunɔ tyɩ́ nɛ, Liyel-á lékyɩ̂lɛ n yilki n mɔ nɩ?

9 Péwɔ ńtɛ̃ tɔ-á sõ̀ mɛ n sõ nɛ, páh yɩ̃nɛ pé tyi pól pɩ, pé Nasarɛtɩ kwil Yesu yĩn yõ sɛ̃́nɔ́ yah kõ. 10 Sárká syínwìlkìpu yõ̀tãm-á ké wɛ̃̀kɩ̀lɛ pé kɔ̃ tɛ gbĩ́ nɛ̂nɛ, páh Yesu yõ sɛ̃́pú náhnáh tɛ̃ dah mɔ wɔ̀kɔ̀npèkè sɔkɔ. Tɛ́ pàh sɔ̃́ sõ̀ pélɛ n ko n mɔ fyélɛ, péwɔ kè fɛ̃ n syi. Képah-á pé pɩ Yerusalɛmɩ kwil. 11 Páh sõ̀ mɛ n de n kɔ̃ pépi Nsyifunɔ Liyel ní-ńtã̂n vɩ̀ sɔkɔ, à Yesu yõ sɛ̃́púlɛ n tɛ̃ n fõh, tɛ́ mɛ ké tyɩ́ nɛ pé pè kyɩ̃ mɔ, pè Yesu yõ sɛ̃́nɔ́ yal mɔ. Tɛ́ pé fɔkɔ vyã́hnkàhnmɔnɔ tɛ̃̀ tyɩ́ pélɛ, páh ńkɛ̃́nɛ pé nyáh sõ ǹ kyɩ pélɛ n fõh kwlókáhkɩ́nɔ tɔ sɔkɔ.

12 Sɛ̃́-á sõ yɔ́lɛ, sárká syínwìlkìpu yõ̀tãm mɛ tɛ̃́nwɛnɔ ànɛ̂ wɛ̃̀kɩ̀lɛ pé kɔ̃, pé yuku à n yuku Damasɩ kwil. 13 Ńkɛ̃́, yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ Akripa, páh sõ̀ mɛ wɛ̃̀kɩ̀ yõ gbĩ̀ntɔ̃̀ pɔ̃́lɛ, tɛ́ mɛ kyòo yɔ́ wɛ kè wil yĩ̂nyõ, nɛ̂-á piki kal gbĩnɛ, à pɔ kwɛ péwɔ ànɛ̂ pé wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́mû yõ pěrr, à pé mɔ gbɩ̃. 14 Képah tɛ̃̀nɛ, pé pól syɩkɩlɩ sétáh tɛ́ péwɔ mɛ yĩ́npɔ̃́ yɔ́ noh kè mɛ n yo pé tyɩ́ Yebre wɛy sɔkɔ nɛ ńkɛ̃́: «Sole, Sole, kwâh nɛ̂ pɩ tɛ́ á ńnɛ n fõh sɛ̃́? Ǹgbǒ gbõ̀ nɛ̂-à yahle náh vìnɔ́lɛ, képah ye n kwɔ dɛ́!» 15 Kǎh pɩ sɛ̃́, pé mɛ piki yah nɛ, nɛ̂ se ǹmɔlɛ nɩ, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃? À mɛ yo pé tyɩ́ nɛ: «Yesu ye ńmɔlɛ, nɛ̂-á á n fõh. 16 Ǹtɛ yuku n yĩn á gbyẽ̂h yõ. Máh ń gblɔ̌ynɛ ǹ wɛ̃kɩ tir nɛ̂ yĩnnɛ, képah wɛ yɔ̀: Mé nɛ á pɩ ń tõ̀npɩlɛ. Sɔ̃́-á á wɛ ńnɛ yɔ̀, á kɩ kélɛ n yah n yo n kɔ̃, à tahlɩ tyi nónó tɔ-á mé kɩ pɔ ǹ wɛ̃kɩ n pi náhlɛ. 17 Mé kɩ ǹ pwah mɔ wilki Nsyifunɔ ànɛ̂ kwlókáhkɩ́nɔ névye gbõ̀, pépi nónó tyɩ́-á mé n tɛkɩ n mɔ álɛ. 18 Mé álɛ n tɛkɩ n mɔ pé tyɩ́ nɛ, á kyɩ pé yɩ̃́ yɩkɩ, pè kɔ̃ pè wil fɛ̃́ntũ̂ sɔkɔ pè pɔ kyòo yah. Pè mó wil sétã̀n yõ̀tɛ̃̀ yɔ̃rɩ sɔkɔ pè pɔ Liyel tyɩ́, pé tyípêl kɔ̃ sè yɔ̃ mɔ pè kɔ̃, pè mó kyɩ tɛ̃̀-ǹsah wɛ Liyel wɛ̃́npì wrɔ́, nónó-á mɛ Liyel tyɩ́ yõ ńmɔ yõ sɛ̃́nɔ́ yĩnnɛ.»

19 Pole-á Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu wɛlɔ nɔ́pi yo tɛ, à ǹ syɩ yo Akripa tyɩ́ nɛ ńkɛ̃́, yõ̀tɛ̃̀ dĩ́, páh tyi nónó noh, tɛ́ tyi nónó wɛ wɛ̃́kɩ́nɔ́ mɛ̀ sɔkɔ nɛ̂-á n wil Liyel tyɩ́, pé náh yahle sé pɩ́nɔ́lɛ. 20 Tɛ́ Damasɩ tãn ǹgbò tyɩ́-á pé yo sélɛ. Képah náh, pé mɛ sè yo Yerusalɛmɩ tãn tyɩ́, ànɛ̂ Nsyude gbɛ̃̀nyah tãn póllɛ, à tahlɩ kwlo kwlo tɛ́lɔ́ tyɩ́. Páh kè yo pé pól tyɩ́ nɛ, pè pé nnɔ vi mɔ, pè mó Liyel wɛ̃̀kɩ̀ tɛ̃. Ńkɛ̃́, pè tyípéplɔlɛ n pɩ, nónó-á n wɛ̃kɩ nɛ gbɩ yõ, pé nnɔ-á vi mɔ. 21 Tɛ́ képah yõ sɔkɔ-á Nsyifunɔ tɛ̃ pélɛ, gbĩ́ nɛ̂-á sõ̀ pé mɛ Liyel ní-ńsah gbô sɔkɔ. Pǎh sõ̀ mɛ n yah n kɔ̃ pé kònmɔ-ńsahlɛ. 22 Ǹtɛ Liyel yòhnɩ̀nmɔnɔ gbõ̀ yõ, páh mɛ min sɔkɔ à pɔ syɩ kwɛy tyɩ́. Tɛ́ páh tɔ̃ ásõ̂ sɔkɔ yɔ̀, gblɔ yo yĩnnɛ tahbɩ ànɛ̂ yãm tãn tyɩ́. Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyopu ànɛ̂ Moyisi-á tyi nónó tyɩ́ yo nɛ, sǎh kɩ pɔ n pɩ n pi, pé náh tir yɔ́ ńtɛ̃ yo kah mɔ sépi yõ, sépi nónó-á yo nɛ ńkɛ̃́: 23 Liyel nɛy yáhntɔkɔnɔ-á kɩ yèvyãhrɩ pɩ kɩ ku. Tɛ́ ǹmɔ-á kɩ n pɩ n pi nɛ́gbennɛ, kɩ yilki mɔ lékyɩ̂ sɔkɔ. Wǎh kɩ pɔ pwáhnmɔnɔ tyɩ́ yo wah kyòo pépi Nsyifunɔ tyɩ́ ànɛ̂ névye tɛ́lɔ́ tyɩ́.

24 Tɛ́ Pole-á mɛ ǹ tyi yah yónɔ́ sɔkɔ sɛ̃́ mɛ ǹ vyãhlɛ n kɔ̃lɩ, Fɛsitusi wɛkɩ páhpáh ǹ yõ nɛ ńkɛ̃́, ǹ yõ̀gbèkè náh mɛ, ǹ kǎrn pɩ́nɔ́ képékè-á ǹ yõ̀gbèkè yuku. 25 Ǹtɛ Pole mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ ńkɛ̃́, yõ̀tɛ̃̀ pèpɛy, pé yõ̀gbèkè náh yuku dɛ́! Gblɔ ànɛ̂ yèsrey wɛlɔ ó kɔ́kɔ́-á pé n wɛkɩ. 26 Ńkɛ̃́, tyi nɔ́pi sɔkɔ yɔ́ ńtɛ̃ náh pɩ sètĩ̀n sõ̀ sɔkɔ, pé sɛ̃́nɔ́-á mɛ ké yõ nɛ, yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ Akripa ńtɛ̃ pɩ̃́nɔ́-á mɛ sé sɔkɔ dò. Képah-á, pé kɔ̃ pé kélɛ n yo n dal n mɔ ǹ yah sɔkɔ nɩ̀sãhlɛ. 27 Ǹtɛ yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ Akripa, à kó sɛ̃ Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyopu wɛlɔ yõ nɩ? Péwɔ tɛ̃̀-á pɩ̃ nɛ wǎh sɛ̃ sé yõ. 28 Képah sɔkɔ, Akripa mɛ yo Pole tyɩ́ nɛ, kàh náh kɩ nɛ pé mo kwéy, wǎh náhkɩ núkú péwɔ vi mɔ pɩ Yesu yõ sɛ̃́-òlɛ.* 29 Pole mɛ yo ǹ tyɩ́ nɛ, kàh kɩ se pɩ núkúnúkú ò, kàh kɩ se mo ò, péwɔ tɛ̃̀-á mɛ Liyellɛ n ni nɛ, kè káh yĩn ǹmɔ ńtɛ̃ ó tyɩ́, ńkɛ̃́ nónó pól tɔ-á mɛ pé wɛlɔlɛ n nohnɩ kwɛynɛ yɔ̀, pé pól pɩ péwɔ tyɩ́ kɔ̃lɛ, Yesu yõ sɛ̃́púlɛ, tɛ́ kârn wɔ káh mɔ pépi tyɩ́.

30 Képah náh, yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ Akripa yuku, ànɛ̂ gbɛ̃̀nyah yah tɛ̃́-ò dĩ́ Fɛsitusilɛ, ànɛ̂ Berenisilɛ, à tahlɩ nónó pól-á sõ̀ mɛ kɔ̃́ntɛ̃̀nɔ́lɛ pélɛ. 31 Ǹtɛ pǎh wil, pè tyah n yo wɛ̃ tyɩ́ nɛ, dĩ́ mɛ̀ náh tir yɔ́ ńtɛ̃ pɩ, nɛ̂-á yɩ̃nɛ ǹ kònmɔnɔlɛ, képah náh pɩ, ǹ dáhnmɔnɔlɛ wɔ̀kɔ̀npèkè sɔkɔ. 32 Képah sɔkɔ, Akripa mɛ yo Fɛsitusi tyɩ́ nɛ, dĩ́ mɛ̀ à sõ̀ mɛ ǹ tukey tyɩ́ dáhbɩ́-ńkɛ̃̂nɛ Wrome kwíltãm yõ̀tɛ̃̀ Sesar gbõ̀ sɔkɔ, wǎh yɩ̃nɛ fĩ́nmɔnɔlɛ.

27

Fɛsitusi nɛ pè sɔkɔ Polelɛ Wrome kwil

1 Képah sɔkɔ, kǎh pɔ sah núkú yõ nɛ, áyáh kɩ yuku n pi Wrome kwíltãm yõ̀tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Sesar tyɩ́ Yitalɩ gbɛ̃̀nyah sɔkɔ, pè mɛ Pole ànɛ̂ wɔ̀kɔ̀npèkè sɔkɔ névye yísyɔ́ dahbɩ sràsyíbí yõ̀tɛ̃̀ yɔ́ gbõ̀, nɛ à sɔkɔ álɛ. Dĩ́ mɛ̀ yĩn ye sõ̀ Nsyulyusilɛ. Ǹmɔ ye sõ̀ Wrome tãn sràsyíbí tĩ̀nkì yɔ́ yõ̀tɛ̃̀nɛ nɛ̂-á pè n ye Wokustilɛ. 2 Képah tɛ̃̀nɛ, á de Adramiti kwil krótókè ǹgbɛ̃ yɔ́ sɔkɔ, à sɔkɔ. Krótókè mɛ̀ kɩ sõ̀ n syɔ̃ n pi Asi gbɛ̃̀nyah krótónè yĩ́n-ńtã̂n sɔkɔ. Arisitarkɩ sõ̀ mɛ álɛ, nɛ̂-á n wil Masedonɩ gbɛ̃̀nyah kwil yɔ́ sɔkɔ pè n ye Tesalonikilɛ. 3 Ké dĩndallɛ, á kyɩ de Sidõ kwil. Ǹtɛ Nsyulyusi sõ̀ mɛ Pole tɛ̃́nɔ́ plɛ. Kǎh pɩ sɛ̃́, à wɛ̃̀kɩ̀lɛ Pole kɔ̃ nɛ, à kyɩ yah ǹ kódíbí tyɩ́, pè kɔ̃ pè à wɛ n yohnɩ n mɔ. 4 Képah náh, áyáh yal nɛ́npɔ́, yã́hkɩ́ sõ̀ mɛ álɛ n fwo. Kǎh pɩ sɛ̃́, á syɔ̃ gbɛ̃̀nyah yɔ́ gbɔ̀pɔ pè n ye Syiprilɛ, pnɛ yɔ nɩyṍ. Képah sõ̀ mɛ yã́hkɩ́ yah kõ sah á tyɩ́ kwéy. 5 Tɛ́ yɔ̃ sɔkɔ pnɛ yɔ sɔkɔ, à syɔ̃ Silisi gbɛ̃̀nyah ànɛ̂ Pãnfili gbɛ̃̀nyah gbɔ̀pɔ, à kyɩ tiki Mira kwil, Lisi gbɛ̃̀nyah sɔkɔ. 6 Áyáh mɛ nɛ́npɔ́, Wrome tãn sràsyíbí yõ̀tɛ̃̀ mɛ Alɛkisãdri kwil krótókè ǹgbɛ̃ yɔ́ wɛ, nɛ̂-á kɩ sõ̀ n yuku n pi Yitalɩ* gbɛ̃̀nyah sɔkɔ. À mɛ á dah mɔ képah sɔkɔ. 7 Á sèpĩ̀n náhnáh pɩ, tɛ́ á náh sõ̀ mɛ fɛ̃ n to súú. Á yèvyãhrɩ kah pɩ, tɛ́ pyě yĩni tɛ̃ Knidi kwil dé-ńsahlɛ yúkɛy. Ǹtɛ yã́hkɩ́-á sõ̀ mɛ álɛ n fwo nɛ́npɔ́ tĩ̀n yúkúnɔ́lɛ sɛ̃́, gbɛ̃̀nyah nɛ̂-á pè n ye Krɛtɩlɛ pnɛ yɔ nɩyṍ, á syɔ̃ képah dónmɔ-ńsah yɔ́ gbɔ̀pɔ pè n ye Salmonenɛ. Nɛ́npɔ́ sõ̀ mɛ yã́hkɩ́ yah kõ sah á tyɩ́ kwéy. 8 Á yèvyãhrɩ pɩ nɛ́npɔ́ sɔ́kɔ́-ńsah sɔkɔ, à kyɩ yĩni tɛ̃ Krɛtɩ fɩ̃́ yɔ́ sɔkɔ pè n ye Krótónè yĩ́n-ńsah pèpɛynɛ. Lasɩ kwil mɛ nɛ́npɔ́ tnɔ̂.

9 Légbĩ́nɛ, wrɔ́ náhnáh sõ̀ mɛ sɔkɔ tɛ. Tɛ́ Nsyifunɔ fílsã̀hkɩ̀ sõ̀ níkì tɛ̃ gbĩ́-á sõ̀ mɛ sɔkɔ tɛ sɛ̃́, yã́hkɩ́ sõ̀ mɛ kõ. Kǎh pɩ sɛ̃́, krótókè tónɔ́ sõ̀ mɛ pɩ dlolɛ. Képah ye, Pole mɛ ké gbáhdyâh di pé tyɩ́ nɛ, 10 pé kódíbí, péwɔ-á kè wɛ tɛ nɛ, krótókè tónɔ́ náh tɔ̃ fɛ̃ n yɔ̃ n sɔkɔ n pi, nɛ́ dlo náh wɛ ké sɔkɔ. Tɛ́ kè náh n yĩn n pi krótókè ànɛ̂ ké sɔkɔ vyɔ́ yɩ́kɩ́nɔ́ képékè ó tyɩ́ dɛ́, pépi tɔ min-á kɩ n syah n wũ ké sɔkɔ. 11 Ǹtɛ sràsyíbí yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ sõ̀ mɛ sɛ̃ krótókè tó-ò dĩ́ ànɛ̂ ké yõ̀tɛ̃̀ wɛy yõ sɔkɔ, à kal Pole tyɩ́lɛ. 12 Tɛ́ Krɛtɩ gbɛ̃̀nyah krótónè yĩ́n-ńsah mɛ̀ náh sõ̀ mɛ plɛ kwɔ̀vɩrɩ gbĩ́nɛ. Képah ye, névye kan sõ̀ mɛ ké tyɩ́ nɛ, kàh kɩ fɛ̃ n pɩ n pi, pé yĩni tɛ̃ ké krótónè yĩ́n-ńsah yɔ́ sɔkɔ pè n ye Fenikisilɛ, pé kyɩ kwɔ̀vɩrɩ gbĩ́ pɩ nɛ́npɔ́. Nɛ́npɔ́ sõ̀ mɛ Krɛtɩ gbĩ̀yiki tĩ̀nnɛ.

Yã́hpékè yɔ́ kõ̀nɔ́lɛ pnɛ yɔ sɔkɔ

13 Képah sɔkɔ, yã́hkɩ́ yɔ́ tyah n kõ n wil fálfál yɔ nɩyṍ tĩ̀nnɛ. Képah tɛ̃̀nɛ, pè sõ̀ mɛ n sõ nɛ páh nɛ̂ yah tɔkɔ, kǎh kɩ fɛ̃ pɩ, tɛ́ mɛ krótókè yĩn mɔ mɔ vyɔ́ngbílkì dɔkɔ mɔ, krótókè kɔ̃ kè tyah n sɔkɔ, à kyɩ tɔrɩ sɔkɔ Krɛtɩ gbɛ̃̀nyah gbɔ̀pɔlɛ. 14 Dǒ kwéy, yã́hpékè yɔ́ kõ wil ymɔ yõ à tiki pɔ mɩ á sɔkɔ. Yã́hkɩ́ mɛ̀ yĩn ye sõ̀ Yerakilõnɛ. 15 Kè pɔ á krótókè tɔkɔ n yuku gbɛ̃̀ntɛ̃̀náhlɛ, á náh tɛ̃ wɛ ké yah kõ. Á mɛ á gblɔ̌y fĩn mɔ kè kɔ̃. 16 Kè kyɩ sɔkɔ álɛ gbɛ̃̀nyahpír yɔ́ tnɔ̂ pè n ye Kodalɛ, pnɛ yɔ nɩyṍ. Kénɛ gbɛ̃̀nyah sõ̀ mɛ yã́hkɩ́ yah kõ sah á tyɩ́ kwéy. Kǎh pɩ sɛ̃́, krótópír nɛ̂-á sõ̀ mɛ tóhnmɔnsàhnɔ́lɛ krótókè ǹgbɛ̃ tyɩ́, á gbah tɛ̃, à képah wɛ yɔrɩ dah mɔ ké sɔkɔ yèvyãhrɩlɛ. 17 Ké dáhnmɔntɛnɔ náh, á mnɔlɛ krótókè ǹgbɛ̃ pukubi kore vi nɛ kè káh kwɔkɩ. Tɛ́ tíkí-á sõ̀ mɛ á tɛ̃ nɛ á káh kyɩ n nir Libi gbɛ̃̀nyah sèmìyã́hrɩ́ sɔkɔ sɛ̃́, képah ye á krótókè yõ̀tah flɔ kũ, sépi nónó gbõ̀ yõ-á ńkɛ̃́nɛ yã́hkɩ́ kélɛ n tu n mɔ súú, tɛ́ mɛ á gblɔ̌y fĩn mɔ yã́hkɩ́ kɔ̃ kè n yuku álɛ. 18 Dĩndallɛ, yã́hkɩ́ sõ̀ mɛ yɔ̃ sɔkɔ álɛ n kah fwo sɛ̃́, kǎh pɩ sɛ̃́, pè krótókè tɔ́kɔ́bɩ́ wilki min dah mɔ pnɛ yɔ sɔkɔ. 19 Sèpĩ̀n tɔ̃́-ò sõlɛ, krótókè tópú tɔ mɛ ké tõ̀npɩ̀vyɔ́ túkù wilki ké sɔkɔ, à min dah mɔ pnɛ yɔ sɔkɔ pé gblɔ̌y. 20 Kè sõ̀ mɛ pɩ sèpĩ̀n náhnáhlɛ, tɛ́ á náh gbĩ wɛ yah yĩ́nɛ, képah náh pɩ, ńwɔ̃́ kèpyelɛ. Yã́hkɩ́ sõ̀ mɛ peke tɛ̃ sɛ̃́, fɔ́ɔ́ á náh tɔ̃ mɛ pɔ n sõ nɛ, áyáh kɩ pwah.

21 Kǎh pɩ sɛ̃́, á sõ̀ mɛ sèpĩ̀n náhnáh pɩ yõke yṍ-ńkɛ̃̂nɛ. Képah sɔkɔ, Pole mɛ yuku yĩn no pól nɩyṍ, tɛ́ nɛ ńkɛ̃́, pé kódíbí, pǎh sõ̀ yɩ̃nɛ pè sah péwɔ yóré yõ, pé mó wũ Krɛtɩ gbɛ̃̀nyah. Képah-à sõ̀ mɛ pɩ, páh dlo nónó gbal, ànɛ̂ yɩ́kɩ́nɔ́ nónó-á pɩ pé tyɩ́ yɔ̀, sè náh náhkɩ pé yĩni n tɛ̃ n pi dò! 22 Ǹtɛ núkúnúkú, páh kélɛ n yah n kɔ̃ pé tyɩ́ nɛ, pè pé nɩ syãh, ńkɛ̃́ ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ yõ náh yɩ̃ n pi à wil krótókè tyɩ́ sɔkɔ. 23 Ńkɛ̃́, Liyel nɛ̂ tyɩ́ yõ-á péwɔlɛ pé tõ̀lɛ n pɩ ǹ tyɩ́, ǹmɔ yĩ̂nyõ tõ̀npɩ yɔ́-á wil pé yah lékã̂h mɛ̀ sɔkɔ, 24 tɛ́ yo pé tyɩ́ nɛ: «Káh tíkí pɩ, Pole! Á kɩ n yĩn n pi Wrome kwíltãm yõ̀tɛ̃̀ Sesar yah sɔkɔ, kɩ á yṍtyí yo ǹ tyɩ́. Tɛ́ névye nónó pól-á mɛ n yuku álɛ krótókè sɔkɔ, áwɔ gbõ̀ yõ, pé sɔkɔ yɔ́ ńtɛ̃ yõ náh n yɩ̃ n pi.» 25 Képah-á, péwɔ Pole sɛ̃́nɔ́-á mɛ Liyel yõ nɛ, kǎh kɩ n pɩ n pi sɔ̃́-á ǹ yĩ̂nyõ tõ̀npɩ yo kélɛ pé tyɩ́. Képah-á, pè pé nɩ syãh pé kódíbí. 26 Ǹtɛ krótókè tɛ̃̀ wɔ-á kɩ kyɩ n yɩkɩ n pi pé tyɩ́ yɔ nɩyṍ kwil yɔ́ sɔkɔ dɛ́!

27 Légbĩ́nɛ, yã́hkɩ́ sõ̀ mɛ yɔ̃ sɔkɔ álɛ n fwo n yuku sɛ̃́ pnɛ yɔ yõ, nɛ̂-á pè n ye Mediteranɩnɛ, fɔ́ɔ́ à pɔ syɩ ké sèpĩ̀n gbɔ̃nyã́h-ò sõ lékã̂h tyɩ́. Tɛ́ lénɩ mɔ́nɔ́ wrɔ́ sɔkɔ, krótókè tópú sõ̀ kè sõ nɛ, áyáh mɛ de n tɛ kènkwã̀h yõlɛ, 28 tɛ́ yɔ́ntî sãh sãh kwâh min dah mɔ yɔ sɔkɔ, tɛ́ kè wɛ ké súkúlínɔ́ mɛ mɛ́tɛ́rnɔ́ yõgbãm pɔ́ kwǎrninɔlɛ. Áyáh yuku yahlɛ kwéy, pè tɔ̃ kè min dah mɔ, tɛ́ kè wɛ ké súkúlínɔ́ mɛ mɛ́tɛ́rnɔ́ túkúrí pɔ́ kwǎrtɔ̃nɔlɛ. 29 Pè sõ̀ mɛ tíkílɛ n pɩ nɛ, krótókè káh pɔ kyɩ syɩ dyêh yísyɔ́ tyɩ́, kè yɩkɩ. Képah ye, pè krótókè yĩn mɔ mɔ vyɔ́ngbîl ǹyẽ̂h dah mɔ krótókè náh tĩ̀nnɛ, tɛ́ mɛ tyah dálnɔ́ ólɛ n dɛkɩ. 30 Ǹtɛ krótókè tópú sõ̀ mɛ n yah n kɔ̃ tó-ńsahlɛ. Kǎh pɩ sɛ̃́, pè krótópír tiki mɔ yɔ yõ, tɛ́ nɛ páh nɛ pé krótókè yĩn mɔ mɔ vyɔ́ngbîl dah mɔ krótókè yah tĩ̀nnɛ. 31 Képah sɔkɔ, Pole mɛ yo sràsyíbí ànɛ̂ pé yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ tyɩ́ nɛ ńkɛ̃́, díbí nɔ́pi-à kɩ wṹ-ńkɛ̃̂nɛ krótókè sɔkɔ, pépi náh tɛ̃ wɛ n pwah n pi dɛ́! 32 Képah sɔkɔ, mnɔ nónó-á sõ̀ tɛ̃ sah krótópírlɛ, sràsyíbí núkú sépi kɔ̃lɩ mɔ kè kɔ̃ kè sɔkɔ.

33 Képah náh, tyah-á pópó n dal, Pole kè yah kɔ̃ no pól tyɩ́ nɛ ńkɛ̃́, pè yõke yõ. À nɛ ńkɛ̃́, ké sèpĩ̀n gbɔ̃nyã́h-ò-á kwɛynɛ yɔ̀, pé yáh-ńsah mɛ tyɛ tɛ̃ pópó, pè náh mɛ fɛ̃ yõkelɛ n yõ. 34 Ǹtɛ yõke vyãh-á mó tɔ̃ mɛ pé min pwáhnɔ́ tyɩ́ sɔkɔ. Képah-á, páh kélɛ n yah n kɔ̃ pé tyɩ́ nɛ, pè yõke yõ. Ńkɛ̃́, pé sɔkɔ nɛy yɔ́ ńtɛ̃ yõ̀yén pɔ́ núkú fyé náh n mɔ n pu n pi. 35 Képah yóntɛnɔ náh, Pole búrn tɔkɔ, tɛ́ wɛkɩ Liyel tyɩ́ no pól yĩ́ yah, tɛ́ kè kwɔ à tyah n tah. 36 Képah sɔkɔ, no pól nɩ sũ, pé tɔ mɛ yõke yõ. 37 Névye nónó-á sõ̀ mɛ krótókè mɛ̀ sɔkɔ, á pól sõ̀ mɛ nɛ́pĩ̂ lègbãm tikitɔ̃nɩ́ pɔ́ gbãm pɔ́ kénúkòlɛ (276). 38 Á pól-á yõ tɔ̃ tɛ gbĩ́ nɛ̂nɛ, á sèmukɔ wilki min dah mɔ yɔ sɔkɔ krótókè kɔ̃ kè pɩ fáhfáh.

Krótókè tyɩ́ yɩ́kɩ́nɔ́lɛ pnɛ yɔ sɔkɔ

39 Képah tɛ̃̀nɛ, tyah-á pɔ dal krótókè tópú náh sõ̀ mɛ kènkwã̀h yõ yah pɩ̃. Pǎh pɔ yɔ kéngbárkɩ̀ yɔ́ kyɔmɩ wɛ, nɛ́npɔ́ mɛ wɛ́nyĩ́n-ńsahlɛ, pè nɛ páh kɩ yuku yah nɛ́npɔ́ krótókèlɛ, kàh kɩ fɛ̃ n pɩ n pi. 40 Képah sɔkɔ, pè krótókè yĩn mɔ mɔ vyɔ́ngbîl dɛ mɔ sè kɔ̃ sè wũ pnɛ yɔ sɔkɔ. Tɛ́ núkú yɔ̃ sɔkɔ krótókè yah tɛ̃ tɛ̃ yî tɔ wah mɔ, ké yah tɛ̃ yĩnnɛ. Tɛ́ mɛ fwɔ toh yĩ̂nyõ, krótókè yah tĩ̀nnɛ, yã́hkɩ́ kɔ̃ kè kélɛ n tu n mɔ, tɛ́ pé yah mɔ à yɔ kéngbárkɩ̀ mɛ̀nɛ n yɩ̃kɩ. 41 Ǹtɛ pè kyɩ yĩni tɛ̃ yɔ́ntáh sèmìyã́hrɩ́ fìì yɔ́ tyɩ́, à nir ké sɔkɔ. Krótókè yah tĩ̀n sõ̀ mɛ kyɩ di sèmìyã́hrɩ́ sɔkɔ, fɔ́ɔ́ kè náh mɛ fɛ̃ n yike, tɛ́ níkwîl mɛ ké náh tĩ̀nnɛ n mɩ n kwɔkɩ n pɔ. 42 Képah sɔkɔ, sràsyíbí sõ̀ mɛ n yah n kɔ̃ wɔ̀kɔ̀npèkè sɔkɔ névye kònmɔ-ńsahlɛ. Tíkí sõ̀ mɛ pè tɛ̃ nɛ, pè káh pɔ n yɔ̃ n wil n to n pwah. 43 Ǹtɛ sràsyíbí yõ̀tɛ̃̀ dĩ́-á sõ̀ mɛ ké tyɩ́ nɛ, pé Pole pwah mɔ sɛ̃́, à pè yĩni mɔ képah pɩ́nɔ́lɛ. Tɛ́ nɛ, yɔ yɔ̃́npnɛ̀pu ǹgbò yɔkɔ de yɔ sɔkɔ, pè kènkwã̀h yõlɛ n yɩ̃kɩ. 44 Tɛ́ mɛ nɛ, no tɛ́lɔ́ sésárnɔ tɔkɔ, képah náh pɩ, krótókè kwɔ́kɩ́nɔ́lɛ, pè dɔkɔ sépi yõ, pè nɛ n yɔ̃ n yuku. Sɛ̃́ ye kè pɩ, tɛ́ no pól yĩni tɛ̃ kènkwã̀h yõ sɔkɔ krómkróm pé vyelɛ.

28

Pole-á nɛ̂ pɩ gbɛ̃̀nyah yɔ́ sɔkɔ pè n ye Maltɩlɛ, pnɛ yɔ nɩyṍ

1 Képah sɔkɔ, áyáh pwah sɛ̃́, á kè noh nɛ pnɛ yɔ nɩyṍ gbɛ̃̀nyah mɛ̀ yĩn-á Maltɩlɛ. 2 Kénɛ kwil tãn mɛ á tɔ̃ sah tɛ̃ yĩ́ĩ́ pallɛ. Tɛ́ pũ̀-á sõ̀ mɛ n pɩ, tɛ́ vɩrɩ mɛ n pɩ sɛ̃́, pè mɛ nyàh mɔ tìí á pól kɔ̃ á mɛ tuke mɔ tɛ̃ n wnɛ. 3 Képah sɔkɔ, Pole-á kyɩ lésɔ́pî kwel nɛ pé pɔ mɔ nyàh sɔkɔ, nyàh swɔ̀ɔ̀-á kyɩ sé tyɩ́, wáhnpo yɔ́ wil sé sɔkɔ à Pole kõ, fɔ́ɔ́ à toh mɔ ǹ gbõ̀ tyɩ́. 4 Kwil mɛ̀ tãn-á wahy wɛ tóhnmɔnɔlɛ ǹ gbõ̀ tyɩ́ sɛ̃́, pè tyah n yo wɛ̃ tyɩ́ nɛ, tɔ̀tɔ̀ náh mɛ ké sɔkɔ póllɛ, dĩ́ mɛ̀-á nɛ́kókè mɔ yah. Wǎh sénsɔ̃ pwah pnɛ yɔ gbõ̀ sɔkɔ ó, ǹtɛ pépi sétõ nɛ̂-á gbɩlɛ n wah, képah tɛ̃̀ wɔ náh à sah n pi min sɔkɔ dɛ́! 5 Képah sɔkɔ, Pole wahy mɛ̀ mir dah mɔ nyàh sɔkɔ. Tɛ́ syẽ́hẽ́h kwéy ńtɛ̃ náh kyɩ Pole wil tyɩ́. 6 Tɛ́ kwil tãn sõ̀ mɛ syɩ́kɩ́ntɛ̃̀nɔ́lɛ n pɩ nɛ, dǒ páh kɩ à wɛ à kɩ mɛ tyah n sɛ̃, képah náh pɩ, kɩ syɩkɩ n ku n pi nɛ́npɔ́ swɔ. Ǹtɛ pǎh képah syɩkɩ tɛ̃ wrɛ́tɛ́tɛ́, pè pɔ pɩ̃ nɛ, pèkè yɔ́ ńtɛ̃ náh à nɔ n pi. Kǎh pɩ sɛ̃́, pè pé vyɛ̃y vi à tyah n yo nɛ, tõ̀ yɔ́-á ǹnɛ.

7 Tɛ́ ńyãh sɔkɔ-á sõ̀ álɛ, fɩ̃́ yɔ́ sõ̀ mɛ nɛ́npɔ́ tnɔ̂, nɛ̂-á pnɛ yɔ nɩyṍ gbɛ̃̀nyah mɛ̀ yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ tyɩ́lɛ. Kénɛ dĩ́ yĩn ye sõ̀ Publiyusilɛ. Ǹmɔ mɛ á tɔ̃ sah tɛ̃ pallɛ ǹ kódíbí sɔ̃́, tɛ́ á kɔ̃ á twah ǹ tyɩ́ à sèpĩ̀n tɔ̃́nɩ̀ pɩ. 8 Tɛ́ kénɛ dĩ́ sú sõ̀ mɛ yam pɛ̀kɩ̀ yõ. Ǹ wil sõ̀ mɛ vyãh, tɛ́ ǹ fɔkɔ tɔ mɛ kye. Képah tɛ̃̀nɛ, Pole mɛ kyɩ yah ǹ tyɩ́, tɛ́ ǹ gbã̀n sah ǹ yõ à Liyel ni ǹ tyɩ́, à à dɛ mɔ. 9 Képah náh, kénɛ kwil yámpú tɛ́lɔ́ tɔ mɛ pɔ Pole tyɩ́, tɛ́ pɔ dɛ́nmɔnɔ wɛ. 10 Kǎh pɩ sɛ̃́, á yõ yɔ̃ nɛ́npɔ́ sɔkɔ kègbɩlɛ. Tɛ́ áyáh pɔ n tyah sɔ́kɔ́nɔ́lɛ, yî nónó yétõ̂-á sõ̀ mɛ á tɛ̃, pè sé póllɛ á kɔ̃.

Pole yĩ́níntɛ̃nɔlɛ Wrome kwil

11 Képah náh, ńwɔ̃́lɔ́ tɔ̃́nɔ́ sɔ́kɔ́ntɛnɔ sɔkɔ, á mɛ de sɔkɔ Alɛkisãdri kwil krótókè ǹgbɛ̃ yɔ́ sɔkɔ, nɛ̂ yĩn-á kènìnìnɛ. Képah sõ̀ mɛ kwɔ̀vɩrɩ gbĩ́ tyɛ́nɔ́ syɩkɩ tɛ̃ Maltɩ gbɛ̃̀nyah sɔkɔ. 12 Áyáh kyɩ yĩni tɛ̃ Sirakusi kwil, á tɛ̃ nɛ́npɔ́ à sèpĩ̀n tɔ̃́nɩ̀ pɩ. 13 Áyáh yal nɛ́npɔ́, à tyah n tɔrɩ n yuku krótókèlɛ yɔ vyãh tyɩ́, pópó à kyɩ de Wregbyo kwil. Ké dĩndallɛ, yã́hkɩ́ kõ wil á náh tĩ̀nnɛ à pɔ. Kǎh pɩ sɛ̃́, sèpĩ̀n nínì wrɔ́, á yĩni tɛ̃ Pusɔlɩ kwil, tɛ́ wil krótókè sɔkɔ. 14 Áyáh kyɩ nɛ́npɔ́, á kyɩ Yesu yõ sɛ̃́pú yísyɔ́ wɛ. Pépi mɛ á ni, á kɔ̃ á wũ à sèpĩ̀n kwǎrninɔ pɩ pé tyɩ́. Képah náh, á sɔkɔ Wrome kwil. 15 Tɛ́ Wrome kwil Yesu yõ sɛ̃́pú-á fyɔ̀ á pìnɔ́ noh, pé túkù pɔ á yohnɩ, fɔ́ɔ́ Apyusi yòhntàhkɩ̀ sɔkɔ; pé túkù mó pɔ á yohnɩ fɩ̃́ yɔ́ sɔkɔ pè n ye Nɛ́pân twáh-ńtã̂n tɔ̃́nɩ̀nɛ. Pole-á fyɔ̀ pè wɛ sɛ̃́, à wɛkɩ Liyel tyɩ́, ànɛ̂ ǹ nɩ sũ.

16 Képah tɛ̃̀nɛ, áyáh yĩni tɛ̃ Wrome kwil, pè ké wɛ̃̀kɩ̀lɛ Pole kɔ̃ à kyɩ tɛ̃ ǹ tyɩ́ wɔ̀kɔ̀ sɔkɔ, tɛ́ sràsyí yɔ́ kɔ̃ à ǹnɛ n kyɔmɩ.

Pole Liyel wɛy yónɔ́lɛ Wrome kwil

17 Képah sɔkɔ, sèpĩ̀n tɔ̃́nɩ̀-á sɔkɔ, Pole Nsyifunɔ yah tãm ye ǹ tĩ̀nnɛ. Pǎh pɔ tuke mɔ, à yo pé tyɩ́ nɛ, pé no, pé náh sénsɔ̃ tir yɔ́ ńtɛ̃ pɩ de pé no Nsyifunɔ tyɩ́, pé náh pé náh tãn wã̀l dêl pɩ, ǹtɛ pè pé tɛ̃ Yerusalɛmɩ sɔkɔ, tɛ́ pé dahbɩ Wrome tãn gbõ̀ sɔkɔ. 18 Ǹtɛ Wrome tãn-á pé piki yah tɛ gbĩ́ nɛ̂nɛ, pè náh pé tyípɩ́nɩ́ yɔ́ ńtɛ̃ wɛ, nɛ̂ yĩn-á pé yɩ̃nɛ pé ko mɔ. Kǎh pɩ sɛ̃́, pè mɛ nɛ páh pélɛ n fĩn n mɔ. 19 Tɛ́ Nsyifunɔ mɛ képah yahle. Képah-á, pé gbõ̀ yĩ́ĩ́ náh, pé mɛ pé gblɔ̌y tyɩ́ dahbɩ Wrome kwíltãm yõ̀tɛ̃̀ Sesar gbõ̀. Ńkɛ̃́, tɔ́kɔ́nkɔ̃nɔ tɛ̃̀ wɔ náh pé nɛ pé tɔkɔ pé no Nsyifunɔ kɔ̃ dɛ́! 20 Képah yĩn-á pé kɔ̃ pé kè yah kɔ̃ nɛ, pé pè wɛ, pé mó yã́hkɩ̀ yãh pélɛ. Yisrayel tãn gbõ̀ sàhnɔ́-á mɛ pwáhnmɔ-ò nɛ̂ yõ, ǹmɔ yĩn-á kârn nɔ́pilɛ mɔ́nɔ́lɛ péwɔ gbã̀n sɔkɔ yɔ̀. 21 Képah sɔkɔ, pè mɛ yo Pole tyɩ́ nɛ, sɛ́bɛ́y yɔ́ ńtɛ̃ náh wil Nsyude gbɛ̃̀nyah, à pɔ pépi tyɩ́ ǹmɔ Pole tyɩ́ sɔkɔ. Pé no Nsyifunɔ sɔkɔ yɔ́ ńtɛ̃ náh mó tɔ̃ wil nɛ́npɔ́, à pɔ tir yɔ́ yo pé tyɩ́ ǹ tyɩ́ sɔkɔ, képah náh pɩ, à ǹ yĩ́po yo pépi tyɩ́. 22 Ǹtɛ pépi-á pɩ̃ nɛ, wɛ̃̀kɩ̀ nɛ̂ sɔkɔ-á ǹnɛ, pǎh mɛ kélɛ n fwo ywɔ̃ ywɔ̃ pól sɔkɔ. Képah-á, ǹmɔ sõnɔ-á nɛ̂nɛ, páh mɛ ké tyɩ́ nɛ pé kè noh ǹ vyãh sɔkɔ. 23 Képah tɛ̃̀nɛ, pè mɛ wɛ̃ wɛ́nɔ́ yòh mɔ wɛ̃ tyɩ́ Polelɛ.

Lésõ-á pɔ nɔ, wãn tɔ̃ mɔ pé wìlnɔ́ yõ, à pɔ Pole tyɩ́ ǹ twáhntɛ̃̀-ǹsah sɔkɔ. À mɛ tyah à Liyel tɔ̃́rɩ́ tyɩ́lɛ n yo n wah pé tyɩ́, à tɔkɔ séngbɔ̃́ tyɩ́, pópó à pɔ nɔ ńvɩ̃́ tyɩ́. À sõ̀ mɛ de Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́ ànɛ̂ Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyopu wɛlɔ sɔkɔ, à Yesu tyɩ́lɛ n yo pé tyɩ́ nɛ, pè kè fɛ̃ syi. 24 Képah sɔkɔ, túkù ǹ tyi yónɔ́ fɛ̃ syi, ǹtɛ túkù mó sè yahle. 25 Ǹtɛ pǎh tɛ̃ wɛkɩ sah kwlɔ núkú yõ, tɛ́ n karkɩ gbĩ́ nɛ̂nɛ, Pole tɔ̃ tyínúkú yɔ́ yo pé tyɩ́ nɛ, gbɩ-á Liyel Mirki wɛy mɛ̀nɛ, nɛ̂-á lésõ Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyo-ò Yesayi yo pé náh tãn tyɩ́ nɛ ńkɛ̃́:

26-27 «Kùkùtǎhkɩ̀ mɛ de no nɔ́pi nnɔ sɔkɔ.

Pè mɛ pé níkílɔ́ tah tũ,

tɛ́ pé yɩ̃́ vike sah;

nɛ ńkɛ̃́ pé yɩ̃́ káh kwâh yɔ́ ńtɛ̃ wɛ,

pé níkílɔ́ káh tir yɔ́ ńtɛ̃ noh,

pé nnɔ kɔ̃ sè pɔ n yɛ kùkùtǎhkɩ̀ pɩ́nɔ́lɛ,

pé mó vi mɔ ńmɔ Liyel wɛ̃̀kɩ̀ tɛ̃,

ń kɔ̃ mé pè wɛ pwah mɔ.

Képah ye, kyɩ n yo pé tyɩ́ nɛ,

pǎh kɩ n nohnɩ tɛ̃̀ wɔlɛ, tɛ́ pè náh ké tyɩ́ yah wɛ n pi.

Pǎh kɩ n yah dyěh sɛ̃́ yɔ̀, tɛ́ pè náh kwâh yɔ́ ńtɛ̃ wɛ n pi.»*

28 Képah yóntɛnɔ náh, Pole tɔ̃ yɔ̃ sɔkɔ yo pé tyɩ́ nɛ: «Yé pɩ̃ nɛ, Liyel-á pwáhnmɔnɔ wɛy tɛkɩ mɔ névye tɔ tyɩ́, nónó náh pɩ Nsyifunɔlɛ. Pépi tɛ̃̀ wɔ kɩ kè noh n pi.» [ 29 Wǎh képah yo sɛ̃́, Nsyifunɔ yuku sɔkɔ, tɛ́ mɛ yékã̂blɛ n pɩ n yuku képékèyɔ̂ pé wɛ̃ wrɔ́.]

30 Képah náh, Pole ye nínɔ́ tũ ǹ wɔ̀kɔ̀ sɔkɔ, wǎh sõ̀ nɛ̂ tɔkɔ de tɛ̃. Nónó pól-á sõ̀ n wil n pɔ ǹ tyɩ́, à sõ̀ mɛ pé póllɛ n tɛ̃ pallɛ. 31 À sõ̀ mɛ Liyel tɔ̃́rɩ́ tyɩ́lɛ n yo névye tyɩ́, tɛ́ mɛ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu Krista tyilɛ nolɛ n kwɔ nɩ̀sãh sɔkɔ. Ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ náh sõ̀ mɛ ǹ yahlɛ n kõ ké pɩ́nɔ́lɛ.

* 1:1 1.1 - Liyel wɛy sɛ́bɛ́y fɩ̃́ nɛ̂-á pè n ye Likyilɛ, képah tyɩ́ ye Likyi n yo Tewofil tyɩ́ nɛ pé sɛ́bɛ́y gben-á.

† 1:14 1.14 - Yesu yṹnpyé nónó tyɩ́-á n yo ásõ̂ sɔkɔ yɔ̀, túkù sõnɔ sɔkɔ, ǹ kèkùrkì núkú gbãm ye à n ye. Tɛ́ túkù sõnɔ sɔkɔ mó, ǹ kèkùrkì núkú gbãm náh à n ye.

‡ 1:20 1.20 - Yah n tɛ Gbálnɔ́ 69.26.

§ 1:20 1.20 - Yah n tɛ Gbálnɔ́ 109.8.

* 1:25 1.25 - Fɩ̃́ nɛ̂ tyɩ́-á n yo ásõ̂ yɔ̀, yèvyãhrɩ tɛ̃̀-ǹsah ye nɛ́npɔ́lɛ, nɛ̂-á pɩ nyàh mɛ́-ńsahlɛ. Nsyudasɩ ye ku sɔkɔ nɛ́npɔ́.

* 2:15 2.15 - Yáh wɛ Pyɛrɩ pɔ̃̂y tɔ̃ gbĩ́ tyɩ́lɛ n yo, Nsyifunɔ náh sõ̀ tɔ̃lɛ n wɔ, pɔ̃̂y tɔ̃ gbĩ́ nírí sɔ́kɔ́-ńkɛ̃̂ sɔkɔ.

† 2:16 2.17-21 - Yah n tɛ Nsyowɛlɩ 2.28-30.

‡ 2:25 2.25-28 - Yah n tɛ Gbálnɔ́ 16.8-10.

§ 2:35 2.34-35 - Yah n tɛ Gbálnɔ́ 110.1.

* 3:23 3.22-23 - Yah n tɛ Tɔ̃́nyonɔ 18.15,18.

† 3:24 3.24 - Gbĩ nɛ̂ wnɛ́nɔ́ tyɩ́-á n yo yɔ̀, Yesu mɛ gbĩ́ tyɩ́ ye kè n yo.

‡ 3:25 3.25 - Yah n tɛ Yenɛsɩ 22.18.

* 4:11 4.11 - Yah n tɛ Gbálnɔ́ 118.22.

† 4:26 4.25-26 - Yah n tɛ Gbálnɔ́ 2.1-2.

* 7:3 7.3 - Yah n tɛ Yenɛsɩ 12.1.

† 7:4 7.4 - Abrahmɩ lésõ mɛ Kalde gbɛ̃̀nyah sɔkɔ, Mesopotami sétáh yõ.

‡ 7:11 7.11 - Kanah gbɛ̃̀nyah mɛ ye pè n ye Yisrayel gbɛ̃̀nyahlɛ núkúnúkú.

§ 7:12 7.12 - Yáh wɛ pè nɛ kwɛkɩ-á de Yesyipti gbɛ̃̀nyah sɔkɔ, tɛ́ tɔ̃ nɛ Nsyakɔbɩ-á yõke tyɩ́ noh nɛ́npɔ́, Liyel lésõ lékã́mnɛ Nsyosɛfu kɔ̃ à yõkelɛ n koh n sah, yõke pɛkɩ gbĩ́nɛ. Képah ye yõke kɔ̃ kè pɔ wɛ nɛ́npɔ́.

* 7:21 7.21 Yah n tɛ Yálnɔ́ 1.22 - 2.10.

† 7:29 7.27 - 29 - Yah n tɛ Yálnɔ́ 2.11 - 15.21 - 22.

‡ 7:34 7.30-34 - Yah n tɛ Yálnɔ́ 3.1-10.

§ 7:37 7.37 - Yah n tɛ Tɔ̃́nyonɔ 18.15,18.

* 7:38 7.38 - Yah n tɛ Tɔ̃́nyonɔ 5.1-33, ànɛ̂ Yálnɔ́ 19.1 - 20.17.

† 7:40 7.40 - Arõ mɛ̀nɛ, Moyisi nɛ́nkyɩ́ dĩ́ ye sõ̀ ǹnɛ.

‡ 7:40 7.40 - Yah n tɛ Yálnɔ́ 32.1.

§ 7:41 7.41 - Yah n tɛ Yálnɔ́ 32.2-6.

* 7:43 7.43 - Molɔkɩ ànɛ̂ Wrefannɛ, Nsyifunɔ tnɔ̂ tɛ̃̀pu tã̀n yísyɔ́ ye sõ̀ sélɛ.

† 7:43 7.42-43 - Yah n tɛ Amɔsɩ 5.25-27.

‡ 7:50 7.49-50 - Yah n tɛ Yesayi 66.1-2.

* 8:27 8.27 - Díbí nónó pól-á sõ̀ tõ̀lɛ n pɩ yõ̀tãm fnɛ́ sɔkɔ, pě pè wɔ̃, nɛ pè káh pɔ pé yĩ́ wil syɔ́ tyɩ́. Képah ye, Yetyopi gbɛ̃̀nyah nɛ́-ǹgbɛ̃ mɛ̀ tɔ sõ̀ mɛ wɔ̃́nɔ́lɛ.

† 8:33 8.32-33 - Yah n tɛ Yesayi 53.7-8.

* 9:12 9.12 - Ananiyasi sõ̀ pɩ̃ nɛ dĩ́ nɛ̂ tyɩ́-á Liyel n yo pé tyɩ́ yɔ̀, péwɔ-á.

* 10:15 10.15 - Liyel lésõ gbɛ̃́nkyɔ yísyɔ́ tyɩ́ yo Nsyifunɔ tyɩ́ nɛ, pè káh sélɛ n kɔ. Yah n tɛ Levitiki 11.

* 11:20 11.20 Yah n tɛ Wɛlɔ yah yónɔ́ sɔkɔ, ńyãh-á Krɛkɩ tyɩ́lɛ n yo.

* 12:25 12.25 - Yah n tɛ 11.27-30.

* 13:3 13.3 - Níkì tɛ̃́nɔ́ duke mɛ dò. Tɛ́ Nsyifunɔ tɛ̃̀ wɔ tyɩ́, pàh níkì tɛ̃, ké kannɛ, pě ninɛ n wɔ, tɛ́ pé náh yõkelɛ n yõ.

† 13:9 13.9 - Solelɛ, Nsyifunɔ ye n ye ǹnɛ sɛ̃́, tɛ́ Wrome tãn mɛ ǹnɛ n ye Polelɛ.

‡ 13:14 11.19 - Antyɔsyɩnɔ sõ̀ mɛ nínɔ́. Núkú sõ̀ mɛ Pisidi gbɛ̃̀nyah sɔkɔ, ní-ò mɛ Siri gbɛ̃̀nyah sɔkɔ. Ǹtɛ Siri gbɛ̃̀nyah Antyɔsyɩ sɔkɔ ye sõ̀ pé kɔ́lɔ́ mɛ̀ tyah. Yah n tɛ Tyípɩ́nɩ̀ 13.1-4.

§ 13:18 13.18 - Púnɔ́ nɛ̂ tyɩ́-á n yo ásõ̂ sɔkɔ yɔ̀, yõke ó náh sõ̀ Liyel pélɛ n kɔ̃. À sõ̀ mɛ pé nɩlɛ n gbɛ, à n tɔ̃ n sah n pɩ pé tyɩ́.

* 13:33 13.33 - Yah n tɛ Gbálnɔ́ 2.7.

† 13:34 13.34 - Yah n tɛ Yesayi 55.3.

‡ 13:35 13.35 - Yah n tɛ Gbálnɔ́ 16.10.

§ 13:41 13.41 - Yah n tɛ Yabakuki 1.5.

* 13:47 13.47 - Yah n tɛ Yesayi 49.6.

* 14:13 14.13 - Névye náhnáh tɛ̃̀ sõnɔ sɔkɔ, nyéhpyɛ́nɩ̀ nɔ́pi sõ̀ mɛ kóhnmɔnɔlɛ yî fĩ nɔ́pilɛ.

* 15:13 15.13 - Yṹnpyé Nsyifunɔ nónó tyɩ́-á n yo ásõ̂ sɔkɔ yɔ̀, pépi pɩ Nsyifunɔlɛ nónó-á sɛ̃ Yesu yõ.

† 15:18 15.16-18 - Yah n tɛ Amɔsɩ 9.11-12.

* 16:3 16.3 - Krɛkɩ névye náh sõ̀ kõ̀kèlɛ n kõ. Képah ye, Timote sú kɔ̃ à náh sõ̀ à kõ. Ǹtɛ kõ̀kè kõ̀-ǹkɛ̃̂ névye tyɩ́ náh sõ̀ nɔ Nsyifunɔ tyɩ́.

† 16:7 16.7 - Yesu Mirki nɛ̂ tyɩ́-á yo ásõ̂ sɔkɔ yɔ̀, Liyel Mirki ye kélɛ, nɛ̂ tyɩ́-á yónɔ́lɛ 16.6.

* 17:19 17.19 - Arewopasɩlɛ, kènpĩn yɔ́ ye sõ̀ kélɛ, nɛ̂ yõ-á sõ̀ nɛ́-ǹgbnɔ wɛ̃nɛ n wɛ n pɔ, ǹ tyi yahlɛ n wah.

* 18:18 18.18 - Nsyifu nɛy-à sõ̀ ǹ vyãh tɔkɔ Liyel tyɩ́, à náh tɔ̃ ǹ yõlɛ n kye, fɔ́ɔ́ n pɔ nɔ ké tyɛ́nɔ́ tyɩ́. Yah n tɛ Yã́hnɔ́ 6.1-21.

* 19:6 19.6 - Yah n tɛ 2.4.

† 19:19 19.19 - Légbĩ́nɛ, pɔ́ plɔ́ kèyõ túkúrí pɔ́ kwlɔ́ (50 000) kɩ sõ̀ fɛ̃ nɛ́pĩ̂ gbɔ̃nkenúkò kénkɔ̃ tõ̀ pɩ́nɔ́ pɔ́ dyah ye gbãm sɔkɔ.

‡ 19:35 19.35 - Kwil sɛ́bɛ́y wã́rkɩ́-ò dĩ́ nɛ̂ tyɩ́-á n yo ásõ̂ sɔkɔ yɔ̀, nɛ́-ǹgbɛ̃ ye sõ̀ ǹnɛ kwil mɛ̀ sɔkɔ.

§ 19:40 19.40 - Yõ̀tãm nónó-á Wrome tãnnɛ, pépi tyɩ́ ye pè n yo ásõ̂ sɔkɔ nɛ, páh kɩ n to n kɔ̃, pǎh kɩ pɔ n syah n tɔkɔ pélɛ n kɔ̃.

* 20:2 20.2 - Krɛsɩ nɛ̂ tyɩ́-á n yo yɔ̀, ké yĩn ye tɔ̃ Akayilɛ. Yah n tɛ 19.21.

† 20:7 20.7 - Yòh wrɔ́ gbĩ̀yĩ̀kì gben nɛ̂ tyɩ́-á yo ásõ̂ sɔkɔ yɔ̀, túkù mɛ n sõ nɛ samidi-á, túkù mó mɛ n sõ nɛ dimansyi-á.

‡ 20:28 20.28 - Liyel yípɛ̂y nónó tyɩ́-á n yo ásõ̂ sɔkɔ yɔ̀, Yesu yõ sɛ̃́pú ye pè n ye.

* 21:4 21.4 - Yah n tɛ 20.22-24.

† 21:8 21.8 - Yah n tɛ 6.5 ; 8.5.

‡ 21:40 21.40 - Nsyifunɔ wɛy ye sõ̀ Yebre wɛynɛ.

* 22:14 22.14 - Liyel tõ̀npɩ nɛ́gbɩ́ nɛ̂ tyɩ́-á pè n yo yɔ̀, Yesu ye.

* 25:1 25.1 - Fɛsitusilɛ, Wrome nɛy ye ǹnɛ. Ǹmɔ ye sõ̀ Wrome kwíltãm yõ̀tɛ̃̀ Sesar sah Nsyude gbɛ̃̀nyah yah tɛ̃́-òlɛ.

* 26:28 26.28 - Wrɔ́ mɛ̀ sɔkɔ, névye sõnɔ mɛ sé tyɩ́ tyɩ́lɛ. Túkù sõnɔ sɔkɔ, kṍ ye Akripa Polelɛ n ko. Túkù sõnɔ sɔkɔ mó, Pole wɛy ǹ nɩ tɛ̃.

* 27:6 27.6 - Yitalɩ gbɛ̃̀nyah sɔkɔ ye Wrome kwillɛ.

* 28:26-27 28.26-27 - Yah n tɛ Yesayi 6.9-10.

Wrome tãn

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Pole sɛ́bɛ́y tɛ́kɩ́nmɔnɔlɛ Wrome tãn tyɩ́

Tyàh-ǹsah wɛynɛ

Liyel ye Pole yah wilki nɛ à pɩ Yesu tɛ̃ntõ̀ névilɛ nɛ̂-á kɩ Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tirlɛ n yo névye tyɩ́ nónó náh pɩ Nsyifunɔlɛ. Yah n tɛ Wrome tãn 1.5; Kalatɩ tãn 2.9. Ǹmɔ Pole ye wãrkɩ tɛkɩ mɔ sɛ́bɛ́y mɛ̀nɛ Yesu yõ sɛ̃́pú tyɩ́, nónó-á mɛ Wrome kwil sɔkɔ. Nósyɔ́ ye wɛ yo pé tyɩ́ Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tirlɛ Yesu tyɩ́ sɔkɔ, tɛ́ pè mɛ kè fɛ̃ syi. Képah sɔkɔ, Pole mɛ sɛ́bɛ́y wãrkɩ tɛkɩ mɔ pé tyɩ́ nɛ, páh mɛ ké tyɩ́ nɛ pé pɔ pé tĩ̀nnɛ, pé pɔ sṍré mɔ pé sɔkɔ pé mó yɔ̃ sɔkɔ pé kɔ́lɔ́lɛ.

Kwɔ́nɔ́ nɛ̂-á à mɛ n pɩ, képah yah ye à yo pé tyɩ́ ǹ sɛ́bɛ́y mɛ̀ sɔkɔ.

À nɛ ńkɛ̃́ Nsyifunɔ ò, ànɛ̂ nónó náh pɩ Nsyifunɔlɛ ò, pé pól-á tyípêl pɩ, pè kɔ̃ pè náh wɛ de Liyel tɔ̃́rɩ́ sɔkɔ. Ǹtɛ pé pól tyɩ́-á nɔ Liyel tyɩ́. Wǎh mɛ ké tyɩ́ nɛ pè pé nnɔ vi mɔ. Pè yal n mɔ tyípêl pɩ́nɔ́lɛ, pè mó sɛ̃ Yesu Krista yõ. Ǹmɔ-á ku pé tyípêl yĩnnɛ. Pàh kɩ sɛ̃ ǹmɔ yõ, ǹmɔ gbõ̀ yõ pǎh kɩ pɩ nɛ́gblɔ́lɛ Liyel yah sɔkɔ. Yõ̀bènɔrɩ-á Liyel pɩ pé tyɩ́ kélɛ. Névi nɛ̂-à sɛ̃ Yesu yõ, tɛ̃̀ wɔ náh tɔ̃ mɛ n pi tyípékè ànɛ̂ kũ mnɔ sɔkɔ. Tɛ̃̀-á kɩ n kɔ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesulɛ kṹmm, tɛ́ Liyel Mirki kɩ ǹnɛ n yohnɩ n mɔ. Yah n tɛ Wrome tãn 1-8.

Pole tɔ̃ Nsyifunɔ Yesu yáhlenɔ tyɩ́ yo ǹ sɛ́bɛ́y sɔkɔ. Liyel-á yõ̀bènɔrɩ nɛ̂nɛ n pɩ, kè n tɛ̃ n pnɛ tyi pól tyɩ́. Képah ye, à nɛ pé Liyel yáhlenɔ náh n yɔ̃ n sɔkɔ n pi. Yah n tɛ Wrome tãn 9-11.

À tɔ̃ kè yo nɛ, núkúnúkú Liyel-á mɛ sãmnɛ n mɔ névye pól sɔkɔ nónó náh pɩ Nsyifunɔlɛ. Pǎh yɩ̃nɛ pè pé minnɛ n pɩ yályál Liyel yah, nɛ̂ tyɩ́-á nɔ Liyel tyɩ́. Yah n tɛ Wrome tãn 12-15.

Sɛ́bɛ́y tyɛ́-ńsah sɔkɔ, Pole nɛ páh mɛ ké tyɩ́ nɛ pé yuku Wrome kwil sɔkɔ, nɛ́npɔ́ tãn kɔ̃ pè pé wɛ yohnɩ mɔ pé kɔ̃ pé yɔ̃ sɔkɔ Yesɩpayĩ yamana sɔkɔ. À nɛ páh n wɛkɩ Yesu yõ sɛ̃́pú pól tyɩ́ Wrome kwil sɔkɔ, nónó-á pé nɛ́pɩ̃́nɔ́lɛ.

1

1 Ńmɔ Pole nɛ̂-á Yesu Krista tõ̀npɩlɛ, ńmɔ ye n wãrkɩ n tɛkɩ n mɔ sɛ́bɛ́y mɛ̀nɛ yé tyɩ́. Liyel ye ńmɔ ye pɩ Yesu tɛ̃ntõ̀ névilɛ. À ń wilki sah nɛ mé pé Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tirlɛ n yo. 2 Liyel-á ǹ vyãh kɔ̃ sah kénɛ Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir nɛ̂ tyɩ́ sɔkɔ, à lésõ syɔ̃ ǹ tɛ̃ntõ̀ syínyopu tyɩ́ à ké tyɩ́ yo sah ǹ wɛy sɛ́bɛ́y sɔkɔ ǹgbò dùkùlɛ. 3 Ǹ Pídĩ́ tyɩ́ ye kè n yo, nɛ̂-á ápi Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu Kristalɛ, ǹmɔ nɛ̂-á pɩ yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ Davidi pétó náhkɩ̀lɛ ǹ pɔ́ndubinɔ sɔkɔ névilɛ. 4 Tɛ́ wǎh pɔ ku, tɛ́ ǹ lékó-á yilki mɔ, képah sɔkɔ Liyel Mirki mɛ kè wɛ̃kɩ nɛ Liyel Pídĩ́-á ǹnɛ, tɛ̃́nwɛnɔ-á mɛ ǹ tyɩ́. 5 Ǹmɔ gbõ̀ yõ ye ńmɔ yõ̀bènɔrɩ wɛ à pɩ ǹ tɛ̃ntõ̀ névilɛ, kɩ yìkìnì pól yohnɩ mɔ pè kɩ pɩ ǹmɔ yõ sɛ̃́púlɛ kɩ n sah ǹ tyɩ́ yõ, ǹ yĩn kɔ̃ kè kɩ n gbilki. 6 Kénɛ yìkìnì sɔkɔ névye ye yépi tɔlɛ, Yesu Krista-á yépi nónó ye pɩ ǹ tyɩ́lɛ. 7 Yépi nónó pól tyɩ́-á nɔ Liyel tyɩ́ Wrome kwil sɔkɔ, tɛ́ à mɛ yé ye nɛ yé yé minnɛ n pɩ péwɔ tyɩ́ yõ, yépi tyɩ́ ye mé n tɛkɩ n mɔ sɛ́bɛ́y mɛ̀nɛ. Mé kélɛ n yah n kɔ̃ ápi Sú Liyel ànɛ̂ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu Krista tyɩ́ nɛ, pè yõ̀bènɔrɩ ànɛ̂ yèvɩnɩnɛ yé kɔ̃.

Kyɩ n yah dékè mɛ Pole tɛ̃ Wrome kwil Yesu yõ sɛ̃́pú tyɩ́

8 Yesu Krista gbõ̀ yõ, mé n wɛkɩ ń Sú Liyel ǹgbò tyɩ́ yépi pól tyɩ́ sɔkɔ, yé Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ tyɩ́-á sɔ̃́npɩ́lɛ mɛ n yo kèkõyṍ pól sɔkɔ. 9 Mé mɛ tõ̀lɛ n pɩ Liyel tyɩ́ ń nɩ póllɛ ǹ Pídĩ́ Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir yónɔ́ sɔkɔ. Ǹmɔ ńtɛ̃ ye ń tàrfyɔ̀lɛ nɛ gbĩ́mɛgbĩ́, mâh nírílɛ n pɩ, máh ńkɛ̃́nɛ nɛ n mɛ yé tyɩ́lɛ n yo pé tyɩ́. 10 Máh ńkɛ̃́nɛ nɛ mɛ kélɛ n yah n kɔ̃ pé tyɩ́ gbĩ́mɛgbĩ́ nɛ, péwɔ dyɔ yĩ́ĩ́ tɛ̃̀-à kɩ nɛ̂, pé wɛ̃̀kɩ̀ yɩkɩ mɔ ń kɔ̃ sɛ̃́ mé n kyɩ n yah yé tyɩ́. 11 Yé náh wɛ di, pɔ n yah dékè mɛ ń kah tɛ̃ yé tyɩ́. Képah sɔkɔ, Liyel Mirki-á nɛ̂nɛ ń kɔ̃, mé kɩ pɔ kélɛ yé kɔ̃, nɛ̂-á kɩ tǎhkɩ̀lɛ yé kɔ̃. 12 Képah ye kɩ á kɔ̃ á kɩ sṍré wɛ mɔ wɛ̃ sɔkɔ à yuku ápi Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ tyɩ́ tĩ̀nnɛ. 13 Ń yṹnpyé, mé mɛ ké tyɩ́ nɛ yé kè pɩ̃ nɛ máh kè yah kɔ̃ gbáhyɩ̃́ náhnáhlɛ nɛ mé pɔ yé tĩ̀nnɛ, mé pɔ tõ̀ wɛ n pɩ yõre-á mɛ nɛ̂ tyɩ́, sɔ̃́-á mé pɩ kélɛ yìkìnì tɛ́lɔ́ tĩ̀nnɛ. Ǹtɛ ké wɛ̃̀kɩ̀ náh mɛ tɛ̃ wɛ wɛ, fɔ́ɔ́ à pɔ syɩ núkúnúkú tyɩ́ yɔ̀. 14 Mé yɩ̃nɛ mè Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tirlɛ n yo yɩ̃ pɩ̃́pú ànɛ̂ yɩ̃ pɩ̃́-ńkɛ̃̂pú tyɩ́, ànɛ̂ kǎrn pɩ́pú ànɛ̂ kǎrn pɩ́-ńkɛ̃̂pú tyɩ́. 15 Képah ye, ké dékè mɛ yĩ́ĩ́ ń sɔkɔ nɛ mé pɔ Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir yo yépi tɔ tyɩ́, yépi nónó-á mɛ Wrome kwil sɔkɔ.

Tǎhkɩ̀ nɛ̂-á mɛ Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir sɔkɔ

16 Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir yónɔ́ sen náh mɛ ńmɔ tɛ̃. Liyel tǎhkɩ̀ ye kélɛ nɛ̂-á névye póllɛ n pwah n mɔ nónó-à sɛ̃ ké yõ. Kè tyah Nsyifunɔ ǹgbò tyɩ́, tɛ́ pyě yĩni tɛ̃ névye tyɩ́ nónó náh pɩ Nsyifunɔlɛ. 17 Yé náh wɛ di, képah ye n wɛ̃kɩ kélɛ nɛ Liyel-á mɛ névyelɛ n pɩ nɛ́gblɔ́lɛ ǹ yah sɔkɔ ǹ yõ sɛ̃́nɔ́ gbõ̀ yõ. Ǹ yõ sɛ̃́nɔ́ ó gbõ̀ yõ ye kè n pɩ, sɔ̃́-á kélɛ wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ Liyel wɛy sɛ́bɛ́y sɔkɔ nɛ: «Névi nɛ̂-à pɩ nɛ́gbɩ́lɛ Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ gbõ̀ yõ, tɛ̃̀ kɩ min yèsyɩ̀kɩ̀ wɛ képah gbõ̀ yõ.»*

Névye pól mɛ tyípékè mnɔ sɔkɔ

18 Yé yah, névye Liyel yah tíkí pɩ́-ńkɛ̃̂ ànɛ̂ pé tyítúkúnì pɩ́nɔ́ pól yĩnnɛ, Liyel tɛ̃ yĩ̂nyõ tɛ́ ǹ fɔ́kɔ̀vyã̀hnɩ̀ pè wɛ̃kɩ, pǎh sɔ̃́npɩ́lɛ pé tyítúkúnì tɔkɔ à gbɩ yah vike. 19 Yé náh wɛ di, névi-á fɛ̃ nɛ̂ pɩ̃ n pi Liyel tyɩ́ sɔkɔ, ké sèndì náh pépilɛ dò. Liyel ye kélɛ pè wɛ̃kɩ. 20 Liyel tyi nónó-á sè náh n wɛ yĩ́nɛ, sépi nónó-á pɩ ǹ tɛ̃́npnɛ̀nɔ́lɛ nɛ̂-á mɛ tyɛ́-ńkɛ̃̂nɛ, ànɛ̂ wǎh mɛ dùkù nɛ̂nɛ tɔ́tɔ́; sépi mɛ fɛ̃ n pnɛ ǹ tyípɩ́nɔ́ gbõ̀ yõ à tɔkɔ kèkõyṍ mɔ gbĩ́ dùkù tyɩ́. Kǎh pɩ sɛ̃́, lénɔ̀ náh fɛ̃ n wɛ n pi névye tyɩ́ póllɛ. 21 Pè ye Liyel pɩ̃, tɛ́ pè náh fɛ̃ syi gbílkínɔ́ sah ǹ yõ nɛ̂-á yɩ̃nɛ ǹnɛ. Pèpɔrɩ pɩ̃́nɔ́ wɛy nɛ̂-á yɩ̃nɛ ǹ kɔ̃́nɔ́lɛ, pè náh kélɛ à kɔ̃. Ǹtɛ pè pyě sõnɔ wã̂nnɛ pé gblɔ̌y pilki, à pɩ lékã́m kɛ̃́ névyelɛ à de fɛ̃́ntũ̂ sɔkɔ. 22 Pé gblɔ̌y tɛ̃̀ pɩ́nɔ́ sɔkɔ lékã́m névyelɛ, pè pyě pɩ nɛ́wã̂nnɛ yɔ̀ sɔ̃́. 23 Gbílkínɔ́ nɛ̂-á yɩ̃nɛ sàhnɔ́lɛ kú-ńkɛ̃̂ Liyel yõ, pè képah vi mɔ n sah névye, ànɛ̂ kèpye, ànɛ̂ gbyẽ̂hnyẽ̂h yî, ànɛ̂ til til yî kètɔ̀ pɩ́nsàhnɔ́nɔ yõ. Tɛ́ névye ànɛ̂ kénɛ gbɛ̃́nkyɔ nɔ́pi pól kɩ mó tɔ̃ pɔ n ku n pi.

24 Képah ye Liyel yɛ pè kɔ̃ pè pé põ̌põ̌lɛ n pɩ, képah nɛ̂ dékè-á mɛ pé sɔkɔ, fɔ́ɔ́ à pɔ sennɛ n pɩ pé gblɔ̌y tyɩ́. 25 Gbɩ nɛ̂-á yo Liyel tyɩ́ sɔkɔ, pè képah vi mɔ pɩ mɩ̀nɩ̀nɛ. Pè mɔ mɔ Liyel sah tɛ́ ǹ yî mɔ́nɔ́ wɔlɛ n gbilki, tɛ́ tõ̀lɛ n pɩ sépi tyɩ́. Ǹtɛ ǹmɔ ye mó tɔ̃ yɩ̃nɛ gbílkínɔ́lɛ tyɛ́-ńkɛ̃̂nɛ. Amiina! 26 Képah ye, Liyel mɛ yɛ pè kɔ̃ pè sen tyi ólɛ n pɩ nónó dékè-á mɛ pé sɔkɔ. Pé syɔ́ mɛ pɛ̀kɩ̀ yah tyi vi mɔ ké gbɛ̃̀ntɛ̃̀náh yõ, mɛ n sɛ̃ wɛ̃nɛ. 27 Sɛ̃́ ó ye, díbí tɔ mɛ pɛ̀kɩ̀ yah tyi vi mɔ ké gbɛ̃̀ntɛ̃̀náh yõ. Pè náh tɔ̃ mɛ n sɛ̃ syɔ́lɛ. Sɛ̃́nɔ́lɛ wɛ̃nɛ, képah lédɔ́rɩ́ ó ye mɛ n ko pélɛ. Sen pɩ̃́-ńkɛ̃̂ tir ye pè mɛ n pɩ wɛ̃ tyɩ́, tɛ́ mó pé mɔ́npunɔ lédyáhnɩ́ wɛ nɛ̂-á yɩ̃nɛ pélɛ. 28 Pǎh yahle Liyel pɩ̃́nɔ́lɛ sɛ̃́, à mɛ yɛ pè kɔ̃ pè pé sõnɔ túkúnì sõ̀ tɛ̃ à pɩ́-ńkɛ̃̂ tyilɛ n pɩ. 29 Tyíknɛ̌nɩ̀ duke pól ye pè mɛ n pɩ, ànɛ̂ tyítúkúnìnɛ, ànɛ̂ yĩ́sesúkúlɛ, ànɛ̂ nɛ́pékèlɛ. Dyɔ́yɔ́kè ó ye pé tõ̀lɛ, à tahlɩ nɛ́kókè mɔ́nɔ́ tyɩ́, ànɛ̂ mɛ́wɛ́ynɛ, ànɛ̂ yĩ́nvǐ pɩ́nɔ́lɛ, ànɛ̂ nɛ́túkùnì tyi pɩ́nɔ́lɛ, ànɛ̂ mɩ̀nɩ̀ sàhnɔ́lɛ névye yõ, 30 ànɛ̂ névye tyɩ́ yónkònɔ́lɛ. Pè pɩ Liyel sépɛ́bɩ́lɛ, ànɛ̂ vyã́hsenóhkɩ̀púlɛ, ànɛ̂ gblɔ̌y gbílkípúlɛ, ànɛ̂ wɛ̀ngbìl wɛ́kɩ́púlɛ, ànɛ̂ pèkè yah wɛ́npɩpulɛ, ànɛ̂ dúbípú tyɩ́ yáhlepulɛ. 31 Pè pɩ lékã́m kɛ̃́ névyelɛ. Pàh nɛ̂ yo, pè náh kélɛ n pɩ. Kùkùtǎhkɩ̀ névye ànɛ̂ nɛ́pĩ́kɔbɩ ye pélɛ. 32 Tɛ́ pè mó tɔ̃ pɩ̃ nɛ Liyel-á mɛ kè yo sah nɛ, sɛ̃́nknɔ tyi pɩ́pú-á yɩ̃nɛ kònmɔnɔlɛ. Ǹtɛ képah fyé yõ, pè mɛ yɔ̃ sɔkɔ tyi nɔ́pi póllɛ n pɩ. Tɛ́ pè náh mɛ yĩn sépi ó tyɩ́ dɛ́, pè mɛ mɔ sɛ̃́nknɔ tyi pɩ́pú tɔlɛ.

2

Liyel-á kɩ tukey nɛ̂ tuke n pi

1 Áwɔ nɛ̂-á lékàhlɛ no tɛ́lɔ́lɛ n kɔ̃, wáh kɩ sɔ̃́ mɛ nɛ́dúkú nɛ̂nɛ, lénɔ̀ wɛ́-ńsah náh mɛ á tyɩ́. Á náh wɛ di, wáh lékàhlɛ no tɛ́lɔ́lɛ n kɔ̃, lékàh ye á á gblɔ̌ynɛ n kɔ̃, áwɔ tɔ-á sɔ̃́npɩ́lɛ mɛ n pɩ pé tyɩ́ kɔ̃lɛ, áwɔ nɛ̂-á lékàhlɛ pélɛ n kɔ̃. 2 Ápi pɩ̃ nɛ ńkɛ̃́ nónó-á kénɛ tyi dùkùlɛ n pɩ, Liyel-á kɩ pè tuke n pi à yɩ̃nɛ gbɩ wɛ̃̀kɩ̀lɛ. 3 Áwɔ nɛ̂-á lékàhlɛ kénɛ tyi pɩ́púlɛ n kɔ̃, tɛ́ mó tɔ̃ mɛ sɛ̃́nknɔlɛ n pɩ, á se mɛ n sõ nɛ wáh kɩ n pwah n pi Liyel tukey sɔkɔ? 4 Képah náh pɩ, Liyel pèpɔrɩ ǹgbɛ̃, ànɛ̂ ǹ fɔ̀kɔ̀pènɔrɩ, ànɛ̂ ǹ sṍmnɔ́ se á yahle mɔ́nkõ̀nɔ́lɛ? Á náh pɩ̃ nɛ Liyel pèpɔrɩ mɛ̀-á kɩ ǹ kɔ̃ á kɩ á nɩ vi mɔ kɩ tyípêl pɩ́nɔ́ yal mɔ di? 5 Ǹtɛ á níkísekɔ́kɔ́ ànɛ̂ á nɩ táhntũnɔ yĩnnɛ, á mɛ Liyel plɔlɛ n gbah n yɔrɩ n mɔ á gblɔ̌y yõ, nɛ̂-á kɩ n pɔ n pi ǹ fɔ̀kɔ̀vyã̀hnɩ̀ sõlɛ, sõ nɛ̂-á à kɩ névye tuke n pi à yɩ̃nɛ gbɩ wɛ̃̀kɩ̀lɛ. 6 À kɩ nɛ́núkù núkú pól dyah à yɩ̃nɛ pé tyípɩ́nɩ̀nɛ. 7 Nónó-á mɛ gbah tɛ̃ tyípéplɔlɛ n pɩ, nɛ pé kyɩ yõ yɔ̃̀nɔ́ wɛ, gbílkínɔ́ mó nɛ n sah pé yõ, ànɛ̂ pé mó tyɛ́-ńkɛ̃̂ min wɛ, à kɩ tyɛ́-ńkɛ̃̂ minnɛ pépi kɔ̃. 8 Tɛ́ névye nónó-á yahle sàhnɔ́lɛ ǹ tyɩ́ yõ, tɛ́ gbɩ wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́lɔ́ yahle tɛ́ pèkè pɩ́nɔ́ sõ̀ tɛ̃, à kɩ ǹ fɔ̀kɔ̀vyã̀hnɩ̀ pépi wɛ̃kɩ, tɛ́ kɩ fṍhnɔ́ sah pé yõ. 9 Yèvyãhrɩ ànɛ̂ tíkí képékè kɩ pɩ tyítúkúnì pɩ́pú pól tyɩ́lɛ. Kè kɩ tyah Nsyifunɔ ǹgbò tyɩ́, tɛ́ kɩ pɔ yĩni tɛ̃ névye tyɩ́ nónó náh pɩ Nsyifunɔlɛ. 10 Ǹtɛ gbílkínɔ́, ànɛ̂ yõ yɔ̃̀nɔ́, ànɛ̂ yèvɩnɩ kɩ pɩ tyípéplɔ pɩ́pú nɛ́núkù núkú pól tyɩ́lɛ. Kè kɩ tyah Nsyifunɔ ǹgbò tyɩ́, tɛ́ kɩ pɔ yĩni tɛ̃ névye tyɩ́ nónó náh pɩ Nsyifunɔlɛ. 11 Yé náh wɛ di, Liyel náh névyelɛ n wah.

12 Névye nónó pól-á pè náh Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́lɛ n pnɛ tɛ́ tyípêl pɩ, kénɛ tyi kõ̀nsàhnɔ́ vyãh náh n wɛ n pi pépi tyɩ́ yɩ́kɩ́nɔ́ sɔkɔ. Ǹtɛ nónó pól-á tyípêl pɩ tɛ́ mɛ Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́lɛ n pnɛ, pépi kɩ n tuke n pi à yɩ̃nɛ képahlɛ. 13 Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́ tyíyónɔ́ nóhpú náh Liyel n yah nɛ́gblɔ́lɛ dɛ́. Ké tyíyónɔ́ pɩ́pú ye. 14 Névye nónó-á pè náh pɩ Nsyifunɔlɛ, pépi náh Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́lɛ n pnɛ, tɛ́ pé kɔ dùkù mó tɔ̃ pɔ yɩ̃nɛ Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́ yórélɛ. Kǎh pɩ sɛ̃́, képah n wɛ̃kɩ nɛ pǎh pèpɛynɛ n pnɛ pé gblɔ̌y, Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́ kɛ̃́nɛ pé tyɩ́. 15 Pè mɛ kélɛ n wɛ̃kɩ képah sɔkɔ nɛ, Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́-á nɛ̂ yo nɛ kè nɛ n pɩ, kǎh mɛ pé nnɔ sɔkɔ. Pé sõnɔ sɔkɔ, kèyǎhlɛ pè n nɛ n mɛ lékàhlɛ pé gblɔ̌ynɛ n kɔ̃, kèyǎhlɛ ǹ tɛ n nɛ n mɛ gbɩlɛ pé gblɔ̌ynɛ n kɔ̃. 16 Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir nɛ̂-á ńmɔ n yo, à yɩ̃nɛ képahlɛ, Liyel kɩ syɔ̃ Yesu Krista tyɩ́ kɩ névye tuke n pi pé sètĩ̀n sõ̀ tyi pól tyɩ́ sɔkɔ. Lésõlɛ, tyi nɔ́pi kɩ wilki mɔ kwèy.

Nsyifunɔ náh mɛ Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́ wã̀llɛ n kɔ

17 Yépi nónó-á nɛ Nsyifunɔ-á yélɛ, yé mɛ yé gbõ̀ sah Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́ yõ, tɛ́ yé gblɔ̌ynɛ n yɔ̃ n sah nɛ Liyel-á mɛ yépilɛ. 18 Tɛ́ Liyel dyɔ yĩ́ĩ́-á nɛ̂nɛ, yé kélɛ n pnɛ kyɔ́! Yáh kwɔ́nɔ́ nɛ̂ wɛ Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́ sɔkɔ, képah gbõ̀ yõ, yé pèpɛynɛ n pnɛ dò. 19-20 Kénɛ kwɔ́nɔ́ gbõ̀ yõ, yé nɛ yé pnɛ̀nɔ́-á syɩ ké yĩ̀n tyɩ́, ànɛ̂ yáh gbɩ pɩ̃ dal mɔ, tɛ́ núkú yuku yɩ̃́tũbi yahlɛ n tɛ̃, tɛ́ mɛ kyòolɛ n mɔ fɛ̃́ntũ̂ sɔkɔ névye tyɩ́ yé yo kɛ̀? Yé mɛ vìnmɔnɔlɛ lékã́m kɛ̃́ névyelɛ n kɔ̃, tɛ́ mɛ wɛ̃́npì yrɔ̃́lɛ n kwɔ yé yo kɛ̀? 21 Yé mɛ no tɛ́lɔ́lɛ n kwɔ, tɛ́ yé náh yé gblɔ̌y wɔlɛ n kwɔ kɛ̀? Yé mɛ névyelɛ n kwɔ nɛ pè káh yɩ̃belɛ n yɩ̃, tɛ́ yépi wɔ n yɩ̃ kɛ̀? 22 Yé nɛ fɔ̀fɩ́kɩ̀ káh nɛ n pɩ, tɛ́ yépi wɔ kélɛ n pɩ kɛ̀? Yé nɛ fal fal tã̀n tyɩ́ náh nɔ yé tyɩ́ póllɛ, tɛ́ mó tɔ̃ tã̀n vɩ̀ yîlɛ n yɩ̃ n tɔkɔlɩ kɛ̀? 23 Yé mɛ yé gblɔ̌ynɛ n yɔ̃ n sah nɛ yáh Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́lɛ n pnɛ, tɛ́ mó tɔ̃ mɛ sé dêllɛ n pɩ. Liyel náh yé n yilɔ yɔ̀ di? 24 Yé náh wɛ di, kè mɛ wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ Liyel wɛy sɛ́bɛ́y sɔkɔ nɛ: «Yépi Nsyifunɔ ye yìkìnì tɛ́lɔ́ kɔ̃ pè Liyel yĩnnɛ n yɩkɩ.»*

25 Gbɩ tɛ̃̀ wɔ ye, yõre mɛ kõ̀kè tyɩ́ yâh mɛ fɛ̃ n kɔ Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́ wã̀l yõ. Ǹtɛ yâh mɛ sé dêllɛ n pɩ, yé kõ̀nɔ́ pɩ nɔ̀nɔ́lɛ. 26 Kõ̀-ǹkɛ̃̂ névi nɛ̂ tɛ̃̀-à fyɔ̀ n kɔ Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́ wã̀l yõ, Liyel kɩ tɛ̃̀ mɔ kõ kènkõbe sɔkɔ. 27 Yépi Nsyifunɔlɛ, Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́ wã́rkɩ́nsàhnɔ́ mɛ yé tyɩ́, ànɛ̂ yé se mó tɔ̃ kõ̀kè tɔ kõ. Tɛ́ képah fyé yõ, yé mɛ Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́ dêllɛ n pɩ. Kǎh pɩ sɛ̃́, kõ̀-ǹkɛ̃̂ névye nónó-á mɛ Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́ wã̀llɛ n kɔ, pépi ye kɩ pɔ lékàhlɛ yé kɔ̃ n pi. 28 Yé náh wɛ di, névi kõ̀nɔ́ náh n pɩ tɛ̃̀nɛ Nsyifulɛ. Kõ̀kè kõ̀nɔ́ nótɔ́lɩ́ tɔ náh n pɩ névilɛ Nsyifulɛ. 29 Liyel-à névi nɛ̂ nɩ vi mɔ, tɛ̃̀ wɔ ye n pɩ Nsyifu yèsyɩ̀kɩ̀lɛ. Kõ̀kè yèsyɩ̀kɩ̀ tɔlɛ, Liyel Mirki ye n pɩ kélɛ nɩ sɔkɔ, Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́ náh. Nsyifu yèsyɩ̀kɩ̀lɛ, Liyel ye n sõ ǹnɛ, névi náh.

3

Névye pól mɛ pílkínɔ́ sɔkɔ

1 Wâh pɩ Nsyifulɛ tɛ́ kõ̀kè kõ, yõre se mɛ ké tyɩ́? 2 Ké yõre mɛ gblò yey yey póllɛ. Pépi ǹgbò gbõ̀ sɔkɔ ye Liyel dahbɩ ǹ wɛynɛ. 3 Ǹtɛ à, pépi sɔkɔ túkù-á yahle kɔ́lɔ́lɛ ké wɛ̃̀kɩ̀ yõ, képah se kɩ pɔ Liyel tɔ kɔ à kɩ yahle kɔ́lɔ́lɛ ǹ tyi yónɔ́ sõ̀? 4 Ɔ̃́ɔ̃ dɛ́! Névye pól sénsɔ̃ mɛ mɩ̀nyobelɛ, ǹtɛ kè yɩ̃nɛ kè nɛ mɛ píkínɔ́lɛ nɛ Liyel wɔ-á n kɔ ǹ tyíyónɔ́ sõ̀, sɔ̃́-á kélɛ wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ ǹ wɛy sɛ́bɛ́y sɔkɔ nɛ:

«Á tyíyónɔ́ yɩ̃nɛ kè kè wɛ̃kɩ nɛ gbɩ yó-ò-á álɛ.

Pàh álɛ n tuke, gbɩ yɩ̃nɛ kè wɛ á tyɩ́.»*

5 Ǹtɛ ápi kɛ̃̀kɩ̀nɔ́-à kɩ pɔ kè kɔ̃ kè wɛ pɩ̃ nɛ Liyel-á mɛ tómm à, á kɩ tɔ̃ yo sɔ̃́ wɛ́? Képah se n wɛ̃kɩ nɛ Liyel náh mɛ n kɔ gbɩ wɛ̃̀kɩ̀ yõ, wǎh ǹ fɔ̀kɔ̀vyã̀hnɩ̀ sɔkɔ fṍhnɔ́lɛ n sah á yõ? — Névi yõ̀tàhsyi sõ dùkù ye mé yah tɛ́ kélɛ n yo. — 6 Ɔ̃́ɔ̃ dɛ́! Kàh mɛ sɛ̃́, tɛ́ Liyel kɩ tuke sɔ̃́ kèkõyṍ névyelɛ wɛ́? 7 Ǹtɛ ńmɔ mɩ̀nɩ̀ yónɔ́-à kɩ mɛ kè wilki mɔ nɛ Liyellɛ, gbɩ Liyel-á ǹnɛ ǹ yĩn kɔ̃ kè kɩ n gbilki à, sɔ̃́ pɩ tɛ́ lékàh kɩ tɔ̃ ńmɔlɛ n kɔ̃ á kɩ nɛ tyípékè pɩ́-ò sɔ̃́ ńnɛ? 8 Tɛ́ névye yĩn yɩ́kɩ́pú yísyɔ́ nɛ, ápi-á mɛ n yo nɛ pèkè-á yɩ̃nɛ kè nɛ n pɩ, nɛ̂-á kɩ n pɔ n pi pèpɔrɩlɛ. Lékàh ye yɩ̃nɛ kénɛ névye dùkù kɔ̃́nɔ́lɛ.

9 Á yɩ̃nɛ à yo sɔ̃́ yɔ̀ wɛ́? Ápi Nsyifunɔ se fṍnfṍ névye tɛ́lɔ́ yõ? Póllɛ! Yé náh wɛ di, mé ye kè yo wah tɛ nɛ Nsyifunɔ ànɛ̂ nónó náh pɩ Nsyifunɔlɛ, pé pól-á mɛ tyípékè mnɔ sɔkɔ, 10 sɔ̃́-á kélɛ wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ Liyel wɛy sɛ́bɛ́y sɔkɔ nɛ:

«Nɛ́gbɩ́ náh mɛ póllɛ.

Nɛ́núkù ńtɛ̃ fyé náh mɛ.

11 Lékã́m névi náh mɛ póllɛ.

Ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ náh mɛ Liyellɛ n yah n kɔ̃.

12 Pé pól ye wɛ̃̀kɩ̀ pèpɛy fĩn mɔ, tɛ́ mɛ mɔ pu wɛ̃ tyɩ́.

Nɛy náh mɛ nɛ̂-á mɛ tyípépɛ̌ynɛ n pɩ.

Nɛ́núkù ńtɛ̃ fyé náh mɛ.†

13 Pé yɩ̃̀ngbãhlɔ mɛ léyã̂l yey yɩ́kɩ́nmɔnsàhnɔ́ sɔ̃́.

Pě névyelɛ n vi n tɛ̃ pé nɛ́npɔ́rɩ́lɛ.‡

Pé vyɛ̃y wɛlɔ mɛ wahy sohrɩ sɔ̃́.§

14 Plɔ yénmɔnɔ wɛlɔ ànɛ̂ wɛ̀npèl ó n nɛ n wil pé vyɛ̃y sɔkɔ.*

15 Kàh pɩ nɛ́kókè mɔ́-ńsah yúkúnɔ́ wɔlɛ, pé gbáhkɩ̀ n nɛ n sal képah sõ̀.

16 Pépi syɔ̃̀-ǹtã̀n pól sɔkɔ, pě yɩ́kɩ́nɔ́ ànɛ̂ pèkè ó kɔ́kɔ́lɛ n pɩ.

17 Yèvɩnɩ wɛ̃̀kɩ̀ tɛ̃̀nɛ, pè náh képahlɛ n pnɛ.†

18 Pè náh Liyel yah tíkílɛ n pɩ póllɛ.»‡

19 Ǹtɛ á mó tɔ̃ pɩ̃ nɛ, Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́-á tyi nónó póllɛ n yo, sǎh mɛ sé yey mɔ sé wã̀l kɔ́pú tĩ̀nnɛ pé vyɛ̃y tũ yĩnnɛ, ànɛ̂ lékàh wɛ yĩnnɛ kèkõyṍ névye pól tyɩ́ Liyel yah sɔkɔ. 20 Képah ye, ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ náh n pɩ n pi nɛ́gbɩ́lɛ Liyel yah sɔkɔ Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́ gbõ̀ yõ.§ Yé náh wɛ di, Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́ yõre-á nɛ̂nɛ, tyípékè ye kè névyelɛ n wɛ̃kɩ.

Névye-á n pɩ nɛ́gblɔ́lɛ dùkù nɛ̂nɛ Liyel yah sɔkɔ

21 Ǹtɛ núkúnúkú, Liyel ye kè wɛ̃kɩ nɛ páh mɛ névyelɛ n pɩ nɛ́gblɔ́lɛ pé yah sɔkɔ. Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́ vyãh náh mɛ ké sɔkɔ. Kénɛ tyi kõ̀nsàhnɔ́ ànɛ̂ Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyopu sɛ́bɛ́ynɔ́ ńtɛ̃ kè yo ó. 22 Yesu Krista yõ sɛ̃́nɔ́ gbõ̀ yõ ye Liyel névyelɛ n pɩ nɛ́gblɔ́lɛ ǹ yah sɔkɔ. Nɛ̂ tɛ̃̀-à fyɔ̀ sɛ̃ Yesu Krista yõ, Liyel tɛ̃̀ pɩ nɛ́gbɩ́lɛ ǹ yah sɔkɔ. Yé náh wɛ di, wǎhkɩ̀ náh mɛ ké sɔkɔ dò. 23 No pól ye tyípêl pɩ, pè kɔ̃ pè tɛkɩ Liyel tɔ̃́rɩ́ sɔkɔ. 24 Ǹtɛ Liyel yõ̀bènɔrɩ pɩ pé tyɩ́, à pè pɩ nɛ́gblɔ́lɛ ǹ yah sɔkɔ nɔ̀nɔ́lɛ Yesu Krista gbõ̀ yõ, ǹmɔ nɛ̂-á pwah mɔ pélɛ tyípékè sɔkɔ. 25 Yesu Krista ye Liyel tɔkɔ kɔ̃ sárkálɛ, nɛ ǹ tṍ kwɛ́nɔ́ gbõ̀ yõ, nónó-á sɛ̃ ǹ yõ, pé tyípêl yɔ̃ n mɔ pè kɔ̃. Képah álɛ n wɛ̃kɩ nɛ Liyel-á mɛ tómm. Ǹgbòlɛ, à náh lésõ mɛ névye tyípêllɛ n mɔ n kõ, 26 à lésõ mɛ sṍmnɔ́lɛ n pɩ. Ǹtɛ núkúnúkú, à mɛ sélɛ n mɔ n kõ, tɛ́ mó tɔ̃ mɛ névyelɛ n pɩ nɛ́gblɔ́lɛ ǹ yah sɔkɔ, nónó-á sɛ̃ Yesu Krista yõ. Képah n wɛ̃kɩ nɛ wǎh mɛ tómm tɛ́ mɛ névyelɛ n pɩ nɛ́gblɔ́lɛ ǹ yah sɔkɔ. 27 Gblɔ̌y gbílkí-ńsah se tɔ̃ mɛ névi tyɩ́? Ɔ̃́ɔ̃ dɛ́. Ǹtɛ kwâh nɛ̂ pɩ wɛ́? Kè náh tɔ̃ mɛ á kɩ nɛ pé tyípɩ́nɩ̀ sɔ̃́ mɛ n mɔ n kõ, Yesu Krista yõ sɛ̃́nɔ́ ye mɛ n mɔ n kõ képah ye. 28 Yé náh wɛ di, ápi kɩ fɛ̃ kè yo nɛ névi Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ ó gbõ̀ yõ-á tɛ̃̀ n pɩ nɛ́gbɩ́lɛ Liyel yah. Kè náh mɛ á kɩ nɛ Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́ wã̀l kɔ́lɔ́ gbõ̀ yõ sɔ̃́. 29 Tɔ̀dì Liyellɛ, Nsyifunɔ ó Liyel se ǹnɛ? No tɛ́lɔ́ tɔ Liyel náh ǹnɛ di? Àwe, no tɛ́lɔ́ tɔ Liyel ye ǹnɛ, 30 ǹmɔ ó-á sɔ̃́npɩ́lɛ pɩ Liyellɛ. Ǹmɔ ye kɩ Nsyifunɔ pɩ nɛ́gblɔ́lɛ ǹ yah sɔkɔ ǹ yõ sɛ̃́nɔ́ gbõ̀ yõ, tɛ́ kɩ tɔ̃ no tɛ́lɔ́ tɔ pɩ nɛ́gblɔ́lɛ ǹ yah sɔkɔ ǹ yõ sɛ̃́nɔ́ gbõ̀ yõ. 31 Ǹtɛ kǎh pɩ sɛ̃́, Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ se mɛ pɔ á kɔ̃ á mɛ Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́lɛ n pɩ yõre kɛ̃́ kwâhlɛ? Ɔ̃́ɔ̃ dɛ́, yõre ye pyě á kélɛ n kɔ̃ yɔ̀ ńkɛ̃́.

4

Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ gbõ̀ yõ ye Abrahmɩ pɩ nɛ́gbɩ́lɛ

1 Sɔ̃́ mɛ ápi kɩ yo Abrahmɩ tyɩ́ sɔkɔ, ǹmɔ nɛ̂-á á náh nɛynɛ? Kwâh nɛ̂ mɛ à fɛ̃ wɛ ǹ yɛ̃́ngbɛ̃́ tǎhkɩ̀lɛ? 2 Abrahmɩ tyípɩ́nɩ̀ yĩn-à sõ̀ nɛ Liyel à pɩ nɛ́gbɩ́lɛ ǹ yah sɔkɔ, à náhkɩ sõ̀ fɛ̃ ǹ gblɔ̌ynɛ n yɔ̃ n sah kɛ̀. Ǹtɛ à náh fɛ̃ képah pɩ Liyel yah sɔkɔ dɛ́. 3 Kè mɛ wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ Liyel wɛy sɛ́bɛ́y sɔkɔ nɛ ńkɛ̃́: «Abrahmɩ sɛ̃ Liyel yõ, Liyel mó à pɩ nɛ́gbɩ́lɛ.»* 4 Ǹtɛ kàh mɛ tõ̀ pɩ́nɔ́ wɛ̃̀kɩ̀ yõ, tõ̀npɩ ye n wɛ ǹ tõ̀ pɩ́nɔ́ lédyáhnɩ́nɛ. Nɔ̀nɔ́ náh à wɛ kélɛ dɛ́. À yɩ̃nɛ ké wɛ́nɔ́lɛ. 5 Ǹtɛ sɛ̃́ náh kélɛ Liyel tɛ̃̀ wɔ tyɩ́ dɛ́. Névi nɛ̂-à sɔ̃́ tõ̀lɛ n pɩ́-ńkɛ̃̂nɛ tɛ́ fyɔ̀ mɛ sɛ̃ ǹ yõ, ǹmɔ nɛ̂-á tyípêl pɩ́púlɛ n pɩ nɛ́gblɔ́lɛ, képah gbõ̀ yõ ǎ tɛ̃̀ pɩ nɛ́gbɩ́lɛ.

6 Liyel-á névye nónónɛ n pɩ nɛ́gblɔ́lɛ ǹ yah sɔkɔ pé tyípɩ́nɩ̀ mɔ́nkõ̀-ǹkɛ̃̂nɛ, yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ Davidi pé nɩ̀vɩ̀nɩ̀ wɛ́nɔ́ tyɩ́ yo nɛ ńkɛ̃́:

7 «Névye nónó pílkí-ńtã̂n-á yɔ̃ mɔ pè kɔ̃, tɛ́ pé tyípêl mɛ niri pé tyɩ́,

pépi tyɩ́ nɔ.

8 Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃-à névye nónó tyípêl mɔ́nkõ̀-ǹkɛ̃̂nɛ,

pépi tyɩ́ nɔ.»†

9 Kénɛ nɩ̀vɩ̀nɩ̀ mɛ̀nɛ, Nsyifunɔ ó tyɩ́ náh kélɛ dɛ́, nónó náh pɩ Nsyifunɔlɛ pépi tɔ tyɩ́ ye. Á kè yo sɛ̃́ yɔ̀ nɛ, Abrahmɩ Liyel yõ sɛ̃́nɔ́-á à pɩ nɛ́gbɩ́lɛ Liyel yah. 10 Ǹtɛ gbĩ́ nɛ̂ mɛ Liyel pɩ ǹnɛ nɛ́gbɩ́lɛ? Ǹ kõ̀-ǹkɛ̃̂ gbĩ́ sɔkɔ se, tĩ̂ ǹ kõ̀ntɛnɔ náh sɔkɔ se? Ɔ̃́ɔ̃, ǹ kõ̀ntɛnɔ náh sɔkɔ náh dɛ́, ǹ kõ̀-ǹkɛ̃̂ sɔkɔ ye. 11 Képah náh sɔkɔ ye Liyel à kɔ̃ à kõ̀kè kõ. Kénɛ kõ̀kè kélɛ n wɛ̃kɩ nɛ wǎh à pɩ nɛ́gbɩ́lɛ ǹ yah sɔkɔ ǹ yõ sɛ̃́nɔ́ gbõ̀ yõ ǹ kõ̀-ǹkɛ̃̂ gbĩ́ sɔkɔ. Kǎh pɩ sɛ̃́, kõ̀-ǹkɛ̃̂ névye nónó-á sɛ̃ Liyel yõ, tɛ́ pɩ nɛ́gblɔ́lɛ Liyel yah, Abrahmɩ pɩ pépi súlɛ Liyel yah. 12 Tɛ́ pɩ kènkõbe tɔ súlɛ, nónó-á pè náh mɛ n yah pé kõ̀nɔ́ ó tyɩ́, pè mɛ sɛ̃ Liyel yõ Abrahmɩ tyɩ́ kɔ̃lɛ gbĩ́ nɛ̂-á à náh tɔ̃̌nɩ̀ sõ̀ mɛ kõ.

Abrahmɩ Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ gbõ̀ yõ ye Liyel ǹ vyãhlɛ ǹmɔ ànɛ̂ ǹ náh tãn kɔ̃

13 Yé yah, Liyel-á ǹ vyãhlɛ Abrahmɩ ànɛ̂ ǹ náh tãn kɔ̃ nɛ páh kɩ kèkõyṍlɛ pè kɔ̃, kè náh pɩ á kɩ nɛ Abrahmɩ-á n kɔ tyi kõ̀nsàhnɔ́ wã̀l yõ képah yĩn sɔ̃́ dɛ́, ǹ pɩ́nɔ́ yĩn ye nɛ́gbɩ́lɛ Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ gbõ̀ yõ. 14 Liyel-á ǹ vyãh kɔ̃ nɛ̂ tyɩ́ sɔkɔ, kàh sõ̀ mɛ pɩ nɛ tyi kõ̀nsàhnɔ́ wã̀l kɔ́nɔ́ gbõ̀ yõ sɔ̃́ képah n wɛ, yõ se náhkɩ tɔ̃ mɛ ǹ yõ sɛ̃́nɔ́ ànɛ̂ ǹ vyãh kɔ̃́nɔ́ mɛ̀ tyɩ́? 15 Yé náh wɛ di, tyi kõ̀nsàhnɔ́ ye n yilki n mɔ Liyel fɔ̀kɔ̀vyã̀hnɩ̀nɛ. Tyi kõ̀nsàhnɔ́-à n knɛ ńyãh sɔkɔ, ké dêl náh fɛ̃ n pɩ nɛ́npɔ́. 16 Liyel-á ǹ vyãh kɔ̃ nɛ̂ tyɩ́ sɔkɔ, ǹ yõ sɛ̃́nɔ́ gbõ̀ yõ ye képah n wɛ. Képah kɩ pɩ yõ̀bènɔrɩlɛ Abrahmɩ náh tãn pól tyɩ́. Tɛ́ kè náh pɩ nɛ tyi kõ̀nsàhnɔ́ wã̀l kɔ́pú ó tyɩ́ sɔ̃́ à pɩ kélɛ dɛ́. Nónó pól tɔ-á sɛ̃ ǹ yõ Abrahmɩ tyɩ́ kɔ̃lɛ, pépi pól tyɩ́ ye à pɩ kélɛ. Yé náh wɛ di, Abrahmɩ ye á pól súlɛ, 17 sɔ̃́-á kélɛ wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ Liyel wɛy sɛ́bɛ́y sɔkɔ nɛ: «Áwɔ ye mé pɩ kwlo kwlo náhnáh.»‡ Ǹmɔ ye ápi súlɛ Liyel yah sɔkɔ, wǎh sɛ̃ nɛ̂ yõ. Ǹmɔ Liyel ye n yilki n mɔ lékyɩ̂lɛ, tɛ́ yîlɛ n mɔ ǹ vyãh wɛynɛ nónó náh sõ̀ mɛ. 18 Tir nɛ̂-á kè náh sõ̀ mɛ gbõ̀ sah sah tɛ̃̀nɛ ké yõ, Abrahmɩ ǹ gbõ̀ sah képah yõ. À sɛ̃ Liyel yõ, képah yĩnnɛ Liyel mɛ à pɩ kwlo kwlo náhnáh névye súlɛ, sɔ̃́-á lésõ à yo kélɛ ǹ tyɩ́ nɛ, ǹ náh tãn-á kɩ pɩ dò.§ 19 Tɛ́ légbĩ́nɛ, Abrahmɩ sõ̀ kè wɛ nɛ páh wah mɔ náhnáh. À sõ̀ mɛ ye lèkwɛ̌ vyãh yah sɔkɔ. Ǹ kyɩ Sara tɔ pɩ̀kɩ̀ sõ̀ sɔkɔ tɛ. Ǹtɛ képah fyé yõ, wìlkìnɔ́ náh pɩ ǹ Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ sɔkɔ. 20 À náh tɔ̀tɔ̀ pɩ sɛ̃́nɔ́lɛ Liyel vyãh kɔ̃́nɔ́ mɛ̀ yõ. Ǹtɛ à tǎhkɩ̀ wɛ Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ gbõ̀ yõ, à Liyellɛ n gbilki. 21 Ǹ sɛ̃́nyĩnɔ sõ̀ mɛ ké yõ nɛ, Liyel-á ǹ vyãh kɔ̃ tir nɛ̂ tyɩ́ sɔkɔ, tɛ̃́nwɛnɔ-á mɛ ǹ tyɩ́ kɩ fɛ̃ kè pɩ. 22 Képah ye, Liyel mɛ à mɔ kõ nɛ́gbɩ́lɛ ǹ yah sɔkɔ.

23 Tɛ́ kǎh wãrkɩ sah Liyel wɛy sɛ́bɛ́y sɔkɔ nɛ: «Liyel à mɔ kõ nɛ́gbɩ́lɛ.» Kè náh pɩ nɛ Abrahmɩ ó yĩn sɔ̃́ dɛ́; 24 ápi tɔ yĩn ye, ápi nónó Liyel yõ sɛ̃́nɔ́-á kɩ n mɔ n kõ n pi, áyáh sɔ̃́npɩ́lɛ sɛ̃ Liyel yõ nɛ̂-á Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu lékó yilki mɔ. 25 À lésõ ko mɔ ápi tyípêl yĩnnɛ, tɛ́ Liyel mɛ ǹ lékó yilki mɔ ápi pɩ yĩnnɛ nɛ́gblɔ́lɛ Liyel yah sɔkɔ.

5

Névye wrɔ́ kwrɔ́nmɔnɔlɛ Liyellɛ ǹ yõ sɛ̃́nɔ́ gbõ̀ yõ

1 Ápi-á pɩ nɛ́gblɔ́lɛ Liyel yah ǹ yõ sɛ̃́nɔ́ sɔkɔ sɛ̃́, yèvɩnɩ wɛ á wrɔ́ ǹnɛ á Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu Krista gbõ̀ yõ. 2 Yõ̀bènɔrɩ nɛ̂ wɛ̃̀kɩ̀-á yɩkɩ mɔ á tyɩ́ tɛ́ álɛ ké sɔkɔ yɔ̀, ǹmɔ ye dah mɔ álɛ ké sɔkɔ Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ gbõ̀ yõ. Tɛ́ á gbõ̀ sàhnɔ́-á mɛ ké yõ nɛ áyáh kɩ Liyel tɔ̃́rɩ́ wɛ n pi, kè mɛ yɔ̃̀nɔ́lɛ á tyɩ́. 3 Tɛ́ à wil képah sɔkɔ, yèvyãhrɩ ńtɛ̃ tɔ pɩ́nɔ́ mɛ yõ yɔ̃̀nɔ́lɛ ápi tyɩ́. Yé náh wɛ di, á pɩ̃ nɛ ńkɛ̃́ yèvyãhrɩ pɩ́nɔ́-á névilɛ n pɩ gbáhntɛ̃-òlɛ, 4 gbáhntɛ̃nɔ mó névilɛ n pɩ tɛ̃́nwɛ-òlɛ mɔ́nyahnɔ gbĩ́nɛ. Névi-à pɩ tɛ̃́nwɛ-òlɛ mɔ́nyahnɔ sɔkɔ, ǹmɔ gbõ̀ sàhnɔ́ n nɛ n mɛ Liyel yõ. 5 Ǹtɛ ápi nɩ̀gbɛ̀kɩ̀-á mɛ Liyel sɔkɔ dùkù nɛ̂nɛ, à kélɛ á wɛ̃kɩ ǹ Mirki gbõ̀ yõ wǎh képah nɛ̂nɛ á kɔ̃. Képah ye névi nɛ̂-à ǹ gbõ̀ sah ǹ yõ, sen náh tɛ̃̀ tɛ̃ n pi.

6 Yé náh wɛ di, Liyel-á gbĩ́ nɛ̂ yah tɔkɔ sah, kǎh pɔ nɔ, Krista ku tyípêl pɩ́pú pwah n mɔ yĩnnɛ. Tɛ́ légbĩ́nɛ, ápi lésõ mɛ tǎhkɩ̀ kɛ̃́nɛ á sɔkɔ. 7 Névi nɛ̂-á kɩ fɛ̃ syi n ku n pi nɛ́gbɩ́ yĩnnɛ, tɛ̃̀ wɛ́nɔ́ kɩ tah. Gbɔ̀kénpɩ ǹnɩ̂ kɩ fɛ̃ fɛ̃ syi ku pèpɔrɩ pɩ́-ò wɔ yĩnnɛ. 8 Ǹtɛ Liyel-á kélɛ á wɛ̃kɩ dùkù nɛ̂nɛ nɛ á tyɩ́-á nɔ pé tyɩ́, kè wɛ yɔ̀: Ápi lésõ mɛ á tyípêl sɔkɔ sɛ̃́ tɛ́ Krista ku á pwah n mɔ yĩnnɛ. 9 Tɛ́ núkúnúkú, áyáh fyɔ̀ pɩ tɛ́ nɛ́gblɔ́lɛ Liyel yah sɔkɔ Krista kúnɔ́ gbõ̀ yõ, Liyel fɔ̀kɔ̀vyã̀hnɩ̀ wɔ yah se pyě à kɩ n yɛ n pi kõ̀nɔ́lɛ á tyɩ́? 10 Áyáh lésõ mɛ Liyel sépɛ́bɩ́lɛ, à á wrɔ́ tɔ̃ sah ǹnɛ ǹ Pídĩ́ kúnɔ́ gbõ̀ yõ. Tɛ́ ǹ Pídĩ́ tɛ̃̀-á fyɔ̀ mɛ min sɔkɔ, à se kɩ pyě n yɛ n pi á pwáhnmɔnɔlɛ? 11 Tɛ́ kè náh yĩn képah ó tyɩ́ dɛ́, kè tɔ̃ mɛ yõ yɔ̃̀nɔ́lɛ á tyɩ́ Liyel yah sɔkɔ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu Krista yĩnnɛ, ǹmɔ nɛ̂-á á wrɔ́ tɔ̃ sah Liyellɛ.

Tyi nónó-á wɛ Adama tyɩ́ sõwãh ànɛ̂ nónó-á wɛ Yesu tyɩ́ sõwãh

12 Yé yah, nɛ́núkù yɔ́ yĩn ye tyípékè de kèkõyṍ. Kénɛ tyípékè ye yɔrɩ mɔ kũnɛ. Tɛ́ névye pól mɛ kũ mnɔ sɔkɔ, pé pól-á sɔ̃́npɩ́lɛ tyípékè pɩ... 13 Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́ pɔ tyípékè wɛ kèkõyṍ. Ké pɔ́-ńkɛ̃̂ gbĩ́nɛ, tyípékè mɛ̀ náh sõ̀ mɛ n mɔ n kõ. 14 Tɛ́ sépinɔ́ pól sɔkɔ, à tɔkɔ Adama gbĩ tyɩ́, pópó à pɔ nɔ Moyisi gbĩ tyɩ́, névye pól sõ̀ mɛ kũ mnɔ sɔkɔ. Pè náh sénsɔ̃ tyípékè pɩ Adama tyɩ́ kɔ̃lɛ ǹmɔ nɛ̂-á Liyel dêl pɩ, ǹtɛ kũ sõ̀ mɛ pélɛ n tɛ̃. Névi nɛ̂-á sõ̀ yɩ̃nɛ à pɔ, Adama pɩ ǹmɔ kètɔ̀lɛ.

15 Ǹtɛ tyípékè nɛ̂-á pɩ, kè náh mɛ sãh yah yah tɛ̃̀nɛ yõ̀bènɔrɩlɛ Liyel-á nɛ̂nɛ n pɩ. Gbɩ ye, nɛ́núkù tɛ̃̀ wɔ tyípékè yĩn ye névye náhnáh ku ó; ǹtɛ Liyel-á yõ̀bènɔrɩ nɛ̂ pɩ á tyɩ́, ànɛ̂ wǎh syɔ̃ Yesu Krista tɔ gblɔ̌y núkúní tyɩ́ à pèpɔrɩ nɛ̂ pɩ nɛ́kwĩ́nkí tyɩ́, sépi ye kal. 16 Liyel-á pèpɔrɩ nɛ̂ pɩ, ké swɔ náh mɛ núkúlɛ nɛ́núkù tyípékè mɛ̀ tyɩ́lɛ. Yé náh wɛ di, nɛ́núkù tyípékè yĩn ye lékàh wɛ. Ǹtɛ névye tyípêl náhnáh pɩ́ntɛnɔ náh ye Liyel yõ̀bènɔrɩ pɩ pé tyɩ́ à pè pɩ nɛ́gblɔ́lɛ ǹ yah sɔkɔ. 17 Gbɩ tɛ̃̀ wɔ ye nɛ́núkù tyípékè ye mɔ névyelɛ kũ mnɔ sɔkɔ ó, ǹtɛ Liyel-á yõ̀bènɔrɩ ǹgbɛ̃ pɩ nónó tyɩ́ à pè pɩ nɛ́gblɔ́lɛ ǹ yah sɔkɔ, pépi kɩ mɛ min sɔkɔ Yesu Krista gblɔ̌y núkúní gbõ̀ yõ, kɩ tɔ̃́rɩ́lɛ n pɩ. 18 Sɔ̃́-á nɛ́núkù tyípékè pɩ́nɔ́ lékàhlɛ no pól yĩni tɛ̃, sɛ̃́ ó ye, nɛ́núkù tyípépɛ̌y pɩ́nɔ́ yĩn ye no pól kɩ fɛ̃ pɩ nɛ́gblɔ́lɛ, nɛ̂-á kɩ pè kɔ̃ pè kɩ tyɛ́-ńkɛ̃̂ min wɛ. 19 Sɔ̃́-á nɛ́núkù Liyel yóré yáhlenɔ pɔ kénɛ névye náhnáh kɔ̃ pè pɩ tyípêl pɩ́púlɛ, sɛ̃́ ó ye, nɛ́núkù Liyel yóré fɛ̃̀nsyinɔ yĩn ye névye náhnáh kɩ pɩ nɛ́gblɔ́lɛ Liyel yah sɔkɔ. 20 Tyi kõ̀nsàhnɔ́ tɛ̃̀ wɔlɛ, képah ye pɔ tyípêl kɔ̃ sè kwel. Tɛ́ tyípêl-à kwel ńyãh sɔkɔ, Liyel n mó yõ̀bènɔrɩ pɩ nɛ́npɔ́ sɔkɔ nɛ̂-á kal sépilɛ. 21 Kǎh pɩ sɛ̃́, sɔ̃́-á tyípékè névye pól dahbɩ kũ mnɔ sɔkɔ, sɛ̃́ ó ye, yõ̀bènɔrɩ nɛ̂-á Liyel n pɩ névye tyɩ́ à pélɛ n pɩ nɛ́gblɔ́lɛ, képah tɔ kɩ tyɛ́-ńkɛ̃̂ minnɛ pé pól kɔ̃ ápi Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu Krista gbõ̀ yõ.

6

Nɛ̂-à kwrɔ mɔ Yesu Kristalɛ, tɛ̃̀ kɩ min pɩ dùkù kɩ vi mɔ pɩ sã́nnɛ

1 Sɔ̃́ mɛ ápi kɩ yo yɔ̀ wɛ́? Á se yɩ̃nɛ à yɔ̃ n sɔkɔ tyípêl pɩ́nɔ́ sɔkɔ, Liyel kɔ̃ à yõ̀bènɔrɩlɛ n gbah n pɩ á tyɩ́? 2 Ɔ̃́ɔ̃ dɛ́! Ápi á náh vi tyípêl pɩ́nɔ́ kɔ̃ á kɩ nɛ á sɔ̃́ ku. Tɛ́ á kɩ pɩ sɔ̃́ tɛ́ kɩ tɔ̃ pɔ á minnɛ n pɩ tyípêl pɩ́nɔ́ sɔkɔ? 3 Yé náh pɩ̃ nɛ, ápi nónó pól-á wel wilki ni sɔkɔ à kwrɔ mɔ Yesu Kristalɛ, á wèlnwìlkìnɔ́ mɛ̀-á mɛ á kɩ nɛ kúnɔ́ sɔ̃́ ápi tɔ ku ǹnɛ wɛ̃ tyɩ́ di? 4 Wèlnwìlkìnɔ́ mɛ̀ sɔkɔ, ápi tɔ ye ku ǹnɛ wɛ̃ tyɩ́, tɛ́ yɩ̃ ǹnɛ wɛ̃ tyɩ́. Tɛ́ ǹ lékó-á yilki mɔ Sú Liyel tɛ̃́nwɛnɔ ǹgbɛ̃ gbõ̀ yõ sɔ̃́, sɛ̃́ ye ápi tɔ min pɩ dùkù vi mɔ pɩ sã́nnɛ. 5 Yé náh wɛ di, áyáh fyɔ̀ kwrɔ mɔ ǹnɛ à kũ dùkù núkú ku, ápi tɔ lékyɩ̂ kɩ pɔ n yilki n mɔ n pi ǹmɔ tyɩ́ kɔ̃lɛ. 6 Á yɩ̃nɛ à pɩ̃ nɛ áyáh sõ̀ mɛ n pɩ dùkù nɛ̂nɛ ǹgbòlɛ, áyáh képah kwrɔ mɔ syɩ Kristalɛ dahnɩ yõ à ké tyɩ́ yɩkɩ, tɛ́ wɛ wil tyípékè yɔ̃rɩ sɔkɔ. 7 Yé náh wɛ di, névi nɛ̂-à ku, tɛ̃̀ vyãh n dɛ tyípékè pɩ́nɔ́ sɔkɔ. 8 Tɛ́ áyâh fyɔ̀ ku ànɛ̂ Kristalɛ wɛ̃ tyɩ́, á sɛ̃́nɔ́ mɛ ké yõ nɛ áyáh kɩ á min pɩ ǹnɛ wɛ̃ tyɩ́. 9 Ápi pɩ̃ nɛ Krista lékó-á yilki mɔ, à náh tɔ̃ n ku n yah n pi, kũ náh tɔ̃ tɛ̃ wɛ n pi ǹ tyɩ́. 10 Wǎh kũ nɛ̂ ku yɔ̀, tyípêl tyɩ́ yɩkɩ yĩn ye kṹmm à ku. Ǹtɛ núkúnúkú wǎh mɛ min sɔkɔ, à mɛ ǹ minnɛ n pɩ Liyel tyɩ́ yõ. 11 Sɛ̃́ ó ye, yépi tɔ yɩ̃nɛ yè pɩ̃ nɛ yáh yé náh vi tyípêl pɩ́nɔ́ kɔ̃ á kɩ nɛ yé sɔ̃́ ku, tɛ́ mɛ min sɔkɔ Liyel tyɩ́ yõ yé wrɔ́ kwrɔ́nmɔnɔ gbõ̀ yõ Yesu Kristalɛ.

12 Gbĩ́ nɛ̂-á ye mɛ min sɔkɔ kèkõyṍ mɛ̀ sɔkɔ yɔ̀, yé káh tɔ̃ yɛ tyípékè pɔ fyãh yé yõ, kè pɔ yélɛ n mɔ yé dyɔ dyɔ tyi pɩ́nɔ́ sɔkɔ dɛ́. 13 Yé káh tɔ̃ yé wil gbɛ̃́nsê tã̀ntã̀nnɛ tyípêllɛ n pɩ á kɩ nɛ tyípékè sɔ̃́ n tɛ̃ yé yahlɛ dɛ́. Ǹtɛ yé yé gblɔ̌ynɛ Liyel kɔ̃. Yé mɛ á kɩ nɛ yé sɔ̃́ ku tɛ́ yé lékyɩ̂ mɛ yilki mɔ. Yé yé wil gbɛ̃́nsê tã̀ntã̀n pól fĩn mɔ Liyel kɔ̃ sè pɩ tyígblɔ́ pɩ pɩ tõ̀npɩ̀yîlɛ. 14 Tyípékè náh tɔ̃ n dɔkɔ n tɛ̃ n pi yé yõ póllɛ. Yé náh tɔ̃ mɛ Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́ gbõ̀ sõ̀ sɔkɔ dò. Liyel-á yõ̀bènɔrɩ nɛ̂nɛ n pɩ yé tyɩ́, képah gbõ̀ sõ̀ sɔkɔ ye yélɛ.

Gbɩ wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́lɔ́lɛ Liyel yah sɔkɔ

15 Á yɩ̃nɛ à yo sɔ̃́ yɔ̀ wɛ́? Áyáh fyɔ̀ mɛ yõ̀bènɔrɩ gbõ̀ sõ̀ sɔkɔ, tɛ́ á náh tɔ̃ mɛ Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́ gbõ̀ sõ̀ sɔkɔ, képah se yɔ́ n wɛ̃kɩ nɛ tyípêl pɩ́nɔ́ wɛ̃̀kɩ̀-á yɩkɩ mɔ á tyɩ́? Ɔ̃́ɔ̃ dɛ́! 16 Yé náh pɩ̃ nɛ ńkɛ̃́ yâh tõ̀lɛ n pɩ ǹnɩ̂ yɔ́ tyɩ́ yɔ̃bɩ sɔ̃́ yélɛ, tɛ́ n sah ǹ tyɩ́ yõ, yè n pɩ tɛ̃̀ yɔ̃̀lɛ kègbɩ yõ di? Sɛ̃́ ó ye, yâh n sah tyípékè tyɩ́ yõ, yè n pɩ ké yɔ̃bɩlɛ, ànɛ̂ kè n pɔ kũnɛ. Tɛ́ yâh n sah Liyel tyɩ́ yõ, yè n pɩ ǹ yɔ̃bɩlɛ, ànɛ̂ kè n pɔ gbɩ wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́lɔ́lɛ. 17 Yé lésõ mɛ tyípékè yɔ̃rɩ sɔkɔ. Ǹtɛ yáh kwɔ́nɔ́ nɛ̂ wɛ, képah gbõ̀ yõ, núkúnúkú yé mɛ n sah Liyel yóré yõ yé nnɔ póllɛ. Kǎh pɩ sɛ̃́, á ye wɛkɩ Liyel tyɩ́. 18 Yé wil tyípékè pɩ́nɔ́ sɔkɔ, tɛ́ de gbɩ wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́lɔ́ sɔkɔ. 19 Yépi tyi yah yáhnkwlɔnɔ ye ń kɔ̃ mé tyi nɔ́pilɛ n yo à yɩ̃nɛ névye pɩ dùkùlɛ yɔ̀. Ǹgbòlɛ lésõ, yáh yé wil gbɛ̃́nsê tã̀ntã̀n póllɛ põ̌põ̌ ànɛ̂ tyítúkúnìnɛ n pɩ, à Liyel dêllɛ n pɩ sɔ̃́; núkúnúkú, yé sélɛ gbɩ wɛ̃̀kɩ̀lɛ n kɔ, yè n nɛ n mɛ wìlkìnsàhnɔ́lɛ Liyel tyɩ́ yõ.

20 Yáh lésõ mɛ tyípékè yɔ̃rɩ sɔkɔ gbĩ́ nɛ̂nɛ, nɛy náh mɛ yélɛ n kyɩ̃ n mɔ nɛ yé gbɩ wɛ̃̀kɩ̀lɛ n kɔ. 21 Kénɛ tyi nónó-á lésõ yé n pɩ, kwâh nɛ̂ mɛ yé wɛ sɔkɔ sé sɔkɔ, à wil sen tyɩ́ sɔkɔ, nɛ̂-á mɛ yé yõ kwɛy mɛ̀ sɔkɔ? Sépi tyɛ́-ńsahlɛ kũ ye dò. 22 Ǹtɛ núkúnúkú, Liyel-á yé wilki tyípékè yɔ̃rɩ sɔkɔ, yé mɛ tõ̀lɛ n pɩ ǹmɔ tyɩ́, nɛ̂-á kɩ yé kɔ̃ yé kɩ mɛ wìlkìnsàhnɔ́lɛ ǹ tyɩ́ yõ, tɛ́ kɩ tyɛ́-ńkɛ̃̂ min wɛ n pi ké tyɛ́-ńsah. 23 Yé náh wɛ di, tyípékè lédyáhnɩ́nɛ, kũ ye. Ǹtɛ Liyel-á kwâh nɛ̂nɛ n yɩ̃ névyelɛ n kɔ̃, tyɛ́-ńkɛ̃̂ min ye. À képahlɛ névyelɛ n kɔ̃ pé wrɔ́ kwrɔ́nmɔnɔ gbõ̀ yõ Yesu Kristalɛ, ǹmɔ nɛ̂-á ápi Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃nɛ.

7

Yesu yõ sɛ̃́pú wìlnɔ́lɛ Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́ yɔ̃rɩ sɔkɔ

1 Ń yṹnpyé, yé tyi kõ̀nsàhnɔ́lɛ n pnɛ. Képah ye, máh kɩ nɛ̂ yo n pi yé tyɩ́, ké sèndì náh yélɛ. Névi tɛ̃̀-à fyɔ̀ mɛ min sɔkɔ, à mɛ tyi kõ̀nsàhnɔ́ gbõ̀ sõ̀ sɔkɔ. 2 Sɛ̃́ ó ye, sê nɛ̂-à de pɛ tyɩ́, ǹ pɛ tɛ̃̀-à fyɔ̀ mɛ min sɔkɔ, à mɛ ǹmɔ tyɩ́ yõ fúr wɛ̃̀kɩ̀ sɔkɔ. Ǹtɛ tɛ̃̀ pɛ-à fyɔ̀ pɔ yah kwlɔ, à kɩ mɛ ǹ gblɔ̌y yõ fúr wɛ̃̀kɩ̀ sɔkɔ. 3 Tɛ́ wàh de dĩ́ káhkɩ́ tyɩ́ tɛ́ ǹ pɛ sah min sɔkɔ, à kɩ n ye fɔ̀fɩ́npɩlɛ. Tɛ́ ǹ pɛ-à fyɔ̀ pɔ yah kwlɔ, à kɩ mɛ ǹ gblɔ̌y yõ fúr wɛ̃̀kɩ̀ sɔkɔ. Wàh de dĩ́ káhkɩ́ tyɩ́, fɔ̀fɩ́kɩ̀ náh képahlɛ. 4 Képah núkú ó ye ń yṹnpyé, yépi wrɔ́-á kwrɔ mɔ Kristalɛ, kè mɛ á kɩ nɛ yé tɔ sɔ̃́ ku ǹnɛ. Kǎh pɩ sɛ̃́, yé náh tɔ̃ mɛ Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́ gbõ̀ sõ̀ sɔkɔ. Ǹtɛ ǹ lékó-á yilki mɔ, yé mɛ ǹmɔ tyɩ́ yõ núkúnúkú, nɛ̂-á kɩ á kɔ̃ á kɩ Liyel dyɔ dyɔ tyilɛ n pɩ. 5 Yé náh wɛ di, áyáh lésõ mɛ á dyɔ dyɔ tyilɛ n pɩ gbĩ́ nɛ̂nɛ, Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́ lésõ mɛ tyípékè dékè kɔ̃ kè á tɛ̃, á kɔ̃ á mɛ tyilɛ n pɩ nónó-á kɩ kũnɛ á yĩni n tɛ̃ n pi. 6 Ǹtɛ núkúnúkú kwâh nɛ̂ yɔ̃rɩ sɔkɔ-á lésõ álɛ, áyáh á náh vi kè kɔ̃ á kɩ nɛ á sɔ̃́ ku, á ye wil Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́ gbõ̀. Tɛ́ núkúnúkú á kɩ tõ̀lɛ n pɩ Liyel tyɩ́ pɩ dùkù késã́nnɛ ǹ Mirki gbõ̀ yõ. Kè náh tɔ̃ n pɩ n pi ǹgbò tyɩ́ kɔ̃lɛ gbĩ́ nɛ̂-á sõ̀ á mɛ Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́ wã́rkɩ́nsàhnɔ́ gbõ̀ sõ̀ sɔkɔ.

Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́-á tir nɛ̂nɛ n pɩ

7 Sɔ̃́ mɛ ápi kɩ yo yɔ̀ wɛ́? Tyípékè se Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́lɛ? Ɔ̃́ɔ̃ dɛ́! Sépi gbõ̀ yõ ye ńmɔ pɩ̃ tyípékèlɛ. Sépi-à sõ̀ mɛ yó-ńkɛ̃̂nɛ nɛ ńkɛ̃́: «Káh yĩ́wílkìlɛ n pɩ!» Mé se náhkɩ pɩ̃ nɛ tyípékè-á yĩ́wílkì pɩ́nɔ́lɛ? 8 Kǎh pɩ sɛ̃́, tir kõ̀nsàhnɔ́ mɛ̀ ye wɛ̃̀kɩ̀ yɩkɩ mɔ tyípékè kɔ̃ kè wɛ syɔ̃ à ńmɔ mɔ yĩ́wílkì duke pól pɩ́nɔ́ sɔkɔ. Yé náh wɛ di, Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́-à sõ̀ mɛ n knɛ, tǎhkɩ̀ náh n wɛ n pi tyípékè sɔkɔ. 9 Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́ pɔ́-ńkɛ̃̂ gbĩ́nɛ, ńmɔ sõ̀ mɛ min sɔkɔ. Ǹtɛ tir kõ̀nsàhnɔ́-á fyɔ̀ pɔ, tyípékè tǎhkɩ̀ wɛ 10 à pɔ ńmɔ min syi. Kénɛ tir kõ̀nsàhnɔ́ nɛ̂-á sõ̀ yɩ̃nɛ kè pɔ ńmɔ kɔ̃ mè min wɛ, képah ye pyě pɔ kũnɛ ńmɔ yĩni tɛ̃ yɔ̀ sɔ̃́. 11 Tyípékè ye syɔ̃ tir kõ̀nsàhnɔ́ tyɩ́ à ńmɔ pilki, tɛ́ kũnɛ ń yĩni tɛ̃.

12 Kǎh pɩ sɛ̃́, Liyel tyi kõ̀nsàhnɔ́ pól mɛ yályál. Sè mɛ gbɩ wɛ̃̀kɩ̀ yõ, tɛ́ mó tɔ̃ mɛ plɛ. 13 Sépi nónó-á mɛ plɛ, sépi se n mɔ ńmɔlɛ kũ sɔkɔ? Ɔ̃́ɔ̃ dɛ́! Tyípékè ye. Sɛ̃́ ye kè wɛ̃kɩ dal mɔ ké gblɔ̌y dùkùlɛ kwèy. Kè pil pèpɛy náh, tɛ́ ń fike ko. Sɛ̃́ ye tyípékè pil pèpɛy náh tɛ́ gbah peke tir kõ̀nsàhnɔ́ gbõ̀ yõ.

Névye mɛ tyípékè mnɔ sɔkɔ

14 Á pól pɩ̃ yĩ́ĩ́ nɛ Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́-á wil Liyel tyɩ́. Ǹtɛ ńmɔ gblɔ̌y dyɔ dyɔ tyi pɩ́nɔ́ sɔkɔ, mé mɛ yɔ̃̀ sɔ̃́ ńnɛ pè tɛ̃ yãm tyípékè tyɩ́. 15 Kègbɩ yõ, máh nɛ̂nɛ n pɩ, mé náh ké dùkùlɛ n pnɛ. Mâh mɛ ké tyɩ́ nɛ mé pèpɛy nɛ̂ pɩ, mé náh képahlɛ n pɩ. Tɛ́ ń dêl-á nɛ̂ wɔlɛ, mè n pyě képahlɛ n pɩ. 16 Ǹtɛ mâh ń dêl tirlɛ n pɩ, mé sah ké yõ nɛ Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́-á mɛ plɛ. 17 Kǎh pɩ sɛ̃́, ńmɔ náh n pɩ kélɛ yɔ̀ dɛ́, tyípékè nɛ̂-á ń sɔkɔ, képah ye n pɩ kélɛ. 18 Yé náh wɛ di, tyípépɛ̌y yɔ́ ńtɛ̃ náh mɛ ń gblɔ̌y dyɔ dyɔ tyi sɔkɔ. Tyípépɛ̌y pɩ́nɔ́ sõnɔ mɛ ń sɔkɔ, tɛ́ ké fɛ̃̀npɩnɔ tǎhkɩ̀ náh n wɛ ń sɔkɔ. 19 Mâh mɛ ké tyɩ́ nɛ mé tyípépɛ̌y nɛ̂ pɩ, mé náh kélɛ n pɩ. Ǹ tɛ́ n pyě pèkè wɔlɛ n pɩ nɛ̂ tyɩ́ náh nɔ ń tyɩ́. 20 Ǹtɛ mâh ń dêl tirlɛ n pɩ, ńmɔ náh n pɩ kélɛ yɔ̀ dɛ́, tyípékè nɛ̂-á ń sɔkɔ, képah ye n pɩ kélɛ. 21 Máh nɛ̂ kyɔmɩ wɛ ń gblɔ̌y sɔkɔ, kè wɛ yɔ̀: Mâh mɛ ké tyɩ́ nɛ mé tyípépɛ̌y pɩ, pèkè ó n nɛ n yĩn ń yah. 22 Liyel tyi kõ̀nsàhnɔ́ tyɩ́ nɔ yĩ́ĩ́ ń tyɩ́ ń nɩ póllɛ. 23 Ǹtɛ mé kè kyɔmɩ wɛ nɛ, sépi nónó tyɩ́-á nɔ yĩ́ĩ́ ń tyɩ́, mâh nɛ mé sé wã̀llɛ n kɔ, kwâh yɔ́ n wɛ ń sɔkɔ nɛ̂-á mɛ sélɛ n fwo. Kénɛ kwâh ye mɔ sah ńnɛ tyípékè yɔ̃rɩ sɔkɔ. 24 Ń yãm pɩ́nɔ́ dùkù tɛ̃̀nɛ n yah yɔ̀ lɛ́! Nɛ̂ tɛ̃̀ ó kɩ pɔ wɛ syi fĩn mɔ ńnɛ kénɛ kwâh tyɩ́, képah nɛ̂-á n mɔ ń yõ kũnɛ? 25 Liyel ye, ápi Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu Krista gbõ̀ yõ. Gbílkínɔ́ nɛ n sah ǹ yõ képah yĩnnɛ.

Mâh nɛ mé kè yo yõ̀tukulɛ, Liyel tyi kõ̀nsàhnɔ́ wã̀l kɔ́lɔ́ tyɩ́ mɛ ń tyɩ́ ń nɩ sɔkɔ. Ǹtɛ ń gblɔ̌y dyɔ dyɔ tyi pɩ́nɔ́ sɔkɔ, mé mɛ tyípékè yɔ̃rɩ sɔkɔ.

8

Névi nɛ̂-á yɛ Liyel Mirki kɔ̃ kè ǹ yahlɛ n tɛ̃

1 Núkúnúkú tɛ̃̀nɛ, nónó wrɔ́-á mɛ kwrɔ́nmɔnɔlɛ Yesu Kristalɛ, Liyel tukey náh tɔ̃ n syɩkɩ n pi pé yõ. 2 Yé náh wɛ di, Liyel Mirki nɛ̂-á minnɛ névilɛ n kɔ̃ tɛ̃̀ wrɔ́ kwrɔ́nmɔnɔ gbõ̀ yõ Yesu Kristalɛ, képah ye wɛ wilki ńmɔlɛ tyípékè ànɛ̂ kũ mnɔ sɔkɔ. 3 Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́ náh sõ̀ fɛ̃ képah pɩ n pi dò. Névye gblɔ̌y dyɔ dyɔ tyi pɩ́nɔ́ sõ̀ mɛ kǎn pɩ kélɛ képah ye. Kǎh pɩ sɛ̃́, Liyel mɛ ǹ Pídĩ́ tɛkɩ mɔ à pɔ dubi névi wil dùkùlɛ ǹ tyɩ́ ápi tyípêl pɩ́pú tyɩ́ kɔ̃lɔ, tɛ́ ku ápi tyípêl yĩnnɛ, sé tyɩ́ wɛ n yɩkɩ yĩnnnɛ névye sɔkɔ. 4 Ápi nónó-á á dyɔ yĩ́ĩ́ tyi wɛ yɛ, tɛ́ Liyel Mirki sõ̀ tɛ̃. Liyel kè pɩ nɛ á fɛ̃ tyi kõ̀nsàhnɔ́ tyíyónɔ́lɛ n pɩ. Képah ye à kɔ̃ à képah pɩ. 5 Yé náh wɛ di, névi nɛ̂-à yɛ ǹ dyɔ yĩ́ĩ́ tyi yah syi ǹ tyɩ́, tɛ̃̀ sõnɔ n nɛ n mɛ ǹ dyɔ yĩ́ĩ́ tyi ó yõ. Nɛ̂-à mó yɛ Liyel Mirki yah syi ǹ tyɩ́, tɛ̃̀ sõnɔ n nɛ n mɛ Liyel Mirki dyɔ yĩ́ĩ́ tyi ó yõ. 6 Wâh á dyɔ yĩ́ĩ́ tyi sõ̀ tɛ̃, ké syì-ǹsah n pɩ kũnɛ. Tɛ́ wâh Liyel Mirki dyɔ yĩ́ĩ́ sõ̀ tɛ̃, ké syì-ǹsah n pɩ yèvɩnɩ ànɛ̂ tyɛ́-ńkɛ̃̂ min wɛ́nɔ́lɛ. 7 Kègbɩ yõ, névye nónó dyɔ yĩ́ĩ́ tyi-á yah syi pé tyɩ́, Liyel sépɛ́bɩ́ ye pélɛ pǎh sɔ̃́npɩ́lɛ yahle sàhnɔ́lɛ Liyel tyi kõ̀nsàhnɔ́ yóré yõ. Pè náh fɛ̃ sé wã̀l kɔ ńtɛ̃nɛ dò. 8 Tɛ́ névye-à pé gblɔ̌y dyɔ yĩ́ĩ́ tyilɛ n pɩ, Liyel yĩ́ náh n yuku pélɛ. 9 Yépi tɛ̃̀ wɔlɛ, yé náh mɛ yé gblɔ̌y dyɔ yĩ́ĩ́ tyilɛ n pɩ. Liyel Mirki dyɔ yĩ́ĩ́ tyi ye yé mɛ n pɩ, képah nɛ̂-á mɛ yé sɔkɔ. Krista Mirki-à n knɛ névi nɛ̂ sɔkɔ, tɛ̃̀ náh mɛ ǹ tyɩ́ yõ. 10 Krista-à mɛ yé yahlɛ n tɛ̃, yé kɩ sénsɔ̃ pɔ kũ n pi ó, ǹtɛ Liyel Mirki gbõ̀ yõ, yé pɩ nɛ́gblɔ́lɛ Liyel yah sɔkɔ à tyɛ́-ńkɛ̃̂ min wɛ. 11 Liyel nɛ̂-á yilki mɔ Yesu lékólɛ, ǹ Mirki-à kɩ mɛ yépi tɔ sɔkɔ, yáh sɔ̃́ pɔ ku, yé lékyɩ̂ kɩ yilki mɔ kɩ tyɛ́-ńkɛ̃̂ min wɛ.

12 Képah ye ń yṹnpyé, á yɩ̃nɛ à Liyel Mirki dyɔ yĩ́ĩ́ tyilɛ n pɩ, á náh tɔ̃ yɩ̃nɛ à á gblɔ̌y dyɔ yĩ́ĩ́ tyílɛ n pɩ. 13 Yâh yé dyɔ yĩ́ĩ́ tyilɛ n pɩ, yé kɩ ku. Ǹtɛ Liyel Mirki gbõ̀ yõ yâh yé dyɔ yĩ́ĩ́ tyi wɛ yɛ, yé kɩ tyɛ́-ńkɛ̃̂ min wɛ. 14 Yé náh wɛ di, Liyel Mirki-à nónó yahlɛ n tɛ̃, Liyel wɛ̃́npì ye pélɛ. 15 Liyel-á ǹ Mirki nɛ̂nɛ yé kɔ̃, kè náh yélɛ n mɔ yɔ̃rɩ pɩ́nɔ́ sɔkɔ ànɛ̂ tíkí pɩ́nɔ́ sɔkɔ dɛ́. Képah ye pɩ yélɛ Liyel wɛ̃́npìlɛ, tɛ́ yé fɛ̃ n yo yĩ́npɔ̃́ ǹgbɛ̃nɛ nɛ: «Bɔ̌, ápi Sú!» 16 Liyel Mirki mɛ̀ ńtɛ̃ ye á kɔ̃ á sɛ̃ yĩ́ĩ́ ké yõ nɛ Liyel wɛ̃́npì-á álɛ. 17 Tɛ́ áyáh fyɔ̀ pɩ ǹ wɛ̃́npìlɛ, á vyãh kɩ wɛ pèpɔrɩ sɔkɔ, wǎh ǹ vyãhlɛ ǹ wɛ̃́npì kɔ̃ nɛ̂ tyɩ́ sɔkɔ. Liyel-á pèpɔrɩ nɛ̂ pɩ Krista tyɩ́, ápi tɔ vyãh kɩ wɛ ké sɔkɔ. Áyáh fyɔ̀ mɛ yèvyãhrɩlɛ n pɩ wɛ̃ tyɩ́ Kristalɛ, gbílkínɔ́ kɩ n sah n pi á yõ ǹnɛ wɛ̃ tyɩ́.

Gbílkínɔ́ nɛ̂-á kɩ pɔ n wɛ n pi

18 Mé pɩ̃ nɛ áyáh mɛ yèvyãhrɩ nɛ̂ sɔkɔ kwɛy mɛ̀nɛ, képah náh mɛ sãh n yah yah tɛ̃̀nɛ gbílkínɔ́ ǹgbɛ̃ nɛ̂-á kɩ pɔ n sah n pi á yõ ńsõ̂nɛ. 19 Liyel wɛ̃́npì-á kɩ gbílkínɔ́ wɛ n pi sɔ̃́, képah ye ǹ yî mɔ́nɔ́nɔ pól mɛ n dɛkɩ. 20 Yé náh wɛ di, Liyel yî mɔ́nɔ́nɔ pól mɛ yõre kɛ̃́ tǎhkɩ̀ yɔ́ gbõ̀ sõ̀ sɔkɔ. Pépi dyɔ dyɔ tɛ̃̀ náh nɛ kè pɩ sɛ̃́ dɛ́. Nɛ̂-á sah pélɛ ké gbõ̀ sõ̀, ǹmɔ ye pɩ kélɛ. Ǹtɛ gbõ̀ sàh-ǹsah tɔ̃ mɛ pé tyɩ́. 21 Sõ yɔ́ mɛ n pi, Liyel yî mɔ́nɔ́nɔ pól kɩ pɔ n wilki n pi yɔ̃rɩ sɔkɔ yɩ́kɩ́nɔ́ pɩ́-ò gbõ̀. Tɛ́ kɩ gbílkínɔ́ wɛ wɛ̃ tyɩ́ Liyel wɛ̃́npìlɛ. 22 Ǹtɛ à pɔ syɩ kwɛy mɛ̀ tyɩ́, á pɩ̃ nɛ Liyel yî mɔ́nɔ́nɔ pól-á mɛ n gbĩ kúrntɛ̃́sè tyɩ́ kɔ̃lɛ yèvyãhrɩ tɛ̃̀ tyɩ́. 23 Tɛ́ kè náh yĩn pépi ó tyɩ́ dɛ́, Liyel-á ǹ Mirkilɛ ǹgbòlɛ ápi nónó kɔ̃, ápi tɔ mɛ n gbĩ á fɔkɔ táhlɔ́ sɔkɔ, mɛ gbĩ̀yĩ̀kìlɛ n syɩkɩ sõ nɛ̂-á Liyel kɩ kè wɛ̃kɩ n pi nɛ áyáh pɩ pé wɛ̃́npìlɛ, tɛ́ kɩ pwáhnmɔnɔ wɛ dal mɔ. 24 Yé náh wɛ di, á ye pwáhnmɔnɔ wɛ. Tɛ́ kè mɛ á kɩ nɛ sɔ̃́-á ńkɛ̃́nɛ névi ǹ gbõ̀ sah kwâh yɔ́ pɔ́nwɛnɔ yõ. Ǹtɛ wàh kè wɛ syi tɛ, à náh tɔ̃ ǹ gbõ̀ sah n pi ké pɔ́nwɛnɔ yõ dò. Wàh kè wɛ syi tɛ, à kɩ tɔ̃ ǹ gbõ̀ sah sɔ̃́ ké pɔ́nwɛnɔ yõ? 25 Ǹtɛ áyâh tɔ̃̌nɩ̀ mɛ kwâh nɛ̂ wɛ́nsyi-ńkɛ̃̂nɛ, ǎ sṍmnɔ́ pɩ ǹ tɛ́ á gbõ̀ sah ké pɔ́nwɛnɔ yõ.

26 Sɛ̃́ ó ye, Liyel Mirki tɔ mɛ ápilɛ n yohnɩ n mɔ á tɛ̃́nkwlɔ́nɔ yĩnnɛ. Yé náh wɛ di, ápi náh pɩ̃ nɛ̂-á yɩ̃nɛ nínɔ́lɛ. Ǹtɛ Liyel Mirki mɛ nírílɛ n pɩ ápi tyɩ́ nɛ̂-á ápi náh fɛ̃ ké dùkù yah yo. 27 Tɛ́ Liyel nɛ̂-á névye fɔkɔ táhlɔ́lɛ n pnɛ, ǹ Mirki-á mɛ nɛ̂nɛ n yah n kɔ̃, ǹmɔ kélɛ n pnɛ. Yé náh wɛ di, ǹ Mirki nírílɛ n pɩ Yesu yõ sɛ̃́pú tyɩ́ à yɩ̃nɛ ǹmɔ dyɔ yĩ́ĩ́ tɛ̃̀nɛ.

28 Á mó tɔ̃ pɩ̃ tɔlɛ nɛ Liyel tyɩ́-á nɔ nónó tyɩ́, ǎ tyi póllɛ n pɩ pépi tyɩ́ pɛkɩ yĩnnɛ, pépi nónó-á à ye à yɩ̃nɛ wǎh kè yah tɔkɔ sah sɔ̃́. 29 Liyel-á nónó yah wilki ǹgbò dùkùlɛ, à ye kwãh tɛ̃ kè yah tɔkɔ tɔlɛ nɛ pǎh yɩ̃nɛ pè pɩ pé Pídĩ́ tyɩ́ kɔ̃lɛ, ǹmɔ kɔ̃ à pɩ pé pól nɛ́nkyɩ́lɛ. 30 Wǎh kwãh tɛ̃ nónó yah tɔkɔ, à ye pè ye tɔlɛ. Wǎh nónó ye, à ye pè pɩ nɛ́gblɔ́ tɔlɛ ǹ yah sɔkɔ. Wǎh nónó pɩ nɛ́gblɔ́lɛ ǹ yah sɔkɔ, à ye yõ yɔ̃̀nɔ́lɛ pè kɔ̃.

31 Sɔ̃́ mɛ ápi kɩ yo yɔ̀ wɛ́? Liyel-à mɛ ápilɛ, nɛ̂ kɩ fɛ̃ á fwo? 32 Ǹmɔ nɛ̂-á à náh yɛ ǹ yɛ̃́ngbɛ̃́ Pídĩ́ kɔ̃́nɔ́lɛ, à à mɔ kũ kɔ̃ ápi pól yĩnnɛ. À kɩ pɩ sɔ̃́ tɛ́ à náh yî tɛ́lɔ́ póllɛ á kɔ̃ à n tahlɩ n pi ǹmɔ gbõ̀ yõ. 33 Liyel-á névye nónó yah wilki, nɛ̂ tɛ̃̀ kɩ pɔ n tɔkɔ pélɛ n kɔ̃? Liyel ye pɩ névyelɛ nɛ́gblɔ́lɛ ǹ yah sɔkɔ. 34 Nɛ̂ kɩ tɔ̃ fɛ̃ Liyel tukey kɔ̃ kè kɩ syɩkɩ pé yõ? Yesu Krista ye ku, tɛ́ kè náh yĩn képah ó tyɩ́ dɛ́, ǹ lékó yilki mɔ. Yé náh wɛ di, à mɛ tɛ̃̀nɔ́lɛ Liyel gbõ̀yõ̀ sõ̀lɛ, tɛ́ mɛ nírílɛ n pɩ ápi tyɩ́. 35 Ápi tyɩ́nɔnɔ nɛ̂-á mɛ Krista sɔkɔ, kwâh yɔ́ ńtɛ̃ náh fɛ̃ ké yah kõ n pi. Yèvyãhrɩ ò, tíkí képékè ò, fṍhnɔ́ ò, kwɛkɩ ò, kwâh kɛ̃́ ò, dlo ò, kũ ò, sé sɔkɔ yɔ́ ńtɛ̃ náh fɛ̃ ké yah kõ n pi. 36 Kè mɛ wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ Liyel wɛy sɛ́bɛ́y sɔkɔ nɛ ńkɛ̃́: «Áwɔ yĩnnɛ, ápi mɛ kũ dlo sɔkɔ sõmɛsṍ. Pè mɛ álɛ n pɩ á kɩ nɛ yípɛ̂y sɔ̃́ pè tɛ̃ n yuku kò-ǹsah sɔkɔ.»* 37 Ǹtɛ sépi pól sɔkɔ, á tyɩ́-á nɔ Liyel nɛ̂ tyɩ́, ǹmɔ gbõ̀ yõ á pɩ tɛ̃́npnɛ̀pu ǹgbnɔlɛ. 38-39 Gbɩ yõ, ápi tyɩ́nɔnɔ nɛ̂-á mɛ Liyel sɔkɔ, tɛ́ à syɔ̃ á Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu Krista tyɩ́ à kélɛ á wɛ̃kɩ, ń sɛ̃́nyĩnɔ mɛ ké yõ nɛ, kwáhmɔ́nɩ́ yɔ́ ńtɛ̃ náh fɛ̃ ké yah kõ n pi. Kàh kɩ sɔ̃́ kũnɛ ò, kàh kɩ sɔ̃́ minnɛ ò, kàh kɩ sɔ̃́ yĩ̂nyõ tõ̀npɩbɩlɛ ò, kàh kɩ sɔ̃́ yõ̀tɔ̃rɩ́nɔlɛ ò, kàh kɩ sɔ̃́ kwɛy gbĩ tyilɛ ò, kàh kɩ sɔ̃́ ńsõ̂ tyilɛ ò, kàh kɩ sɔ̃́ tɛ̃́npnɛ̀nɔ́nɔlɛ ò, kàh kɩ sɔ̃́ yĩ̂nyõ tǎhkɩ̀nɔ́lɛ ò, kàh kɩ sɔ̃́ sétáh sõwãh tǎhkɩ̀nɔ́lɛ ò, sé sɔkɔ yɔ́ ńtɛ̃ náh fɛ̃ ápi tyɩ́nɔnɔ yah kõ n pi ǹ tyɩ́.

9

Yìkì nɛ̂ névye-á Liyel yah tɔkɔ

1 Krista tyɩ́ yõ ye ńnɛ. Képah ye, máh kɩ nɛ̂ yo n pi, gbɩ ye kélɛ, mɩ̀nɩ̀ náh mɛ ké sɔkɔ. Liyel Mirki ye ké sõnɔ dahbɩ tɛ ń sɔkɔ nɛ nɛ̂-á mé kɩ n yo n pi, gbɩ-á kélɛ. 2 Yèkwɔrɩ ǹgbɛ̃ mɛ ń sɔkɔ. Ń nɩ mɛ n sukɛ gbĩ́mɛgbĩ́. 3 Yé náh wɛ di, máh mɛ nɛ̂ tyɩ́, ńmɔ tyɩ́ sɔ̃́ náhkɩ yɩkɩ ànɛ̂ ń wrɔ́ mó gbɛ Kristalɛ ń yṹnpyé swɔ sɔkɔ, pé pwah n mɔ yĩnnɛ, pépi nónó-á ń yìkì névyelɛ. 4 Pépi ye Yisrayel nolɛ, Liyel-á nónó pɩ ǹ wɛ̃́npìlɛ. À yõ yɔ̃̀nɔ́lɛ pè kɔ̃, tɛ́ yégbékè kwrɔ mɔ pélɛ gbáyɩ̃́ náhnáhlɛ, tɛ́ tyi kõ sah pè kɔ̃, tɛ́ ǹ ni dùkùlɛ pè wɛ̃kɩ, tɛ́ ǹ vyãhlɛ pè kɔ̃. 5 Abrahmɩ, ànɛ̂ Yisakɩ, ànɛ̂ Nsyakɔbɩpi ye pé náh tãnnɛ. Yìkì núkú ye pélɛ Yesulɛ wǎh pɔ sétáh yõ. Ǹmɔ ye Liyellɛ, nɛ̂-á mɛ yíyìn pól yõ. Ǹ yĩn nɛ n gbilki gbĩ́mɛgbĩ́. Amiina!

6 Máh nɛ̂ yo sɔkɔ yõ̀tah, képah náh n wɛ̃kɩ nɛ Liyel náh n kɔ ǹ tyíyónɔ́ sõ̀. Ǹtɛ Yisrayel no pól náh pɩ Yisrayel no yèsyɩ̀kɩ̀nɩ̀nɛ Liyel yah sɔkɔ. 7 Sɛ̃́ ó ye, Abrahmɩ wɛ̃́npì pól tɔ náh pɩ ǹ wɛ̃́npì yèsyɩ̀kɩ̀nɩ̀nɛ. Ǹ pídĩ́ Yisakɩ wɔ wɛ̃́npì ye kɩ n mɔ n kõ ǹ pétóbélɛ sɔ̃́-á Liyel yo kélɛ ǹ tyɩ́. 8 Mâh nɛ mé kè yo pallɛ, wɛ̃́npì nónó-á dubi gbɔynɛ, pépi náh Liyel wɛ̃́npìlɛ. Nónó-á dubi à yɩ̃nɛ Liyel vyãh kɔ̃́nɔ́lɛ, pépi ye ǹ wɛ̃́npìlɛ. 9 Yé yah, Liyel lésõ ǹ vyãhlɛ Abrahmɩ kɔ̃ nɛ ńkɛ̃́: «Gbĩ́ yɔ́ yɩ̃̌nkɔ̃ gbĩ́nɛ, mé kɩ ń syɩ pɔ á tĩ̀nnɛ, tɛ́ Sara kɩ mɛ dĩ́npir wɛ dubi.*» 10 Tɔ̂ɔ náh dɛ́, yé yah Wrebeka tɔ tyɩ́lɛ kɛ̀: Ápi sútó Yisakɩ mɛ̀ ye dubi à kɔ̃ dĩ́npì nɛ́pĩ̂ nímínɛ nónó-á kènìnìnɛ. 11-13 Gbĩ́ nɛ̂-á wɛ̃́npì nɔ́pi náh tɔ̃̌nɩ̀ dubi, pè náh tyítúkúnì pɩ, pè náh tyípéplɔ tɔ pɩ. Ǹtɛ Liyel mɛ yo Wrebeka tyɩ́ nɛ: «Wɛ̃́npì nɔ́pi sɔkɔ, nɛ́nkyɩ́ tɛ̃̀ kɩ pɔ pɩ gbɛ̃̀ tɛ̃̀ yɔ̃̀lɛ.»† Kè tɔ̃ mɛ wã́rkɩ́nɔ́lɛ Liyel wɛy sɛ́bɛ́y ńtɛ̃ sɔkɔ nɛ ńkɛ̃́: «Nsyakɔbɩ wɔ tyɩ́ ye nɔ ń tyɩ́, Yesayu náh»‡ Yé náh wɛ di, képah n wɛ̃kɩ nɛ névi tyípɩ́nɔ́ náh Liyel n yah ǹ tɛ́ tɛ̃̀ yah n wilki. Névi nɛ̂-à ǹ dyɔ, tɛ̃̀ wɔ ye à n yah n wilki.

14 Sɔ̃́ mɛ ápi kɩ yo yɔ̀ wɛ́? Liyel náh mɛ n kɔ gbɩ wɛ̃̀kɩ̀ yõ di? À mɛ n kɔ gbɩ wɛ̃̀kɩ̀ yõ kɛ̀. 15 Yé náh wɛ di, à yo Moyisi tyɩ́ nɛ: «Mâh mɛ ké tyɩ́ nɛ mé pèpɔrɩ pɩ névi nɛ̂ tyɩ́, mě kè pɩ tɛ̃̀ tyɩ́. Tɛ́ mâh mɛ ké tyɩ́ nɛ mé névi nɛ̂ yãm yah, mě tɛ̃̀ yãm yah.»§ 16 Kǎh pɩ sɛ̃́, képah náh n wil névi dyɔ yĩ́ĩ́ tɛ̃̀ sɔkɔ, képah náh pɩ ǹ gbáhntɛ̃nɔ sɔkɔ dɛ́. Ǹtɛ kè n wil Liyel ó tyɩ́, nɛ̂-á névi yãmnɛ n yah. 17 Kè mɛ wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ Liyel wɛy sɛ́bɛ́y sɔkɔ nɛ, Liyel-á yo Yesyipti yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ tyɩ́ nɛ: «Ń tɛ̃́nwɛnɔ wɛ̃kɩ yĩn ànɛ̂ ń yĩn wil yĩn ye kèkõyṍ pól sɔkɔ, ń kɔ̃ mé ǹ pɩ yõ̀tɛ̃̀nɛ.»* 18 Kǎh pɩ sɛ̃́, kàh Liyel dyɔ, ǎ ǹnɩ̂ yãm yah, tɛ́ kàh ǹ dyɔ ǎ ǹnɩ̂ pɩ kùkùtǎhkɩ̀ névilɛ.

19 Gbɔ̀kénpɩ túkù kɩ fɛ̃ nɛ, kwâh nɛ̂ se pɩ tɛ́ Liyel kɩ tɔ̃ n tɔkɔ névyelɛ n kɔ̃ nɩ? Nɛ̂ se kɩ fɛ̃ ǹ dyɔ dyɔ tyi yah kõ nɩ? 20 Ǹtɛ nɛ̂ tɛ̃̀ ó mɛ áwɔlɛ, tɛ́ á kɩ pɔ Liyellɛ n kɔ̃lɩ? Pĩ́n se kɩ fɛ̃ ké mɔ́-ò piki yah nɛ, kwâh nɛ̂ se pɩ tɛ́ à pé mɔ sɛ̃́ nɩ? 21 Pní mɔ́-ò tyɩ́ náh ǹ fãhrɩlɛ di? À kɩ fɛ̃ tyígbɩ́ pɩ pɩ pĩ́n mɔ kélɛ, tɛ́ kɩ tɔ̃ fɛ̃ ńyã̌n tyi pɩ pɩ pĩ́n mɔ kénɛ fãhrɩ ólɛ. 22 Liyel mɛ ké tyɩ́ nɛ pé pé fɔ̀kɔ̀vyã̀hnɩ̀ wilki mɔ, pé mó pé tǎhkɩ̀ wɛ̃kɩ. Tɛ́ wǎh mó tɔ̃ sõ̀ yɩ̃nɛ à ǹ fɔkɔ vyãh névye nónónɛ, à sṍmnɔ́ pɩ tɛ́ ǹ gblɔ̌y yɛ náhnáh pé tyɩ́. 23 Ǹtɛ ǹ tɔ̃́rɩ́-á mɛ gblò dùkù nɛ̂nɛ, à sõ̀ mɛ ké tyɩ́ nɛ pé kélɛ no tɛ́lɔ́ wɛ̃kɩ, wǎh pépi nónó yãm yah tɛ́ pè yah wilki sah ǹ tɔ̃́rɩ́ sɔkɔ de yĩnnɛ. 24 Tɛ́ kénɛ névyelɛ, ápi ye. À náh á yah wilki Nsyifunɔ ó sɔkɔ dɛ́, ǹtɛ à túkù yah wilki yìkìnì tɛ́lɔ́ sɔkɔ, 25 sɔ̃́-á Liyel kè yo sah Wose sɛ́bɛ́y sɔkɔ nɛ: «Névye nónó náh sõ̀ mɛ ńmɔ nolɛ, mé kɩ pélɛ n ye ń nolɛ. Yìkì nɛ tyɩ́ náh sõ̀ nɔ ń tyɩ́, mé kɩ kélɛ n ye ń dyɔ yĩ́ĩ́ yìkìlɛ.† 26 Tɛ́ ńyãh sɔkɔ-á lésõ kè yo pé tyɩ́ nɛ ńmɔ no náh pélɛ, nɛ́npɔ́ mɛ̀ ó sɔkɔ ye tɔ̃ pè kɩ ye pélɛ Min nɛ́tɛ̃̂ Liyel wɛ̃́npìlɛ.»‡ 27 Yesayi tɔ mó yo Yisrayel no tyɩ́ sɔkɔ nɛ ńkɛ̃́: «Yisrayel névye-à sɔ̃́ mɛ dò pnɛ yɔ gbɔ̀pɔ sèmìyã́hrɩ́ sɔ̃́, kwéy ó ye kɩ n pwah n pi pé sɔkɔ. 28 Yé náh wɛ di, TƐ̃̀ ǸGBƐ̃ Liyel-á tyi nónó yo, à kɩ sè pɩ dal mɔ súú sétáh yõ.»§ 29 Tɛ́ Yesayi tɔ̃ lésõ kè yo sah nɛ ńkɛ̃́: «Tyi pól tyɩ́ tɛ̃́nwɛ-ò TƐ̃̀ ǸGBƐ̃ Liyel-à sõ̀ mɛ á túkù sàh-ǹkɛ̃̂nɛ min sɔkɔ, á duku náhkɩ to Sodɔmɩ ànɛ̂ Gbomɔrɩ névye tyɩ́ kɔ̃lɛ.»

30 Sɔ̃́ mɛ ápi kɩ yo yɔ̀ wɛ́? Névye nónó náh pɩ Nsyifunɔlɛ, pè pɩ nɛ́gblɔ́lɛ Liyel yah ǹ yõ sɛ̃́nɔ́ gbõ̀ yõ, pépi nónó-á pè náh sõ̀ mɛ kélɛ n yah n kɔ̃. 31 Tɛ́ Yisrayel no nónó wɔ-á pyě sõ̀ mɛ n yah n kɔ̃ nɛ pé pɩ nɛ́gblɔ́lɛ Liyel yah Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́ wã̀l kɔ́lɔ́ gbõ̀ yõ, pè náh wɛ pɩ nɛ́gblɔ́lɛ képah gbõ̀ yõ. 32 Sɔ̃́ pɩ tɛ́ pé náh wɛ pɩ nɛ́gblɔ́lɛ wɛ́? Pè náh sõ̀ mɛ kélɛ n yah n kɔ̃ Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ gbõ̀ yõ, pè sõ̀ wɛ nɛ ńkɛ̃́ pé tyípɩ́nɩ̀-á kɩ fɛ̃ pé pɩ nɛ́gblɔ́lɛ Liyel yah képah ye. Pé gbáhkɩ̀ ye pyě pè mɩ pé wilki n mɔ mɔ dáhkɩ̀ tyɩ́ yɔ̀ sɔ̃́. 33 Kénɛ dáhkɩ̀lɛ, Yesu Krista ye. Képah tyɩ́ ye wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ Liyel wɛy sɛ́bɛ́y sɔkɔ nɛ ńkɛ̃́: «Yé yah, mé kɩ gbáhkɩ̀ mɩ mɩ dáhkɩ̀ yɔ́ sah Siyõ kwil sɔkɔ. Névye wilki n mɔ mɔ tɛ́dáhkɩ̀ yɔ́ ye kélɛ. Ǹtɛ névi nɛ̂-à ǹ gbõ̀ sah ké yõ, sen náh tɛ̃̀ tɛ̃ n pi.»*

10

1 Ń yṹnpyé, máh mɛ nɛ̂ tyɩ́ ń nɩ póllɛ, képah ye nɛ Nsyifunɔ pwáhnmɔnɔ wɛ. Mé mɛ Liyellɛ n ni pé tyɩ́ képah tyɩ́ sɔkɔ. 2 Yé náh wɛ di, mé kɩ fɛ̃ kè yo nɛ pǎh mɛ gbah tɛ̃ yĩ́ĩ́ Liyel wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́lɔ́ sɔkɔ, ǹtɛ pǎh mɛ kélɛ n pɩ yɩ̃́tũri sɔkɔ. 3 Liyel-á névilɛ n pɩ nɛ́gbɩ́lɛ ǹ yah sɔkɔ dùkù nɛ̂nɛ, pè náh kè pɩ̃. Tɛ́ pé yɛ̃́ngbɛ̃́ tyɩ́lɛ n pɩ, tɛ́ Liyel tyɩ́ wɔ yahle. 4 Krista ye pɔ Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́ tyi pɩ syɩ sé yĩn tyɩ́. Névi nɛ̂-à sɛ̃ Krista yõ, tɛ̃̀ kɩ pɩ nɛ́gbɩ́lɛ Liyel yah sɔkɔ.

5 Névi-á fɛ̃ n pɩ n pi nɛ́gbɩ́lɛ tyi kõ̀nsàhnɔ́ gbõ̀ yõ dùkù nɛ̂nɛ, Moyisi-á nɛ̂ wãrkɩ ké tyɩ́ sɔkɔ kè wɛ yɔ̀: «Névi nɛ̂-à tyi kõ̀nsàhnɔ́ sɔkɔ tyíyónɔ́lɛ n pɩ, tɛ̃̀ kɩ ǹ minnɛ n pɩ sépi gbõ̀ yõ.»* 6 Ǹtɛ névi-á n pɩ nɛ́gbɩ́lɛ Krista yõ sɛ̃́nɔ́ gbõ̀ yõ dùkù nɛ̂nɛ, kè mɛ yónɔ́lɛ képah tyɩ́ sɔkɔ nɛ: «Káh nɛ n sõ á fɔkɔ sɔkɔ nɛ: ‹Nɛ̂ kɩ dɔkɔ kyɩ yĩ̂nyõ?›» Nɛ̂ kɔ́r-á, kɩ kyɩ Krista kɔ̃ à kɩ tiki pɔ. 7 Képah náh pɩ: «Nɛ̂ kɩ tiki yuku sétáh sõwãh?» Nɛ̂ kɔ́r-á, kɩ kyɩ Krista kɔ̃ à kɩ wil lékókwíl kɩ dɔkɔ pɔ. 8 Ǹtɛ tir nɛ̂ mɛ tɔ̃ yónɔ́lɛ wɛ́? Kè mɛ yónɔ́lɛ nɛ: «Liyel wɛy mɛ á tnɔ̂. Kè mɛ á vyãh sɔkɔ ànɛ̂ á nɩ sɔkɔ.» Kénɛ wɛynɛ, Yesu Krista yõ sɛ̃́nɔ́ wɛy ye kélɛ, áyáh mɛ nɛ̂nɛ n yo n kɔ̃.† 9 Wâh kè yo á vyãhlɛ nɛ Tɛ̃̀ ǹgbɛ-á Yesu Kristalɛ, tɛ́ sɛ̃ ké yõ á nɩ sɔkɔ nɛ Liyel-á ǹ lékó yilki mɔ, á kɩ pwáhnmɔnɔ wɛ. 10 Wâh sɛ̃ Liyel yõ á nɩ sɔkɔ, képah álɛ n pɩ nɛ́gbɩ́lɛ; ànɛ̂ wâh kè yo á vyãhlɛ, képah álɛ n pwah n mɔ. 11 Á náh wɛ di, kè mɛ wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ Liyel wɛy sɛ́bɛ́y sɔkɔ nɛ névi nɛ̂-à sɛ̃ Krista yõ, sen náh tɛ̃̀ tɛ̃ n pi. 12 Kǎh pɩ sɛ̃́, wǎhkɩ̀ náh mɛ Nsyifunɔ wrɔ́ ànɛ̂ nónó náh pɩ Nsyifunɔlɛ. Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ núkú ó ye mɛ pé pól tyɩ́, nɛ̂-á pèpɔrɩlɛ n pɩ no pól tyɩ́ nónó-á ǹnɛ n ye n gbo. 13 Yé náh wɛ di, kè mɛ wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ Liyel wɛy sɛ́bɛ́y sɔkɔ nɛ ńkɛ̃́: «Névi nɛ̂-à Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ ye gbo, tɛ̃̀ kɩ pwáhnmɔnɔ wɛ.»

14 Ǹtɛ sɔ̃́ mɛ pè kɩ ye gbo ǹnɛ, nɛ́ pè náh sɛ̃ ǹ yõ? Ǹ tyɩ́ wɛ́nnoh-ńkɛ̃̂nɛ, pè kɩ sɛ̃ sɔ̃́ ǹ yõ? Pè kɩ wɛ noh sɔ̃́ ǹ tyɩ́lɛ nɛ́ nɛy náh ǹ tyɩ́ wɛ yo pé tyɩ́? 15 Tɛ́ sɔ̃́ mɛ Liyel wɛy kɩ yo, nɛ́ névi náh tɛkɩ mɔ ké yo yĩnnɛ? Képah ye kè mɛ wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ Liyel wɛy sɛ́bɛ́y sɔkɔ nɛ ńkɛ̃́: «Kè mɛ nɩ̀vɩ̀nɩ̀nɛ wâh Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir yópú wɛ pè pé gbáhkɩ̀ tɔkɔ n pi.»‡ 16 Ǹtɛ no pól se yɔ́ Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir fɛ̃ syi? Yé yah, Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyo-ò Yesayi lésõ mɛ píkínyahnɔlɛ n pɩ nɛ ńkɛ̃́: «Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃, ápi-á tir nɛ̂nɛ n yo, nɛ̂ sɛ̃ ké yõ?»§ 17 Sɛ̃́ ye Krista yõ sɛ̃́nɔ́ n wɛ Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir nóhnɔ́ sɔkɔ. Tɛ́ Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir mɛ̀nɛ mó, Yesu Krista tyɩ́ yónɔ́ ye. 18 Ǹtɛ à; pè náh ǹ tyɩ́ yónɔ́ noh yah di? Pè kè noh kyɔ́! Kè mɛ yónɔ́ ńtɛ̃nɛ Liyel wɛy sɛ́bɛ́y sɔkɔ nɛ ńkɛ̃́: «Pé yĩ́npɔ̃́ mɛ n dɔkɔ sétáh yõ pól sɔkɔ, pé wɛy mɛ n yĩni n tɛ̃ kèkõyṍ tã̀ntã̀n pól tyɩ́.»* 19 Ǹtɛ à; Yisrayel no náh lésõ Liyel wɛy mɛ̀ syɩ́kɩ́-ńsah pɩ̃ di? Moyisi mó tɔ̃ kwãh tɛ̃ kè yo nɛ Liyel-á nɛ ńkɛ̃́: «Mé kɩ kè pɩ yé kɔ̃ yé kɩ yìkì fṍrɔɔ yɔ́ yèwannɛ n yah. Yìkì nɛ̂ névye-á lékã́m kɛ̃́ névyelɛ, mé kɩ kè pɩ yé kɔ̃ yé kɩ pé dyɔlɛ n yɔ.»† 20 Yesayi ǹ nɩ syãh kè yo ńtɛ̃nɛ nɛ Liyel-á nɛ ńkɛ̃́: «Névye nónó náh sõ̀ mɛ ńmɔlɛ n yah n kɔ̃, pépi ye wɛ ńnɛ. Névye nónó náh sõ̀ mɛ kwâh yɔ́ ńtɛ̃nɛ n yah n kɔ̃ ń tyɩ́, mé ń gblɔ̌ynɛ pépi wɛ̃kɩ.» 21 Ǹtɛ Yisrayel no tɛ̃̀ wɔ tyɩ́ sɔkɔ, Yesayi nɛ Liyel-á nɛ ńkɛ̃́: «Gbĩ́mɛgbĩ́ mè n nɛ n mɛ ń gbã̀n yɩkɩ mɔ pè syɩkɩ n tɛ̃, pépi nónó-á nòhnɩ̀-ǹkɛ̃̂ ànɛ̂ kèlékɛ̃ névyelɛ.»‡

11

Liyel náh ǹ náh vi Yisrayel no kɔ̃

1 Ǹtɛ-à, Liyel se ǹ náh vi ǹ no Yisrayel tãn kɔ̃? Ɔ̃́ɔ̃ dɛ́! Yé náh wɛ di, ńmɔ tɔlɛ Yisrayel nɛy ye dò. Abrahmɩ náh nɛy yɔ́ ye ńnɛ, nɛ̂-á wil Bɛ̃nsyamɛ yìkì sɔkɔ. 2 Liyel náh ǹ náh vi ǹ no kɔ̃ wǎh kwãh tɛ̃ nónó yah wilki sah dɛ́. Yé se kɩ nɛ yé pɩ̃́nɔ́ náh mɛ ké sɔkɔ nɛ, kǎh mɛ wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ Liyel wɛy sɛ́bɛ́y sɔkɔ nɛ Yeli-á sõ̀ mɛ n tɔkɔ Yisrayel nolɛ n kɔ̃ Liyel tyɩ́ 3 nɛ ńkɛ̃́: «Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃, pè ye á tɛ̃ntõ̀ syínyopu ko mɔ, tɛ́ sárká súkɛ́nkɔ̃-ńtã̂n yɩkɩ nónó-á mɛ áwɔ tyɩ́ yõ. Ńmɔ ó wũ ń gblɔ̌y, tɛ́ pè tɔ̃ mɛ n yah n kɔ̃ ń kònmɔ-ńsahlɛ.» 4 Ǹtɛ sɔ̃́ mɛ Liyel yo ǹ tyɩ́? À nɛ: «Mé ye díbí nɛ̂pĩ̂ kèyõ tɔ̃́nɔ́ kyɛgbãm (7 000) wilki sah ń gblɔ̌y tyɩ́, nónó-á pè náh gbètukunɔ di fal fal tõ̀ Baal yah sɔkɔ à kè gbilki.» 5 Képah núkú ó ye kwɛy mɛ̀ tɔ sɔkɔ, névye kwéy yísyɔ́ mɛ wũ tɛ̃ Liyel-á yõ̀bènɔrɩ pɩ nónó tyɩ́ à pè yah wilki. 6 Ǹtɛ yõ̀bènɔrɩ-à kɩ nɛ̂ Liyel pɩ pé tyɩ́ à pè yah wilki, pé tyɩ́pɩ́nɔ́ gbõ̀ yõ náh mó tɔ̃ kɛ̀. Kàh mɛ sépi gbõ̀ yõlɛ, yõ̀bènɔrɩ náh mó tɔ̃ dò. 7 Sɔ̃́ mɛ ápi kɩ yo yɔ̀ wɛ́? Yisrayel no-á nɛ̂nɛ n yah n kɔ̃, pé pól náh kè wɛ. Ǹtɛ Liyel-á nónó yah wilki pé sɔkɔ, pépi ó wɛ kélɛ tɛ́ tɛ́lɔ́ wɔ ní mɛ tah tũ 8 sɔ̃́-á kélɛ wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ Liyel wɛy sɛ́bɛ́y sɔkɔ nɛ: «Liyel ye pè pɩ tõ̌rɔ̀ɔ̀. À pé yɩ̃́ pɩ sè náh mɛ n yah, tɛ́ pé ní pɩ sè náh mɛ n nohnɩ, fɔ́ɔ́ à pɔ syɩ kwɛy mɛ̀ tyɩ́.» 9 Yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ Davidi tɔ tɔ̃ kè yo nɛ ńkɛ̃́: «Pé yõke yɩ̃nɛ kè pɩ pé tyɩ́ pé tɛ̃ tɛ̃ vyɔ́nɛ, ànɛ̂ pé tɛ̃ tɛ̃ kɛ̃́ynɛ, ànɛ̂ pé wilki n mɔ mɔ kwâhlɛ, kɩ pé tyítúkúnìnɛ pè dyah. 10 Pé yɩ̃́ mó nɛ mɛ syìì, pè káh fɛ̃ nɛ n yah, pè mó nɛ mɛ kwlɔ́nɔ́ sɔkɔ gbĩ́mɛgbĩ́ tɔ́kɔ́bɩ́ sɔ̃́ mɛ pé yõ. 11 Ǹtɛ-à, Yisrayel no-á pé gbáhkɩ̀ mɩ syɩkɩ sɛ̃́-à, pè se kɩ wũ tɛ̃ sɛ̃́ kṹmm? Sɛ̃́ tɛ̃̀ wɔ náh dɛ́. Ǹtɛ pépi-á pilki, yìkìnì tɛ́lɔ́ mó pwáhnmɔnɔ wɛ, pépi Nsyifunɔ kɔ̃ pè pé yèwannɛ n yah. 12 Ǹtɛ pépi-à pílkínɔ́-à kɩ mɛ pɩ pèpɔrɩ wɛ́nɔ́lɛ kèkõyṍ névye tyɩ́, tɛ́ pé tɛ̃́nkwlɔnɔ mɛ pɩ pèpɔrɩ wɛ́nɔ́lɛ yìkìnì tɛ́lɔ́ tyɩ́ à, pépi-à pwáhnmɔnɔ wɛ tɛ, képah náh n pɩ n pi pèpɔrɩ ǹgbɛ̃nɛ kal di?

Névye pwáhnmɔnɔlɛ nónó náh pɩ Nsyifunɔlɛ

13 Yépi nónó náh pɩ Nsyifunɔlɛ, yépi tyɩ́ ye mé n yo wɛy mɛ̀nɛ núkúnúkú. Yesu tɛ̃ntõ̀ névi ye ńmɔlɛ nɛ̂-á mɛ tõ̀lɛ n pɩ yépi yĩnnɛ. Tõ̀ mɛ̀ mɛ yõ yɔ̃̀nɔ́lɛ ńmɔ tyɩ́, 14 nɛ̂-á kɩ á no Nsyifunɔ kɔ̃ kè kɩ yìkìnì tɛ́lɔ́ yèwannɛ n yah, ń kɔ̃ mé kɩ pé túkù wɛ pwah mɔ. 15 Yé náh wɛ di, Liyel-á pè gbɛ milki képah-à mɛ kèkõyṍ névye wrɔ́ tɔ̃ sah Liyellɛ à, wàh tɔ̃ pɔ pé ye kwrɔ́ ǹnɛ, kè kɩ pɩ sɔ̃́ wɛ́? Kè náh n pɩ n pi á kɩ nɛ lékyɩ̂ sɔ̃́ yilki mɔ di?

16 Sèmukɔ pye nónó-á ko gbrolɛ, sépi-à kɩ mɛ wilki sah Liyel tyɩ́ yõ, sé tɛ́lɔ́ pól tɔ mɛ ǹ tyɩ́ yõ. Séswɔ̂ sémîn-à mɛ sàhnɔ́lɛ ǹmɔ tyɩ́ yõ, ké yɩ̃̀ngbã̀n tɔ kɩ mɛ ǹ tyɩ́ yõ. 17 Nsyifunɔ mɛ wólívî séswɔ̂ sṍnɔ́ sɔ̃́, tɛ́ Liyel mɛ ké yɩ̃̀ngbã̀n kɔ̃lɩ. Tɛ́ nónó náh pɩ Nsyifunɔlɛ, pépi mó mɛ á kɩ nɛ kyẽh sɔkɔ wólívî séswɔ̂ sɔ̃́, nɛ̂-á Liyel ké yɩ̃̀ngbã̀n kɔ̃lɩ kyɩ pukubi wólívî yòhkɩ̀ sṍnɔ́ tyɩ́. Yáh Liyel yõ̀bènɔrɩ nɛ̂ wɛ, képah n wil Nsyifunɔ tyɩ́ sɔ̃́-á wólívî séswɔ̂ sṍnɔ́ nìkì n yohnɩ n mɔ yɩ̃̀ngbã̀n púkúbínɔ́lɛ. 18 Képah ye, yɩ̃̀ngbã̀n nónó-á Liyel kɔ̃lɩ kwɛ, yé káh sélɛ n yilɔ. Yé káh yé gblɔ̌ynɛ n yɔ̃ n sah, yépi tyɩ́ náh sémînnɛ, pépi tyɩ́ ye sélɛ. 19 Yé kɩ fɛ̃ ń syah nɛ, Liyel-á yɩ̃̀ngbã̀n nɔ́pi kɔ̃lɩ to tɛ́ yépi wɛ pukubi. 20 Gbɩ tɛ̃̀ wɔ ye, pépi Liyel yõ sɛ̃́-ńkɛ̃̂ ye Liyel kɔ̃ à pè kɔ̃lɩ to tɛ́ yépi wɛ pukubi pé swɔ sɔkɔ yé Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ gbõ̀ yõ. Yé náh yɩ̃nɛ yè yé gblɔ̌ynɛ n gbilki. Kè pyě yɩ̃nɛ kè nɛ n mɛ tíkílɛ yé tyɩ́ ńtɛ̃nɛ ńkɛ̃́. 21 Yé náh wɛ di, Liyel-à mɛ yɛ̀-ǹkɛ̃̂nɛ séswɔ̂ sṍnɔ́ yɩ̃̀ngbã̀n kɔ̃̀lɩ̀nɔ́lɛ, yépi wɔ se pyě à kɩ wɛ yɛ yâh sɛ̃́-ńkɛ̃̂nɛ ǹ yõ? 22 Yé yah, Liyel plɛ, tɛ́ mó tɔ̃ peke. À peke pílkípú yõ, tɛ́ n pɩ plɛ yépi tyɩ́. Ǹtɛ yé yɩ̃nɛ yè nɛ n mɛ ǹ pèpɔrɩ mɛ̀nɛ n pnɛ gbĩ́mɛgbĩ́. Képah-à pɩ́-ńkɛ̃̂nɛ, yé tɔ kɩ kɔ̃lɩ milki. 23 Ǹtɛ Nsyifunɔ tɔ-à kɩ pé kèlékɛ̃ pɩ́nɔ́ yal mɔ tɛ́ sɛ̃ Liyel yõ, Liyel kɩ pè tɔ̃ pukubi séswɔ̂ sṍnɔ́ tyɩ́. Tɛ̃́nwɛnɔ mɛ ǹmɔ tyɩ́ kɩ ǹ syɩ pè tɔ̃ pukubi. 24 Yé náh wɛ di, yépi nónó náh pɩ Nsyifunɔlɛ, yé mɛ á kɩ nɛ kyẽh sɔkɔ wólívî séswɔ̂ sɔ̃́, nɛ̂-á Liyel ké yɩ̃̀ngbã̀n kɔ̃lɩ kyɩ pukubi wólívî yòhkɩ̀ sṍnɔ́ tyɩ́. Nsyifunɔ mó mɛ wólívî séswɔ̂ sṍnɔ́ yɩ̃̀ngbã̀n tyɩ́ kɔ̃lɛ nónó-á Liyel kɩ pè tɔkɔ pukubi sé séswɔ̂ tyɩ́.

Nsyifunɔ pwáhnmɔnɔlɛ

25 Ń yṹnpyé, mé kɩ Liyel tir wɔ̃̀bɩ̀nsàhnɔ́ yɔ́ tyɩ́ yah yo wah yé syah, sɔ̃̀nko yè káh n pɔ yé gblɔ̌ynɛ n tɔkɔ n pɩ yɩ̃ pɩ̃́púlɛ. Yé yah, Yisrayel no túkù kɩ wũ tɛ̃ níkísekɔ́kɔ́ pɩ́nɔ́ sɔkɔ, pópó kɩ pɔ nɔ gbĩ́ nɛ̂-á nónó náh pɩ Nsyifunɔlɛ, pè kɩ pwáhnmɔnɔ wɛ, tɛ́ kɩ de Liyel no sɔkɔ. 26 Képah sɔkɔ, Yisrayel no pól kɩ pyě pwah sɔ̃́-á kélɛ wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ Liyel wɛy sɛ́bɛ́y sɔkɔ nɛ ńkɛ̃́: «Pwáhnmɔ-ò kɩ wil Siyõ kwil sɔkɔ. À kɩ pɔ Nsyakɔbɩ no tyípêl tɔ́kɔ́bɩ́ tɛ̃ yõ pé yõ. 27 Ńmɔ Liyel-á kɩ pɔ pé tyípêl yɔ̃ mɔ pè kɔ̃, tɛ́ kɩ yégbékè nɛ̂ kwrɔ n mɔ n pi pélɛ, képah ye yɔ̀.» * 28 Yah yɔ́lɛ, Liyel sépɛbɩ́ ye Yisrayel nolɛ pǎh sɔ̃́npɩ́lɛ Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir yahle, tɛ́ képah wɔ mó nɛkɩ yépilɛ. Ǹtɛ yah yɔ́lɛ, pépi ye sõ̀ à yah tɔkɔ pɩ ǹ nolɛ. Pé tyɩ́ nɔ ǹ tyɩ́ pé náh tãn yĩnnɛ. 29 Yé náh wɛ di, Liyel-à kwâhlɛ névi kɔ̃, à náh ǹ yahlɛ n vi kélɛ n syi póllɛ. Wàh névi nɛ̂ ye, à náh ǹ nahlɛ n vi tɛ̃̀nɛ n kɔ̃ póllɛ. 30 Ǹgbòlɛ, yé lésõ mɛ Liyel yóré yahle. Ǹtɛ núkúnúkú, Nsyifunɔ tɔ-á ǹ yóré yahle, à mɛ yépi yãm yah. 31 Sɛ̃́ ó ye, Liyel yóré nɛ̂-á pè yahle núkúnúkú yɔ̀, tɛ́ Liyel mɛ yépi yãm yah, pépi tɔ yãm yah yĩn ye à pɩ képahlɛ. 32 Yé náh wɛ di, Liyel yɛ no pól kɔ̃ pè ǹ yóré yahle pé pól yãm wɛ n yah yĩnnɛ.

33 Liyel pèpɔrɩ mɛ gblò dɛ́! Lékã́m mɛ yĩ́ĩ́ ǹ sɔkɔ, ǹ fɔkɔ se mó tɔ̃ mɛ dényĩnɔlɛ. Ǹ tyi tɛ̃ dùkù náh fɛ̃ n pɩ̃, ǹ syɔ̃̀-ǹtã̀n tɔ náh fɛ̃ n pɩ̃ lɔ́.

34 Kè mɛ wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ Liyel wɛy sɛ́bɛ́y sɔkɔ nɛ ńkɛ̃́:

«Nɛ̂ tɛ̃̀ wɔ mɛ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ sõnɔlɛ n pnɛ wɛ́?

Nɛ̂ tɛ̃̀ wɔ kɩ fɛ̃ vìnmɔnɔlɛ à kɔ̃?†

35 Nɛ̂ kwâh yɔ́lɛ à kɔ̃,

tɛ́ à pɔ ké lédyáhnɩ́nɛ tɛ̃̀ kɔ̃ náhlɛ?»‡

36 Yé náh wɛ di, yíyìn pól wil ǹmɔ tyɩ́. Ǹmɔ mɔ́nɔ́ ye sé póllɛ. Sé pól mɛ ǹmɔ tyɩ́ yõ. Gbílkínɔ́ nɛ n sah ǹ yõ gbĩ́mɛgbĩ́. Amiina!

12

Min pɩ́nɔ́ késã́nnɛ Liyel wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́lɔ́ sɔkɔ

1 Ń yṹnpyé, Liyel pèpɔrɩ pɩ́nɔ́ yĩnnɛ ápi tyɩ́, mé kélɛ n yah n kɔ̃ yé tyɩ́ nɛ, yé yé gblɔ̌ynɛ Liyel kɔ̃ yé sɔ̃́ pɩ sárkálɛ ǹ tyɩ́. Yè mó yé minnɛ n pɩ yályál ǹ yah sɔkɔ, nɛ̂-á kɩ ǹ yĩ́ yuku. Képah ye Liyel gbilki dùkù pèpɛynɛ, yáh yɩ̃nɛ yè nɛ̂nɛ n pɩ. 2 Yé káh kèkõyṍ névyelɛ n yah n pɩ. Ǹtɛ yé yɛ Liyel kɔ̃ à lékã́m késã́nnɛ yé kɔ̃ sɔ̃̀nko yé vi mɔ. Képah sɔkɔ, tyi nónó tyɩ́-á mɛ Liyel tyɩ́, yé kɩ tɛ̃ wɛ sélɛ n wah n pnɛ. Sépi ye pɩ tyi tyípéplɔlɛ, ànɛ̂ nónó tyɩ́-á nɔ ǹ tyɩ́, ànɛ̂ nónó-á sǒhkɩ̀ kɛ̃́nɛ.

3 Liyel-á yõ̀bènɔrɩ nɛ̂ pɩ ńmɔ tyɩ́, képah yĩnnɛ mé kélɛ n yo yé nɛ́núkù núkú pól tyɩ́ nɛ, yé káh yé gblɔ̌ynɛ n gbilki n kah n mɔ. Yé yɛ gblɔ̌y tíkínmɔnɔ sõnɔ nɛ n mɛ yé sɔkɔ, à yɩ̃nɛ Liyel-á ǹ yõ sɛ̃́nɔ́lɛ yé nɛ́núkù núkú pól kɔ̃ sɔ̃́. 4 Yé náh wɛ di, wil gbɛ̃́nsê núkú núkú ye á pól tyɩ́, tɛ́ tã̀ntã̀nnɛ sé tyɩ́ dò, nónó-á sé pól pɩ pɩ tyi mɛ sé tyɩ́ tyɩ́lɛ. 5 Sɛ̃́ ó ye, ápi tɔ mɛ dò, ǹtɛ á pól pɩ wil gbɛ̃́nsê núkúlɛ tyɩ́ kɔ̃lɛ á wrɔ́ kwrɔ́nmɔnɔ gbõ̀ yõ Kristalɛ. Á pól kwrɔ mɔ pɩ núkúlɛ wil gbɛ̃́nsê tã̀ntã̀n tyɩ́ kɔ̃lɛ nónó yétõ̂-á mɛ wɛ̃nɛ n tɛ̃. 6 Liyel-á pèpɔrɩ pɩ á tyɩ́ à nónónɛ á kɔ̃, sè mɛ sé tyɩ́ tyɩ́lɛ. Nɛ̂ tyɩ́-à kɩ mɛ Liyel tɛ̃ntõnè syínyonɔlɛ, tɛ̃̀ kélɛ nɛ n pɩ à yɩ̃nɛ Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ wɛ̃̀kɩ̀lɛ. 7 Nɛ̂ tyɩ́-à kɩ mɛ sónmɔnɔlɛ névye tyɩ́, tɛ̃̀ nɛ n so n mɔ pé tyɩ́. Nɛ̂ tyɩ́-à kɩ mɛ névye kwɔ́nɔ́lɛ, tɛ̃̀ névyelɛ n kwɔ. 8 Nɛ̂ tyɩ́-à kɩ mɛ névye vìnmɔnɔlɛ, tɛ̃̀ névyelɛ n vi n mɔ. Nɛ̂ tyɩ́-à kɩ mɛ pèpɔrɩ pɩ́nɔ́lɛ névye tyɩ́, tɛ̃̀ kélɛ nɛ n pɩ fɔ̀kɔ̀pènɔrɩ sɔkɔ. Nɛ̂ tyɩ́-à kɩ mɛ névye yah tɛ̃́nɔ́lɛ, tɛ̃̀ gbah tɛ̃ ké sɔkɔ. Nɛ̂ tyɩ́-à kɩ mɛ névye yãm yáhnɔ́lɛ, tɛ̃̀ kélɛ n pɩ nɩ̀vɩ̀nɩ̀ sɔkɔ.

9 Yé yɩ̃nɛ yé tyɩ́ nɔ wɛ̃ tyɩ́ fɔ̀kɔ̀kwĩ̌nkì kɛ̃́nɛ ké sɔkɔ. Yé pèkè pɩ́nɔ́ yal n mɔ pnɛ́pnɛ́, yè mó pèpɔrɩlɛ n pɩ. 10 Yé yɛ yé tyɩ́ nɔ wɛ̃ tyɩ́ yṹnpíkì núkú tyɩ́ kɔ̃lɛ. Yé gbah tɛ̃ yè yõ̀yénnɛ n sah wɛ̃ yõ. 11 Yé klɛ́yklɛ́ynɛ n pɩ, yé káh pɩ gbãndal névyelɛ. Yé tõ̀lɛ n pɩ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ tyɩ́ yé nnɔ póllɛ. 12 Yé gbõ̀ sàhnɔ́-á mɛ nɛ̂ yõ, yé nɛ n mɛ nɩ̀vɩ̀nɩ̀ sɔkɔ képah yĩnnɛ. Yé sṍmnɔ́lɛ n pɩ yèkwɔrɩ gbĩ́nɛ. Yé gbah n tɛ̃ nírí pɩ́nɔ́ sɔkɔ. 13 Yé yé yṹnpyélɛ n yohnɩ n mɔ pé fyã̀h-ǹtã̀n sɔkɔ, yé mó nɛ́pânnɛ n tɛ̃ plɛ.

14 Nónó-á yélɛ n fõh, yé sãmnɛ n mɔ pé sɔkɔ. Yé sãmmnɛ n mɔ pé sɔkɔ, yé káh léplɔlɛ n ye n mɔ pé yõ. 15 Nónó-à mɛ nɩ̀vɩ̀nɩ̀ sɔkɔ, yé nɛ n mɛ nɩ̀vɩ̀nɩ̀ sɔkɔ pélɛ wɛ̃ tyɩ́. Nónó-à mó mɛ gbní sɔkɔ, yé nɛ n mɛ gbní sɔkɔ pélɛ wɛ̃ tyɩ́. 16 Yé yé fɔ́kɔ́sõnɔ pɩ núkúlɛ. Yé káh pɩ gblɔ̌y gbílkípúlɛ, yé yɛ gblɔ̌y tíkínmɔnɔ tyɩ́ nɔ yé tyɩ́. Yé káh yé gblɔ̌ynɛ n pɩ yɩ̃ pɩ̃́púlɛ.

17 Yé káh ǹnɩ̂ yɔ̀ ńtɛ̃ pèkè pɩ́nɔ́ wɔ́ dɛ ǹ sɔkɔ. Yé pèpɔrɩlɛ n pɩ no pól tyɩ́. 18 Kàh kɩ mɛ yépi tɛ̃̀ ó sɔ̃́, yé gbah n tɛ̃ yé minnɛ n pɩ yèvɩnɩ sɔkɔ ànɛ̂ no póllɛ kàh kɩ fɛ̃ n pɩ n pi. 19 Ń nɛ́nɔ́nɔ́, yé káh nɛ yáh yé gblɔ̌y vyãhlɛ n syi, yé kè toh Liyel syɩ̃. Yé náh wɛ di, kè mɛ wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ Liyel wɛy sɛ́bɛ́y sɔkɔ nɛ, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃-á nɛ ńkɛ̃́: «Ńmɔ tyɩ́ ye vyãh syínɔ́lɛ, ńmɔ ye n dɛ wɔ́lɛ.»* 20 Tɛ́ tɔ̃ yo ké fɩ̃́ yɔ́ sɔkɔ nɛ: «Á sépɛ-à mɛ kwɛkɩ sɔkɔ, yɩ̃ à kɔ̃ à yõ; wàh mɛ níkì sɔkɔ, yɩ̃ à kɔ̃ à wɔ. Wâh képah pɩ, kè mɛ á kɩ nɛ nɩ̀ségbnɔ sɔ̃́ á kwɛ mɔ ǹ yõ̀nɩ yõ.»† 21 Káh n yɛ pèkè kɔ̃ kè fyãh á yõ sɔkɔ, ǹtɛ áwɔ fyãh ké yõ sɔkɔ á pèpɛy pɩ́nɔ́ gbõ̀ yõ.

13

No pól yɩ̃nɛ pè nɛ n sah kwil yõ̀tãm yóré yõ

1 Tɛ̃́nwɛnɔ yɔ́ se mɛ nɛ́ kè náh wil Liyel tyɩ́? Névye nónó-á mɛ tɔ̃́rɩ́ yõ, Liyel sahkɩ sɔkɔ ye pélɛ dò. Képah ye, no pól yɩ̃nɛ pè nɛ n sah kwil yõ̀tãm yóré yõ. 2 Kǎh pɩ sɛ̃́, névi nɛ̂-à yõ̀tãmnɛ n fwo, Liyel yóré ye tɛ̃̀ n yahle. Tɛ́ nɛ̂-à se mó tɔ̃ Liyel yórélɛ n yahle, pèkè ye tɛ̃̀ n yɔrɩ n mɔ ǹ gblɔ̌y yõ. 3 Tyípéplɔ pɩ́-ò náh yɩ̃nɛ tukey tùkèpu yah tíkí pɩ́nɔ́lɛ. Tyítúkúnì pɩ́-ò wɔ ye yɩ̃nɛ pé yah tíkí pɩ́nɔ́lɛ. Wáh kɩ mɛ ké tyɩ́ nɛ á káh yõ̀tãm tíkílɛ n pɩ, tyípéplɔlɛ nɛ n pɩ, képah sɔkɔ pè kɩ álɛ n sõ. 4 Á náh wɛ di, Liyel tõ̀ sɔkɔ ye yõ̀tãmnɛ á tyɩ́ pɩkɩ yĩnnɛ. Ǹtɛ wâh tyítúkúnìnɛ n pɩ, pé tíkí yɩ̃nɛ kè ǹ tɛ̃. Dípɩ́yî náh pè kɔ̃ nɔ̀nɔ́lɛ dɛ́, tɛ̃́nwɛnɔ mɛ pé tyɩ́ Liyel tõ̀ mɛ̀ sɔkɔ kɩ fɛ̃ fṍhnɔ́ sah pèkè pɩ́-ò yõ, kɩ Liyel yrɔ wilki tɛ̃̀ sɔkɔ. 5 Képah ye á yɩ̃nɛ ǹ nɛ n sah pé tyɩ́ yõ. Liyel fɔ̀kɔ̀vyã̀hnɩ̀ yah tì to yĩn ó náh dɛ́, á nɩ tɔ mɛ kélɛ álɛ n wɛ̃kɩ nɛ képah-á plɛ. 6 Képah tɔ yĩn ye yě mɔ́rɩ́lɛ n mɔ. Tɛ́ nónó-á mó n syi sélɛ, Liyel tõ̀ sɔkɔ ye pélɛ ké tɔ̃ n sah n pɩ yĩnnɛ. 7 Kwâh nɛ̂-à yɩ̃nɛ névi nɛ̂ kɔ̃́nɔ́lɛ, kélɛ tɛ̃̀ kɔ̃. Mɔ́rɩ́lɛ mɔ́rɩ́ syí-òlɛ n kɔ̃, ǹ tɛ́ lã̀polɛ lã̀po syí-òlɛ n kɔ̃. Wâh yɩ̃nɛ ǹ névi nɛ̂ yah tíkí pɩ, tɛ̃̀ yah tíkí pɩ. Wâh yɩ̃nɛ ǹ yõ̀yén sah névi nɛ̂ yõ, kè sah tɛ̃̀ yõ.

Yé tyɩ́-á yɩ̃nɛ kè nɔ wɛ̃ tyɩ́ sɔ̃́

8 Ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ kɔ̃lɩ káh wɛ yé yõ sɔkɔ. Yé yɛ wɛ̃ tyɩ́nɔnɔ ó kɔ̃lɩ nɛ n mɛ yé yõ. Á ní-ò tyɩ́-à mɛ nɔ á tyɩ́, Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́ wã̀l pól ye á kɔ dal mɔ. 9 Kǎh yo Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́ sɔkɔ nɛ, nɛy káh fɔ̀fɩ́kɩ̀ pɩ, nɛy káh nɛ́kókè mɔ, nɛy káh yɩ̃be yɩ̃, nɛy káh ǹ yĩ́ wil ǹ ní-ò kwâh tyɩ́, à tahlɩ tyi nónó tɛ́lɔ́ tɔ tyɩ́-á yónɔ́lɛ ké sɔkɔ, sépi pól ye tir kõ̀nsàhnɔ́ núkú mɛ̀ tuke mɔ yo kɛ núkúlɛ nɛ ńkɛ̃́: «Á ní-ò tyɩ́ yɩ̃nɛ kè nɔ á tyɩ́ á gblɔ̌y tyɩ́ kɔ̃lɛ.»* 10 Tyɩ́nɔnɔ névi náh n pɩ n dah n mɔ névi tyɩ́. Tyɩ́nɔnɔ-à mɛ névi nɛ̂ sɔkɔ, tɛ̃̀ mɛ Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́ wã̀l póllɛ n kɔ n dal n mɔ.

11 Gbĩ nɛ̂ sɔkɔ-á álɛ, yé kè pɩ̃ ó. Pwáhnmɔnɔ mɛ yúkɛy álɛ núkúnúkú à kal gbĩ́ nɛ̂-á lésõ á sɛ̃ Krista yõ. Képah ye, dɔ n yuku gbĩ́ nɔ. 12 Tyah kah tɛ, tyah dal gbĩ́ mɛ yúkɛy. Á ye fɛ̃́ntũ̂ tyi wɛ n yɛ. Liyel-á nɛ̂nɛ á kɔ̃ kyòo yah tõ̀ pɩ yĩnnɛ, 13 à mó képahlɛ kyòo yah tyípɩ́nɔ́ ólɛ n pɩ. Á ye káh n pɩ yèwònpɩbɩlɛ, á ye káh mó tɔ̃ sètɛ̃̀nɩ̀nɛ n pɩ. Á ye káh n pɩ fɔ̀fɩ́npɩbɩlɛ, á ye káh n pɩ prɔ̀npɩbɩlɛ. Á ye káh mâllɛ n kɔ̃lɩ, á ye káh yĩ́wílkìlɛ n pɩ. 14 Yé yɛ yé tyípɩ́nɔ́ pól nɛ mɛ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu Krista tyɩ́ kɔ̃lɛ. Yé káh n yɛ yé dyɔ dyɔ tyi pɩ́nɔ́ fyãh yé yõ, kè pɔ yé mɔ tyítúkúnì pɩ́nɔ́ sɔkɔ.

14

Káh á yṹnpilɛ n tuke

1 Névi nɛ̂ Liyel yõ sɛ̃́nɔ́-à mɛ yúkú-ńkɛ̃̂nɛ yahlɛ, yé tɛ̃̀ tɛ̃́nɔ́ plɛ. Yé káh tɛ̃̀ sõnɔlɛ n kɔ̃lɩ. 2 Sɔ̃́ kénkɔ̃-á ǹnɩ̂ Liyel yõ sɛ̃́nɔ́-à yuku yahlɛ tɛ̃̀ kɔ̃ à mɛ fɛ̃ yíyìn póllɛ n yõ, tɛ́ nɛ̂ Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ náh mó yuku yahlɛ, kè mɛ tɛ̃̀ kɔ̃ à mɛ kɔ̀ yahle; 3 yíyìn pól yṍ-ò káh kɔ̀ kɔ̀-ǹkɛ̃̂ névilɛ n yilɔ, kɔ̀ kɔ̀-ǹkɛ̃̂ névi tɔ káh mó yíyìn pól yṍ-òlɛ n tuke. Yé náh wɛ di, Liyel mɛ tɛ̃̀ tɛ̃ plɛ dò. 4 Ǹtɛ nɛ̂ mɛ áwɔlɛ, tɛ́ á kɩ pɔ ǹnɩ̂ yɔ́ tõ̀npɩlɛ n tuke? Wàh kɩ sɔ̃́ mɛ n pɩ plɛ ò, à náh mɛ n pɩ plɛ ò, képah mɛ ǹ yõ̀tɛ̃̀ dĩ́nɛ n yah kɛ̀. Ǹtɛ à kɩ pɩ plɛ n pi. Yé náh wɛ di, tǎhkɩ̀ mɛ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ tyɩ́ kɩ fɛ̃ à kɔ̃ à kɩ n pɩ plɛ. 5 Túkù tyɩ́ sèpĩ̀n mɛ sé tyɩ́ tyɩ́lɛ, túkù tyɩ́ sè mɛ núkúlɛ. Ǹtɛ nɛ̂-à sɔ̃́ mɛ nɛ̂nɛ n sõ, tɛ̃̀ sɛ̃́nyĩnɔ nɛ n mɛ ké yõ. 6 Névi nɛ̂-á mɛ sèpĩ̀nnɛ n mɔ n kõ, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ tyɩ́ ye tɛ̃̀ n pɩ kélɛ. Nɛ̂-à mɛ yíyìn póllɛ n yõ, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ tyɩ́ ye tɛ̃̀ n pɩ kélɛ. Yé náh wɛ di, Liyel yĩn ye tɛ̃̀ n gbilki. Nɛ̂-à se yíyìn póllɛ n yṍ-ńkɛ̃̂nɛ, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ tyɩ́ ye tɛ̃̀ n pɩ kélɛ. Liyel yĩn ye tɛ̃̀ tɔ n gbilki. 7 Yé náh wɛ di, ápi sɔkɔ yɔ́ ńtɛ̃ náh mɛ min sɔkɔ ǹ gblɔ̌y yĩnnɛ, ànɛ̂ ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ náh n ku n pi ǹ gblɔ̌y yĩnnɛ. 8 Áyâh mɛ min sɔkɔ, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ tyɩ́ yõ ye álɛ min sɔkɔ. Áyâh se ku, ǹmɔ tyɩ́ yõ ye á ku. Képah ye, á mɛ min sɔkɔ ò, á ku ò, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ tyɩ́ yõ ye álɛ. 9 Krista ye ku tɛ́ ǹ lékó mɛ yilki mɔ, nɛ̂-á à kɔ̃ à pɩ lékyɩ̂ ànɛ̂ vye Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃nɛ. 10 Ǹtɛ áwɔ-á dò, kwâh nɛ̂ pɩ tɛ́ á á yṹnpilɛ n tuke? Tɛ́ áwɔ tɔ-á dò, kwâh nɛ̂ pɩ tɛ́ á á yṹnpilɛ n yilɔ? Liyel kɩ pɔ á pól tuke n pi dò. 11 Yé náh wɛ di, kè mɛ wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ Liyel wɛy sɛ́bɛ́y sɔkɔ nɛ ńkɛ̃́: «Ńmɔ nɛ̂-á TƐ̃̀ ǸGBƐ̃NƐ mé mɛ min sɔkɔ. No pól kɩ gbètukunɔ di ńmɔ yah sɔkɔ, ànɛ̂ no pól kɩ ńmɔlɛ n gbilki.»* 12 Kǎh pɩ sɛ̃́, á nɛ́núkù núkú pól kɩ á tyípɩ́nɔ́ yah yo n pi Liyel tyɩ́ á gblɔ̌y.

13 Képah ye, á ye yal mɔ wɛ̃ tùkènɔ́lɛ, yè mó kè yah tɔkɔ nɛ ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ káh tir yɔ́ pɩ nɛ̂-á kɩ yé yṹnpi yɔ́ yõ yɩkɩ, képah náh pɩ tɛ̃̀ syɩkɩ mɔ Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ sɔkɔ. 14 Á wrɔ́ kwrɔ́nmɔnɔ gbõ̀ yõ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesulɛ, ńmɔ kè pɩ̃, ànɛ̂ ń sɛ̃́nyĩnɔ mɛ ké yõ sɔkɔ nɛ ńkɛ̃́, kwâh yɔ́ ńtɛ̃ náh mɛ sìlkìnɔ́lɛ Liyel yah sɔkɔ ké gblɔ̌y sɛ̃́. Ǹtɛ névi nɛ̂-à n sõ nɛ kwâh nɛ̂-á mɛ sìlkìnɔ́lɛ, kè n pɩ sìlkìnɔ́lɛ tɛ̃̀ tyɩ́ Liyel yah sɔkɔ. 15 Káh n pɔ á yõke yĩnnɛ á yṹnpi mɔ yèkwɔrɩ sɔkɔ, á náh tɔ̃ mɛ n kɔ tyɩ́nɔnɔ wɛ̃̀kɩ̀ yõ dò. Káh n pɔ á yõke yĩnnɛ névi min kɔ̃ kè mɔ pu, Krista-á ku ǹmɔ nɛ̂ yĩnnɛ. 16 Kwâh nɛ̂-á kwâh pèpɛynɛ áwɔ tyɩ́, képah káh pɔ pɩ yĩ́nyɩ́kɩ̀lɛ dɛ́. 17 Yé náh wɛ di, Liyel tɔ̃́rɩ́lɛ, yõke ànɛ̂ wɔ wɔ yî náh. Gbɩ wɛ̃̀kɩ̀, ànɛ̂ yèvɩnɩ, ànɛ̂ nɩ̀vɩ̀nɩ̀ ye kélɛ Liyel Mirki gbõ̀ yõ. 18 Névi nɛ̂-à tõ̀lɛ n pɩ Krista tyɩ́ sɛ̃́ntɛ̃̀nɛ, Liyel yĩ́ n yuku tɛ̃̀nɛ, ànɛ̂ névye ǹ yĩ́ngbɩ́lɛ n yo. 19 Képah ye, áyáh nɛ yèvɩnɩ ànɛ̂ wɛ̃ yah yúkúnɔ́ wɛ n pi sɔ̃́, á ye képahlɛ n yɩ̃kɩ. 20 Á náh yɩ̃nɛ ǹ pɔ Liyel tõ̀lɛ nɛ n yɩkɩ yõke yĩnnɛ. Gbɩ ye, yíyìn pól tɛ̃̀ wɔ mɛ yályál Liyel yah ó; ǹtɛ wâh kwâh yɔ́lɛ n yõ nɛ̂ yṍnɔ́-á kɩ fɛ̃ pɔ á yṹnpi yɔ́ syɩkɩ mɔ Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ sɔkɔ, képah náh plɛ. 21 Nɛ̂-á ké pèpɛynɛ, tir nɛ̂-á kɩ fɛ̃ á yṹnpi syɩkɩ mɔ Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ sɔkɔ, kè se kɔ̀ kɔ̀nɔ́lɛ ò, kè se tɔ̃ wɔ́nɔ́lɛ ò, kè se tyi dùkù nɛ̂nɛ, káh kélɛ n pɩ. 22 Áwɔ sɛ̃́nɔ́-á mɛ nɛ̂ yõ à yuku nɛ́npɔ́ tĩ̀nnɛ, yɛ képah tɛ̃ áwɔ ànɛ̂ Liyel wrɔ́. Nɛ̂-à tyilɛ n pɩ wǎh mɛ nónónɛ n yah nɛ sǎh mɛ plɛ, tɛ́ à náh mɛ lékàhlɛ ǹ gblɔ̌ynɛ n kɔ̃, tɛ̃̀ tyɩ́ nɔ. 23 Ǹtɛ névi nɛ̂-à kwâh yɔ́lɛ n yõ tɛ́ mɛ ké tyɩ́lɛ n sõ tɔ̀tɔ̀, lékàh mɛ tɛ̃̀ tyɩ́ Liyel yah sɔkɔ, wǎh sɔ̃́npɩ́lɛ kélɛ n pɩ tɛ́ kè náh mɛ pɔ yɩ̃nɛ Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ wɛ̃̀kɩ̀lɛ. Tyi nónó pól-á n pɩ nónó náh mɛ Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ wɛ̃̀kɩ̀ yõ, tyípêl ye sélɛ.

15

Wɛ̃ tɛ̃́nplɛnɔlɛ

1 Ápi nónó Liyel yõ sɛ̃́nɔ́-á yuku yahlɛ, á ye á no tɛ́lɔ́ yṍtyílɛ n twah pé tyɩ́. Á ye káh á dyɔ yĩ́ĩ́ tyi ó yah wũ. 2 Nɛ̂ mɛ̀ nɛ̂ mɛ̀, à ǹ ní-ò tyɩ́ pɛkɩ pɛkɩ tyilɛ nɛ n pɩ à kɔ̃ à nɛ n yuku yahlɛ Yesu yõ sɛ̃́nɔ́ sɔkɔ. 3 Krista ńtɛ̃ fyé náh ǹ dyɔ yĩ́ĩ́ tyi pɩ́-ńsah yah kɔ̃. Kè mɛ wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ Liyel wɛy sɛ́bɛ́y sɔkɔ ǹ tyɩ́ sɔkɔ nɛ ńkɛ̃́: «Liyel, á gbyɔ̀pu-á ǹ gbyɔ gbyɔ nónónɛ, sè vi kwĩnki ńmɔ yõ.»* 4 Tyi nónó pól-á wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ Liyel wɛy sɛ́bɛ́y sɔkɔ ǹgbò dùkùlɛ, sè wãrkɩ nɛ sè pɩ kwɔ́nɔ́lɛ ápi tyɩ́. Sépi gbõ̀ yõ, á kɩ gbah tɛ̃ ànɛ̂ sṍré kɩ wɛ á sɔkɔ, á yáh-ńsah kɔ̃ kè náh n tyɛ n pi. 5 Liyel nɛ̂-á névilɛ n pɩ gbáhntɛ̃-òlɛ ànɛ̂ sṍré névilɛ, mé kélɛ n yah n kɔ̃ ǹ tyɩ́ nɛ à yé sõnɔ pɩ núkúlɛ, yé mó Krista pɩ dùkùlɛ n yah n pɩ. 6 Képah sɔkɔ, yé pól kɩ yé vyãh pɩ núkúlɛ kɩ Liyellɛ n gbilki, ǹmɔ nɛ̂-á á Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu Krista Súlɛ. 7 Képah ye, yé wɛ̃ tɛ̃ plɛ sɔ̃́-á Krista yé tɛ̃ plɛ à gbílkínɔ́lɛ n sah Liyel yõ.

8 Máh nɛ̂nɛ n yo yé tyɩ́, kè wɛ yɔ̀: Liyel n kɔ ǹ tyíyónɔ́ sõ̀. Wǎh ǹ vyãhlɛ Nsyifunɔ náh tãn kɔ̃ tir nɛ̂ tyɩ́ sɔkɔ, Krista pɔ pɩ pé tõ̀npɩlɛ à képah pɩ pé tyɩ́. 9 À wil képah tyɩ́ sɔkɔ, yìkìnì tɛ́lɔ́ tɔ yĩn ye à pɔ, pè kɔ̃ pè kɩ Liyellɛ n gbilki ǹ fɔ̀kɔ̀pènɔ̀rɩ yĩnnɛ, sɔ̃́-á kélɛ wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ Liyel wɛy sɔkɔ nɛ ńkɛ̃́: «Képah ye mé kɩ álɛ n gbilki yìkìnì tɛ́lɔ́ névye nɩyṍ, tɛ́ kɩ álɛ n gbɩ.»† 10 Kè tɔ̃ mɛ yónɔ́lɛ ké fɩ̃́ yɔ́ sɔkɔ nɛ ńkɛ̃́: «Yìkìnì tɛ́lɔ́ névye, yé nɩ̀vɩ̀nɩ̀nɛ n pɩ wɛ̃ tyɩ́ Liyel nolɛ.»‡ 11 Tɛ́ tɔ̃ mɛ yónɔ́lɛ nɛ ńkɛ̃́: «Yìkìnì tɛ́lɔ́ névye, yé pól Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃nɛ n gbilki. No pól mó ǹ gbilki gbilki yɩ̀lɛ n gbɩ.»§ 12 Yesayi tɔ kè yo nɛ ńkɛ̃́: «Nsyese pétó náhkɩ̀ kɩ pɔ yuku kɩ yìkìnì pól névye yah tɛ̃, tɛ́ pè kɩ pé gbõ̀ sah ǹ yõ.»* 13 Liyel nɛ̂-á névi gbõ̀ sàh-ǹsahlɛ, mé kélɛ n yah n kɔ̃ ǹ tyɩ́ nɛ à nɩ̀vɩ̀nɩ̀ ǹgbɛ̃ mɔ yé sɔkɔ, à mó yèvɩnɩnɛ yé kɔ̃ yáh sɔ̃́npɩ́lɛ sɛ̃ ǹ yõ. Képah sɔkɔ, yé kɩ yé gbõ̀ sah yĩ́ĩ́ ǹ yõ ǹ Mirki tǎhkɩ̀ gbõ̀ yõ.

Pole sɛ́bɛ́y wã́rkɩ́nɔ́ yõlɛ

14 Ń yṹnpyé, ńmɔ sɛ̃ yĩ́ĩ́ ké yõ nɛ pèpɔrɩ pɩ́pú-á yélɛ, yáh tyi póllɛ n pnɛ, ànɛ̂ yáh kɩ fɛ̃ vìnmɔnɔlɛ wɛ̃nɛ n kɔ̃. 15 Ǹtɛ yé dyɔ to n kõ yĩn ye ń kɔ̃ mé tyi túkù wãrkɩ nɩ̀sãhlɛ tã̀ntã̀n yísyɔ́ sɔkɔ. Liyel gbõ̀ yõ ye mé pɩ képahlɛ, ǹmɔ nɛ̂-á pèpɔrɩ pɩ ńmɔ tyɩ́, 16 à ń pɩ Yesu Krista tõ̀npɩlɛ névye wrɔ́, nónó náh pɩ Nsyifunɔlɛ. Liyel tõ̀ kètǎr ye mé n pɩ ǹ Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir yónɔ́lɛ. Képah sɔkɔ, nónó náh pɩ Nsyifunɔlɛ, pè kɩ pé gblɔ̌ynɛ Liyel kɔ̃ kɩ pɩ yályál ǹ yah ǹ Mirki gbõ̀ yõ, pè kɔ̃ pè kɩ pɩ Liyel dyɔ yĩ́ĩ́nɛ. 17 Ń wrɔ́ kwrɔ́nmɔnɔ gbõ̀ yõ Kristalɛ, máh tõ̀ nɛ̂nɛ n pɩ Liyel tyɩ́, kè mɛ yõ yɔ̃̀nɔ́lɛ ń tyɩ́. 18 Kénɛ tõ̀ ye Krista ńmɔ tɔkɔ à pɩ névye wrɔ́ nónó náh pɩ Nsyifunɔlɛ. Mé se kɩ tɔ̃ kèyǎh yo kah mɔ képah yõ? Ǹmɔ ye pè kɔ̃ pè n sah Liyel tyɩ́ yõ, ńmɔ vyãh wɛy ànɛ̂ ń tyípɩ́nɩ̀ gbõ̀ yõ, 19 ànɛ̂ gbǐl tyi ǹgbnɔ náhnáh sɔkɔ Liyel Mirki tǎhkɩ̀ gbõ̀ yõ. À tɔkɔ Yerusalɛmɩ kwil tyɩ́ ànɛ̂ ké gbɔ̀plɔ kwlolɛ, fɔ́ɔ́ à kyɩ sɔkɔ Yiliri mara pól sɔkɔ, mé Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir yo yĩ́ĩ́ Krista tyɩ́ sɔkɔ. 20 Tɛ́ mé kè yah tɔkɔ à Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tirlɛ n yo tã̀ntã̀n nónó sɔkɔ-á Krista yĩn náh yo yah. Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir-á yo sɔkɔ tɛ tã̀ntã̀n nónó sɔkɔ, mé náh sõ̀ mɛ ké tyɩ́ nɛ mé kè yo nɛ́npɔ́ ńtɔ̃, á kɩ nɛ ǹnɩ̂ wɔ̀kɔ̀ sètyah yõ sɔ̃́ mé n mɔ n dohnɩ. 21 Tɛ́ máh tõ̀ nɛ̂ pɩ yɔ̀, kè mɛ yɩ̃́nɛ́nɔ́lɛ Liyel wɛynɛ nɛ̂-á wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ nɛ ńkɛ̃́: «Ǹ tyɩ́ náh yo sah nónó tyɩ́, pépi ye kɩ wɛ ǹnɛ. Nónó-á pè náh ǹ tyɩ́ noh yah, pépi ye kɩ ké dùkù pɩ̃.»†

Pole mɛ Wrome kwil yúkúnɔ́ tyɩ́lɛ n sõ

22 Kénɛ tõ̀ ye kõ ń yahlɛ gbáhyɩ̃́ náhnáhlɛ ń kɔ̃ mé náh mɛ tɛ̃ wɛ kyɩ yé tĩ̀nnɛ. 23 Ǹtɛ núkúnúkú, ń tõ̀ ye tyɛ mara mɛ̀ sɔkɔ. Tɛ́ ké ye náhnáh ye yɔ̀, yé tĩ̀n kyɩ dékè mɛ ń kah tɛ̃. 24 Máh kɩ pɔ n yuku Yɛsɩpayĩ yamana sɔkɔ, mé kɩ yĩn yah yé tyɩ́ kɩ yé dékè ku yah kwéy, yè mó yòhnɩ̀nmɔnɔ pɩ ń tyɩ́ ń kɔ̃ mè fɛ̃ n yɔ̃ n sɔkɔ ń kɔ́lɔ́lɛ kénɛ yamana sɔkɔ. 25 Ǹtɛ núkúnúkú, sɔ́kɔ́nɔ́ ye ńnɛ Yerusalɛmɩ kwil sɔkɔ kɩ kyɩ Yesu yõ sɛ̃́pú yohnɩ mɔ nɛ́npɔ́. 26 Yesu yõ sɛ̃́pú nónó-á mɛ Masedoni ànɛ̂ Akayi sɔkɔ, pépi ye kè yah tɔkɔ à pé gbã̀n yî yísyɔ́ tuke mɔ wɛ̃ yõ, Yesu yõ sɛ̃́pú yãm tãn yohnɩ n mɔ yĩnnɛ Yerusalɛmɩ sɔkɔ. 27 Pè kè yah tɔkɔ pé gblɔ̌y. Ǹtɛ gbɩ yõ, ké kɔ̃lɩ ńtɛ̃ sõ̀ mɛ pé yõ. Yah kɛ̀; Nsyifunɔ gbõ̀ yõ ye névye nónó náh pɩ Nsyifunɔlɛ pé tɔ vyãh wɛ Liyel tyi sɔkɔ. Pépi tɔ mó yɩ̃nɛ pè Nsyifunɔlɛ n yohnɩ n mɔ pé gbã̀n yîlɛ kɛ̀. 28 Mâh pɔ kénɛ tyi nɔ́pi yah wah tɛ à gbã̀n yî tùkènmɔnɔ nɔ́pilɛ pè kɔ̃ tɛ, tɛ́ n sɔkɔ Yɛsɩpayĩ yamana sɔkɔ, mé kɩ syɔ̃ yé tyɩ́. 29 Ń sɛ̃́nyĩnɔ mɛ ké yõ nɛ mâh pɔ yé tĩ̀nnɛ, Krista-á kɩ sãm mɔ yĩ́ĩ́ á sɔkɔ.

30 Ń yṹnpyé, ápi Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu Krista yĩn yõ, ànɛ̂ Liyel Mirki-á tyɩ́nɔnɔ nɛ̂ dahbɩ yé sɔkɔ, sépi yĩnnɛ, mé kélɛ n yah n kɔ̃ yé tyɩ́ nɛ, yé so mɔ ń tyɩ́ náhnáh Liyel nínɔ́ sɔkɔ. 31 Yé Liyellɛ n ni ńmɔ tyɩ́ ń kɔ̃ mè wɛ n pwah Nsyude mara Yesu yõ sɛ̃́-ńkɛ̃̂pú tyɩ́, ànɛ̂ yòhnɩ̀nmɔnɔ nɛ̂-á mé syi n yuku kɔ̃́-ńsah Yerusalɩmɩ kwil sɔkɔ, Yesu yõ sɛ̃́pú kè fɛ̃ n syi nɩ̀vɩ̀nɩ̀ sɔkɔ. 32 Képah náh, Liyel-à kɩ fɛ̃ syi, mé kɩ yĩni tɛ̃ yé tĩ̀nnɛ nɩ̀vɩ̀nɩ̀ sɔkɔ kɩ pɔ mɩ yah kwéy. 33 Liyel nɛ̂-á yèvɩnɩ nɛ́tɛ̃̂nɛ, mé kélɛ n yah n kɔ̃ ǹ tyɩ́ nɛ à nɛ n mɛ yé póllɛ. Amiina.

16

Wɛ́kɩ́nɔ́lɛ névye tyɩ́

1 Mé á dósê Febelɛ n dahbɩ yé gbõ̀, ǹmɔ nɛ̂-á yòhnɩ̀nmɔ-òlɛ Sãnkrɩ kwil Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkì sɔkɔ. 2 Yé ǹ tɛ̃́nɔ́ plɛ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ yĩn yõ, ǹ yõ sɛ̃́pú-á wɛ̃nɛ n tɛ̃ sɔ̃́. Yè mó ǹnɛ n yohnɩ n mɔ tyi tyi pól sɔkɔ yé yétõ̂-à syɩ ǹ tyɩ́. Yé náh wɛ di, à ye névye náhnáh yohnɩ mɔ sɔkɔ, tɛ́ ńmɔ tɔ yohnɩ mɔ.

3 Yé wɛkɩ Prisili ànɛ̂ Akilasɩ tyɩ́, pépi nónó-á ńmɔ tõ̀ pɩ mûnɛ Yesu Krista tyɩ́. 4 Pè ye ku farkɩ ńmɔ min pwáhnmɔ-ńsah. Ńmɔ ó náh n kɔ̃ pélɛ pèpɔrɩ pɩ̃́nɔ́ wɛynɛ dɛ́, Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkìnɔ́ pól nónó-á pè náh pɩ Nsyifunɔlɛ, pépi tɔ mɛ pé pèpɔrɩlɛ n pnɛ. 5 Yé wɛkɩ Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkì tɔ tyɩ́, nónó-á wɛ̃nɛ n tuke n mɔ pé gbô sɔkɔ. Yé wɛkɩ ń nɛ́nɔ́nɩ́ Yepayinɛtɩ tyɩ́, ǹmɔ nɛ̂-á pɩ nɛ́gbennɛ à sɛ̃ Krista yõ Asi mara sɔkɔ. 6 Yé wɛkɩ Mari tyɩ́, ǹmɔ nɛ̂-á tõ̀ kah pɩ yé tyɩ́. 7 Yé wɛkɩ Andronikusi ànɛ̂ Nsyunyasɩ tyɩ́, pépi nónó-á ńmɔ tyɩ́ névyelɛ tɛ́ á wɔ̀kɔ̀npèkè pɩ wɛ̃ tyɩ́ pélɛ. Yõ̀yén mɛ n sah n yĩ́ĩ́ pé yõ pé no Yesu tɛ̃ntõ̀ névye sɔkɔ. Pépi ńtɛ̃ pɩ Yesu yõ sɛ̃́púlɛ ńmɔ yah sɔkɔ. 8 Yé wɛkɩ Anpiliyatusi tyɩ́ ǹmɔ nɛ̂ tyɩ́-á tah yĩ́ĩ́ ń tyɩ́ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́lɔ́ sɔkɔ. 9 Yé wɛkɩ Yuribɛ̃ tyɩ́, ǹmɔ nɛ̂-á á tõ̀ pɩ mûnɛ Krista tyɩ́. Yè mó wɛkɩ ń nɛ́nɔ́nɩ́ Syitakisi tɔ tyɩ́. 10 Yé wɛkɩ Apɛlɛsɩ tyɩ́, ǹmɔ nɛ̂-á ǹ yĩ́n-ńsah fílkì viki Krista yõ sɛ̃́nɔ́ sɔkɔ. Yé wɛkɩ Arisitobuli gbô tãn tyɩ́. 11 Yé wɛkɩ Yorodyõ tyɩ́, ǹmɔ nɛ̂-á ń tyɩ́ névilɛ. Yé wɛkɩ Narsisi gbô tãn tyɩ́, nónó-á sɛ̃ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ yõ. 12 Yé wɛkɩ Tirifɛnɩ ànɛ̂ Tirifɔsɩ tyɩ́, pépi nónó-á tõ̀ pɩ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ tyɩ́. Yè mó wɛkɩ ń kósê Pɛrsidi tyɩ́, ǹmɔ nɛ̂ yi-á tõ̀ kah pɩ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ tyɩ́. 13 Yé wɛkɩ Wrufusi tyɩ́, ǹmɔ nɛ̂ yĩn-á mɛ wìlnɔ́lɛ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ tõ̀ pɩ́nɔ́ sɔkɔ. Yè mó wɛkɩ ǹ yṹ tyɩ́, ǹmɔ nɛ̂ tɔ-á pɩ ńmɔ yṹnɛ. 14 Yé wɛkɩ Asɛ̃kriti tyɩ́, ànɛ̂ Flekõlɛ, ànɛ̂ Yɛrɛmɛsɩlɛ, ànɛ̂ Patrobaselɛ, ànɛ̂ Yɛrɛmasɩlɛ, à tahlɩ á yṹnpyé nónó-á mɛ pélɛ wɛ̃ tyɩ́. 15 Yé wɛkɩ Filolɔkɩ ànɛ̂ Nsyuli tyɩ́, ànɛ̂ Nere, ànɛ̂ ǹ dósêlɛ, à tahlɩ Wolɛ̃pasɩ ànɛ̂ Yesu yõ sɛ̃́pú pól tyɩ́, nónó-á mɛ pélɛ wɛ̃ tyɩ́. 16 Yé wɛkɩ wɛ̃ tyɩ́ tyɩ́nɔnɔ sɔkɔ. Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkìnɔ́ pól n wɛkɩ yé tyɩ́.

Pole mɛ vìnmɔnɔ tɛ́ynɛ n kɔ̃

17 Ń yṹnpyé, mé kélɛ n yah n kɔ̃ yé tyɩ́ nɛ kwɔ́nɔ́ nónó-á yé wɛ sɔkɔ, névye nónó-á mɛ yuku sépilɛ n fwo, tɛ́ gbɛ́kɩ́nɔ́lɛ n dah n mɔ yé wrɔ́, yé yé gblɔ̌ynɛ n tɛ̃ pélɛ. Yé káh pélɛ n tĩnki. 18 Kénɛ névye nɔ́pi dùkùlɛ kɛ̀; yé káh wɛ nɛ ápi Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Krista tyɩ́-á pè n pɩ tõ̀lɛ dɛ́, pé kèkùrn ye pè n yɩ̃kɩ. Vyã́hsesyɩ̃́rɩ́ sɔkɔ, pě ǹpɩ̃̀-ǹkɛ̃̂ névye yõ yɩkɩ pé yĩ́nvǐ wɛlɔlɛ. 19 Yáh mɛ n sah Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ tyɩ́ yõ dùkù nɛ̂nɛ, no pól mɛ kélɛ n pnɛ. Képah ye ń nɩ mɛ vɩ́nɔ́lɛ yélɛ náhnáh. Ǹtɛ mé mɛ ké tyɩ́ nɛ yé lékã́m wɛ yé tyípéplɔlɛ n pɩ. Yé nɛ n mɛ yályál, yé káh tyítúkúnìnɛ n pɩ. 20 Liyel nɛ̂-á yèvɩnɩ nɛ́tɛ̃̂nɛ, dǒ kwéy, à kɩ sétã̀n yõ̀tɛ̃̀ tyɩ́ yɩkɩ pɩ yé gbáhkɩ̀ súnsàh-ǹsahlɛ. Mé kélɛ n yah n kɔ̃ ápi Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu tyɩ́ nɛ à yõ̀bènɔrɩ pɩ yé tyɩ́.

21 Timote nɛ̂-á ń tõ̀ pɩ mûnɛ, à n wɛkɩ yé tyɩ́, à tahlɩ Lusiyusi, ànɛ̂ Nsyasõ, ànɛ̂ Sosipatɛrɩ tyɩ́, pépi nónó-á ń tyɩ́ névyelɛ. 22 Ńmɔ Tɛrityusi nɛ̂-á pè ń kɔ̃ mé sɛ́bɛ́y mɛ̀ wãrkɩ, ń tɔ n wɛkɩ yé tyɩ́ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ yĩn yõ. 23 Kayusi nɛ̂ tyɩ́-á ńmɔlɛ twáhntɛ̃̀nɔ́lɛ, tɛ́ Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkì wɛ̃nɛ n tuke n mɔ n pɔ ǹ tĩ̀nnɛ, à n wɛkɩ yé tyɩ́. Kwil pɔ́ màr-ò dĩ́ Yerasɩtɩ ànɛ̂ á yṹnpi Kwaritusi n wɛkɩ yé tyɩ́. 24 [Mé kélɛ n yah n kɔ̃ ápi Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu tyɩ́ nɛ à yõ̀bènɔrɩ pɩ yé pól tyɩ́. Amiina!]

Gbílkínɔ́ sàhnɔ́lɛ Liyel yõ

25 Gbílkínɔ́ nɛ n sah Liyel yõ. Tɛ̃́nwɛnɔ mɛ ǹ tyɩ́ kɩ fɛ̃ tǎhkɩ̀lɛ yé kɔ̃ à yɩ̃nɛ Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir nɛ̂nɛ mé n yo yé tyɩ́ Krista tyɩ́ sɔkɔ. Sètĩ̀n sõ̀ tir ye lésõ kélɛ ǹgbò dùkùlɛ, 26 tɛ́ pɔ wilki mɔ núkúnúkú kwèyy kyòo yah, Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyopu tyi wã́rkɩ́nsàhnɔ́ gbõ̀ yõ. Tyɛ́-ńkɛ̃̂ Liyel ye lésõ pè kɔ̃ pè kè wãrkɩ sah sɔ̃̀nko yìkìnì pól névye kè wɛ n pɩ̃. Képah sɔkɔ, pè kɩ sɛ̃ Liyel yõ tɛ́ kɩ n sah ǹ tyɩ́ yõ. 27 Liyel núkúní nɛ̂-á lékã́m ó ǹ tɔ̂ɔ́, gbílkínɔ́ nɛ n sah ǹmɔ yõ gbĩ́mɛgbĩ́ Yesu Krista gbõ̀ yõ. Amiina!

* 1:17 1.17 Yah n tɛ Yabakuki 2.4.

* 2:24 2.24 Yah n tɛ Nsyeremi 52.5.

* 3:4 3.4 - Yah n tɛ Gbálnɔ́ 51.6.

† 3:12 3.10-12 - Yah n tɛ Gbálnɔ́ 14.1-3 ; 53.2-4.

‡ 3:13 3.13 - Yah n tɛ Gbálnɔ́ 5.10.

§ 3:13 3.13 - Yah n tɛ Gbálnɔ́ 140.4.

* 3:14 3.14 - Yah n tɛ Gbálnɔ́ 10.7.

† 3:17 3.15-17 - Yah n tɛ Yesayi 59.7-8.

‡ 3:18 3.18 - Yah n tɛ Gbálnɔ́ 36.2.

§ 3:20 3.20 - Yah n tɛ Gbálnɔ́ 143.2.

* 4:3 4.3 - Yah n tɛ Yenɛsɩ 15.6.

† 4:8 4.7-8 - Yah n tɛ Gbálnɔ́ 32.1-2.

‡ 4:17 4.17 - Yah n tɛ Yenɛsɩ 17.5.

§ 4:18 4.18 - Yah n tɛ Yenɛsɩ 15.5.

* 8:36 8.36 Yah n tɛ Gbálnɔ́ 44.23.

* 9:9 9.9 Yah n tɛ Yenɛsɩ 18.10.

† 9:11-13 9.11-13 Yah n tɛ Yesɛsɩ 21.23.

‡ 9:11-13 9.11-13 Yah n tɛ Malaki 1.3.

§ 9:15 9.15 - Yah n tɛ Yálnɔ́ 33.19.

* 9:17 9.17 - yah n tɛ Yálnɔ́ 9.16.

† 9:25 9.25 - Yah n tɛ Wose 2.25.

‡ 9:26 9.26 - Yah n tɛ Wose 2.1.

§ 9:28 9.27-28 - Yah n tɛ Yesayi 10.22-23.

* 9:33 9.33 - Yah n tɛ Yesayi 28.16 ; 8.14.

* 10:5 10.5 Yah n tɛ Levitiki 18.5.

† 10:8 10.8 Yah n tɛ Tɔ̃́nyonɔ 30.12-14.

‡ 10:15 10.15 Yah n tɛ Yesayi 52.7.

§ 10:16 10.16 Yah n tɛ Yesayi 53.1.

* 10:18 10.18 Yah n tɛ Gbálnɔ́ 19.5.

† 10:19 10.19 Yah n tɛ Tɔ̃́nyonɔ 32.21.

‡ 10:21 10.21 Yah n tɛ Yesayi 65.1-2.

* 11:27 11.27 Yah n tɛ Yesayi 59.20-21.

† 11:34 11.34 - Yah n tɛ Yesayi 40.13.

‡ 11:35 11.35 - Yah n tɛ Nsyɔbɩ 41.3.

* 12:19 12.19 - Yah n tɛ Tɔ̃́nyonɔ 32.35.

† 12:20 12.20 - Yah n tɛ Sèmìrn 25.21-22.

* 13:9 13.9 Yah n tɛ Levitiki 19.18.

* 14:11 14.11 - Yah n tɛ Yesayi 45.23.

* 15:3 15.3 - Yah n tɛ Gbálnɔ́ 69.10.

† 15:9 15.9 - Yah n tɛ Gbálnɔ́ 18.50 ; 2 Samuyɛlɩ 22.50.

‡ 15:10 15.10 Yah n tɛ Tɔ̃́nyonɔ 32.43.

§ 15:11 15.11 Yah n tɛ Gbálnɔ́ 117.1.

* 15:12 15.12 Yah n tɛ Yesayi 11.10.

† 15:21 15.21 Yah n tɛ Yesayi 52.15.

Korɛ̃nti tãn

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Pole sɛ́bɛ́y tɛ́kɩ́nmɔnɔlɛ Korɛ̃nti tãn tyɩ́

Tyàh-ǹsah wɛynɛ

Korɛ̃nti kwillɛ, kè mɛ pnɛ yrɛynɔ nínɔ́ yísyɔ́ wrɔ́, pè n ye Yesye ànɛ̂ Yadratikilɛ. Gbɔ̀ yɩ̃ yɩ̃ wã̀l ǹgbnɔ nónó pól-á sõ̀ syɔ̃ kénɛ kwil, kénɛ kwil tãn ye sõ̀ n yah sé yõ. Krɛkɩ névye mɔ́ntɛ̃̀-ǹsah kédyâh yɔ́ ye sõ̀ nɛ́npɔ́lɛ. Ǹtɛ Wrome tãn pɔ kè sɔ, tɛ́ tɔ̃ pé syɩ kè tɔ̃ mɔ. Korɛ̃nti kwil tãn tyɩ́, lékɔ̃lɔ́ wã̀l kɔ́-ńtã̂n sõ̀ tnɔ kah mɔ. Kǎh pɩ sɛ̃́, tyídî duke pól sõ̀ n wɛ nɛ́npɔ́, ànɛ̂ lékã́m dukenɔ póllɛ, à tahlɩ tã̀n gbilki gbilki wã̀l duke náhnáh tyɩ́. Tɛ́ gbɔ̀ yɩ̃́-ńsah kwil ye tɔ̃ sõ̀ kélɛ.

Pole-á lésõ n yuku ǹ kɔ́lɔ́ kɛ ní-ò sɔkɔ, à kyɩ ńwɔ̃́lɔ́ gbɔ̃nkwǎrtɔ̃nɔ pɩ nɛ́npɔ́. Tɛ́ Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir wɛ yo, névye kɔ̃ pè wɛ sɛ̃ Yesu yõ nɛ́npɔ́. Nónó-á sɛ̃ Yesu yõ, Nsyifunɔ ye sõ̀ pé túkùlɛ. Tɛ́ pé kannɛ, Nsyifunɔ náh pélɛ. Tahbɩ ànɛ̂ yõ̀tãm náh sõ̀ mɛ fwɔ́ɔ pé sɔkɔ. Pé kan sõ̀ mɛ yãm tãnnɛ. Pè sõ̀ pé gblɔ̌ynɛ n pɩ lékã́m ǹgbnɔ névyelɛ. Kǎh pɩ sɛ̃́, pè sõ̀ mɛ nɩ̀vɩ̀nɩ̀ sɔkɔ, tɛ́ mɛ n sõ nɛ pǎh mɛ pé gblɔ̌y yõ, ànɛ̂ lékã́m-á mɛ pé tyɩ́.

Ye yísyɔ́ sɔ́kɔ́ntɛnɔ náh, Pole-á pópó n sɔkɔ ǹ kɔ́lɔ́ kɛ tɔ̃́-ò sɔkɔ, sɛ́bɛ́y nɛ̂-á yɔ̀, à kè wãrkɩ Yefɛsɩ kwil sɔkɔ, à tɛkɩ mɔ Korɛ̃nti tãn tyɩ́.

Ǹtɛ dĩ́ yɔ́ lésõ mɛ pè n ye Apɔlɔsɩlɛ. À n wil Alɛkisãdri kwil. Wǎh pɔ kyɩ Yefɛsɩ kwil, Prisili ànɛ̂ ǹ pɛ Akilasɩ nɛ̂-á Pole kódĩ́nɛ, pépi mɛ à kwɔ, tɛ́ sṍré mɔ ǹ sɔkɔ à kɔ̃ à kyɩ sèpĩ̀n yísyɔ́ pɩ Korɛ̃nti kwil.

Kè mɛ á kɩ nɛ Pole sɔ̃́ sɛ́bɛ́ynɔ́ yísyɔ́ wãrkɩ tɛkɩ mɔ Korɛ̃nti tãn tyɩ́, nónó-á sé tyɩ́ yah náh mɛ wɛ kwɛy mɛ̀ sɔkɔ, à wil 1 Korɛ̃nti ànɛ̂ 2 Korɛ̃nti tyɩ́ sɔkɔ.

Tyinɔ nínɔ́ yĩn ye sõ̀ Pole wãrkɩ tɛkɩ mɔ 1 Korɛ̃ntilɛ:

- Pole lésõ tyi yísyɔ́ wɛ noh Korɛ̃nti kwil Yesu yõ sɛ̃́pú tyɩ́ sɔkɔ, nónó-á mɛ yèkwɔrɩlɛ n mɔ ǹ sɔkɔ.

- Korɛ̃nti tãn lésõ nósyɔ́ tɛkɩ mɔ nɛ, pè pɔ sɛ́bɛ́y yɔ́lɛ Pole kɔ̃, nɛ̂ sɔkɔ-á pè mɛ kè yah kɔ̃ ǹ tyɩ́ nɛ, à pé vi mɔ tyi náhnáh sɔkɔ.

À wil képah sɔkɔ, Pole-á kwɔ́nɔ́ nónó pɩ, Yesu yõ sɛ̃́pú túkù sõ̀ mɛ sè yahle, ànɛ̂ pè náh mɛ kè fɛ̃ syi nɛ Yesu tɛ̃ntõ̀ névi-á ǹnɛ. Kǎh pɩ sɛ̃́, Pole mɛ de yo kénɛ tyi sɔkɔ náhnáh ǹ sɛ́bɛ́y mɛ̀ pól sɔkɔ.

1 Korɛ̃nti sɛ́bɛ́y mɛ̀nɛ, kè vìnmɔnɔ náhnáhlɛ n kɔ̃, nónó-á kɩ fɛ̃ Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkìnɔ́ yohnɩ mɔ kwɛy gbĩ mɛ̀ sɔkɔ.

Liyel yé yah tɛ̃ ké kàrnɔ́ sɔkɔ.

1

1 Ńmɔ Pole nɛ̂-á Liyel ye pɩ Yesu Krista tɛ̃ntõ̀ névilɛ à yɩ̃nɛ Liyel dyɔ yĩ́ĩ́ tɛ̃̀nɛ, ńmɔ ànɛ̂ á yṹnpi Sositɛnɩ ye n tɛkɩ n mɔ sɛ́bɛ́y mɛ̀nɛ 2 yépi Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkì tyɩ́, yépi nónó-á mɛ Korɛ̃nti kwil. Yépi nónó-á mɛ wìlkìnsàhnɔ́lɛ Liyel tyɩ́ yõ tɛ́ mɛ kwrɔ́nmɔnɔlɛ Yesu Kristalɛ, yépi ye Liyel ye à tahlɩ Yesu yõ sɛ̃́pú pól tyɩ́ tã̀ntã̀n pól sɔkɔ. Yépi pól mɛ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu Krista yĩnnɛ n ye n gbo. Ǹmɔ ye yépi TƐ̃̀ ǸGBƐ̃NƐ ànɛ̂ ápi tɔ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃nɛ. 3 Á kélɛ n yah n kɔ̃ Sú Liyel ànɛ̂ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu Krista tyɩ́ nɛ, pè yõ̀bènɔrɩ ànɛ̂ yèvɩnɩnɛ yé kɔ̃.

4 Liyel ye yõ̀bènɔrɩ pɩ yé tyɩ́, yáh sɔ̃́npɩ́lɛ mɛ kwrɔ́nmɔnɔlɛ Yesu Kristalɛ. Képah ye, mé n wɛkɩ Liyel tyɩ́ gbĩ́mɛgbĩ́ yépi yĩnnɛ. 5-6 Yesu Krista tyɩ́ nɛ̂-á yo wah yé tyɩ́, kè ye tɛ̃̀-ǹsah wɛ yé nnɔ sɔkɔ. Képah gbõ̀ yõ sɔkɔ ye yé wɛ kwrɔ mɔ Kristalɛ, tɛ́ Liyel mɛ pèpɔrɩ dukenɔ pól pɩ yé tyɩ́, yé kɔ̃ yé wɛy dùkù póllɛ n pnɛ, ànɛ̂ pnɛ̀nɔ́ duke póllɛ yé tyɩ́. 7 Kǎh pɩ sɛ̃́, Liyel pèpɔrɩ yɔ́ ńtɛ̃ náh yah kwlɔ yé tyɩ́, yépi nónó-á mɛ á Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu Krista syɩ́npɔnɔ syɩkɩ tɛ̃. 8 Liyel ye kɩ tɔ̃ yé pɩ gbáhntɛ̃pulɛ, fɔ́ɔ́ kɩ pɔ syɩ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu Krista syɩ n pɔ sõ tyɩ́. Képah sɔkɔ, yé kɩ pɩ wɛ́nyo-ńsah kɛ̃́nɛ yé tyɩ́ lésõlɛ. 9 Liyel n kɔ ǹ tyíyónɔ́ sõ̀, ǹmɔ nɛ̂-á yé ye pɔ kwrɔ mɔ ǹ Pídĩ́ Yesu Kristalɛ, nɛ̂-á á pól Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃nɛ.

Gbɛ́kɩ́nɔ́ nɛ̂-á de Yesu yõ sɛ̃́pú wrɔ́ Korɛ̃nti kwil sɔkɔ

10-11 Ń yṹnpyé, mé noh Klowe no yísyɔ́ tyɩ́ nɛ yékã̂b-á mɛ de yé wrɔ́. Képah ye, ápi Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu Krista yĩn yõ, mé kélɛ n yah n kɔ̃ yé tyɩ́ nɛ, yé yé vyãh pɩ núkúlɛ. Yé káh n yɛ gbɛ́kɩ́nɔ́ nɛ mɛ yé wrɔ́. Yé yé sõnɔ ànɛ̂ yé tyi yáhntɔkɔnɔnɔ pól pɩ núkúlɛ. 12 Nɛ̂-á mé n yo yé tyɩ́ gbɛ́kɩ́nɔ́ mɛ̀ tyɩ́ sɔkɔ, kè wɛ yɔ̀: - Túkù nɛ ńkɛ̃́, ńmɔ Pole náh névye-á pépilɛ. - Túkù mɛ nɛ Apɔlɔsɩ náh névye-á pépilɛ. - Túkù mó nɛ Pyɛrɩ náh névye-á pépilɛ. - Túkù wɔ mó nɛ Krista náh névye-á pépilɛ.

13 Yépi tɛ̃̀ se mɛ n sõ nɛ Krista-á mɛ tɔ́kɩ́nɔ́lɛ? Pole se pè syɩ dahnɩ yõ yé yĩnnɛ? Pole yĩn yõ se pè wel wilki yélɛ ni sɔkɔ? 14 Mé n wɛkɩ Liyel tyɩ́, máh sɔ̃́npɩ́lɛ mé náh ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ wel wilki ni sɔkɔ yépi sɔkɔ, à wil Krisipusi ànɛ̂ Kayusi tyɩ́ sɔkɔ. 15 Kǎh pɩ sɛ̃́, ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ náh fɛ̃ n yo n pi nɛ, ńmɔ yĩn yõ-á pè pé wel wilki ni sɔkɔ. 16 Ɔ̃̀ɔ̃́ɔ̃̀, ń dyɔ to kõ nɛ máh Sitefanasɩ ànɛ̂ ǹ no tɔ wel wilki ni sɔkɔ. Tɛ́ à wil pépi tɛ̃̀ tyɩ́ sɔkɔ, ń dyɔ náh tɔ̃ mɛ n kwnɛ nɛ máh ǹnɩ̂ yɔ́ wel wilki ni sɔkɔ. 17 Krista náh ńmɔ tɛkɩ mɔ nɛ mé wèlnwìlkìnɔ́lɛ n pɩ ni sɔkɔ dò, à ń tɛkɩ mɔ Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir yo yĩnnɛ, nɛ̂-á kè náh yɩ̃nɛ kè nɛ n yo à yɩ̃nɛ névi yõ̀tàhsyi yɩ̃́pɩ̃̂ dùkùlɛ, Krista syɩ́nɔ́ kɔ̃ kè pɔ pɩ yõ kɛ̃́nɛ dahnɩ yõ.

Krista syɩ́nɔ́ Liyel tɛ̃́nwɛnɔ ànɛ̂ ǹ yɩ̃́pɩ̃̂lɛ n wɛ̃kɩ

18 Yah, wâh nɛ Krista-á ku dahnɩ yõ, kè n pɩ n tɛ̃ nɛ́wõré wɛlɔlɛ névye yah, nónó-á mɛ mɔ́npunɔ wɛ̃̀kɩ̀ yõ Liyel tyɩ́ tĩ̀nnɛ. Ǹtɛ ápi nónó-á mɛ pwáhnmɔnɔ wɛ̃̀kɩ̀ yõ, ápi tɛ̃̀ wɔ tyɩ́, Liyel tɛ̃́nwɛnɔ ye kèlɛ. 19 Yé náh wɛ di, kè mɛ wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ Liyel wɛy sɛ́bɛ́y sɔkɔ nɛ ńkɛ̃́:

«Mé kɩ yɩ̃ pɩ̃́pú yɩ̃́pɩ̃̂ yɩkɩ,

tɛ́ kɩ lékã́m névye lékã́m niri.»*

20 Ǹtɛ yɩ̃ pɩ̃́pú tɔ̃ ńyãh, ànɛ̂ kǎrn ǹgbnɔ pɩ́púlɛ, à tahlɩ kwɛy gbĩ vyã́hsensyɩ̃́rɩ́pu tyɩ́ wɛ́? Liyel kè wɛ̃kɩ pnɛ́yy nɛ yɩ̃́pɩ̃̂ nɛ̂-á mɛ kèkõyṍ mɛ̀ névye sɔkɔ, nɛ́wõré-á kélɛ dò.

21 Kèkõyṍ névye ànɛ̂ pé yɩ̃́pɩ̃̂ fyé yõ, pè náh tɛ̃ wɛ Liyel dùkù pɩ̃ ǹ yɩ̃́pɩ̃̂ sɔkɔ. Kǎh pɩ sɛ̃́, ǹ wɛy nɛ̂-á n yo tɛ́ kélɛ nɛ́wã̂n wɛynɛ pé yah, nónó-á sɛ̃ ké yõ, Liyel kè yah tɔkɔ à pépi pwah mɔ képah gbõ̀ yõ. 22 Nsyifunɔ tɛ̃̀ n nɛ n mɛ ké tyɩ́ nɛ gbǐl tyi pɩ pé wɛ, tɛ́ Krɛkɩ névye wɔ n mó n nɛ n mɛ yɩ̃́pɩ̃̂lɛ n yah n kɔ̃. 23 Ǹtɛ ápi tɛ̃̀ wɔ mɛ Krista tyɩ́lɛ névyelɛ n kwɔ, nɛ̂-á Liyel nɛy yáhntɔkɔnɔlɛ pè syɩ dahnɩ yõ. Kè mɛ yõ yɩ́kɩ́nɔ́ wɛynɛ Nsyifunɔ tɛ̃̀ sõnɔ sɔkɔ. Nɛ́wõré wɛlɔ mó kélɛ névye tyɩ́ nónó náh pɩ Nsyifunɔlɛ. 24 Ǹtɛ Liyel-á nónó ye pwah mɔ Nsyifunɔ sɔkɔ, ànɛ̂ no tɛ́lɔ́ sɔkɔ, pépi tɛ̃̀ wɔ tyɩ́, Liyel tɛ̃́nwɛnɔ ànɛ̂ ǹ yɩ̃́pɩ̃̂ ye Kristalɛ. 25 Yé náh wɛ di, Liyel tyípɩ́nɩ̀ nónó-á nɛ́wõré tyilɛ névye sõnɔ sɔkɔ, sè yɩ̃́pɩ̃̂ tyilɛ kal névi yɩ̃́pɩ̃̂lɛ, tɛ́ ǹ tyípɩ́nɩ̀ nónó-á ǹ tɛ̃́nkwlɔnɔlɛ n wɛ̃kɩ névye sõnɔ sɔkɔ, sé tɔ tɛ̃́nwɛnɔlɛ kal névi tɛ̃́nwɛnɔlɛ.

26 Ń yṹnpyé, Liyel-á yépi nónó ye, yé yé gblɔ̌y kèdùkù yah kɛ̀. Kèkõyṍ névye-á nónónɛ n yah yɩ̃́pɩ̃̂ névyelɛ, ànɛ̂ tɛ̃́npnɛ̀pulɛ, ànɛ̂ nɛ́-ǹgbnɔlɛ, sɛ̃́nknɔ névye náh mɛ fwɔ́ɔ yé sɔkɔ. 27 Ǹtɛ tyi nónó-á kèkõyṍ névye mɛ n yah nɛ́wã̂n tyilɛ, sépi ye pyě Liyel yah tɔkɔ à sennɛ yɩ̃ pɩ̃́pú tɛ̃. Tɛ́ tyi nónó-á pè mɛ n yah tɛ̃́nkwlɔnɔ tyilɛ, sépi ye à yah tɔkɔ à sennɛ tɛ̃́nwɛpu tɛ̃. 28 Tyi nónó-á kèkõyṍ névye mɛ n yilɔ, sè náh mɛ kwâh yɔ́lɛ pé yah, pè náh mɛ sélɛ n mɔ n kõ, sépi ye Liyel yah tɔkɔ à sé tɛ́lɔ́ tyɩ́ yɩkɩ, pǎh mɛ nónónɛ n mɔ n kõ. 29 Képah sɔkɔ, Liyel nɛ́mɔ́nɩ́ yɔ́ ńtɛ̃ náh tɛ̃ wɛ ǹ gblɔ̌y yɔ̃ n sah n pi Liyel yah sɔkɔ. 30 Ǹtɛ Liyel gbõ̀ yõ sɔkɔ ye yélɛ kwrɔ́nmɔnɔlɛ Yesu Kristalɛ. Tɛ́ Yesu Krista wɔ gbõ̀ yõ sɔkɔ ye ápi mɛ yɩ̃́pɩ̃̂ mɛ̀ wɛ, nɛ̂-á wil Liyel tyɩ́. Ǹmɔ gbõ̀ yõ ye tɔ̃ á pɩ nɛ́gblɔ́lɛ Liyel tyɩ́, tɛ́ mɛ wìlkìnsàhnɔ́lɛ ǹmɔ tyɩ́ yõ. Tɛ́ à mɛ á pwah mɔ á tyípêl sɔkɔ. 31 Képah ye, «Névi nɛ̂-à mɛ ké tyɩ́ nɛ pé pé gblɔ̌y gbilki, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃-á tyi nónó pɩ ápi tyɩ́, tɛ̃̀ ǹ gblɔ̌y gbilki sépi yĩnnɛ.»† Sɛ̃́ ye kélɛ wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ Liyel wɛy sɛ́bɛ́y sɔkɔ.

2

1 Ń yṹnpyé, Liyel tir nɛ̂-á sõ̀ mɛ wɔ̃̀bɩ̀nsàhnɔ́lɛ, máh kyɩ yé tĩ̀nnɛ à kyɩ ké tyɩ́ yo wilki mɔ yé tyɩ́ gbĩ́ nɛ̂nɛ, mé náh sõ̀ mɛ kélɛ n yo yé tyɩ́ wɛ̀ngbìl sɔkɔ, ànɛ̂ névi yõ̀tàhsyi yɩ̃́pɩ̃̂ sɔkɔ. 2 Mé náh sõ̀ mɛ tir yɔ́ ńtɛ̃ wɛ yo yo tɛ̃̀nɛ yé tyɩ́ yõ-á mɛ nɛ̂ tyɩ́, à wil Liyel nɛy yáhntɔkɔnɔ Yesu tyɩ́ sɔkɔ, ànɛ̂ ǹ syɩ́nɔ́ tyɩ́lɛ dahnɩ yõ sɔkɔ. 3 Ńmɔ sõ̀ mɛ yé wrɔ́ sɔkɔ tǎhkɩ̀ kɛ̃́nɛ ń sɔkɔ, tɛ́ tíkí mɛ ń tɛ̃, ànɛ̂ ń wil mɛ n syah. 4 Máh sõ̀ mɛ kwɔ́nɔ́ nɛ̂nɛ n pɩ, tɛ́ Liyel wɛy nɛ̂nɛ n yo, névi yõ̀tàhsyi yɩ̃́pɩ̃̂ náh sõ̀ mé n pɩ sélɛ à yé sõnɔlɛ n vi n mɔ. Liyel Mirki ye sõ̀ n wɛ̃kɩ ǹ tɛ̃́nwɛnɔlɛ. 5 Kǎh pɩ sɛ̃́, kè náh pɩ nɛ névye yɩ̃́pɩ̃̂ gbõ̀ yõ sɔ̃́ yé sɛ̃ Yesu yõ dɛ́, Liyel tɛ̃́nwɛnɔ gbõ̀ yõ ye.

Yɩ̃́pɩ̃̂ nɛ̂-á n wil Liyel tyɩ́

6 Nónó Yesu yõ sɛ̃́nɔ́-á de yĩn, á mɛ pépilɛ n kwɔ yɩ̃́pɩ̃̂lɛ nɛ̂-á ké gblɔ̌y kèkõyṍ névye ànɛ̂ pé yõ̀tãm tyɩ́lɛ, pépi nónó min-á kɩ n tyɛ n pi. 7 Ápi mɛ yɩ̃́pɩ̃̂lɛ névyelɛ n kwɔ nɛ̂-á wil Liyel tyɩ́, képah nɛ̂-á sõ̀ mɛ wɔ̃̀bɩ̀nsàhnɔ́lɛ. Kèkõyṍ mɔ́-ńkɛ̃̂ gbĩ́ dùkù sɔkɔ ye lésõ Liyel yah tɔkɔ sah kélɛ, ápi yõ yɔ̃ yĩnnɛ. 8 Kèkõyṍ yõ̀tãm sɔkɔ yɔ́ ńtɛ̃ náh kè pɩ̃. Pàh sõ̀ mɛ kè pɩ̃, pè náh náhkɩ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ syɩ n pi dahnɩ yõ, ǹmɔ nɛ̂-á tɔ̃́rɩ́ nɛ́tɛ̃̂nɛ. 9 Tyi nɔ́pi pɩ à yɩ̃nɛ sɔ̃́-á lésõ kélɛ wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ Liyel wɛy sɛ́bɛ́y sɔkɔ nɛ ńkɛ̃́:

«Névi yĩ́ náh tɛ̃ yah nɛ̂ yõ,

ǹ níkí náh nɛ̂ noh yah,

nɛ̂ sõnɔ náh de yah ǹ sɔkɔ,

sépi ye Liyel yah sah névye kɔ̃, ǹ tyɩ́-á nɔ nónó tyɩ́.»*

10 Yé náh wɛ di, Liyel tyi nɔ́pilɛ á wɛ̃kɩ ǹ Mirki gbõ̀ yõ. Liyel Mirki kɩ fɛ̃ tyi pól sohlɩ, kàh sɔ̃́ Liyel fɔ́kɔ́sõnɔ ńtɛ̃ tɔlɛ. 11 Nɛ́ áwɔ ó náh, ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ náh fɛ̃ á sõnɔ pɩ̃ n pi. Nɛ́ Liyel Mirki tɔ ó náh, ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ náh fɛ̃ Liyel sõnɔ pɩ̃ n pi. 12 Ǹtɛ Mirki nɛ̂ tɛ̃̀ wɔ-á ápi sɔkɔ, Liyel Mirki ye; kèkõyṍ tyɩ́ náh. Liyel-á yõ̀bènɔrɩ pɩ ápi tyɩ́ à yî nónónɛ á kɔ̃, ǹ Mirki gbõ̀ yõ sɔkɔ ye á fɛ̃ pɩ̃ yĩ́ĩ́ sélɛ. 13 Tɛ́ á náh mɛ sé tyɩ́lɛ n yo à yɩ̃nɛ névi yõ̀tàhsyi yɩ̃́pɩ̃̂ kwɔ dùkùlɛ dɛ́, Liyel wɛy ye ápi n yo à yɩ̃nɛ Liyel Mirki-á kélɛ á wɛ̃kɩ sɔ̃́. Tɛ́ Liyel Mirki-á mɛ nónó sɔkɔ, pépi tyɩ́ ye à n nɛ n yo n wah Liyel Mirki tyilɛ. 14 Névi yõ̀tàhsyi sõnɔ dùkù kɔ́kɔ́ tɛ̃̀ ó-à mɛ névi nɛ̂ sɔkɔ, tɛ̃̀ náh Liyel Mirki tyilɛ n fɛ̃ n syi. Tɛ̃̀ n tɛ̃ sé dùkù pɩ̃ n kwlɔ. Kàh pɩ sɛ̃́, sè n nɛ n mɛ nɛ́wõré tyilɛ tɛ̃̀ yah. Ǹtɛ Liyel Mirki gbõ̀ yõ ó ye, névi sé dùkùlɛ n pnɛ. 15 Ǹtɛ Liyel Mirki-à mɛ névi nɛ̂ sɔkɔ, tɛ̃̀ wɔ ye kɩ fɛ̃ tyi pól dùkù kyɔmɩ pɩ̃, tɛ́ nɛy náh fɛ̃ tɛ̃̀ wɔ dùkù kyɔmɩ n pɩ̃ n pi. 16 Kè mɛ wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ Liyel wɛy sɛ́bɛ́y sɔkɔ nɛ ńkɛ̃́:

«Nɛ̂ tɛ̃̀ wɔ mɛ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ sõnɔlɛ n pnɛ wɛ́?

Nɛ̂ tɛ̃̀ wɔ kɩ fɛ̃ vìnmɔnɔlɛ à kɔ̃?»† Ǹtɛ yé yah, Krista sõnɔ ye ápi sɔkɔ.‡

3

Liyel wɛy yópú tõ̀-á nɛ̂nɛ

1 Ń yṹnpyé, mé náh lésõ tɛ̃ wɛ Liyel wɛy yo yé tyɩ́, sɔ̃́-á mě kélɛ n yo névye tyɩ́, nónó-á Liyel Mirki mɛ pé yahlɛ n tɛ̃. Ǹtɛ mé kè yo yé tyɩ́, sɔ̃́-á mě kélɛ n yo névye tyɩ́ nónó-á nɛ̂ ó-à tɛ̃̀ dyɔ à n pɩ. Kǎh pɩ sɛ̃́, yé lésõ mɛ píyĩ́rínɔlɛ Yesu Krista yõ sɛ̃́nɔ́ sɔkɔ. 2-3 Yáh lésõ mɛ píyĩ́rínɔlɛ sɛ̃́, yõke tĩ́ntĩ́ kɩ lésõ kǎn pɩ yélɛ, képah ye mé lésõ yɛ̃́níkìlɛ yé kɔ̃. Ǹtɛ à pɔ syɩ kwɛy mɛ̀ ńtɛ̃ tyɩ́, nɛ̂ ó-à yé dyɔ yè n pɩ. Képah ye, kè kɩ tɔ̃ kǎn pɩ yélɛ. Yé yah kɛ̀, sɔ̃́-á yṹnwɔ̃rɩ́ ànɛ̂ mâl tɛ̃̀nɛ fyɔ̀ yé wrɔ́ sɔkɔ yɔ̀, nɛ̂ ó-á yé dyɔ képah ye yé mɛ n pɩ, ànɛ̂ névi yõ̀tàhsyi pɩ dùkù ye yé sɔkɔ. 4 Sɔ̃́-á yé túkù tyah n yo nɛ, Pole náh névye-á pépilɛ, túkù mɛ nɛ, Apɔlɔsɩ náh névye-á pépilɛ, névi yõ̀tàhsyi pɩ dùkù ye yé n pɩ.

5 Nɛ̂ mɛ Apɔlɔsɩlɛ? Ànɛ̂ nɛ̂ mɛ ńmɔ Polelɛ? Tõ̀npɩbɩ ye ápilɛ, nónó gbõ̀ yõ-á yé sɛ̃ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ yõ. Á nɛ́núkù núkú pól tã̀n ye á n pɩ, à yɩ̃nɛ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃-á nónó sah á kɔ̃. 6 Ńmɔ ye sõ mɔ, Apɔlɔsɩ mɛ kè pu. Ǹtɛ Liyel ye pɩ kélɛ kè kyãh. 7 Ǹmɔ nɛ̂ wɔ-á pɩ kélɛ kè kyãh, ǹmɔ ó kɩ n mɔ n kõ. Névi nɛ̂-á sõ kélɛ, ànɛ̂ nɛ̂-á pu kélɛ, pépi náh n mɔ n kõ n pi. 8-9 Ápi pól pɩ tõ̀ pɩ́púlɛ Liyel tyɩ́. Képah ye névi nɛ̂-á sõ mɔ, ànɛ̂ nɛ̂-á pu kélɛ, pépi pól mɛ núkúlɛ. Tɛ́ pé nɛ́núkù núkú pól kɩ pɔ pé tã̀n pɩ́nɔ́ lédyáhnɩ́ wɛ n pi à yɩ̃nɛ pé tã̀n pɩ́nɔ́lɛ. Yépi ye pɩ Liyel swãhlɛ.

Yépi ye tɔ̃ pɩ ǹ wɔ̀kɔ̀lɛ nɛ̂-á à mɛ n mɔ. 10 Liyel-á yõ̀bènɔrɩ nɛ̂ pɩ ń tyɩ́, képah gbõ̀ yõ sɔkɔ, mé tɛ̃ wɛ wɔ̀kɔ̀ sètyah wilki wɔ̀kɔ̀ mɔ́npnɛ̀-ò pèpɛy tyɩ́ kɔ̃lɛ. Tɛ́ képah yõ sɔkɔ ye ǹnɩ̂ mɛ n mɔ n dohnɩ. Ǹtɛ nɛ̂-à n mɔ n dohnɩ ké yõ, tɛ̃̀ kyɔ̀mɩ̀nɔ́lɛ n pɩ ǹ mɔ dùkù sɔkɔ. 11 Sètyah nɛ̂-á wilki tɛ yɔ̀, ǹnɩ̂ yɔ́ náh tɔ̃ fɛ̃ kèyǎh wilki n pi à wil képah tyɩ́ sɔkɔ, képah nɛ̂-á Yesu Kristalɛ. 12 Wɔ̀kɔ̀ sètyah nɛ̂-á wìlkìntɛnɔlɛ yɔ̀, sɔ̃́-á túkù-à mɛ kélɛ n mɔ n dɔkɔ mo mo yîlɛ sɔ̃́-á sã́nnɛ, ànɛ̂ wárnnɛ, ànɛ̂ dyêh pèplɔlɛ, tɛ́ túkù mɛ kélɛ n mɔ n dɔkɔ mó-ńkɛ̃̂ yîlɛ sɔ̃́-á léslɔ́lɛ, ànɛ̂ ǹdrɔlɛ, képah náh pɩ fílkɔ́kɔ́rɩ́lɛ, 13 kèkõyṍ tukey tuke sõ ye, nɛ́núkù núkú pól-á tã̀n nónó pɩ sɔkɔ, sàh kɩ mɛ plɛ, sé gbɩ kɩ pɩ̃. Lésõ kɩ mɛ nyàh sɔ̃́, nɛ̂-á kɩ no pól tã̀n gbɩ yah, kɩ sé dùkù wɛ̃kɩ. 14 Nɛ̂ tõ̀ pɩ́nɔ́-à súkɛ́-ńkɛ̃̂nɛ, tɛ̃̀ kɩ ké lédyáhnɩ́ wɛ. 15 Ǹtɛ nɛ̂ tyɩ́-à sukɛ, tɛ̃̀ tɛ̃̀ wɔ kɩ pwah ó, tɛ́ à náh ké lédyáhnɩ́ wɛ n pi. À kɩ núkú mɛ á kɩ nɛ nyàh sɔkɔ sɔ̃́ à yɩ̃kɩ to wil ǹ gbõ̀ kɔ́kɔ́lɛ.

16 Yé se yɔ́ pɩ̃ nɛ yépi Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkì-á Liyel ní-ńsah gbôlɛ, ànɛ̂ ǹ Mirki-á mɛ déntɛ̃̀nɔ́lɛ yé sɔkɔ tɛ́. 17 Liyel ní-ńsah gbô mɛ sàhnɔ́lɛ Liyel tyɩ́ yõ, képah nɛ̂-á yépilɛ. Képah ye, névi nɛ̂-à Liyel ní-ńsah gbô yɩkɩ, Liyel kɩ tɛ̃̀ tyɩ́ yɩkɩ.

18 Ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ káh ǹ gblɔ̌y tɔ̃ mɔ. Yé sɔkɔ nɛ̂-à mɛ ǹ gblɔ̌ynɛ n pɩ yɩ̃́pɩ̃̂ névilɛ à yɩ̃nɛ kèkõyṍ névye yɩ̃́yáhnɔ́lɛ, tɛ̃̀ ǹ gblɔ̌y vi n mɔ n pɩ nɛ́wõ̂lɛ à yɩ̃nɛ névye yɩ̃́yáhnɔ́lɛ, à mó Liyel yɩ̃́pɩ̃̂ wɛ. 19 Yé náh wɛ di, kèkõyṍ névye yɩ̃́pɩ̃̂lɛ, nɛ́wõré ye kélɛ Liyel yah sɔkɔ dò. Kè mɛ wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ Liyel wɛy sɛ́bɛ́y sɔkɔ nɛ ńkɛ̃́: «À yɩ̃ pɩ̃́púlɛ n mɔ n tɛ̃ pé lékã́mkãm sɔkɔ.»* 20 Tɛ́ tɔ̃ mɛ wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ ké fɩ̃́ yɔ́ sɔkɔ nɛ ńkɛ̃́: «Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ yɩ̃ pɩ̃́pú sõnɔlɛ n pnɛ. À pɩ̃ nɛ sè náh fɛ̃ tir yɔ́ ńtɛ̃ pɛkɩ n pi.»† 21-22 Kǎh pɩ sɛ̃́, ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ káh ǹ gblɔ̌ynɛ n yɔ̃ n sah nɛ páh mɛ yã̀hnkõ náh, képah náh pɩ yã̀hnkõ wɔ náh. Ńmɔ Pole ò, Apɔlɔsɩ ò, Pyɛrɩ ò, kèkõyṍ ò, min képah náh pɩ kũ ò, kwɛy gbĩ tyi ò, ńsõ̂ tyi ò, sépi ànɛ̂ ápi póllɛ, yépi tyɩ́ ye. 23 Ǹtɛ yépi mɛ Krista tyɩ́ yõ, Krista wɔ mó mɛ Liyel tyɩ́ yõ.

4

Pole ànɛ̂ Korɛ̃nti tãn wrɔ́ tyilɛ

1 Yé yɩ̃nɛ yè pɩ̃ nɛ Krista tõ̀npɩbɩ-á ápilɛ, ànɛ̂ tyi nónó-á lésõ wɔ̃̀bɩ̀nsàhnɔ́lɛ, Liyel-á sélɛ ápi gbõ̀ dahbɩ, á kɔ̃ á syi n yo. 2 Ǹtɛ tyi-à dahbɩ nɛ̂ gbõ̀, kè n nɛ n mɛ yáhnkɔ̃nɔlɛ tɛ̃̀ tyɩ́ nɛ à nɛ n mɛ tómm sé pɩ́nɔ́ sɔkɔ. 3 Ńmɔ tɛ̃̀ wɔ tyɩ́, yépi képah náh pɩ tukey tùkèpu-à kɩ sɔ̃́ lékàh, képah náh pɩ lénɔ̀lɛ ńnɛ n kɔ̃ sɔ̃́, képah náh mɛ tir yɔ́lɛ ńmɔ yah. Ńmɔ tɛ̃̀ wɔ náh mɛ lékàh, képah náh pɩ lénɔ̀lɛ ń gblɔ̌ynɛ n kɔ̃. 4 Tɔ̀tɔ̀ náh mɛ ńmɔ nɩ sɔkɔ póllɛ nɛ máh tyípékè pɩ. Ǹtɛ képah náh n wɛ̃kɩ nɛ lékàh kɛ̃́ névi-á ńnɛ tɛ̃̀ wɔlɛ. Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ ó ye kɩ fɛ̃ lékàh, képah náh pɩ lénɔ̀lɛ ńmɔ kɔ̃. 5 Képah ye, yé káh ǹmɔ dyàh tɛ̃ lékàhlɛ névyelɛ n kɔ̃ ké gbĩ́ nɔ́-ńkɛ̃̂ sɔkɔ. Yé ǹ pɔ́nɔ́ syɩkɩ. Ǹmɔ kɩ pɔ sètĩ̀n sõ̀ tyi wilki mɔ kwèyy, tɛ́ kɩ névye fɔkɔ sõnɔ wilki mɔ kégbɔ́. Képah sɔkɔ, yõ yɔ̃̀nɔ́ nɛ̂-à yɩ̃nɛ nɛ̂nɛ, tɛ̃̀ kɩ kè wɛ Liyel tyɩ́.

6 Ń yṹnpyé, yépi yĩn ye mé Apɔlɔsɩ ànɛ̂ ń gblɔ̌y pɩ dùkù tɔkɔ à yé wɛ̃kɩ, nɛ̂-á kɩ yé kɔ̃ yé kɩ pɩ̃ nɛ tyi nónó-á wãrkɩ, ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ náh yɩ̃nɛ à nɛ n pɩ n kah n mɔ sépi yõ. Képah sɔkɔ, ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ náh ǹ gblɔ̌y gbílkínɔ́ sɔkɔ, ǹnɩ̂ yɔ́ tɔkɔ fṍnfṍ pɩ n kal n pi ǹ ní-òlɛ. 7 Kwâh nɛ̂ kɩ ǹ kɔ̃ á kɩ kal no tɛ́lɔ́lɛ? Kwâh nɛ̂ tɛ̃̀ mɛ á tyɩ́, nɛ́ Liyel náh ǹ kɔ̃ kélɛ? Ǹtɛ kɔ̃́nɔ́ à kélɛ à, sɔ̃́ pɩ tɛ́ á á gblɔ̌ynɛ n gbilki á kɩ nɛ Liyel kósyì ǹ kɔ̃ kélɛ? 8 Yî nónó pól-á yé n yah n kɔ̃, yé ye núkú sè wɛ tɛ yé yo kɛ̀? Yé pɩ tɛ tahbɩlɛ yé yo kɛ̀? Yõ̀tɔ̃rɩ́ ye núkú yé mɛ n pɩ ápi kɛ̃́nɛ yé yo kɛ̀? Yáh náhkɩ sõ̀ mɛ wɛ pɩ yõ̀tãmnɛ ápi tɔ náh kɩ mɛ yõ̀tɔ̃rɩ́ sɔkɔ yélɛ. 9 Ńkɛ̃́ kè mɛ ńmɔ tɛ̃̀ tyɩ́, á kɩ nɛ Liyel sɔ̃́ ápi Yesu tɛ̃ntõ̀ névye pɩ no pól náh névyelɛ. Á pɩ névye sɔ̃́ nónó-á kɩ pɔ n ko n mɔ n pi. Kǎh pɩ sɛ̃́, á pɩ syáh syah yîlɛ kèkõyṍ pól tyɩ́, yĩ̂nyõ tõ̀npɩbɩ tɔkɔ dohnɩ névye yõ. 10 Ápi pɩ nɛ́wã̂nnɛ Krista yĩnnɛ, tɛ́ yépi mɛ pɩ yɩ̃ pɩ̃́púlɛ Krista sɔkɔ yé yo kɛ̀? Ápi pɩ tɛ̃́nkwlɔpulɛ, tɛ́ yépi mɛ pɩ tɛ̃́nwɛpulɛ yé yo kɛ̀? Ápi mɛ yílɔ́nɔ́lɛ n wɛ, tɛ́ yõ̀yén mɛ n sah yépi yõ yé yo kɛ̀? 11 Yé náh wɛ di, fɔ́ɔ́ à pɔ syɩ núkúnúkú mɛ̀ ńtɛ̃ tyɩ́, kwɛkɩ ànɛ̂ níkì mɛ álɛ n kwlɔ. Mɔ mɔ flɔ náh mɛ á tyɩ́. Á mɛ kolɛ n syi, tɛ́ tɛ̃̀-ǹsah náh mɛ á tyɩ́. 12 Á mɛ tõ̀lɛ n pɩ kétǎhkɩ̀yɔ̂ á gbã̀nnɛ, à á yõ yõ tɛ̃̀nɛ n wɛ. Pàh álɛ n gbyɔ, ǎ sãmnɛ n mɔ pé sɔkɔ. Pàh álɛ n fõh, ǎ kè fɛ̃ n syi. 13 Pàh á tyɩ́lɛ n yo n ko, ǎ wɛ̀npèplɔlɛ n wɛkɩ pé tyɩ́. Á mɛ pɩ tɛ̃ kèkõyṍ yésyɩ̂ ànɛ̂ ké yítúkúnìnɛ névye tyɩ́, pópó à pɔ syɩ núkúnúkú mɛ̀ tyɩ́ yɔ̀.

14 Ǹtɛ mé náh mɛ tyi nɔ́pilɛ n wãrkɩ n tɛkɩ n mɔ yé tyɩ́ nɛ mé sennɛ yé tɛ̃ dɛ́, gbáhdyâh ye mé n di n sah kélɛ yé tyɩ́, yépi nónó tyɩ́-á nɔ yĩ́ĩ́ ń tyɩ́ á kɩ nɛ ń wɛ̃́npì sɔ̃́. 15 Yé yah, Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir yónɔ́ gbõ̀ yõ sɔkɔ ye yé pɩ ńmɔ wɛ̃́npìlɛ à sɛ̃ Yesu Krista yõ. Képah ye, ńmɔ mɛ n mɔ kõ á kɩ nɛ yé sú sɔ̃́. Nónó-á mɛ yélɛ n kwɔ Yesu Krista tyilɛ, pàh sɔ̃́ mɛ nɔ nɛ́pĩ̂ kèyõ kwlɔ́lɛ ò (10 000), yé pɩ̃ nɛ sú núkú tɛ̃̀ ó-á yé tyɩ́. 16 Képah ye, mé kélɛ n yah n kɔ̃ yé tyɩ́ nɛ, yé ńmɔ pɩ dùkùlɛ n yah n pɩ. 17 Képah yĩn ye tɔ̃ mé Timotelɛ n tɛkɩ mɔ yé tyɩ́, nɛ̂-á mɛ ń pídĩ́ sɔ̃́. Ǹ tyɩ́ nɔ yĩ́ĩ́ ń tyɩ́. Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́-ò pèpɛy ye ǹnɛ. Ǹmɔ ye kɩ pɔ yé dyɔlɛ n to n kõ máh mɛ Krista wɛ̃̀kɩ̀lɛ n kɔ dùkù nɛ̂nɛ, sɔ̃́-á mé kélɛ Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkìnɔ́ póllɛ n yah n kwɔ n kɔ̃ tã̀ntã̀n pól sɔkɔ.

18 Ǹtɛ yé túkù mɛ n sõ nɛ mé náh ń syɩ n pɔ n pi yé tĩ̀nnɛ, tɛ́ mɛ yuku pé gblɔ̌ynɛ n yɔ̃ n sah. 19-20 Ǹtɛ kàh kɩ nɔ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ tyɩ́, mé kɩ n syɩ pɔ yé tĩ̀nnɛ núkúnúkú. Wɛ̀ngbìl wɛ́kɩ́nɔ́ náh n wɛ̃kɩ nɛ Liyel tɔ̃́rɩ́ névi-á álɛ, Liyel tǎhkɩ̀ nɛ̂-á á sɔkɔ, képah ye n wɛ̃kɩ kélɛ. Képah ye, mâh pɔ pɔ, kè náh n yĩn n pi gblɔ̌y gbílkípú wɛ̀ngbìl nóhnɔ́-ó tyɩ́ dɛ́, tɛ̃́nwɛnɔ-à kɩ mɛ pé tyɩ́, mé kɩ kè pɩ̃. 21 Máh kɩ kènpyãhnɩ́ tɔkɔ pɔ yé tyɩ́, képah náh pɩ máh kɩ pɔ yárr yé tyɩ́ tyɩ́nɔnɔ sɔkɔ, nɛ̂ tɛ̃̀ mɛ yé n yah n kɔ̃?

5

Pɩ́-ńkɛ̃̂ tyi nónó-á sõ̀ Yesu yõ sɛ̃́pú túkù mɛ n pɩ

1 Kè mɛ n nohnɩ ywɔ̃ ywɔ̃ pól sɔkɔ nɛ ńkɛ̃́, prɔ̀prɔ̀ pɩ́nɔ́-á mɛ yé wrɔ́ sɔkɔ. Prɔ̀prɔ̀ pɩ́nɔ́ yɔ́ ńtɛ̃-á mɛ yé wrɔ́ sɔkɔ, nɛ̂-á Yesu yõ sɛ̃́-ńkɛ̃̂pú ńtɛ̃ náh fɛ̃ syi sɛ̃́nkɔ̃ pɩ n pi. Pè nɛ yé sɔkɔ yɔ́ ńtɛ̃-á mɛ ǹ sú kyɩ tɔkɔ. 2 Tɛ́ sépinɔ́ pól sɔkɔ, yé tɔ̃ mɛ yé gblɔ̌ynɛ n yɔ̃ n sah n kɔ̃ kɛ̀? Kè pyě sõ̀ yɩ̃nɛ kè pɩ yĩ́ĩ́ yèkwɔrɩlɛ yé tyɩ́, yé kɔ̃ yè kénɛ tɛ̃̀ yĩni n wilki yé wrɔ́. 3 Ńmɔ tɛ̃̀ wɔ náh mɛ yélɛ fɩ̃́ núkú sɔkɔ. Ǹtɛ mé mɛ yélɛ sõnɔ sɔkɔ. Képah ye, ńmɔ tɛ̃̀ wɔ lékàhlɛ yĩ mɛ̀ pɩ́-ò kɔ̃ tɛ, á kɩ nɛ mé sɔ̃́ mɛ yé wrɔ́ sɔkɔ. 4-5 Yâh pɔ wɛ̃ tuke mɔ, ńmɔ tɔ kɩ mɛ yélɛ sõnɔ sɔkɔ. Sɛ̃́nkɔ̃ névi tɛ̃̀nɛ, yé Yesu Krista yĩn ànɛ̂ ǹ tɛ̃́nwɛnɔlɛ à wilki yé wrɔ́, yè ǹ gbàh dɛ n mɔ sétã̀n yõ̀tɛ̃̀ kɔ̃. Kàh tɛ̃̀nɛ n kwlɔ, à kɩ pɩ́-ńkɛ̃̂ tyi pɩ́nɔ́ yal mɔ ǹ min kɔ̃ kè kɩ wɛ pwah, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu syɩ n pɔ sõlɛ.

6 Yé gblɔ̌y gbílkínɔ́ mɛ̀ yah náh. Yé se yɔ́ pɩ̃ nɛ, kɔ́kɔ́nɔ́ kwéy ó-á n dɔkɔ mífã́hkɩ̀ póllɛ tɛ́.* 7 Yé kénɛ tyípékè wilki n to yé wrɔ́, képah nɛ̂-á mɛ n tɔ̃ n mɔ kɔ́kɔ́nɔ́ tyɩ́ kɔ̃lɛ. Képah sɔkɔ, yé kɩ mɛ wásáá kɔ́kɔ́nɔ́ kã̂n búrn tyɩ́ kɔ̃lɛ. Krista lésõ fɛ̃ syi pè kɔ̃ pè à ko mɔ Nsyifunɔ yɔ̃rɩ tyɛ́nɔ́ syáh képɔ́ tyɩ́ kɔ̃lɛ ápi tyípêl wu n to yĩnnɛ á tyɩ́. Kǎh pɩ sɛ̃́, yé mɛ wásáá kɔ́kɔ́nɔ́ kã̂n búrn tyɩ́ kɔ̃lɛ. 8 Yé yɛ à tyípêl duke pól wilki n to á min sɔkɔ, à mó nɛ n mɛ yályál nɛ́gblɔ́lɛ kɔ́kɔ́nɔ́ kã̂n búrn tyɩ́ kɔ̃lɛ, nɛ̂-á pè n nɛ n tah Nsyifunɔ yɔ̃rɩ tyɛ́nɔ́ syáh sɔkɔ.†

9 Máh lésõ sɛ́bɛ́y nɛ̂ wãrkɩ tɛkɩ mɔ yé tyɩ́, mé lésõ yo ké sɔkɔ nɛ yé káh nɛ n pɩ n soh prɔ̀npɩbɩlɛ. 10 Ǹtɛ kèkõyṍ névye tyɩ́ sɔkɔ náh lésõ ńnɛ dɛ́. Kèkõyṍ mɛ̀ prɔ̀npɩbɩ, képah náh pɩ ké yĩ́sesúkú névye, ànɛ̂ ké yɩ̃́pú, képah náh pɩ, ké sãh fálpú tyɩ́ sɔkɔ-à sõ̀ ńnɛ, yé náh náhkɩ sõ̀ fɛ̃ n wũ n pi kèkõyṍ mɛ̀ sɔkɔ dò. 11 Ǹtɛ sɛ̃́ náh dɛ́. Mé nɛ névi nɛ̂-à ǹ gblɔ̌ynɛ n ye Yesu yõ sɛ̃́-òlɛ, tɛ́ mɛ prɔ̀prɔ̀lɛ n pɩ, képah náh pɩ, yĩ́sesúkúlɛ n pɩ, képah náh pɩ, sãhlɛ n fal, képah náh pɩ, névye tyɩ́lɛ n yo n ko, képah náh pɩ, sètɛ̃̀nɩ̀nɛ n pɩ, képah náh pɩ, mɛ yɩ̃belɛ n yɩ̃, yé káh nɛ n pɩ n soh sɛ̃́nkɔ̃ nɛynɛ póllɛ. Yé káh yõke ńtɛ̃nɛ n yõ wɛ̃ tyɩ́ tɛ̃̀nɛ. 12-13 Tɛ́ Yesu yõ sɛ̃́-ńkɛ̃̂pú tùkènɔ́ tɛ̃̀ wɔlɛ, ńmɔ tõ̀ náh képahlɛ. Liyel ye kɩ tuke pélɛ. Ǹtɛ kè mɛ wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ Liyel wɛy sɛ́bɛ́y sɔkɔ nɛ ńkɛ̃́: «Yé nɛ́pékè yĩni n wilki yé wrɔ́.»‡ Kǎh yo sɛ̃́ à, yé náh yé tĩ̀nkì névye tuke n pi di?

6

Yesu yõ sɛ̃́pú pɩ́ndenɔlɛ wɛ̃ tyɩ́

1 Kwâh nɛ̂ pɩ tɛ́ tir-à de yépi Yesu yõ sɛ̃́pú sɔkɔ yɔ́ ànɛ̂ ǹ ní-ò wrɔ́, yě yé tĩ̀nkì névye sah, ǹ tɛ́ kè tɔkɔ n kyɩ nɛ n tuke Yesu yõ sɛ̃́-ńkɛ̃̂pú tyɩ́? 2 Yé náh pɩ̃ nɛ ńkɛ̃́, Yesu yõ sɛ̃́pú-á kɩ pɔ kèkõyṍ névye tuke n pi di? Ǹtɛ yépi-à mɛ pɔ n tuke n pi kèkõyṍ névyelɛ, tyípî wɔ se yé kɩ tɛ̃ tuke kwlɔ? 3 Yé náh pɩ̃ nɛ ńkɛ̃́, áyáh kɩ yĩ̂nyõ tõ̀npɩbɩ ńtɛ̃ tuke n pi di? Tɛ́ kèkõyṍ mɛ̀ tyi wɔlɛ pyě á kɩ pɔ tuke kwlɔ nɩ? 4 Ǹtɛ sɛ̃́nkɔ̃ tir-à wɛ yé wrɔ́ sɔkɔ, névi nɛ̂-á Yesu yõ sɛ̃́pú náh mɛ ǹnɛ n mɔ n kõ, yè n pyě n kyɩ ǹmɔ tɔkɔ n pɔ nɛ, à pɔ kè tuke nɩ? 5 Sen ye kélɛ yé tyɩ́ dɛ́. Yépi tɛ̃̀ wrɔ́ sɔkɔ, lékã́m névi yɔ́ ńtɛ̃ náh núkú mɛ, nɛ̂-á kɩ fɛ̃ yé wrɔ́ tyi yah wah lɛ́? 6 Tir se yɩ̃nɛ kè wɛ yé sɔkɔ yɔ́ ànɛ̂ ǹ ní-ò wrɔ́, kè syi n pɔ n yĩni n tɛ̃ tukey tùkè-ǹsah sɔkɔ, fɔ́ɔ́ Yesu yõ sɛ̃́-ńkɛ̃̂pú ńtɛ̃ tɔ pɔ pɩ ké tùkèpulɛ?

7 Ǹtɛ yáh fyɔ̀ mɛ wɛ̃ tɛ̃̀nɛ n ye n tuke n pɔ, képah yé tɛ̃́nkwlɔnɔ wɛ̃kɩ tɛ dò. Kwâh nɛ̂ pɩ tɛ́ pàh tyíkɛ̃̌kɩ̀ pɩ yé tyɩ́, ànɛ̂ pàh yé gbã̀n yî yɩ̃ tɔkɔ, yè n tɛ̃ yé nnɔ tɛ̃ n kwlɔ? 8 Tɛ́ yépi ye mó tɔ̃ n pɩ kénɛ tyíknɛ̌nɩ̀ ànɛ̂ yɩ̃be tyilɛ yé yṹnpyé Yesu yõ sɛ̃́pú tyɩ́. 9 Yé náh pɩ̃ nɛ tyíknɛ̃̌nɩ̀ pɩ́pú náh n de n pi Liyel tɔ̃́rɩ́ sɔkɔ di? Yé káh yé gblɔ̌y tɔ̃ mɔ lɔ́. Prɔ̀npɩbɩ, ànɛ̂ sãh fálpú, ànɛ̂ fɔ̀fɩ́npɩbɩ, ànɛ̂ díbí wɛ̃ tɔ́kɔ́pú, 10 ànɛ̂ yɛ̃́nwóbé, ànɛ̂ yĩ́sesúkú névye, ànɛ̂ sètɛ̃̀nɩ̀ pɩ́pú, ànɛ̂ névye tyɩ́ yónkòpu, ànɛ̂ névye yõ syɩ́kɩ́púlɛ, pépi sɔkɔ yɔ́ ńtɛ̃ náh n de n pi Liyel tɔ̃́rɩ́ sɔkɔ. 11 Tɛ́ yé yah, sɛ̃́nknɔ névye ye sõ̀ yé túkùlɛ ǹgbòlɛ. Ǹtɛ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu Krista ànɛ̂ Liyel Mirki gbõ̀ yõ sɔkɔ, yé pɩ yályál. Yé mɛ wìlkìnsàhnɔ́lɛ Liyel tyɩ́ yõ. Yé pɩ nɛ́gblɔ́lɛ Liyel yah sɔkɔ.

Yesu yõ sɛ̃́-ò gbɛ̃́nsê-á pɩ Liyel tyɩ́lɛ dùkù nɛ̂nɛ

12 Kè mɛ yónɔ́lɛ nɛ ńkɛ̃́: «Tyi pól pɩ́nɔ́ gbàh mɛ dɛ́nmɔnɔlɛ ńmɔ tyɩ́.» Ǹtɛ yõre náh n wɛ sé túkù sɔkɔ. «Tyi pól pɩ́nɔ́ gbàh mɛ dɛ́nmɔnɔlɛ ńmɔ tyɩ́.» Ǹtɛ ńmɔ náh n pɩ n pi sé sɔkɔ yɔ́ ńtɛ̃ yɔ̃̀lɛ lɔ́. 13 Kè tɔ̃ mɛ yónɔ́lɛ nɛ ńkɛ̃́: «Yõke mɛ kèkùrkì yĩnnɛ, kèkùrkì tɔ mó mɛ yõke yĩnnɛ.» Ǹtɛ Liyel kɩ pɔ sé nínɔ́ pól tyɩ́ yɩkɩ n pi. Ǹtɛ névi wil gbɛ̃́nsê tɛ̃̀ wɔ náh mɔ prɔ̀prɔ̀ pɩ yĩnnɛ dɛ́, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ tyɩ́ yõ ye kè mɔ. Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ tɔ ye mó n yah ké yõ. 14 Liyel ye yilki mɔ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu lékólɛ. À kɩ ápi tɔ lékyɩ̂ yilki n mɔ n pi ǹ tɛ̃́nwɛnɔ gbõ̀ yõ. 15 Yé se yɔ́ pɩ̃ nɛ, yé wil gbɛ̃́nsênɔ́lɛ, Krista wil tã̀ntã̀nnɔ́-á tɛ́. Mé pɩ sɔ̃́ mè n pɔ Krista wil fɩ̃́ yɔ́ tɔkɔ n pɔ n kwrɔ n mɔ prɔ̀npɩ willɛ? Póllɛ, mé náh képah pɩ n yah n pi. 16 Yé se yɔ́ pɩ̃ nɛ, névi nɛ̂-à sɛ̃ prɔ̀npɩlɛ, pé nímí-á kwrɔ mɔ pɩ wil gbɛ̃́nsê núkúlɛ tɛ́. Kè mɛ yónɔ́ ńtɛ̃nɛ Liyel wɛy sɛ́bɛ́y sɔkɔ nɛ ńkɛ̃́, pé nímí-á kwrɔ mɔ pɩ wil gbɛ̃́nsê núkúlɛ.* 17 Ǹtɛ névi nɛ̂ tɛ̃̀ wɔ-à ǹ gblɔ̌ynɛ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu kɔ̃, tɛ̃̀ sõnɔ vi n mɔ n pɩ núkúlɛ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu tyɩ́lɛ. 18 Yé yé náh vi prɔ̀prɔ̀ pɩ́nɔ́ kɔ̃. Tyípêl tɛ́lɔ́ nónó-á névi n nɛ n pɩ, tɛ̃̀ wil gbɛ̃́nsê vyãh náh n wɛ sé sɔkɔ. Ǹtɛ prɔ̀prɔ̀ pɩ́nɔ́ tɛ̃̀ wɔlɛ, ǹ tɛ̃̀ mɛ n pɩ n de ǹ wil gbɛ̃́nsê tyɩ́. 19-20 Yé se yɔ́ pɩ̃ nɛ, yé wil gbɛ̃́nsê-á Liyel Mirki mɛ́-ńsahlɛ tɛ́. Liyel ye yé kɔ̃ ǹ Mirkilɛ, nɛ̂-á déntɛ̃̀nɔ́lɛ yé sɔkɔ. Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ ye yé dwe dántǎhlɛ. Kǎh pɩ sɛ̃́, yé tyɩ́ náh yé gblɔ̌ynɛ dò. Képah ye, yé yé wil gbɛ̃́nsê pɩ ǹ gbilki gbilki kwâhlɛ.

7

Fúr tyi dùkù yónɔ́lɛ

1 Yáh tyi nónó piki yah ń tyɩ́ yé sɛ́bɛ́y sɔkɔ, sépi yah ye mé kɩ yo yé syah núkúnúkú yɔ̀. Yé nɛ ńkɛ̃́* kǎh sõ̀ fṍnfṍ dĩ́ tɛ̃ sê tɔ́kɔ́-ńkɛ̃̂nɛ. 2 Ǹtɛ prɔ̀prɔ̀ pɩ́nɔ́ yah kõ yĩnnɛ, kè ye fṍnfṍ dĩ́ mɛ̀ dĩ́ mɛ̀, à sê tɔkɔ, ànɛ̂ sê mɛ̀ sê mɛ̀, ǹ tɔ mó de pɛ tyɩ́. 3 Dĩ́-á yɩ̃nɛ nɛ̂ pɩ́nɔ́lɛ ǹ kyɩ tyɩ́ tnɔ sɔkɔ, à kélɛ n pɩ ǹ tyɩ́. Sê tɔ-á yɩ̃nɛ nɛ̂ pɩ́nɔ́lɛ ǹ pɛ tyɩ́ tnɔ sɔkɔ, ǹ tɔ kélɛ n pɩ ǹ tyɩ́. 4 Sê tyɩ́ yõ náh ǹ wil gbɛ̃́nsêlɛ dɛ́. Ǹ pɛ tyɩ́ yõ ye kélɛ. Dĩ́ tɔ tyɩ́ yõ náh ǹ wil gbɛ̃́nsêlɛ dɛ́. Ǹ kyɩ tyɩ́ yõ ye kélɛ. 5 Yé káh pɛ̀kɩ̀ kãm wɛ̃nɛ, nɛ́ kè náh pɩ yé nímí yáhntɔkɔnɔlɛ nírí yɔ́ wɛ n pɩ yĩnnɛ wrɔ́ kwéy yɔ́ ó sɔkɔ. Ǹtɛ képah-à sɔkɔ tɛ, yé yé syɩ pɛ̀kɩ̀ kwrɔ mɔ. Képah-à pɩ́-ńkɛ̃̂nɛ, yé kɩ pɔ n syah n tɛ̃ n kwlɔ, sétã̀n yõ̀tɛ̃̀ kɔ̃ à kɩ syɔ̃̀-ǹsah wɛ kɩ yé wilki mɔ. 6 Ǹtɛ ńmɔ-á nɛ̂ yo yé tyɩ́ yɔ̀, kyɩ̃̀nmɔnɔ náh dɛ́, syɔ̃̀-ǹsah yɔ́ wɛ̃̀kɩ̀ ye mé yé kɔ̃. 7 Kàh ńmɔ tɛ̃̀ ó sɔ̃́, mé sõ̀ mɛ ké tyɩ́ nɛ no pól nɛ mɛ lédyɔ́nɩ̀nɛ ńmɔ tyɩ́ kɔ̃lɛ. Ǹtɛ Liyel ye no pól mɔ ànɛ̂ pé tɛ̃́nwɛ-ńtã̂nnɛ. Ǎ tir yɔ́ pɩ́nɔ́ tɛ̃́nwɛnɔlɛ ǹnɩ̂ kɔ̃, ǹtɛ kèyǎh pɩ́nɔ́ tɛ̃́nwɛnɔlɛ ǹ ní-ò kɔ̃.

8 Ǹtɛ nɛ̂-á mé kɩ yo lédyɔ́nɩ̀ ànɛ̂ pɛ́kúsyɔ tyɩ́, képah ye yɔ̀. Pàh tɛ̃ lédyɔ́nɩ̀nɛ ńmɔ tyɩ́ kɔ̃lɛ, képah kɩ plɛ. 9 Ǹtɛ pàh kɩ pɩ̃ nɛ pé náh fɛ̃ pé gblɔ̌y tɛ̃ n pi, pè fúr pɩ. Fúr pɩ́nɔ́ ye fṍnfṍ kal, ǹ tɛ̃ lédɔ́rɩ́ kɔ̃ kè nɛ n ko.

10 Tɛ́ nónó-á fúr pɩ tɛ, máh kɩ nɛ̂ kõ n sah pè kɔ̃ n pi, ńmɔ náh n kõ n sah kélɛ pé tyɩ́ dɛ́. Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ ye n kõ n sah kélɛ pé tyɩ́ nɛ ńkɛ̃́, sê náh yɩ̃nɛ à yal ǹ pɛ tyɩ́. 11 Wàh se mó yal ǹ pɛ tyɩ́, à náh tɔ̃ yɩ̃nɛ à de pɛ káhkɩ́ yɔ́ tyɩ́, à yɩ̃nɛ à ǹ syɩ yuku ǹ pɛ tyɩ́, pè kyɩ pé wrɔ́ tɔ̃ n sah. Ǹtɛ dĩ́ tɔ káh mó ǹ kyɩ wilki.

12 Ǹtɛ nɛ̂-á mé n yo no tɛ́lɔ́ tɛ̃̀ wɔ tyɩ́ yɔ̀, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ náh n yo képahlɛ dɛ́. Ńmɔ ye n yo kélɛ nɛ ńkɛ̃́, Yesu yõ sɛ̃́-ò dĩ́ yɔ́ tyɩ́ sê-à mɛ nɛ̂ náh pɩ Yesu yõ sɛ̃́-òlɛ, tɛ́ kénɛ pi mɛ ké tyɩ́ nɛ pé tɛ̃ ǹ tyɩ́, à káh à wilki. 13 Yesu yõ sɛ̃́-ò sê yɔ́ tɔ tyɩ́ pɛ-à mɛ nɛ̂ náh pɩ Yesu yõ sɛ̃́-òlɛ, tɛ́ kénɛ dĩ́ mɛ ké tyɩ́ nɛ pé tɛ̃ ǹnɛ wɛ̃ tyɩ́, à káh yal ǹ tyɩ́. 14 Yé náh wɛ di, Yesu yõ sɛ̃́-ò pi mɛ̀ gbõ̀ yõ sɔkɔ ye ǹ pɛ kɩ mɛ yúkɛy Liyellɛ, ànɛ̂ Yesu yõ sɛ̃́-ò dĩ́ mɛ̀ tɔ gbõ̀ yõ sɔkɔ ye ǹ kyɩ kɩ mɛ yúkɛy Liyellɛ. Ńkɛ̃́ kàh pɩ́-ńkɛ̃̂nɛ sɛ̃́, pé wɛ̃́npì kɩ mɛ á kɩ nɛ pé wrɔ́ sɔ̃́ dɔ Liyellɛ. Ǹtɛ kègbɩ tɛ̃̀ yõ sɔkɔ, pè ye mɛ yúkɛy Liyellɛ. 15 Ǹtɛ kàh mɛ pɩ Yesu yõ sɛ̃́-ńkɛ̃̂ nɛy tɛ̃̀ wɔ nɛ páh pé ní-ò Yesu yõ sɛ̃́-òlɛ n yahle, yé yɛ à kɔ̃ à kè pɩ. Kàh pɩ sɛ̃́, ǹ ní-ò Yesu yõ sɛ̃́-ò nɛ̂-á pɛ képah náh pɩ kyɩlɛ, ǹmɔ kɩ wɛ wũ ǹ gblɔ̌y yõ sɔkɔ. Yèvɩnɩ sɔkɔ tɛ̃ yĩn ye Liyel ye álɛ dò. 16 Ńkɛ̃́ à, áwɔ nɛ̂-á kyɩlɛ, á se sɛ̃ ké yõ nɛ wáh kɩ tɛ̃ wɛ á pɛ min pwah mɔ? Tĩ̂, áwɔ nɛ̂-á pɛlɛ, á se sɛ̃ ké yõ nɛ, wáh kɩ tɛ̃ wɛ á kyɩ min pwah mɔ?

Swɔ nɛ̂ sɔkɔ-á lésõ álɛ tɛ́ Liyel ǹ ye pɔ ǹ gblɔ̌y tyɩ́, tɛ̃ képah ó sɔkɔ

17 Ǹtɛ sépi pól sɔkɔ, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Liyel-à nɛ̂ sah swɔ nɛ̂ sɔkɔ, kè yɩ̃nɛ kè yɩ̃nɛ tɛ̃̀ tyɩ́. Nɛ̂-à sõ̀ mɛ swɔ nɛ̂ sɔkɔ tɛ́ Liyel à ye pɔ ǹ gblɔ̌y tyɩ́, à yɩ̃nɛ à nɛ n pɩ à yɩ̃nɛ képahlɛ. Kénɛ pɩ dùkù ye mé mɛ n yo Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkìnɔ́ pól tyɩ́. 18 Névi nɛ̂-à sõ̀ mɛ kõ̀nɔ́lɛ tɛ́ Liyel à ye, tɛ̃̀ tɛ̃ kõ̀nɔ́lɛ. Nɛ̂ tɔ-à sõ̀ mɛ kõ̀-ǹkɛ̃̂nɛ tɛ́ Liyel à ye, tɛ̃̀ tɔ káh nɛ páh kõ̀kèlɛ n kõ. 19 Á kõ ò, á náh kõ ò, yõ náh mɛ képah tyɩ́. Yõ-á mɛ nɛ̂ tyɩ́, képah ye Liyel tyi kõ̀nsàhnɔ́ wã̀l kɔ́lɔ́lɛ. 20 Nɛ̂-à sõ̀ mɛ swɔ nɛ̂ sɔkɔ tɛ́ Liyel à ye pɔ ǹ gblɔ̌y tyɩ́, tɛ̃̀ yɩ̃nɛ à tɛ̃ képah sɔkɔ. 21 Wâh sõ̀ mɛ yɔ̃̀lɛ tɛ́ à ǹ ye, káh n yɛ kè álɛ n yɔ. Ǹtɛ gblɔ̌y yõ wɛ́ntɛ̃̀nɔ́ yõ̀bènɔrɩ-à mó wil mɔ á yõ, káh n yɛ kè n kal. 22 Yé náh wɛ di, névi nɛ̂-à sõ̀ mɛ yɔ̃̀lɛ tɛ́ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ à ye, ǹ tyípêl yɔ̃rɩ n tyɛ. Yé náh wɛ tɔlɛ à, névi nɛ̂-à sõ̀ mɛ ǹ gblɔ̌y yõ tɛ́ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ à ye, à n pɩ Krista yɔ̃̀lɛ. 23 Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ yé dwe wilki yɔ̃rɩ sɔkɔ dántǎhlɛ. Képah ye, yé káh ńtɔ̃ n pɩ ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ yɔ̃̀lɛ gbógbó. 24 Ǹtɛ ń yṹnpyé, yáh lésõ mɛ swɔ nɛ̂ sɔkɔ tɛ́ Liyel yé ye pɔ ǹ gblɔ̌y tyɩ́, yé yɩ̃nɛ yè tɛ̃ képah ó sɔkɔ.

Fúr-á n pɔ n pɔ tyi nónónɛ

25 Névye nónó-á pè náh tɔ̃̌nɩ̀ fúr pɩ, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ náh tir yɔ́ yo ń tyɩ́ pé tyɩ́ sɔkɔ. Ǹtɛ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ pèpɔrɩ gbõ̀ yõ, mé pɩ névi yɔ́lɛ nɛ̂-á yé kɩ fɛ̃ sɛ̃ ń yõ. Képah ye, mé kɩ ń yɛ̃́ngbɛ̃́ sõnɔ yo yé tyɩ́ fúr tyɩ́ sɔkɔ. 26 Tyi-á mɛ tɛ̃ tah sɔ̃́ kwɛy gbĩ mɛ̀ sɔkɔ, ńmɔ sõnɔ sɔkɔ, yé nɛ́núkù núkú pól-à tɛ̃ sɔ̃́-á yélɛ, képah kɩ nɛkɩ kal yélɛ. 27 Wáh kɩ mɛ sê tɔkɔ tɛ, káh à fĩn n mɔ. Wáh kɩ se mó tɔ̃̌nɩ̀ mɛ sê tɔ́kɔ́-ńkɛ̃̂nɛ, sê tɔ́kɔ́-ńkɛ̃̂ fṍnfṍ. 28 Dĩ́-à sê tɔkɔ, képah náh pɩ sênpir-à de pɛ tyɩ́, tyípékè tɛ̃̀ wɔ náh pè pɩ dɛ́. Ǹtɛ nɛ̂ tɛ̃̀ wɔ-á mɛ ké sɔkɔ, ké pɩ́pú kɩ kwlɔ́nɔ́lɛ n wɛ. Képah yah ye mé mɛ ké tyɩ́ nɛ mé n kõ yé tyɩ́.

29 Ń yṹnpyé, mé kélɛ n yo yé tyɩ́, tyah mɛ n tyah sɔ́kɔ́ntɛnɔlɛ. Képah ye, à tɔkɔ núkúnúkú tyɩ́, sê-à mɛ nɛ̂ tyɩ́, tɛ̃̀ nɛ n mɛ á kɩ nɛ, sê kósyì mɛ ǹ tyɩ́. 30 Nɛ̂-à mɛ gbní sɔkɔ, tɛ̃̀ nɛ n mɛ á kɩ nɛ à kósyì mɛ gbní sɔkɔ. Nɛ̂-à mɛ nɩ̀vɩ̀nɩ̀ sɔkɔ, tɛ̃̀ nɛ n mɛ á kɩ nɛ à kósyì mɛ nɩ̀vɩ̀nɩ̀ sɔkɔ. Nɛ̂-à mɛ yídwénènɛ n dwe, tɛ̃̀ nɛ n mɛ á kɩ nɛ ǹ tyɩ́ kósyì yídwénè nɔ́pilɛ. 31 Nɛ̂-à mɛ kèkõyṍ mɛ̀ nɔlɩlɛ n yõ, tɛ̃̀ nɛ n mɛ á kɩ nɛ à kósyì mɛ ké nɔlɩlɛ n yõ. Wáh n yah yɔ̀, kèkõyṍ mɛ̀ náh tɔ̃ n mo n pi lɔ́.

32 Mé mɛ ké tyɩ́ nɛ yé fɔ́kɔ́sõnɔ káh kwel. Névi nɛ̂-à sê tɔ́kɔ́-ńkɛ̃̂nɛ, tɛ̃̌ ǹ fɔkɔlɛ n sõ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ tã̀n tyɩ́ sɔkɔ. Ǎ n nɛ n mɛ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ nɩ̀vɩ̀nɩ̀ pɩ́-ńsahlɛ n yah n kɔ̃. 33 Ǹtɛ sê-à mɛ névi nɛ̂ tyɩ́, tɛ̃̌ ǹ fɔkɔlɛ n sõ kèkõyṍ tyi yõ. Ǎ n nɛ n mɛ ǹ kyɩ nɩ̀vɩ̀nɩ̀ pɩ́-ńsahlɛ n yah n kɔ̃. 34 Kàh pɩ sɛ̃́, ǹ nɩ n nɛ n mɛ n yil n kɔ̃ yey nínínɛ. Tɛ́ sênpir, képah náh pɩ sê nɛ̂-à dé-ńkɛ̃̂nɛ pɛ tyɩ́, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ tã̀n yah syi tɛ̃̀ tyɩ́. Tɛ̃̌ ǹ gblɔ̌y kɔ̃ n dal n mɔ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ tã̀n pɩ́nɔ́ sɔkɔ. Ǹtɛ sê pɛ̀tɛ̃̀ tɛ̃̀ wɔlɛ, kèkõyṍ tyi yah syi ǹmɔ tyɩ́. Ǎ n nɛ n mɛ ǹ pɛ nɩ̀vɩ̀nɩ̀ pɩ́-ńsahlɛ n yah n kɔ̃. 35 Mé náh tyi nɔ́pi yo yé tyɩ́ yé fíkéntɛ̃nɔ yĩnnɛ dɛ́, yé yohnɩ n mɔ yĩn ye mé n yo sélɛ yé tyɩ́. Képah ye, nɛ̂-á pèpɛynɛ, mé mɛ ké tyɩ́ nɛ yé képahlɛ n pɩ, képah nɛ̂-á Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ ó tã̀n yah wṹnɔ́lɛ. 36 Kètɛ̃̀npìkì nɛ̂-à pɩ̃ nɛ pé ségbɩ̃́nɩ́ dékè-á mɛ pélɛ n ko,† tɛ́ páh kɩ n to n kɔ̃, páh kɩ n syah n pɩ n de ǹ tyɩ́, tɛ́ tyi-á yɩ̃nɛ sè kɔ sé wã̀l yõ, tɛ̃̀ à fur ǹ dyɔ ó. Tyípékè náh kélɛ. 37 Ǹtɛ kètɛ̃̀npìkì nɛ̂-à kè yah tɔkɔ ǹ nɩ sɔkɔ nɛy fyã̀h-ǹkɛ̃̂nɛ ǹ yõ, tɛ́ nɛ páh kɩ fɛ̃ tɛ̃ pé gblɔ̌y tyɩ́ lédɔ́rɩ́ náh fɛ̃ pé fwo pɛ̀kɩ̀ kɔ̃ kè n wɛ n pi pé wrɔ́ pé ségbɩ̃́nɩ́nɛ, tɛ̃̀ pɩ plɛ. 38 Képah ye, nɛ̂-à ǹ ségbɩ̃́nɩ́ fur, tɛ̃̀ pɩ plɛ. Tɛ́ nɛ̂-à ǹ ségbɩ̃́nɩ́ fúr-ńkɛ̃̂nɛ, tɛ̃̀ wɔ pɩ plɛ kal.

39 Sê pɛ-à fyɔ̀ mɛ min sɔkɔ, à yɩ̃nɛ à nɛ n mɛ ǹmɔ ó tyɩ́. Ǹtɛ ǹ pɛ-à pɔ yah kwlɔ, à kɩ fɛ̃ de pɛ yɔ́ tyɩ́ nɛ̂ tyɩ́-á nɔ ǹ tyɩ́, tɛ̃̀-à fyɔ̀ mɛ Yesu yõ sɛ̃́-òlɛ. 40 Ǹtɛ ńmɔ tɛ̃̀ ó sõnɔ sɔkɔ, wàh wũ dé-ńkɛ̃̂nɛ pɛ tyɩ́, képah nɩ̀vɩ̀nɩ̀ kɩ kal ǹ tyɩ́. Ńmɔ fɔ́kɔ́sõnɔ ye mé yo yé tyɩ́ yɔ̀. Ǹtɛ ńmɔ sõnɔ sɔkɔ, Liyel Mirki mɛ ń sɔkɔ.

8

Sãh fálnɔ́ kɔ̀ tyɩ́ yónɔ́lɛ

1 Á ye á fɔkɔ mɔ n yah núkúnúkú à yuku sãh fálnɔ́ kyɔ tyɩ́ tĩ̀nnɛ. Gbɩ tɛ̃̀ wɔ ye yé yo nɛ á pól-á mɛ tyilɛ n pnɛ ó. Tɛ́ kénɛ tyi pnɛ̀nɔ́ wɔ ye mó tɔ̃ n mɔ névilɛ gblɔ̌y gbílkínɔ́ sɔkɔ. Ǹtɛ tyɩ́nɔnɔ wɔ yah yúkúnɔ́lɛ névilɛ n kɔ̃. 2 Névi nɛ̂-à mɛ n sõ nɛ páh tyilɛ n pnɛ, tɛ̃̀ náh tɔ̃̌nɩ̀ mɛ kwâh yɔ́lɛ n pnɛ wǎh sõ̀ yɩ̃nɛ à sè pɩ̃ sɔ̃́. 3 Ǹtɛ Liyel tyɩ́-à nɔ névi nɛ̂ tyɩ́, Liyel tɛ̃̀nɛ n pnɛ.

4 Ǹtɛ à yuku sãh fálnɔ́ kɔ̀ kɔ̀nɔ́ tɛ̃̀ tyɩ́ tĩ̀nnɛ, á se yɩ̃nɛ à sélɛ n kɔ? Á pɩ̃ nɛ fal fal tõ̀lɛ, kwâh yɔ́ náh kélɛ kèkõyṍ sɔkɔ, Liyel núkú ó-á mɛ. 5 Gbɩ tɛ̃̀ wɔ ye, yíyìn náhnáh mɛ yĩ̂nyõ ànɛ̂ sétáh yõ, nónó-á túkù mɛ sélɛ n tɔkɔ n pɩ pé líyelnɔ́lɛ. Ǹtɛ líyelnɔ́ ànɛ̂ tãm náhnáh-à sɔ̃́ mɛ pé tyɩ́, 6 ápi tɛ̃̀ wɔ tyɩ́, Liyel núkú ó ye mɛ, ǹmɔ nɛ̂-á á Súlɛ. Ǹmɔ ye mɔ yíyìn póllɛ, ápi mɛ ǹmɔ tyɩ́ yõ. Sɛ̃́ ó ye, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ núkú ó tɔ ye mɛ, nɛ̂-á Yesu Kristalɛ. Ǹmɔ gbõ̀ yõ sɔkɔ ye yíyìn pól mɛ, ànɛ̂ ápi tɔlɛ min sɔkɔ.

7 Ǹtɛ fal fal tã̀nnɛ, Yesu yõ sɛ̃́pú túkù náh pɩ̃ nɛ kwâh yɔ́ náh sélɛ. Pé túkù lésõ dar kah mɔ sãh fálnɔ́ tyilɛ. Tɛ́ pépi sɔkɔ nónó tɛ̃̀ Yesu yõ sɛ̃́nɔ́-à fyɔ̀ yúkú-ńkɛ̃̂nɛ yahlɛ, pàh sãh fálnɔ́ kɔ̀lɛ n kɔ, pè n nɛ n sõ n kyɩ n pɔ sãh fálnɔ́ tyɩ́ sɔkɔ. Kàh pɩ sɛ̃́, pè n nɛ n sõ nɛ tyípékè-á pé n pɩ kɔ̀ mɛ̀ kɔ̀nɔ́lɛ. 8 Yõke náh ápi nɔ n de n pi Liyellɛ dò. Ké yṍ-ńkɛ̃̂ náh kwâh yɔ́ wilki n pi á sɔkɔ, ké yṍnɔ́ tɔ náh se mó tɔ̃ kwâh yɔ́ dohnɩ n pi á yõ. 9 Sé kɔ̀nɔ́ gbàh sénsɔ̃ mɛ dɛ́nmɔnɔlɛ yé tyɩ́ ó, ǹtɛ yé kyɔ̀mɩ̀nɔ́lɛ n pɩ, képah káh pɔ túkùlɛ n syɩkɩ n mɔ, nónó Yesu yõ sɛ̃́nɔ́ náh mɛ yuku yahlɛ. 10 Sɔ̃́-á áwɔ nɛ̂-á tyilɛ n pnɛ, ǹnɩ̂ yɔ́-à ńtyɩ̃́nɔ kyɩ ǹ wɛ tõ̀ wɔ̀kɔ̀ sɔkɔ á mɛ yõkelɛ n yõ, tɛ́ tɛ̃̀ Yesu yõ sɛ̃́nɔ́ náh mɛ yuku yahlɛ, sɔ̃́ mɛ kè kɩ pɩ? Kè náh sṍré mɔ n pi tɛ̃̀ sɔkɔ, à kɔ̃ à sãh fálnɔ́ kɔ̀lɛ n kɔ n pi di? 11 Kàh pɩ sɛ̃́ à, ǹmɔ nɛ̂-á ǹ Yesu yõ sɛ̃́nɔ́ náh mɛ yuku yahlɛ, ǹ min náh n mɔ n pu n pi áwɔ tyi pnɛ̀nɔ́ gbõ̀ yõ sɔkɔ di? Tɛ́ á yṹnpi ye mó tɔ̃ ǹnɛ, ǹmɔ nɛ̂ tɔ yĩn-á Yesu Krista ku. 12 Yâh n pɩ n de yé yṹnpyé tyɩ́ sɛ̃́ntɛ̃̀nɛ à pé sõnɔlɛ n yɩkɩ pé tyi yah wɛ́-ńkɛ̃̂ yĩnnɛ, Yesu Krista tyɩ́ ye yé n pɩ n de dɛ́. 13 Mâh nɛ yõke yɔ́ yõ, tɛ́ képah ń yṹnpi yɔ́ yõ yɩkɩ n mɔ n pi tyípékè pɩ́nɔ́ sɔkɔ, mé kɩ kè wɛ yɛ gbógbó. Képah sɔkɔ, mé náh tɛ̃̀ yõ yɩkɩ n mɔ n pi tyípékè pɩ́nɔ́ sɔkɔ.

9

Pole pɩ dùkùlɛ

1 Ń yṹnpyé, gblɔ̌y yõ névi náh ńnɛ di? Yesu tɛ̃ntõ̀ névi náh ńnɛ di? Mé náh Yesu wɛ yĩ́nɛ, ǹmɔ nɛ̂-á á Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃nɛ di? Ńmɔ tõ̀ pɩ́nɔ́ gbõ̀ yõ sɔkɔ náh yé wɛ sɛ̃ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ yõ di? 2 Yáh fyɔ̀ mɛ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu yõ sɛ̃́nɔ́ sɔkɔ, képah kélɛ n wɛ̃kɩ nɛ ǹ tɛ̃ntõ̀ névi-á ńnɛ. Képah ye, túkù-à sɔ̃́ ké pɩ̃́-ńkɛ̃̂nɛ ń tyɩ́ nɛ ǹmɔ tɛ̃ntõ̀ névi-á ńnɛ, yépi tɛ̃̀ wɔ yɩ̃nɛ yè kè pɩ̃. 3 Nónó-á mɛ n tɔkɔ ńmɔlɛ n kɔ̃, máh nɛ nɛ̂ yo n pi pé tyɩ́, kè wɛ yɔ̀: 4 Ápi náh yɩ̃nɛ à á tã̀n pɩ́nɔ́ yõke yõ à mó ké ni wɔ di? 5 Ké wɛ̃̀kɩ̀ náh mɛ ápi tyɩ́ kɩ fɛ̃ syɔ́ tɔkɔ Yesu yõ sɛ̃́pú sɔkɔ, tɛ́ áyâh n sɔkɔ kɔ́lɔ́ sɔkɔ, á fɛ̃ n sɔkɔ n pi pélɛ, sɔ̃́-á Yesu tɛ̃ntõ̀ névye tɛ́lɔ́ kélɛ n pɩ, pépi nónó sɔkɔ yɔ́-á Pyɛrɩlɛ, ànɛ̂ sɔ̃́-á Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu yṹnpyé kélɛ n pɩ di? 6 Tĩ̂, ńmɔ ànɛ̂ Barnabasɩ ó kɔ́kɔ́ se yɩ̃nɛ à tã̀n káhkɩ́nɔlɛ n pɩ ńtɔ̃ à á gblɔ̌y vyãhlɛ n yah? 7 Yé se kè wɛ noh yah nɛ, ǹnɩ̂ yɔ́-á mɛ sràsyìyálɛ n pɩ, tɛ́ mɛ yĩn ǹ gblɔ̌y yĩ́nnɔ́lɛ? Tĩ̂, séswɔ̂ sṍ-ò náh yɩ̃nɛ ké pye yṍnɔ́lɛ di? Tĩ̂, nɛ̂ tɛ̃̀ wɔ kɩ yípɛ̂ynɛ n fɛ̃, tɛ́ à náh sé yɛ̃́níkì wɔ n pi?

8 Yé káh n wɛ nɛ kégbɔ́ mɛ̀ tyi pɩ dùkù ó-á mé yah tɛ́ sélɛ n yo dɛ́. Kè tɔ̃ mɛ sɛ̃́ntɛ̃̀ ńtɛ̃nɛ tɔ́tɔ́ Liyel tyi kõ̀nsàhnɔ́ sɔkɔ. 9 Kénɛ tyi kõ̀nsàhnɔ́ nɛ̂-á Liyel Moyisi kɔ̃, kè mɛ wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ ké sɔkɔ nɛ ńkɛ̃́, nyeh-à mɛ swãh tṍnɔ́ sɔkɔ á tyɩ́ gbĩ́ nɛ̂nɛ, á káh sé vyɛ̃y pukubi á sèmukɔ yṍnɔ́lɛ.* Yé se wɛ nɛ nyeh yãm-á tɛ̃ Liyellɛ à kɔ̃ à képah yo? 10 Ápi yĩn náh à yo kélɛ di? Àwe, ápi yĩn ye à yo kélɛ. Yé náh wɛ à, ápi yĩn ye tyi nɔ́pilɛ wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ ńtɔ̃ nɛ ńkɛ̃́, sètõ-à swãhlɛ n wɔ, ǹ sõnɔ n nɛ n mɛ ǹ wɛ wɛ tɛ̃̀ yõ. Táh mɩ́-ò tɔ-à mó táhlɛ n mɩ, ǹ sõnɔ n nɛ mɛ ǹ wɛ wɛ tɛ̃̀ yõ. 11 Ápi-á pɔ Liyel wɛy yo yé tyɩ́, ǹ tyɩ́ kɔ̃ kè wɛ de yé nnɔ sɔkɔ à; áyâh sõ̀ mɛ yé gbã̀n yîlɛ á gblɔ̌ynɛ n pu, kè se yɩ̃nɛ kè yé gbã̀n du? 12 Ké yah-à kɩ nɛ̂ fyɔ̀ névye túkù mɛ sɛ̃́nknɔlɛ n pɩ yé tyɩ́ à, ápi wɔ se pyě? Tɛ́ képah fyé yõ, ápi náh kwâh yɔ́ ńtɛ̃ syi yé tyɩ́. Ǹtɛ ápi náh sõ̀ mɛ ké tyɩ́ nɛ kè fɛ̃̀kɩ̀nɔ́ dahbɩ Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir yónɔ́ sɔkɔ Yesu Krista tyɩ́ yõ. Képah ye, á mɛ tyi pól sro. 13 Tɛ́ yé pɩ̃ tɔlɛ nɛ ńkɛ̃́, Liyel ní-ńsah gbô tõ̀ pɩ́púlɛ, Liyel ní-ńsah gbô-á n yah pé vyãhlɛ. Sárká syínwìlkìpu tɔ-á pé wɛ wɛ tɛ̃̀nɛ n wɛ sárká yî sɔkɔ. 14 Sɛ̃́ ó ye, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ kè yo nɛ ńkɛ̃́, Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir yónɔ́ sɔkɔ-á Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir yópú kɩ n yõ.

15 Ǹtɛ ńmɔ yõke yɔ́ ńtɛ̃ náh wil képah sɔkɔ. Mé náh mó tɔ̃ mɛ tyi nɔ́pilɛ n wãrkɩ n tɛkɩ n mɔ yé tyɩ́ nɛ mé yé kõ sélɛ dɛ́. Máh kélɛ n pɩ nɔ̀nɔ́lɛ, tɛ́ mɛ nɩ̀vɩ̀nɩ̀ nɛ̂nɛ n wɛ ké sɔkɔ, kàh nɛ̂ n tɛ̃ n syi n pi ń tyɩ́, mè n ku ńtɛ̃nɛ. 16 Kè nɔ ń tyɩ́ ò, kè náh nɔ ń tyɩ́ ò, mé yɩ̃nɛ mè yo ólɛ Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir yo. Képah ye, ké yónɔ́ náh mɛ yĩ́nyáhkɩ̀ tirlɛ ńmɔ tyɩ́. Tɛ́ pèkè mɛ ń yõ, mâh yahle ké yónɔ́lɛ. 17 Ńmɔ-à sõ̀ mɛ yah tɔkɔ tõ̀ mɛ̀nɛ, à ń gblɔ̌y mɔ ké pɩ́nɔ́ sɔkɔ, mé náhkɩ ké yõre wɛ. Ǹtɛ kõ̀nsàhnɔ́ ye Liyel kõ sah ń kɔ̃ kélɛ mé n pɩ. Képah ye, ń pɩ pɩ tõ̀ ó ye mé n pɩ. 18 Ǹtɛ ńmɔ wɛ wɛ tɛ̃̀ wɔ nɛ̂nɛ wɛ́? Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ nɛ̂-á mɛ ń sɔkɔ ń kɔ̃ mé Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tirlɛ n yo névye tyɩ́ nɔ̀nɔ́lɛ kwâh yɔ́ yáhnkɔ̃-ńkɛ̃̂nɛ ké sɔkɔ, képah ye ń wɛ wɛ tɛ̃̀nɛ.

19 Ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ yɔ̃̀ náh ńnɛ dɛ́, mé mɛ ń gblɔ̌y yõ. Ǹtɛ mé ń gblɔ̌y pɩ no pól yɔ̃̀lɛ nɛ mé pé yõ vi n mɔ pè kɔ̃ pè pɩ Yesu yõ sɛ̃́púlɛ. 20 Mâh mɛ Nsyifunɔ sɔkɔ, mě ń minnɛ n pɩ pé tyɩ́ kɔ̃lɛ nɛ mé pé yõ vi n mɔ pè kɔ̃ pè pɩ Yesu yõ sɛ̃́púlɛ. Pépi nónó-á Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́ wã̀l kɔ́púlɛ, mě ń minnɛ n pɩ pé tyɩ́ kɔ̃lɛ ǹ pé yõ wɛ n vi n mɔ, tɛ́ sé wã̀l kɔ́-ò náh mó tɔ̃ ńnɛ dɛ́. 21 Mâh sɔ̃́ mɛ tyi kõ̀nsàhnɔ́ wã̀l kɔ́-ńkɛ̃̂pú sɔkɔ ò, mè n nɛ n pɩ pé tyɩ́ kɔ̃lɛ, ǹ pé náhnáh yõ wɛ n vi n mɔ. Tɛ́ képah náh n wɛ̃kɩ nɛ, Liyel tyi kõ̀nsàhnɔ́ wã̀l kɔ́-ńkɛ̃̂ névi-á ńnɛ dɛ́. Máh fyɔ̀ mɛ Krista tyi kõ̀nsàhnɔ́ wã̀l tɛ̃̀nɛ n kɔ, képah n wɛ̃kɩ nɛ, Liyel tyi kõ̀nsàhnɔ́ wã̀l-á mé n kɔ. 22 Névye nónó Yesu yõ sɛ̃́nɔ́ náh yuku yahlɛ, mâh mɛ pé sɔkɔ, mě ń minnɛ n pɩ pé tyɩ́ kɔ̃lɛ nɛ mé pé yõ vi n mɔ pè kɔ̃ pè pɩ Yesu yõ sɛ̃́púlɛ. Mâh sɔ̃́ mɛ nɛ́dúké nónó sɔkɔ ò, mě ń gblɔ̌y pɩ pɩ dùkùnɔ́ póllɛ pé yĩnnɛ, nɛ mé pé túkù yõ wɛ n vi n mɔ pè kɔ̃ pè pɩ Yesu yõ sɛ̃́púlɛ. 23 Mé mɛ tyi nɔ́pi póllɛ n pɩ Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir yónɔ́ yah yuku yĩnnɛ, nɛ pèpɔrɩ nɛ̂-á mɛ ké sɔkɔ, ń vyãh wɛ ké sɔkɔ.

24 Yé se pɩ̃ nɛ ńkɛ̃́ wɛ̃ kàlnɔ́ tólɔ́ tópú pól-á ńkɛ̃́nɛ nɛ n mɛ n to kéntáhkɩ̀ sɔkɔ, tɛ́ pé nɛ́núkù ó-á n wɛ ké yõrelɛ tɛ́? Yépi tɔ nɛ n to tɛ̃̀ tyɩ́ kɔ̃lɛ ké yõre wɛ yĩnnɛ. 25 Wɛ̃ kàlnɔ́ tólɔ́ tópú kwlɔ́nɔ́nɔ pól fɛ̃ n syi yõ yɔ̃̀nɔ́ pɔ n wɛ yĩnnɛ, nɛ̂-á kè náh n mo n pi. Ǹtɛ ápi kélɛ n pɩ yõ yɔ̃̀nɔ́ pɔ n wɛ yĩnnɛ, nɛ̂-á kɩ mɛ kṹmm. 26 Képah ye ńmɔ tɔ mɛ n to, tɛ́ mé náh mɛ n to n dah n mɔ dɛ́. Mé mɛ gbõ̀nkukuri syɩ́-ò yɔ́ sɔ̃́, nɛ̂-á à náh n syɩ n dah n mɔ. 27 Ńmɔ nɛ̂-á Liyel wɛynɛ n yo no tɛ́lɔ́ tyɩ́, mé mɛ ń wil gbɛ̃́nsêlɛ n fõh ń gblɔ̌y tɛ̃́nɔ́ sɔkɔ, nɛ mé káh n pɔ n tɛkɩ yõ yɔ̃̀nɔ́ sɔkɔ.

10

Yisrayel no pɩ dùkùlɛ gbɛ̃́nnɩ sɔkɔ

1 Ń yṹnpyé, nɛ̂-á á sútóbé yĩni tɛ̃ Moyisi gbĩ sɔkɔ, mé mɛ ké tyɩ́ nɛ yé yé dyɔ sah nɛ n kwnɛ kélɛ. Pé pól sõ̀ mɛ n kɔ ńyĩ́rkì fob sõ̀, tɛ́ de kah pnɛ yɔ́nsyã̂h sɔkɔ pé tɔ̂ɔ́. 2 Pé pól de sɔkɔ ńyĩ́rkì fob sɔkɔ ànɛ̂ pnɛ yɔ́nsyã̂h sɔkɔ wèlnwìlkìnɔ́ tyɩ́ kɔ̃lɛ, à pɩ Moyisi sõ̀ tɛ̃́púlɛ. 3 Pé pól yõke núkú yõ wɛ̃ tyɩ́, nɛ̂-á wil Liyel tyɩ́, 4 tɛ́ mɛ wɔ wɔ ni núkú wɛ wɔ, nɛ̂-á wil Liyel tyɩ́. Tɛ́dáhkɩ̀ yɔ́ sɔkɔ ni ye sõ̀ kélɛ. Kénɛ tɛ́dáhkɩ̀lɛ sõ̀, Krista ye nɛ̂-á mɛ n yuku pélɛ. 5 Ǹtɛ pé kan náh sõ̀ pɩ nɛ́gblɔ́lɛ Liyel yah.* Kǎh pɩ sɛ̃́, pè ku kwɛ gbɛ̃́nnɩ sɔkɔ. 6 Kénɛ tyi ye pɩ, à ápi yɩ̃́ yɩkɩ, nɛ̂-á kɩ á kɔ̃ á yĩ́ náh tɔ̃ n wil n pi tyítúkúnì pɩ́nɔ́ tyɩ́ pépi tyɩ́ kɔ̃lɛ. 7 Yé káh pɩ sãh fálpúlɛ pépi túkù tyɩ́ kɔ̃lɛ, pépi nónó tyɩ́-á yónɔ́lɛ Liyel wɛy sɛ́bɛ́y sɔkɔ nɛ ńkɛ̃́: «Tɔ́wû ye kɔ̃ tɛ̃ à n yõ, tɛ́ n wɔ, képah náh tɛ́ yuku à syáhlɛ n syah.»† 8 Á ye káh á gblɔ̌y pɩ prɔ̀npɩbɩlɛ, sɔ̃́-á lésõ pé túkù kélɛ n pɩ, tɛ́ nɛ́pĩ̂ kèyõ gbɔ̃núkú kyɛgbãm (23 000) mɛ ku pé sɔkɔ gbĩ̀yĩ̀kì núkúlɛ.‡ 9 Á ye káh Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃nɛ n mɔ n yah, sɔ̃́-á lésõ pé túkù pɩ kélɛ, tɛ́ vyeh mɛ pè kwãkɩ ko.§ 10 Yé káh Liyel sèyòkèlɛ n yo sɔ̃́-á lésõ pé túkù kélɛ n pɩ, tɛ́ yĩ̂nyõ tõ̀npɩ nɛ̂-á nɛ́kókèlɛ n mɔ, ǹmɔ mɛ pɔ pé duku to.*

11 Tyi nɔ́pi ye pè yĩni tɛ̃, à névye yĩ́ yɩkɩ. Ápi nónó-á mɛ kèkõyṍ tyɛ́ntɛnɔ gbĩ́ mɛ sɔkɔ yɔ̀, ápi yĩn ye pè tyi nɔ́pi wãrkɩ, à gbáhdyâh di sah á tyɩ́. 12 Képah ye, nɛ̂-à mɛ n sõ nɛ páh mɛ wɛ su yĩn pallɛ, tɛ̃̀ kyɔ̀mɩ̀nɔ́lɛ n pɩ, à káh pɔ yɔ̃ syɩkɩ. 13 Tɔ̃̀nmɔnɔ nónó-á yé yĩni tɛ̃ yah, sɛ̃́nknɔ ye n nɔ névi yõ̀tàhsyilɛ. Ǹtɛ Liyel n kɔ ǹ tyíyónɔ́ sõ̀. À náh n yɛ tɔ̃̀nmɔnɔ yɔ́ ńtɛ̃ kɔ̃ kè kǎn pɩ n pi yélɛ. Tɛ́ tɔ̃̀nmɔnɔ-à yé wɛ, à kɩ tɛ̃́nwɛnɔlɛ yé kɔ̃ yé kɩ kè fwo, tɛ́ kɩ yé wɛ̃kɩ syɔ̃̀-ǹsahlɛ, yáh nɛ wɛ n wil n pi ké sɔkɔ sɔ̃́.

Á ye káh nɛ n pɩ n soh tã̀nnɛ

14 Ń yṹnpyé pèplɔ, yé yé náh vi tã̀n tyi kɔ̃ pnɛ́pnɛ́. 15 Ńmɔ mɛ yélɛ n mɔ n kõ yɩ̃ pɩ̃́pú sɔkɔ. Képah ye, tyi nónó-á mé n yo yé tyɩ́, yé sõ n yah sé tyɩ́ yõ yé gblɔ̌y. 16 Liyel yõke yõ gbĩ́nɛ, áyáh ńkɛ̃́nɛ wɔ wɔ kwâh nɛ̂ wɔ á wɛ́kɩ́ntɛnɔ náh Liyel tyɩ́, képah kélɛ n wɛ̃kɩ nɛ áyáh pɩ núkúlɛ Yesu Kristalɛ ǹ tṍ kwɛ́nɔ́ gbõ̀ yõ. Búrn nɛ̂ tɔ-á ńkɛ̃́nɛ à n kwɔkɩ n dibi n tah wɛ̃ tyɩ́, ké tɔ álɛ n pɩ núkúlɛ Yesu Krista wil gbɛ̃́nsêlɛ. 17 Búrn núkú ó ye mɛ. Tɛ́ ápi pípí nɔ́pi pól mɛ kénɛ búrn núkú mɛ̀ ólɛ n tah. Képah ye, kè mɛ á kɩ nɛ á pól sɔ̃́ pɩ wil gbɛ̃́nsê núkúlɛ.

18 Tir nɛ̂-á mɛ n pɩ Yisrayel no nɩyṍ, yé yé fɔkɔ mɔ n yah képah tyɩ́ yõ kɛ̀. Pé sárká súkɛ́nkɔ̃-ńsah mɛ Liyel tyɩ́ yõ. Képah ye, yípɛ̂y nónó-á pè n ko ké yõ sɔkɔ, pé nónó-á sé kyɔlɛ n kɔ, pè mɛ núkúlɛ Liyellɛ. 19 Képah se n wɛ̃kɩ nɛ máh nɛ yõre-á mɛ tã̀n ànɛ̂ sãh fálnɔ́ kyɔ tyɩ́? 20 Ɔ̃́ɔ̃ dɛ́, mé nɛ sãh fálpú-á sãhlɔ nónónɛ n fal, sétã̀n tyɩ́-á pè n fal sélɛ, Liyel tyɩ́ náh. Mé náh mɛ ké tyɩ́ nɛ yé pɩ núkúlɛ sétã̀nnɛ gbógbó. 21 Yé náh fɛ̃ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ wóh sɔkɔ wɔ wɔ kwâh wɔ n pi, tɛ́ tɔ̃ yé yah vi n wɔ n pi sétã̀n tyɩ́ sɔkɔ. Yé náh fɛ̃ nɛ n yõ n pi Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ tyɩ́, tɛ́ tɔ̃ yé yah vi kyɩ n yõ n pi sétã̀n tyɩ́. 22 Tĩ̂, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ nɛ̂-á nɛ á nɛ n mɛ péwɔ ó tyɩ́ yõ, ǹmɔ vyãh sõ̀ se á n yah n kɔ̃ nóh-ńsahlɛ? Ápi tǎhkɩ̀ se kal ǹ tyɩ́lɛ?

Gbílkínɔ́lɛ n sah Liyel yõ, á tyɩ́pɩ́nɩ̀ pól sɔkɔ

23 Kè mɛ yónɔ́lɛ nɛ ńkɛ̃́: «Tyi pól pɩ́nɔ́ gbàh mɛ dɛ́nmɔnɔlɛ.» Ǹtɛ yõre náh n wɛ sé túkù sɔkɔ. «Tyi pól pɩ́nɔ́ gbàh mɛ dɛ́nmɔnɔlɛ.» Ǹtɛ sé túkù pɩ́nɔ́ náh yah yúkúnɔ́lɛ névilɛ n kɔ̃. 24 Ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ káh ǹ gblɔ̌y pɛ́kɩ́-ńsah ólɛ n yah n kɔ̃ dɛ́, yé no tɛ́lɔ́ pɛ́kɩ́-ńtã̂nnɛ n yah n kɔ̃ n kal. 25-26 Kè mɛ wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ Liyel wɛy sɛ́bɛ́y sɔkɔ nɛ ńkɛ̃́: «Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ tyɩ́ ye sétáh ànɛ̂ ké sɔkɔ yíyìn póllɛ.»† Képah ye, yî nónó pól-á fyɔ̀ mɛ yãbrɩ sɔkɔ yòh sɔkɔ, yé kɩ fɛ̃ sé póllɛ n yõ. Kè náh yɩ̃nɛ kè nɛ n mɛ yṍtɔ́kɔ́bɩ́lɛ yé tyɩ́, yé kɔ̃ yè píkínyahnɔ yɔ́ ńtɛ̃ pɩ sé wìl-ǹtã̀n tyɩ́ sɔkɔ. 27 Yesu yõ sɛ̃́-ńkɛ̃̂ névi yɔ́-à ǹ ye yõke yṍnɔ́lɛ, tɛ́ á fɛ̃ syi kyɩ, wàh yé nónó tɔkɔ pɔ, sélɛ n yõ fwòó. Kè náh yɩ̃nɛ kè pɩ yṍtɔ́kɔ́bɩ́lɛ á tyɩ́ ǹ kɔ̃ ǹ pɔ píkínyahnɔ yɔ́lɛ n pɩ sé wìl-ǹtã̀n tyɩ́ sɔkɔ. 28 Ǹtɛ ǹnɩ̂ yɔ́-à yo á tyɩ́ nɛ ńkɛ̃́, kɔ̀ mɛ̀nɛ, sãh fálnɔ́ kɔ̀-á kélɛ, tɛ̃̀ wɔ yĩnnɛ ànɛ̂ ké tyɩ́ sõnɔ yṍtɔ́kɔ́bɩ́ yĩnnɛ, káh kè kɔ. 29 Sõnɔ yṍtɔ́kɔ́bɩ́ nɛ̂ tyɩ́-á mé yo ásõ̂ sɔkɔ yɔ̀, áwɔ tyɩ́ sɔkɔ náh ńnɛ dɛ́, nɛ̂-á yo ǹ syah kélɛ, tɛ̃̀ wɔ tyɩ́ sɔkɔ ye ńnɛ. Ǹtɛ ǹnɩ̂ kɩ fɛ̃ nɛ kwâh nɛ̂ se pɩ tɛ́ ǹnɩ̂ fɔkɔ sõnɔ yṍtɔ́kɔ́bɩ́ yĩnnɛ, péwɔ náh fɛ̃ pé dyɔ dyɔ tyi pɩ n pi nɩ? 30 Pâh wɛkɩ Liyel tyɩ́ yõke nɛ̂ yĩnnɛ, tɛ́ fyɔ̀ kélɛ n yõ, nɛy se yɩ̃nɛ à pé tyɩ́lɛ n yo kénɛ yõke yṍnɔ́ yĩnnɛ, képah nɛ̂ yĩn-á pé wɛkɩ Liyel tyɩ́ nɩ?

31 Ǹtɛ sɛ̃́ náh dɛ́, wâh kwâh nɛ̂nɛ n yõ ò, wâh kwâh nɛ̂nɛ n wɔ ò, wâh se tir dùkù nɛ̂nɛ n pɩ ò, yɛ Liyel yĩn nɛ n gbilki ké sɔkɔ. 32 Kè se Nsyifunɔ́ ò, kè se nónó náh pɩ Nsyifunɔlɛ ò, kè se Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkìlɛ ò, yépi tyípɩ́nɔ́ káh pé sɔkɔ yɔ́ ńtɛ̃ yõ yɩkɩ n mɔ tyípékè pɩ́nɔ́ sɔkɔ. 33 Yé ńmɔlɛ n yah n pɩ. Ńmɔ ńkɛ̃́nɛ n gbah n tɛ̃ ǹ no pól nɩ̀vɩ̀nɩ̀nɛ n pɩ tyi pól sɔkɔ. Ńmɔ náh mɛ ń gblɔ̌y pɛ́kɩ́-ńsahlɛ n yah n kɔ̃ dɛ́, ǹtɛ mé mɛ nɛ́kwĩ́nkílɛ n yohnɩ n mɔ pé wɛ n pwah n mɔ yĩnnɛ.

11

1 Yé ńmɔ pɩ dùkùlɛ n yah n pɩ, sɔ̃́-á mé Krista pɩ dùkùlɛ n yah n pɩ.

Dĩ́ ànɛ̂ sê gblɔ̌y tɛ̃ dùkùlɛ Liyel ni gbĩ́nɛ

2 Mé yélɛ n sõ náhnáh, yáh sɔ̃́npɩ́lɛ yé dyɔ sah n kwnɛ ńmɔ tyɩ́lɛ gbĩ́mɛgbĩ́, tɛ́ se tɔ̃ mɛ n kɔ tyi yónɔ́ wã̀l yõ, máh kwɔ́nɔ́ wɛ sépi nónó yõ à pɔ yé kwɔ. 3 Ǹtɛ mé mɛ ké tyɩ́ nɛ yé kè pɩ̃ tɔlɛ nɛ ńkɛ̃́, sê yõ̀tɛ̃̀-á dĩ́nɛ, díbí pól yõ̀tɛ̃̀ mó Yesu Kristalɛ, Yesu Krista wɔ yõ̀tɛ̃̀ mó Liyellɛ. 4 Képah ye, dĩ́ nɛ̂-à yṍkúrí kwĩnki sah tɛ́ nírílɛ n pɩ, képah náh pɩ tɛ́ mɛ Liyel tɛ̃ntõ̀lɛ n syi n yo, ǹ yõ̀tɛ̃̀ ye à n yilɔ. 5 Ǹtɛ sê nɛ̂-à ǹ yõ dɛ mɔ sah tɛ́ nírílɛ n pɩ, képah náh pɩ à Liyel tɛ̃ntõ̀lɛ n syi n yo, ǹ yõ̀tɛ̃̀ ye à n yilɔ. Kè núkú mɛ á kɩ nɛ ǹ yõ sɔ̃́ à kye mɔ. 6 Sê nɛ̂-à nɛ mɔ̀nsɔr tɛ̃ n pi ńkɛ̃̂nɛ, à ǹ yõ kye. Ǹtɛ sen-à nɛ sê tyɩ́ ǹ yõ kyénɔ́lɛ, képah náh pɩ ké kṍnɔ́lɛ, à káh kè dɛ n mɔ n sah kɛ̀.

7 Dĩ́nɛ, Liyel kètɔ̀ ye ǹnɛ, ànɛ̂ à Liyel yõ yɔ̃̀nɔ́lɛ n wɛ̃kɩ. Képah ye, à náh yɩ̃nɛ yṍkúrí kwĩ́nkínsàhnɔ́lɛ. Ǹtɛ sê wɔ dĩ́ yõ yɔ̃̀nɔ́lɛ n wɛ̃kɩ. 8 Kèkõyṍ mɔ gbĩ́nɛ, dĩ́ náh wil sê sɔkɔ, sê wɔ ye wil dĩ́ sɔkɔ. 9 Dĩ́ náh mɔ sê yĩnnɛ dɛ́, ǹtɛ sê mɔ dĩ́ yĩnnɛ.* 10 Képah ye, yĩ̂nyõ tõ̀npɩbɩ yĩnnɛ, kwâh yɔ́ yɩ̃nɛ kè nɛ n mɛ sê yõ sɔkɔ, nɛ̂-á kɩ ǹ yĩ́n-ńsahlɛ n wɛ̃kɩ.

11 Ǹtɛ sépinɔ pól sɔkɔ, ápi nónó tɛ̃̀-á mɛ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ wɛ̃̀kɩ̀lɛ n kɔ, á ye pɩ̃ nɛ ńkɛ̃́, dĩ́ yétõ̂-á mɛ sê tyɩ́, sê tɔ yétõ̂ mó mɛ dĩ́ tyɩ́. 12 Yé náh wɛ di, sê wil dĩ́ sɔkɔ, tɛ́ sê ye mó n dubi dĩ́nɛ. Ǹtɛ Liyel ye pɩ sépi póllɛ sɛ̃́.

13 Yépi ńtɛ̃ kè sõ n yah kɛ̀; ké yah se sê Liyellɛ nɛ n ni ǹ yõlɛ dɛ́nmɔnsàhnɔ́lɛ? 14 À yɩ̃nɛ kégbɔ́ dùkùlɛ, yé náh pɩ̃ nɛ ńkɛ̃́ dĩ́-à yõ̀yùkù mɔ, sen-á kélɛ ǹ tyɩ́ di? 15 Ǹtɛ yõ̀yùkù mɔ́nɔ́lɛ, yõ yɔ̃̀nɔ́ ye kélɛ sê tɛ̃̀ wɔ tyɩ́. Liyel kélɛ à kɔ̃, ǹ yõ yah vike yĩnnɛ. 16 Névi nɛ̂ tɛ̃̀ wɔ-à kɩ tɔ̃ mɛ n yah n kɔ̃ yékã̂b pɩ́-ńsahlɛ yĩ mɛ̀ tyɩ́ yõ, tɛ̃̀ pɩ̃ nɛ ńkɛ̃́, sɛ̃́-á ápi n pɩ kélɛ à tahlɩ Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkìnɔ́ pól tɔ tyɩ́.

Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ yõke-á yɩ̃nɛ kè nɛ n yõ dùkù nɛ̂nɛ

17 Tɛ́ yah, máh tyi nónó tɔ yo n pi yé tyɩ́ núkúnúkú, sè wɛ yɔ̀: Yé wɛ̃ tùkènmɔnɔnɔ mɛ yényêhlɛ n pɩ n kal yé tyɩ́ pèpɛynɛ. Képah ye, mé náh fɛ̃ yé sõ n pi képah sɔkɔ lɔ́. 18 Ké gbennɛ, pè nɛ yâh wɛ̃ tuke mɔ, gbɛ́kɩ́nɔ́ n nɛ n mɛ yé wrɔ́. Tɛ́ ńmɔ sɛ̃́nɔ́ mɛ ké yõ nɛ gbɩ-á mɛ pé wɛy sɔkɔ. 19 Ǹtɛ gbɛ́kɩ́nɔ́ dùkù yɔ́ tɛ̃̀ wɔ yɩ̃nɛ kè wɛ yé wrɔ́ sɔkɔ, á kɔ̃ à Yesu yõ sɛ̃́pú kègblɔ pɩ̃ n wah yé sɔkɔ. 20-21 Ǹtɛ gbɛ́kɩ́nɔ́ nɛ̂ tyɩ́-á mé n yo yé wrɔ́ sɔkɔ, yâh wɛ̃ tuke mɔ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ yõke yõ gbĩ́nɛ, yé nɛ́núkù núkú pól n núkú n yɩ̃kɩ n kyɩ yé yɛ̃́ngbɛ̃́ yõkenɔ tɔkɔ n yõ. Képah sɔkɔ, túkù n wũ kwɛkɩlɛ, tɛ́ túkù n nɛ n mɛ sètɛ̃̀nɩ̀ sɔkɔ. Kàh pɩ sɛ̃́, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ yõke tɛ̃̀ wɔ náh tɔ̃ kélɛ yé n yõ légbĩ́nɛ dɛ́. 22 Gbên náh mɛ yé tyɩ́ nónó sɔkɔ-á yé kɩ fɛ̃ yõkelɛ n yõ, tɛ́ kɩ n wɔ di? Tĩ̂, Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkì se yé n yilɔ, tɛ́ mɛ ké tyɩ́ nɛ yé sennɛ kwâh kɛ̃́pú tɛ̃? Sɔ̃́ mɛ mé kɩ yo yé tyɩ́ yɔ̀ wɛ́? Mé se yɩ̃nɛ mè yé sõ? Póllɛ, mé náh yé sõ n pi képah sɔkɔ lɔ́.

23 Yé yah, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃-á nɛ̂nɛ ńmɔ kwɔ tɛ́ mé mɛ kélɛ yé kwɔ, kè wɛ yɔ̀: Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu-á kɩ sõ̀ n dahbɩ n pi gbõ̀ sɔkɔ sõ nɛ̂ lékã̂hnɛ, lésõlɛ à búrn tɔkɔ, 24 tɛ́ wɛkɩ Liyel tyɩ́, tɛ́ mɛ kè kwɔkɩ dibi pé tyɩ́, tɛ́ mɛ n yo pé tyɩ́ nɛ: «Ńyɔlɛ, ńmɔ wil ye, nɛ̂-á kɩ kɔ̃ yépi yĩnnɛ. Yé kélɛ n pɩ, yè yé lékã́m sah ńmɔ tyɩ́lɛ.» 25 Yõke yṍntɛnɔ náh, à tɔ̃ wóh tɔkɔ sɛ̃́ntɛ̃̀ ólɛ dìvɛ̃nɛ ké sɔkɔ, tɛ́ yo pé tyɩ́ nɛ: «Ńyɔlɛ, ńmɔ tṍ ye, nɛ̂-á kɩ kwɛ yépi yĩnnɛ, kɩ pɩ yégbékè kwrɔ́nmɔnɔ késã́nnɛ Liyel ànɛ̂ névye wrɔ́. Yé kélɛ n pɩ, yè yé lékã́m sah ńmɔ tyɩ́lɛ, gbĩ́mɛgbĩ́ yâh kélɛ n wɔ.» 26 Yé yah, gbĩ́mɛgbĩ́ yâh búrn mɛ̀nɛ n tah tɛ́ dìvɛ̃ mɛ̀nɛ n wɔ gbĩ́ nɛ̂nɛ, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ kúnɔ́ tyɩ́ ye yé mɛ n yo, fɔ́ɔ́ kɩ pɔ syɩ ǹ syɩ́npɔnɔ tyɩ́.

27 Képah ye, névi nɛ̂-à búrn mɛ̀nɛ n tah tɛ́ dìvɛ̃ mɛ̀nɛ n wɔ, tɛ́ tɛ̃̀ pɩ dùkù náh mɛ plɛ, tɛ̃̀ mɛ pèkèlɛ n pɩ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ wil ànɛ̂ ǹ tṍ tyɩ́ pɩ́ndenɔ sɔkɔ. 28 Nɛ́núkù núkú pól yɩ̃nɛ pé pé gblɔ̌y dùkù kyɔmɩ yah pallɛ, pè mó pyě búrn mɛ̀ tah, pè mó dìvɛ̃ mɛ̀ wɔ. 29 Yé náh wɛ à, névi nɛ̂-à búrn mɛ̀ tah tɛ́ dìvɛ̃ mɛ̀ wɔ, tɛ́ tɛ̃̀ náh sè mɔ kõ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ willɛ, tɛ̃̀ mɛ pèkèlɛ n yɔrɩ n mɔ ǹ gblɔ̌y yõ. 30 Képah yĩn ye yámpú ànɛ̂ nɛ́fukulɔ́lɛ pípí yé wrɔ́, tɛ́ yé náhnáh ńtɛ̃ mɛ ku. 31 Áyâh mɛ n sõ n yah pallɛ á gblɔ̌y tyɩ́ sɔkɔ, Liyel tukey náh n syɩkɩ n pi á yõ. 32 Ǹtɛ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ náh mɛ ké tyɩ́ nɛ ápi tɔ tyɩ́ kyɩ yɩkɩ wɛ̃ tyɩ́ ànɛ̂ kèkõyṍ névyelɛ, képah ye à kɔ̃ à ápilɛ n fõh á kwɔ yĩnnɛ. 33 Képah ye ń yṹnpyé, yâh tuke mɔ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ yõke yõ yĩnnɛ, yé pól wɛ̃ syɩkɩ. 34 Kwɛkɩ-à mɛ nɛ̂ tɛ̃, tɛ̃̀ yõ ǹ tĩ̀nnɛ. Kàh pɩ sɛ̃́, yé náh Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ pèkè yɔrɩ n mɔ n pi yé gblɔ̌y yõ yé wɛ̃ tùkènmɔnɔnɔ sɔkɔ. Tyi tɛ́lɔ́ nónó-á wũ, mâh pɔ pɔ yé tĩ̀nnɛ gbĩ́ nɛ̂nɛ, mé kɩ sépi tyɩ́ yah wah.

12

Liyel Mirki-á tyi nónó pɩ́nɔ́ yõ̀bènɔrɩlɛ névilɛ n kɔ̃

1 Ń yṹnpyé, Liyel Mirki-á tyi nónó pɩ́nɔ́ yõ̀bènɔrɩ tɛ̃̀ wɔlɛ névilɛ n kɔ̃, mé náh mɛ ké tyɩ́ nɛ yé nɛ n mɛ sé yɩ̃́tũri sɔkɔ. 2 Yépi ńtɛ̃ pɩ̃ nɛ gbĩ́ nɛ̂-á lésõ yé náh tɔ̃̌nɩ̀ Liyel pɩ̃, vì-ǹsah yɔ́ ńtɛ̃ náh sõ̀ mɛ yé tyɩ́ nɛ́ tã̀n yah ó tónkɔ̃nɔ náh tɔ̌ɔ̀, sépi nónó-á sè náh fɛ̃ n wɛkɩ. 3 Képah ye, mé kélɛ n yo n yĩ́ĩ́ yé tyɩ́ nɛ Liyel Mirki-à mɛ névi nɛ̂ yahlɛ n tɛ̃, tɛ̃̀ náh fɛ̃ n yo n pi nɛ ńkɛ̃́ Yesu tyɩ́ yɩkɩ; ànɛ̂ nɛy tɔ náh fɛ̃ n yo n pi nɛ ńkɛ̃́ Yesu-á TƐ̃̀ ǸGBƐ̃NƐ nɛ́ Liyel Mirki náh tɛ̃ tɛ̃̀ yahlɛ.

4 Tyi duke náhnáh pɩ́nɔ́ yõ̀bènɔrɩ kɩ fɛ̃ wɛ, ǹtɛ kénɛ Liyel Mirki núkúní ó ye sélɛ névyelɛ n kɔ̃. 5 Liyel tã̀n duke mɛ dò, ǹtɛ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ núkúní tyɩ́ ye sé póllɛ á n pɩ. 6 Tã̀n pɩ dùkùnɔ́ mɛ dò, ǹtɛ Liyel núkúní ó ye sé pól pɩ́nɔ́ tǎhkɩ̀lɛ nɛ́núkù núkú póllɛ n kɔ̃. 7 Liyel Mirki ye tir fɛ̃̀npɩnɔ yõ̀bènɔrɩlɛ nɛ́núkù núkú póllɛ n kɔ̃, no pól tyɩ́ pɛkɩ yĩnnɛ. 8 Liyel Mirki ńkɛ̃́nɛ yõ̀bènɔrɩlɛ ǹnɩ̂ kɔ̃, à n nɛ n wɛkɩ yɩ̃́pɩ̃̂ sɔkɔ, tɛ́ kénɛ Mirki ó ńtɔ̃ yõ̀bènɔrɩlɛ ǹnɩ̂ kɔ̃, ǎ tyilɛ n pnɛ n yo. 9 Kénɛ Liyel Mirki ó ye tɔ̃ ńkɛ̃́nɛ yõ̀bènɔrɩlɛ ǹnɩ̂ kɔ̃, à n sɛ̃ yĩ́ĩ́ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ yõ, kénɛ Liyel Mirki núkúní n tɔ̃ yõ̀bènɔrɩlɛ ǹnɩ̂ kɔ̃, ǎ yámpúlɛ n dɛ n mɔ. 10 Kě yõ̀bènɔrɩlɛ ǹnɩ̂ kɔ̃, ǎ gbǐl tyilɛ n pɩ, ǹ tɛ́ yõ̀bènɔrɩlɛ ǹnɩ̂ kɔ̃, ǎ Liyel tɛ̃ntõ̀lɛ n syi n yo. Kě yõ̀bènɔrɩlɛ ǹnɩ̂ kɔ̃, ǎ Liyel Mirki tyípɩ́nɩ̀nɛ n wah n pnɛ sétã̀n tyɩ́ sɔkɔ. Kě yõ̀bènɔrɩlɛ ǹnɩ̂ kɔ̃, ǎ wɛ́nkáhkɩ́lɛ n wɛkɩ nɛ̂-á à náh kè sãh, ǹ tɛ́ yõ̀bènɔrɩlɛ ǹnɩ̂ kɔ̃, à n fɛ̃ sé yahlɛ n yo. 11 Kénɛ Liyel Mirki núkúní ó tõ̀ vyãh ye sépi póllɛ. Kě tyi fɛ̃̀npɩnɔ yõ̀bènɔrɩ dibi nɛ́núkù núkù pól kɔ̃, à yɩ̃nɛ nɛ̂-á ké dyɔ.

Yesu yõ sɛ̃́pú-á tɔkɔ sãh névi wil gbɛ̃́nsêlɛ dùkù nɛ̂nɛ

12 Névi wil gbɛ̃́nsêlɛ, núkú ye kélɛ. Ǹtɛ tã̀ntã̀n mɛ dò ké tyɩ́. Ké tã̀ntã̀n dò fyé yõ, wil gbɛ̃́nsê núkú ye kélɛ. Névye nónó tɔ-á mɛ kwrɔ́nmɔnɔlɛ Yesu Krista sɔkɔ, sɛ̃́ ó ye pépi tɔlɛ. 13 Yé náh wɛ di, kè se Nsyifunɔ ò, kè se nónó náh pɩ Nsyifunɔlɛ ò, kè se yɔ̃bɩ ò, kè se gblɔ̌y yõ névye ò, Liyel Mirki núkú mɛ̀ ó gbõ̀ yõ sɔkɔ ye á pól wèlnwìlkìnɔ́ wɛ, à pɩ wil gbɛ̃́nsê núkúlɛ. Kènɛ Liyel Mirki mɛ̀ ye mɛ á pól sɔkɔ.

14 Wil gbɛ̃́nsêlɛ, tã̀ntã̀n mɛ dò ké tyɩ́, fɩ̃́ núkú ó náh ké tyɩ́. 15 Gbáhkɩ̀-à sõ̀ mɛ nɛ péwɔ náh fyɔ̀ pɩ gbõ̀lɛ, wil gbɛ̃́nsê tyah yɔ́ náh mó pélɛ, képah se náhkɩ kè kɔ̃ kè náhkɩ gbɛ wilki wil gbɛ̃́nsê sɔkɔ? 16 Níkí-à sõ̀ mɛ nɛ péwɔ náh fyɔ̀ pɩ yĩ́nɛ, wil gbɛ̃́nsê tyah yɔ́ náh mó pélɛ, képah se náhkɩ kè kɔ̃ kè náhkɩ gbɛ wilki wil gbɛ̃́nsê sɔkɔ? 17 Wil gbɛ̃́nsê pól-à sõ̀ mɛ yĩ́nɛ, kè náhkɩ n nohnɩ sɔ̃́? Ké pól-à sõ̀ mɛ níkílɛ, kè náhkɩ pãnnɛ n tɔkɔ sɔ̃́? 18 Ǹtɛ Liyel ye wil gbɛ̃́nsê tã̀ntã̀n pól mɔ ké sɔkɔ, à yɩ̃nɛ ǹ dyɔ dyɔ tɛ̃̀nɛ. 19 Wil gbɛ̃́nsê pól-à sõ̀ mɛ fɩ̃́ núkú ólɛ, wil gbɛ̃́nsê náh náhkɩ n mɛ n pi. 20 Ǹtɛ sɛ̃́ náh dɛ́, wil gbɛ̃́nsêlɛ, núkú ye kélɛ, tɛ́ tã̀ntã̀nnɛ dò ké tyɩ́. 21 Kǎh pɩ sɛ̃́, yĩ́ náh fɛ̃ n yo n pi gbõ̀ tyɩ́ nɛ, ké yétõ̂ náh mɛ pé tyɩ́. Yõ tɔ náh fɛ̃ n yo n pi gbyẽ̂h tyɩ́ nɛ, sé yétõ̂ náh mɛ pé tyɩ́. 22 Ǹtɛ wil gbɛ̃́nsê tã̀ntã̀n nónó ńtɛ̃ wɔ-á pyě á kɩ nɛ sohkɩ kósyì mɛ sé sɔkɔ, yétõ̂ mɛ sé tyɩ́. 23 Wil gbɛ̃́nsê tã̀ntã̀n nónó-á sè náh mɛ n mɔ n kõ n yĩ́ĩ́, sépi ye pyě à n nɛ n tɔ̃ n sah n tɛ̃. Sé nónó-á sé tyɩ́ yónɔ́ mɛ sennɛ, à n nɛ n yah n dah n mɔ yĩ́ĩ́ sépi tyɩ́ sɔkɔ, 24 tɛ́ nónó wɔ-á mɛ pallɛ, à n pyě sépi sah. Wil tã̀ntã̀n nónó-á á náh mɛ sélɛ n mɔ n kõ kwâh yɔ́lɛ, Liyel-á wil gbɛ̃́nsê mɔ, à gbílkínɔ́ sah kal sépi yõ. 25 Kǎh pɩ sɛ̃́, wil gbɛ̃́nsê tã̀ntã̀n náh wɛ̃nɛ n wɛ n mɔ. Sé pól mɛ wɛ̃ tɛ̃́nɔ́ plɛ dùkù núkúlɛ. 26 Ké tyah yɔ́-à mɛ kwlɔ́nɔ́ sɔkɔ, sé tɛ́lɔ́ tɔ n nɛ n mɛ n kwlɔ kélɛ wɛ̃ tyɩ́. Tɛ́ gbílkínɔ́-à mó n sah ké tyah yɔ́ yõ, sé tɛ́lɔ́ tɔ n mó ké nɩ̀vɩ̀nɩ̀ pɩ kélɛ wɛ̃ tyɩ́.

27 Ǹtɛ yé yah kɛ̀, yépi ye Krista wil gbɛ̃́nsêlɛ dò. Yé nɛ́núkù núkú póllɛ, Krista wil gbɛ̃́nsê fɩ̃́ yɔ́ ye yélɛ. 28 Yé náh wɛ di, Liyel mɛ nósyɔ́ wilki sah Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkì sɔkɔ pé tyɩ́ tyɩ́lɛ: Gbennɛ, à Yesu tɛ̃ntõ̀ névye yah wilki. Ní-òlɛ, à Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyopu yah wilki. Tɔ̃́-òlɛ, tɛ́ kwɔ́pú yah wilki. Képah náh, gbǐlnpɩbɩ mɛ syɩ. Tɛ́ mɛ yámpú fɛ̃̀ndɛnmɔnɔ yõ̀bènɔrɩlɛ túkù kɔ̃, tɛ́ névye yòhnɩ̀nmɔnɔ yõ̀bènɔrɩlɛ túkù kɔ̃, tɛ́ névye yah tɛ̃́nɔ́ yõ̀bènɔrɩlɛ túkù kɔ̃, tɛ́ yõ̀bènɔrɩlɛ túkù kɔ̃ pè fɛ̃ wɛ́nkáhkɩ́nɔlɛ n wɛkɩ nónó-á pè náh sè sãh. 29 No pól se yɔ́ pɩ Yesu tɛ̃ntõ̀ névyelɛ, képah náh pɩ Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyopulɛ, képah náh pɩ kwɔ́púlɛ, képah náh pɩ gbǐlnpɩbɩlɛ? 30 Tĩ̂, no pól se yɔ́ pɩ yámpú dɛ́nmɔpulɛ, képah náh pɩ wɛ́nkáhkɩ́nɔ wɛ́kɩ́púlɛ nónó-á pè náh sè sãh, képah náh pɩ wɛ́nkáhkɩ́ nɔ́pi yah yópúlɛ? 31 Kǎh pɩ sɛ̃́, tir nɛ̂ fɛ̃̀npɩnɔ-á kɩ névi yohnɩ mɔ kal, yé képah yõ̀bènɔrɩ yah n kɔ̃.

Ǹtɛ mé kɩ tɔ̃ yé wɛ̃kɩ wɛ̃̀kɩ̀ yɔ́lɛ nɛ̂-á plɛ kal sé tɛ́lɔ́lɛ.

13

Wɛ̃ wrɔ́ tyɩ́nɔnɔlɛ

1 Ńmɔ-à kɩ sɔ̃́ névye wɛlɔlɛ n wɛkɩ, à tahlɩ yĩ̂nyõ tõ̀npɩbɩ wɛlɔ ńtɛ̃ tyɩ́, tɛ́ tyɩ́nɔnɔ náh mɛ ń sɔkɔ, mé mɛ á kɩ nɛ ǹtey yɔ́ sɔ̃́ mɔ tũ, képah náh pɩ kɛ̃nkɛ̃kɩ̀ yɔ́lɛ. 2 Ńmɔ-à kɩ sɔ̃́ mɛ Liyel tɛ̃ntõ̀ wɛlɔlɛ n syi n yo, Liyel-à kɩ sɔ̃́ mɛ tyi póllɛ n wɛ̃kɩ nónó-á sõ̀ mɛ wɔ̃̀bɩ̀nsàhnɔ́lɛ, ànɛ̂ ńmɔ-à kɩ sɔ̃́ mɛ tyi póllɛ n pnɛ, Liyel yõ sɛ̃́nɔ́-à kɩ sɔ̃́ mɛ ń sɔkɔ nɛ̂-á ymɔlɛ n tɔkɔ n yal sé mɛ́-ńtã̂n sɔkɔ tɛ́ tyɩ́nɔnɔ náh mɛ ń sɔkɔ, kwâh yɔ́ náh ńnɛ. 3 Ńmɔ-à kɩ sɔ̃́ ń gbã̀n yî pól dibi kwɛ́ndébé kɔ̃ ò, ńmɔ-à kɩ sɔ̃́ ń wil gbɛ̃́nsê ńtɛ̃ kɔ̃ pè sukɛ nyàh sɔkɔ ò, tɛ́ tyɩ́nɔnɔ náh mɛ ń sɔkɔ, kè náh tir yɔ́ pɛkɩ n pi ń tyɩ́.

4 Tyɩ́nɔnɔ-à mɛ névi nɛ̂ sɔkɔ, tɛ̃̌ tyilɛ n sro, ǎ yòhnɩ̀nmɔnɔlɛ n pɩ, à náh yĩ́wílkìlɛ n pɩ, à náh ǹ gblɔ̌ynɛ n wɛ̃kɩ, à náh ǹ gblɔ̌ynɛ n gbilki. 5 Tyɩ́nɔnɔ-à mɛ névi nɛ̂ sɔkɔ, tɛ̃̀ náh sen tir yɔ́ ńtɛ̃nɛ n pɩ, à náh ǹ wìl-ǹsah ólɛ n yah n kɔ̃, à náh ǹ fɔkɔlɛ n vyãh, ànɛ̂ à náh nɛy tyɩ́lɛ n tɛ̃ n sah ǹ fɔkɔ. 6 Tyɩ́nɔnɔ-à mɛ névi nɛ̂ sɔkɔ, tyíkɛ̃̌kɩ̀ pɩ́nɔ́ náh n pɩ nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tirlɛ ǹ tyɩ́, gbɩ wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́lɔ́ nɩ̀vɩ̀nɩ̀nɛ ǹnɛ n kɔ̃. 7 Tyɩ́nɔnɔ-à mɛ névi nɛ̂ sɔkɔ, tɛ̃̌ tyi póllɛ n yɔ̃ n mɔ. Tyi tyi pól sɔkɔ, à n nɛ n mɛ sɛ̃́nɔ́lɛ Liyel yõ, ǹ yáh-ńsah náh n tyɛ, ànɛ̂ à n nɛ n mɛ gbah n tɛ̃.

8 Yĩ̀n náh mɛ tyɩ́nɔnɔ tyɩ́. Liyel tɛ̃ntõnè syínyonɔ kɩ pɔ tyɛ, wɛ́nkáhkɩ́nɔ wɛ́kɩ́nɔ́ kɩ pɔ yal mɔ, pnɛ̀nɔ́ tɔ kɩ pɔ tyɛ. 9 Ápi pnɛ̀nɔ́ náh dal mɔ, ànɛ̂ á Liyel tɛ̃ntõnè syínyonɔ tɔ náh dal mɔ. 10 Ǹtɛ sé pɩ́ndalnmɔnɔ gbĩ-à kɩ sɛ Liyel tyɩ́ gbĩ́ nɛ̂nɛ, légbĩ́nɛ sépi nónó-á sè náh dal mɔ, sè kɩ tyɛ. 11 Máh lésõ mɛ wɛ̃́npirlɛ gbĩ́ nɛ̂nɛ, ń wɛkɩ dùkù, ànɛ̂ ń sõnɔ dùkù, ànɛ̂ ń tyi yah dùkù pól sõ̀ mɛ wɛ̃́npir tyɩ́ kɔ̃lɛ. Ǹtɛ máh pɔ wah mɔ, mé wɛ̃́npì tyi yal mɔ. 12 Núkúnúkú, ápi mɛ tyilɛ n yah yìrkɔ̀ɔ̀, á kɩ nɛ dwɔ̌ldyâh dǐrɔ̀ɔ̀ yɔ́ sɔkɔ sɔ̃́ á n yah sélɛ. Ǹtɛ á kɩ pɔ sè wɛ n pi kyòo. Núkúnúkú, ńmɔ pnɛ̀nɔ́ náh dal mɔ. Ǹtɛ mé kɩ pɔ sè pɩ̃ sɔ̃́-á Liyel ńnɛ n pnɛ.

13 Núkúnúkú, tyinɔ tɔ̃́nɔ́ nɔ́pi wɔ ye sépi náh n tyɛ n pi: Liyel yõ sɛ̃́nɔ́lɛ, yáh-ńsah tyɛ́-ńkɛ̃̂nɛ, ànɛ̂ tyɩ́nɔnɔlɛ. Ǹtɛ nɛ̂-á kal sé póllɛ, képah ye tyɩ́nɔnɔlɛ.

14

Liyel Mirki-á tyi nónó pɩ́nɔ́ yõ̀bènɔrɩlɛ n kɔ̃ Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkì yohnɩ n mɔ yĩnnɛ

1 Yé gbah n tɛ̃, yé tyɩ́ nɔ wɛ̃ tyɩ́. Liyel Mirki-á tyi nónó pɩ́nɔ́ yõ̀bènɔrɩlɛ n kɔ̃, yé sé tɔ yah n kɔ̃, tɛ́ ké nɛ̂ wɔ-á Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyonɔlɛ, yé képah wɔ gbah n yah n kɔ̃ n kal. 2 Yé náh wɛ à, névi nɛ̂-à wɛ́nkáhkɩ́lɛ n wɛkɩ nɛ̂-á à náh kè sãh, Liyel tyi wɔ̃̀bɩ̀nsàhnɔ́ ye ńkɛ̃́nɛ à n nɛ n yo Liyel Mirki gbõ̀ yõ, nónó-á névye náh sélɛ n nohnɩ. Kàh pɩ sɛ̃́, névye tyɩ́ náh tɛ̃̀ n nɛ n yãh dɛ́, Liyel tyɩ́ ye. 3 Ǹtɛ névi nɛ̂ wɔ-à Liyel tɛ̃ntõ̀lɛ n syi n yo, névye tyɩ́ ye tɛ̃̀ n nɛ n yo n mɔ, ǹ yah yúkúnɔ́lɛ pélɛ n kɔ̃, ǹ tɛ́ sṍrélɛ n mɔ pé sɔkɔ, ǹ tɛ́ pé nnɔlɛ n sũ. 4 Tɛ́ nɛ̂-à wɛ́nkáhkɩ́lɛ n wɛkɩ nɛ̂-á à náh kè sãh, tɛ̃̀ mɛ ǹ gblɔ̌y ó yah yúkúnɔ́lɛ n yah n kɔ̃. Ǹtɛ nɛ̂-à Liyel tɛ̃ntõ̀lɛ n syi n yo, tɛ̃̀ wɔ mɛ Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkì pól yah yúkúnɔ́lɛ n yah n kɔ̃.

5 Yé pól-à sõ̀ mɛ wɛ́nkáhkɩ́nɔlɛ n wɛkɩ nónó-á yé náh sè sãh, kè náhkɩ plɛ ó; ǹtɛ yáh kɩ Liyel tɛ̃ntõ̀lɛ n syi n yo, képah kɩ nɔ kal ń tyɩ́. Névi nɛ̂-à wɛ́nkáhkɩ́lɛ n wɛkɩ nɛ̂-á à náh kè sãh, tɛ́ ké yah náh tɛ̃ wɛ yo Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkì wɛ̃kɩ kè kɔ̃ kè yah yúkúnɔ́lɛ pè kɔ̃, yõre náh mɛ tɛ̃̀ sɔkɔ à nɔ Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyó-òlɛ.

6 Ń yṹnpyé, sɔ̃́-á mâh ńtyɩ̃́nɔ pɔ yah yé tyɩ́, tɛ́ wɛ́nkáhkɩ́lɛ n wɛkɩ yé tyɩ́, tir nɛ̂ mɛ kè kɩ pɛkɩ yé tyɩ́, nɛ́ kè náh pɩ tir yɔ́lɛ Liyel ń wɛ̃kɩ mé yo yé syah, képah náh pɩ pnɛ̀nɔ́ yɔ́lɛ, képah náh pɩ Liyel tɛ̃ntõ̀lɛ mé syi yo yé tyɩ́, képah náh pɩ kwɔ́nɔ́ yɔ́lɛ mé yé kɔ̃. 7 Yé yah yímɔ́nɩ̀nɛ kɛ̀, sɔ̃́-á yɩkɩlɛ, képah náh pɩ gbrèynɛ; sàh n mɔ́nwàhnmɔ-ńkɛ̃̂nɛ, nɛy se kɩ fɛ̃ sé yɩ̀ dùkù pɩ̃? 8 Tɛ́ kèpɔ̃ nɛ̂-á ńkɛ̃́nɛ pè n fɩ̃bɩ ǹ yo névye tyɩ́ nɛ pè yuku n sɔkɔ mɛ́kɩ̀ fwó-ńsah, képah-à ńtyɩ̃́nɔ fɩ̃́bɩ́nwàhnmɔ-ńkɛ̃̂nɛ, nɛ̂ tɛ̃̀ wɔ kɩ ǹ vi mɛ́kɩ̀ fwo yĩnnɛ? 9 Sɛ̃́ ó ye, yé nɛ́npɔ́rɩ́-à wɛ́nkáhkɩ́nɔ yísyɔ́lɛ n wɛkɩ nónó-á névye náh mɛ sélɛ n nohnɩ, tyi nónó-á yé n yo, pè kɩ pɩ̃ sɔ̃́ sélɛ? Wɛ́kɩ́nmíndahnmɔnɔ ye yé kɩ n wɛkɩ n min n dah n mɔ ni sɔkɔ. 10 Wɛlɔ duke mɛ dò kèkõyṍ, mé náh sé dan ńtɛ̃nɛ n pnɛ. Ǹtɛ kɔ́r mɛ sé núkú núkú pól tyɩ́. 11 Ǹtɛ mâh wɛy nɛ̂nɛ n nòhnɩ̀-ǹkɛ̃̂nɛ, ké wɛ́kɩ́-ò n pɩ nɛ́kã̂hnɛ ń tyɩ́, ńmɔ tɔ n mó n pɩ nɛ́kã̂hnɛ tɛ̃̀ tyɩ́. 12 Képah ye, Liyel Mirki-á tyi nónó pɩ́nɔ́ yõ̀bènɔrɩlɛ n kɔ̃, yáh mɛ sépi yáhnkɔ̃nɔ sɔkɔ yɔ̀, sé nónó-á Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkìlɛ n yuku yahlɛ, yé sépi náhnáh yah n kɔ̃.

13 Kǎh pɩ sɛ̃́, nɛ̂-à wɛ́nkáhkɩ́lɛ n wɛkɩ nɛ̂-á à náh kè sãh, tɛ̃̀ kè yah n kɔ̃ Liyel tyɩ́ à ké yah yónɔ́lɛ à wɛ̃kɩ. 14 Yé náh wɛ di, nírí pɩ́nɔ́ sɔkɔ wâh wɛ́nkáhkɩ́lɛ n wɛkɩ nɛ̂-á á náh kè sãh, ǹ n pɩ̃ á nɩ sɔkɔ nɛ wáh mɛ nírílɛ n pɩ, ǹtɛ wɛy nɛ̂-á á n wɛkɩ, áwɔ ńtɛ̃ náh kélɛ n nohnɩ. 15 Ǹtɛ sɔ̃́ mɛ mé yɩ̃nɛ mè n pɩ wɛ́? Mé kɩ nírílɛ n pɩ wɛ́nkáhkɩ́ sɔkɔ Liyel Mirki gbõ̀ yõ, tɛ́ kɩ kélɛ n pɩ ń noh noh wɛy tɔ sɔkɔ. Mé kɩ yɩ̀lɛ n gbɩ wɛ́nkáhkɩ́ sɔkɔ Liyel Mirki gbõ̀ yõ, tɛ́ kɩ n gbɩ ń noh noh wɛy tɔ sɔkɔ. 16 Kàh pɩ́-ńkɛ̃̂nɛ sɛ̃́, tɛ́ á wɛynɛ Liyellɛ n kɔ̃ wɛ́nkáhkɩ́ ó sɔkɔ, nónó-á mɛ ké sèndìlɛ, pépi kɩ pɩ sɔ̃́ tɛ́ kɩ yohnɩ syi yo nɛ Liyel á wɛy mɛ̀ tɛ̃, wáh kɩ sɔ̃́ mɛ n tɔ̃ n sah n wɛkɩ Liyel tyɩ́ sɔ̃́ ǹ pèpɔrɩ pɩ́nɔ́ yĩnnɛ? 17 Á Liyel tyɩ́ tɔ̃́nsàhnwɛkɩnɔ mɛ̀-à kɩ sɔ̃́ mɛ plɛ sɔ̃́, kè náh yah yúkúnɔ́lɛ tɛ́lɔ́ kɔ̃ n pi.

18 Ńmɔ n wɛkɩ Liyel tyɩ́, máh sɔ̃́npɩ́lɛ n wɛkɩ wɛ́nkáhkɩ́ sɔkɔ à kal yépi póllɛ. 19 Ǹtɛ mâh mɛ Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkì wrɔ́, mâh wɛlɔ kwlɔ́ wɛkɩ nónó-á névyelɛ n kwɔ, képah tyɩ́ nɔ ń tyɩ́ kal wɛlɔ kèyõ kwlɔ́ (10 000) wɛ́kɩ́nɔ́ yõ wɛ́nkáhkɩ́ sɔkɔ.

20 Ń yṹnpyé, yé káh yɛ yé tyi yah dùkù nɛ mɛ wɛ̃́npì tyɩ́ kɔ̃lɛ. Kàh mɛ pèkè pɩ́nɔ́lɛ, yé nɛ mɛ wɛ̃́npì yrɔ̃́ tyɩ́ kɔ̃lɛ. Ǹtɛ tyi yah dùkù tɛ̃̀ wɔ sɔkɔ, yé nɛ mɛ yèwàhnɩ̀ tyɩ́ kɔ̃lɛ. 21 Kè mɛ wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ Liyel wɛy sɛ́bɛ́y sɔkɔ nɛ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Liyel-á nɛ ńkɛ̃́: «Yìkì yɔ́ névye ye mé kɩ kɔ̃ pè kɩ yo mɔ no nɔ́pi tyɩ́ wɛy yɔ́ sɔkɔ, nɛ̂-á pè náh kélɛ n nohnɩ. Ǹtɛ képah fyé yõ, pè náh fɛ̃ syi n noh n pi ń tyɩ́.»* 22 Képah ye, wɛ́nkáhkɩ́ wɛ́kɩ́nɔ́lɛ nɛ̂-á á náh kè sãh, kè Liyel tǎhkɩ̀lɛ Yesu yõ sɛ̃́-ńkɛ̃̂púlɛ n wɛ̃kɩ. Ǹtɛ Yesu yõ sɛ̃́pú yohnɩ n mɔ yĩn náh kélɛ. Liyel tɛ̃ntõnè wɛlɔ syínyonɔ wɔlɛ, képah Liyel tǎhkɩ̀lɛ Yesu yõ sɛ̃́púlɛ n wɛ̃kɩ. Ǹtɛ Yesu yõ sɛ̃́-ńkɛ̃̂pú yohnɩ n mɔ yĩn náh kélɛ.

23 Sɔ̃́-á Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkì pól-à ńtyɩ̃́nɔ mɛ tuke mɔ, tɛ́ yé pól núkú tyah wɛ́nkáhkɩ́nɔlɛ n wɛkɩ à, nónó-á mɛ ké sèndìlɛ, képah náh pɩ Yesu yõ sɛ̃́-ńkɛ̃̂pú yísyɔ́-à pɔ de nɛ́npɔ́, pè náh yé pɩ n pi vínpɩbɩlɛ di? 24 Ǹtɛ kàh mɛ Liyel tɛ̃ntõnè wɛlɔlɛ yé pól n syi n yo, névi nɛ̂-á mɛ ké sèndyàhlɛ, képah náh pɩ Yesu yõ sɛ̃́-ńkɛ̃̂ névi nɛ̂-à de pɔ nɛ́npɔ́, yé wɛlɔ nɔ́pi pól nóhnɔ́ kɩ à kɔ̃ à kɩ pɩ̃ nɛ páh pèkè pɩ, pé tyɩ́-á kah. 25 Ǹ fɔ́kɔ́sõnɔ wɔ̃̀bɩ̀ntɛ̃̀nɔ́ pól kɩ wilki mɔ kènkwã̀h yõ kwèyy. Képah sɔkɔ, à kɩ kɔ kwĩnki ǹ yah di sétáh kɩ Liyel gbilki, tɛ́ kɩ n yo nɛ, kègbɩ tɛ̃̀ yõ Liyel-á mɛ yé wrɔ́ sɔkɔ.

Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkì-á yɩ̃nɛ pè nɛ n pɩ sɔ̃́ pàh wɛ̃ tuke mɔ

26 Sɔ̃́ mɛ á yɩ̃nɛ à nɛ n pɩ wɛ́, ń yṹnpyé? Yâh tuke mɔ nɛ yé Liyel ni gbĩ́ nɛ̂nɛ, ǹnɩ̂ kɩ fɛ̃ yɩ̀kɩ̀ gbɩ, ǹnɩ̂ mó kwɔ́nɔ́ kɔ̃, ǹnɩ̂ mó Liyel tyi wɛ̃́kɩ́nɔ́lɛ n wɛ n yo, ǹnɩ̂ mó wɛ́nkáhkɩ́lɛ n wɛkɩ, ǹnɩ̂ mó wɛ́nkáhkɩ́ mɛ̀ yahlɛ n yo. Sépi pól yɩ̃nɛ sè yah yúkúnɔ́lɛ Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkìlɛ n kɔ̃. 27 Nósyɔ́-à mɛ ké tyɩ́ nɛ pé wɛ́nkáhkɩ́nɔlɛ n wɛkɩ, kè káh kah nɛ́pĩ̂ nímí, képah náh pɩ tɔ̃́mɩ́ yõ. Pè mó wɛ̃nɛ n syɩkɩ n wɛkɩ. Tɛ́ ǹnɩ̂ mó nɛ mɛ, nɛ̂-á kɩ fɛ̃ sé yahlɛ n yo. 28 Ǹtɛ sé yah yó-ò-à mɛ́-ńkɛ̃̂nɛ, wɛ́nkáhkɩ́ wɛ́kɩ́-ò mɛ̀ yɩ̃nɛ à ǹ vyãh vike Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkì wrɔ́. Tɛ̃̀ Liyellɛ n ni ǹ fɔkɔ táh, ǹ gblɔ̌y tyɩ́. 29 Nónó-á Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyopulɛ, pépi nɛ́pĩ̂ nímí, képah náh pɩ tɔ̃́mɩ́ wɔ yɩ̃nɛ pè wɛkɩ, tɛ́lɔ́ mó nɛ n mɛ pé wɛlɔlɛ n sohlɩ n yah. 30 Ǹtɛ Liyel-à tir yɔ́lɛ ǹnɩ̂ yɔ́ wɛ̃kɩ, nɛ̂-á sõ̀ mɛ n wɛkɩ, ǹmɔ yɩ̃nɛ à ǹ vyãh vike, tɛ̃̀ mó ǹ tyɩ́ yo. 31 Yé pól kɩ fɛ̃ Liyel tɛ̃ntõnè wɛlɔlɛ n syi n yo nɛ́núkù núkúlɛ, nɛ̂-á kɩ no pól kɔ̃ pè kɩ kwɔ́nɔ́ wɛ, ànɛ̂ sṍré kɩ de pé sɔkɔ. 32-33 Liyellɛ, tyífɛ̃̌ tyɩ́ náh nɔ ǹ tyɩ́. Tir tɔ̃́nsàhnpɩnɔ tyɩ́ nɔ ǹ tyɩ́, yèvɩnɩ Liyel ye ǹnɛ. Képah ye Liyel tɛ̃ntõnè syínyopu yɩ̃nɛ pè nɛ mɛ n fyãh n pnɛ pé gblɔ̌y yõ.

Sɔ̃́-á kélɛ Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkìnɔ́ pól sɔkɔ, 34 wɛ̃ tùkènmɔnɔnɔ pól sɔkɔ, syɔ́ yɩ̃nɛ pè tɛ̃ syɩ́syɩ́. Pè náh yɩ̃nɛ yóndahnmɔnɔlɛ wɛy sɔkɔ. Pè yɩ̃nɛ pè tɛ̃ gblɔ̌y tíkínmɔnɔ sɔkɔ, sɔ̃́-á tyi kõ̀nsàhnɔ́ yo kélɛ. 35 Pàh mɛ ké tyɩ́ nɛ pé tir yɔ́ dùkù pɩ̃, pè pé pɛbɩ piki yah gbên sɔkɔ. Ké yah náh sê nɛ n yo n dah n mɔ wɛy sɔkɔ Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkì sɔkɔ. 36 Liyel wɛy sõ se tyah yépi tyɩ́? Yépi ó se noh kélɛ? 37 Névi nɛ̂-à mɛ n sõ nɛ Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyo-ò-á pélɛ, képah náh pɩ, Liyel Mirki-á mɛ pé yahlɛ n tɛ̃, wɛy nɛ̂-á mé n wãrkɩ n tɛkɩ n mɔ yé tyɩ́ yɔ̀, tɛ̃̀ yɩ̃nɛ à kè fɛ̃ syi nɛ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ tir kõ̀nsàhnɔ́-á kélɛ. 38 Ǹtɛ névi nɛ̂-à képah mɔ́nkõ̀-ǹkɛ̃̂nɛ, Liyel náh mó mɛ tɛ̃̀nɛ n mɔ n kõ lɔ́.

39 Kàh pɩ sɛ̃́ ń yṹnpyé, yé Liyel tɛ̃ntõnè wɛlɔ syínyonɔlɛ n yah n kɔ̃, tɛ́ yé káh wɛ́nkáhkɩ́ wɛ́kɩ́nɔ́ tɔ yah kõ. 40 Ǹtɛ tyi pól yɩ̃nɛ sè nɛ n pɩ sé yah yõ, ànɛ̂ sè mó nɛ n tɔ̃ n sah n pɩ.

15

Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir-á nɛ̂ yo Krista lékó yílkínmɔnɔ tyɩ́ sɔkɔ

1 Ń yṹnpyé, mé mɛ ké tyɩ́ nɛ mé yé dyɔ to kõ Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir mɛ̀ tyɩ́lɛ, nɛ̂-á mé yo sɔkɔ yé tyɩ́, képah nɛ̂-á yé kè fɛ̃ syi tɛ́ mɛ ké wɛ̃̀kɩ̀lɛ n kɔ n yĩ́ĩ́. 2 Képah gbõ̀ yõ sɔkɔ, yé kɩ pwáhnmɔnɔ wɛ, yáh kɩ n kɔ ké wɛ̃̀kɩ̀ yõ máh kè yo sɔ̃́ yé tyɩ́. Kàh kɩ pɩ́-ńkɛ̃̂nɛ sɛ̃́, ké yõ sɛ̃́nɔ́ kɩ pɩ yõ kɛ̃́nɛ yé tyɩ́.

3 Ńmɔ-á kwɔ́nɔ́ wɛ nɛ̂ yõ, képah ǹgbò ye mé yé kwɔ nɛ Liyel nɛy yáhntɔkɔnɔ-á ku ápi tyípêl yĩnnɛ. Sɛ̃́ ye kélɛ wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ Liyel wɛy sɛ́bɛ́y sɔkɔ. 4 Mé tɔ̃ kwɔ́nɔ́lɛ yé kɔ̃ nɛ wǎh yɩ̃, tɛ́ ké sèpĩ̀n tɔ̃́-ò sõlɛ ǹ lékó mɛ yilki mɔ. Sɛ̃́ ye kélɛ wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ Liyel wɛy sɛ́bɛ́y sɔkɔ. 5 À ǹ gblɔ̌ynɛ Pyɛrɩ wɛ̃kɩ, képah náh tɛ́ gblɔ̌ynɛ pé nɛ́pĩ̂ gbɔ̃nimí* wɛ̃kɩ, pépi nónó-á ǹ tɛ̃ntõ̀ névyelɛ. 6 Képah náh, à pɔ ǹ gblɔ̌ynɛ ǹ tõ̀ sã́hpú nɛ́pĩ̂ kyɛkwɛ́ (500) kahnɩ wɛ̃kɩ fɩ̃́ núkú sɔkɔ. Pépi kan mɛ min sɔkɔ kwɛy nɔ yɔ̀, tɛ́ pé túkù wɔ ku. 7 Képah náh, tɛ́ ǹ gblɔ̌ynɛ Nsyakɩ wɛ̃kɩ, tɛ́ mɛ ǹ gblɔ̌ynɛ ǹ tɛ̃ntõ̀ névye pól wɛ̃kɩ. 8 Pépi pól tyɩ́ sɔ́kɔ́ntɛnɔ náh, à mɛ ǹ gblɔ̌ynɛ ńmɔ tɔ wɛ̃kɩ, ńmɔ nɛ̂-á piri kòndal-ńkɛ̃̂ tyɩ́ kɔ̃lɛ. 9 Ńmɔ ye Yesu tɛ̃ntõ̀ névye sɔkɔ tyɩ̃́ɩ̃ tɛ̃̀nɛ. Mé náh yɩ̃nɛ yénɔ́lɛ Yesu tɛ̃ntõ̀ névilɛ, máh sɔ̃́npɩ́lɛ fṍhnɔ́ sah ǹ yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkì yõ. 10 Ǹtɛ máh swɔ nɛ̂ sɔkɔ kwɛynɛ yɔ̀, Liyel pèpɔrɩ gbõ̀ yõ sɔkɔ ye ńnɛ ké sɔkɔ. Pèpɔrɩ nɛ̂-á à pɩ ńmɔ tyɩ́, kè náh sɔkɔ de ni sɔkɔ. Yé náh wɛ di, ńmɔ ye tõ̀ pɩ kal á no tɛ́lɔ́ póllɛ. Ǹtɛ ńmɔ tɛ̃̀ wɔ tǎhkɩ̀ náh n pɩ kélɛ dɛ́, Liyel-á pèpɔrɩ nɛ̂ pɩ ń tyɩ́, képah gbõ̀ yõ sɔkɔ ye mé n pɩ kélɛ. 11 Képah ye, kè sɔ̃́ ńmɔ ò, kè sɔ̃́ pépi ò, kénɛ Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir mɛ̀ ó ye á pól mɛ n yo. Képah yõ ye mó tɔ̃ yépi tɔ mɛ sɛ̃.

Lékyɩ̂ pɔ́nyilkinmɔnɔlɛ

12 Ápi-á kélɛ n yo n wah nɛ ńkɛ̃́ Krista lékó-á yilki mɔ, sɔ̃́ mɛ tɛ́ yé túkù nɛ lékyɩ̂ náh n yilki n mɔ n pi? 13 Lékyɩ̂-à kɩ mɛ pɔ n yilki n mɔ n pi ńkɛ̃̂nɛ, Krista lékó tɔ náh mó yilki mɔ dò. 14 Tɛ́ wàh mɛ yílkínmɔ-ńkɛ̃̂nɛ, ápi Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir yónɔ́lɛ, nɔ̀nɔ́ ye kélɛ, yépi tɔ Krista yõ sɛ̃́nɔ́lɛ mó, nɔ̀nɔ́ ye ké tɔlɛ. 15 À wil képah sɔkɔ, kàh sõ̀ mɛ gbɩlɛ nɛ lékyɩ̂ náh n yilki n mɔ n pi, mɩ̀nɩ̀ yónsàhpu ye ápi ńtɛ̃nɛ Liyel yõ sɔkɔ, áyáh sɔ̃́npɩ́lɛ nɛ wǎh Krista lékó yilki mɔ, tɛ́ à náh se mó tɔ̃ kè pɩ. 16 Lékyɩ̂-à kɩ mɛ n yilki n mɔ n pi ńkɛ̃̂nɛ, Krista lékó tɔ náh mó yilki mɔ dò. 17 Tɛ́ Krista lékó-à kɩ mɛ yílkínmɔ-ńkɛ̃̂nɛ, yé sɛ̃́nɔ́lɛ ǹ yõ, nɔ̀nɔ́ ye kélɛ. Yé mɛ sɛ̃́ yé tyípêl sɔkɔ. 18 Tɛ́ névye nónó-á sɛ̃ Krista yõ tɛ́ ku, pépi tɔ tyɩ́ ye mó yɩkɩ. 19 Kàh kɩ mɛ ápi á gbõ̀ sah Krista yõ, á min pɩ yĩnnɛ kèkõyṍ mɛ̀ tɛ̃̀ ó sɔkɔ, yãm pɩ́pú ye álɛ à kal no póllɛ.

20 Ǹtɛ gbɩ yõ sɔkɔ, Krista lékó ye yilki mɔ gbennɛ lékyɩ̂ sɔkɔ, nɛ̂-á kélɛ álɛ n wɛ̃kɩ n dal n mɔ nɛ névye nónó tɔ́-á ku sɔkɔ, pé tɔ lékyɩ̂-á kɩ pɔ yilki mɔ. 21 Yé náh wɛ di, nɛ́núkù yɔ́ yĩn ye névye póllɛ kũ mnɔ sɔkɔ yɔ̀. Tɛ́ nɛ́núkù yɔ́ tɔ gbõ̀ yõ ye névye pól lékyɩ̂ kɩ pɔ yilki mɔ. 22 Sɔ̃́-á Adama náh tãn pól n ku, sɛ̃́ ó ye Krista yõ sɛ̃́pú pól tɔ kɩ tyɛ́-ńkɛ̃̂ min wɛ. 23 Ǹtɛ no pól lékyɩ̂ kɩ yilki mɔ syɩ yuku wɛ̃ náh, kǎh yɩ̃nɛ sɔ̃́. Krista ǹgbò lékó ye yilki mɔ. Képah náh, ǹ syɩ n pɔ gbĩ́nɛ, nónó-á mɛ ǹmɔ tyɩ́ yõ, pépi tɔ lékyɩ̂ kɩ yilki mɔ. 24 Képah náh, tyi tyi pól tyɛ gbĩ́ kɩ nɔ. Képah tɛ̃̀nɛ, Krista kɩ mɛ névye fnɛ̀pu ànɛ̂ tɔ̃́rɩ́nɔ, ànɛ̂ tǎhkɩ̀nɔ́ duke duke pól tyɩ́ yɩkɩ, tɛ́ kɩ yõ̀tɔ̃rɩ́ dahbɩ Sú Liyel gbõ̀. 25 Yé náh wɛ di, Krista yɩ̃nɛ à nɛ n mɛ tɔ̃́rɩ́ yõ, fɔ́ɔ́ kè pɔ n nɔ gbĩ́ nɛ̂-á Liyel kɩ sépɛ́bɩ́ pól pɩ Krista gbáhkɩ̀ súnsàh-ǹsahlɛ.† 26 Kũ ye kɩ pɩ sépɛ tɛ́ynɛ, nɛ̂ tyɩ́-á kɩ yɩkɩ. 27 Liyel yíyìn pól pɩ Krista gbáhkɩ̀ súnsàh-ǹsahlɛ.‡

Ǹtɛ kǎh yo sɛ̃́, pè náh nɛ Liyel tɔ-á dɛ́, ǹmɔ Liyel nɛ̂-á yíyìn pól pɩ Krista gbáhkɩ̀ súnsàh-ǹsahlɛ. 28 Yíyìn pól-à kɩ pɩ Krista gbáhkɩ̀ súnsàh-ǹsahlɛ gbĩ́ nɛ̂nɛ, ǹmɔ Krista nɛ̂-á Pídĩ́nɛ, à kɩ ǹ gblɔ̌y tiki mɔ Liyel yah, ǹmɔ nɛ̂-á yíyìn pól pɩ Krista gbáhkɩ̀ súnsàh-ǹsahlɛ. Képah sɔkɔ, Liyel kɩ tɔ̃́rɩ́ tɔkɔ dal mɔ yíyìn pól yõ.

29 Ǹtɛ à, lékyɩ̂-à pɔ n yilki n mɔ n pi ńkɛ̃̂nɛ, névye nónó-á pé gblɔ̌ynɛ n wel n wilki ni sɔkɔ lékyɩ̂ yĩnnɛ, pè se náhkɩ kélɛ n pɩ? Lékyɩ̂ tɛ̃̀-à mɛ pɔ n yilki n mɔ n pi ńkɛ̃̂nɛ, sɔ̃́ pɩ tɛ́ pè pé gblɔ̌ynɛ n wel n wilki ni sɔkɔ pépi yĩnnɛ wɛ́? 30 Tɛ́ lékyɩ̂-à kɩ mɛ n yilki n mɔ n pi ńkɛ̃̂nɛ, sɔ̃́ pɩ tɛ́ ápilɛ dlo sɔkɔ gbĩ́mɛgbĩ́ wɛ́? 31 Ń yṹnpyé, sɔ̃́-á kélɛ gbɩlɛ nɛ ń nɩ-á mɛ vɩ́nɔ́lɛ yélɛ Yesu Krista yõ sɛ̃́nɔ́ yĩnnɛ, sɛ̃́ tɔ ye kélɛ gbɩlɛ nɛ swɔ̃swɔ̃ póllɛ máh mɛ kũnɛ n dɔ n yah. 32 Gbɛ̃́nképèl nónó-á sõ̀ mɛ Yefɛsɩ kwil sɔkɔ, máh mɛ́kɩ̀ fwo sélɛ dùkù nɛ̂nɛ nɛ́npɔ́, kàh sõ̀ mɛ nɛ kèkõyṍ mɛ̀ sɔkɔ min pɩ yĩn tɛ̃̀ ó sɔ̃́, yõre nɛ̂ mɛ mé náhkɩ wɛ ké sɔkɔ? Ǹtɛ kàh mɛ pɩ nɛ lékyɩ̂ tɛ̃̀ náh pɔ n yilki n mɔ n pi, á ye nɛ n yõ à mó nɛ n wɔ kɛ̀, ńsõ̂nɛ á kɩ se pɔ n ku n pi tɛ́.

33 Yé káh yé gblɔ̌ynɛ n tɔ̃ n mɔ dɛ́, ǹgbǒ wâh nɛ́túkù pɩ á kɔ́-òlɛ, ǎ á yõ yɩkɩ dɛ́! 34 Mé kélɛ n yo yé tyɩ́, túkù mɛ yé sɔkɔ, pè náh Liyellɛ n pnɛ. Ǹtɛ yé pól sen ye kélɛ dò. Yé tɔ̃ n tɛ̃ kègbɩ yõ, yè yèsrey tyilɛ n pɩ kǎh yɩ̃nɛ sɔ̃́, yè mó pèl pɩ́nɔ́ yal n mɔ.

Lékyɩ̂ yílkínmɔnɔ wil gbɛ̃́nsê dùkùlɛ

35 Ǹnɩ̂ kɩ fɛ̃ n piki n yah nɛ, lékyɩ̂ se kɩ yilki mɔ sɔ̃́ nɩ? Wil gbɛ̃́nsê dùkù nɛ̂ se kɩ mɛ pé tyɩ́ nɩ? 36 Lékã́m kɛ̃́ névi! Wâh sèmukɔ pi duku mɔ, kàh fi, dúkúnmɔnɔ mɛ̀ ye ńkɛ̃́nɛ n ku dò. 37 Wáh ńkɛ̃́nɛ nɛ̂ duku n mɔ, sèmukɔ pi yɔ́ ó ye. Kè kɩ fɛ̃ pɩ kwlɔlɛ, képah náh pɩ sèmukɔ káhkɩ́lɛ, ńkɛ̃́ yòhkɩ̀ tɛ̃̀ wɔ náh ǹ n duku mɔ kè n fi dɛ́. 38 Képah náh, Liyel kè kɔ̃ kè n fi n wil yòhkɩ̀lɛ à yɩ̃nɛ ǹ dyɔ dyɔ tɛ̃̀nɛ. Sèmukɔ pye duke pól yèh mɛ sé tyɩ́ tyɩ́lɛ.

39 Wil gbɛ̃́nsê dùkù núkú náh min sɔkɔ yî pól tyɩ́. Névye wil gbɛ̃́nsê mɛ ké tyɩ́lɛ, gbɛ̃́nkyɔ tyɩ́ mɛ ké tyɩ́lɛ, kèpye tyɩ́ mɛ ké tyɩ́lɛ, yɛ̃́nkyɔ tyɩ́ mɛ ké tyɩ́lɛ. 40 Yĩ̂nyõ yî tɔ mɛ, sétáh yõ yî mɛ. Ǹtɛ yĩ̂nyõ yî plɛ́nɔ́ mɛ sé tyɩ́lɛ ànɛ̂ sétáh yõ yî tyɩ́lɛ. 41 Gbĩ plɛ́nɔ́ mɛ ké tyɩ́lɛ, ńwɔ̃́ plɛ́nɔ́ mɛ ké tyɩ́lɛ, ńwɔ̃́ kèpye plɛ́nɔ́ mɛ sé tyɩ́lɛ. Tɛ́ ńwɔ̃́ kèpye túkù ńtɛ̃ plɛ́nɔ́ tɔ̃ sé gblɔ̌y sé túkù tyɩ́lɛ. 42 Sɛ̃́ ye lékyɩ̂ yílkínmɔnɔ tɔ kɩ pɔ n pɩ n pi. Wil gbɛ̃́nsê nɛ̂-á kɩ n pyãh n pi, képah kɩ yɩ̃, tɛ́ kɩ pɔ yilki mɔ pɩ wil gbɛ̃́nsêlɛ nɛ̂ náh tɔ̃ n pyãh n yah n pi. 43 Kàh n yɩ̃ gbĩ́ nɛ̂nɛ, kè n nɛ n mɛ kétúkùyɔ̂ sohkɩ kɛ̃́nɛ. Ǹtɛ kàh pɔ yilki mɔ, kè n nɛ n mɛ kètǎr ó, tǎhkɩ̀lɛ ké sɔkɔ. 44 Kè n yɩ̃ wil gbɛ̃́nsê gbɔynɛ, ǹtɛ n pɔ n yilki n mɔ wil gbɛ̃́nsê késã́nnɛ Liyel Mirki gbõ̀ yõ. Wil gbɛ̃́nsê gbɔy mɛ, wil gbɛ̃́nsê késã́n tɔ mɛ Liyel Mirki gbõ̀ yõ. 45 Yé náh wɛ di, kè mɛ wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ Liyel wɛy sɛ́bɛ́y sɔkɔ nɛ ńkɛ̃́: «Nɛ́gben nɛ̂-á Adamalɛ, nɛ́gbɔy ye ǹmɔlɛ, nɛ̂-á min dah mɔ ǹ sɔkɔ.»§ Ǹtɛ Adama tɛ́y wɔlɛ,* Liyel Mirki mɛ ǹmɔ sɔkɔ, nɛ̂-á minnɛ n kɔ̃. 46 Wil gbɛ̃́nsê késã́n nɛ̂-á wɛ Liyel Mirki gbõ̀ yõ, képah náh pɔ gbennɛ dɛ́, wil gbɛ̃́nsê gbɔy ye pɔ gbennɛ. Képah náh, nɛ̂-á wɛ Liyel Mirki gbõ̀ yõ, képah pyě pɔ. 47 Puri ye mɔ Adama gbennɛ, sétáh névi ye ǹmɔlɛ. Adama ní-ò wɔlɛ, ǹmɔ wil yĩ̂nyõ. 48 Nɛ̂-á wil sétáh sɔkɔ, sétáh yõ névye mɛ ǹmɔ tyɩ́ kɔ̃lɛ. Nɛ̂-á wil yĩ̂nyõ, yĩ̂nyõ tyɩ́nɔ mó mɛ ǹmɔ tyɩ́ kɔ̃lɛ. 49 Áyáh pɩ sétáh yõ névi mɛ̀ kètɔ̀lɛ dùkù nɛ̂nɛ, sɛ̃́ ó ye á kɩ tɔ̃ pɔ n pɩ n pi yĩ̂nyõ névi mɛ̀ tɔ kètɔ̀lɛ.

50 Yé yah, nɛ̂-á mé n yo yé tyɩ́ ń yṹnpyé, kè wɛ yɔ̀: Wil gbɛ̃́nsê gbɔy náh fɛ̃ n de n pi Liyel tɔ̃́rɩ́ sɔkɔ. Pyãh pyãh kwâh tɔ náh fɛ̃ tyɛ́-ńkɛ̃̂ min wɛ.

51-52 Yé yah, mé kɩ tir wɔ̃̀bɩ̀nsàhnɔ́ yɔ́ yo yé syah: Á pól tɛ̃̀ wɔ náh n ku n pi dɛ́. Ǹtɛ kèpɔ̃ tɛ́y-à pɔ fɩ̃bɩ, á pól kɩ viri nɛ́npɔ́ swɔ, yɩ̃́ víkényɩkɩnmɔnɔ wrɔ́. Kàh fɩ̃bɩ gbĩ́ nɛ̂nɛ, lékyɩ̂ kɩ yilki mɔ, tɛ́ pè náh tɔ̃ n ku n yah n pi. Ǹtɛ ápi nónó-à mɛ min sɔkɔ, ápi kɩ viri. 53 Pyãh pyãh kwâh yɩ̃nɛ kè vi mɔ pɩ pyã́h-ńkɛ̃̂ kwâhlɛ. Tɛ́ ku ku kwâh mó vi mɔ pɩ kú-ńkɛ̃̂ kwâhlɛ. 54 Ǹtɛ pyãh pyãh kwâh mɛ̀-à pɔ vi mɔ pɩ pyã́h-ńkɛ̃̂ kwâhlɛ, tɛ́ ku ku kwâh mɛ̀ mɛ vi mɔ pɩ kú-ńkɛ̃̂ kwâhlɛ, légbĩ́nɛ Liyel wɛy sɛ́bɛ́y sɔkɔ tir wã́rkɩ́nsàhnɔ́ mɛ̀ kɩ wil, nɛ̂-á yo nɛ ńkɛ̃́: «Kũ tyɩ́ ye yɩkɩ. Gbõ̀ ye syi ké tyɩ́ pnɛ́pnɛ́.»† 55 «Kũ, ńyãh mɛ á tɛ̃́nwɛnɔlɛ? Kũ, á kókè mɔ mɔ sõhkɩ ńyãh?»‡ 56 Névye tyípékè pɩ́nɔ́ ye kũ sõhkɩlɛ, tyi kõ̀nsàhnɔ́ mó tǎhkɩ̀lɛ tyípékèlɛ n kɔ̃. 57 Ǹtɛ á ye wɛkɩ Liyel tyɩ́, ǹmɔ nɛ̂-á tɛ̃́nwɛnɔlɛ á kɔ̃ tyi nɔ́pi yõ á Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu Krista gbõ̀ yõ.

58 Képah ye ń yṹnpyé pèplɔ, yé yé tah n sah yé nɛ mɛ yĩ́nnɔ́lɛ gbáhkɩ̀ núkú yõ. Yé wãnnɛ n mɔ yé gbáhntɛ̃nɔ yõ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ tõ̀ pɩ́nɔ́ sɔkɔ. Yè mó pɩ̃ nɛ yáh kwlɔ́nɔ́ nɛ̂nɛ n pɩ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ tõ̀ sɔkɔ, kè náh n pɩ n pi nɔ̀nɔ́lɛ.

16

Pɔ́ mɔ́rɩ́ nɛ̂-á yah kɔ̃ Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkì yohnɩ n mɔ yĩnnɛ, nónó-á mɛ Yerusalɛmɩ kwil

1 À yuku pɔ́ mɔ́rɩ́ wɔ tyɩ́ tĩ̀nnɛ, nɛ̂-á kɩ Yerusalɛmɩ kwil Yesu yõ sɛ̃́pú yohnɩ n mɔ, máh vìnmɔnɔlɛ Kalasi mara Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkìnɔ́ kɔ̃ nɛ pè kè pɩ sɔ̃́, yépi tɔ kè pɩ sɛ̃́ntɛ̃̀nɛ. 2 Dimansyi sõnɔ́ póllɛ, nɛ̂ gbõ̀-à nɔ nɛ̂nɛ, à kè wilki n kɛ̃kɩ n sah gbɔ̀pɔlɛ. Yé káh ńmɔ pɔ́nɔ́ ólɛ n syɩkɩ pɔ́ mɔ́rɩ́ mɔ́nɔ́lɛ. 3 Képah sɔkɔ, mâh pɔ pɔ, mé kɩ sɛ́bɛ́ynɔ́ wãrkɩ tɛ́ kɩ sépi ànɛ̂ pɔ́ nɔ́pilɛ yé névye yáhnwìlkìnsàhnɔ́ gbõ̀ dahbɩ, pè kɔ̃ pè kɩ kyɩ sè kɔ̃ Yerusalɛmɩ sɔkɔ. 4 Kàh kɩ se mɛ nɔ ńmɔ tɔ kyɩ́nɔ́ tyɩ́, á kɩ wɛ̃̀kɩ̀ pɩ núkúlɛ.

Kɔ́lɔ́ nónó-á mɛ Pole gbáhkɩ̀ sõ̀

5 Mé kɩ n pɔ n pi yé tĩ̀nnɛ. Máh kɩ n pi, mé kɩ sɔkɔ Masedonɩ maralɛ. Képah ye mé kɩ kah tɛ́ kɩ de yé tĩ̀nnɛ. 6 Máh kɩ pɔ, kè kɩ fɛ̃ pɩ mé kɩ sèpĩ̀n yísyɔ́ pɩ yé tyɩ́. Gbɔ̀kénpɩ mé kɩ kwɔ̀vɩrɩ gbĩ́ pól ńtɛ̃ pɩ n pi yé tyɩ́. Képah sɔkɔ, yé kɩ fɛ̃ yòhnɩ̀nmɔnɔ pɩ ń tyɩ́ ń kɔ̃ mé kɩ yɔ̃ sɔkɔ ń kɔ́lɔ́lɛ nɛ́npɔ́. 7 Kèpàhpɩ́kɩ̀ sɔkɔ, mé náh mɛ ké tyɩ́ nɛ mé n pɔ n yah n sɔkɔ yé tyɩ́ yĩ̂nyõ. Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃-à kɩ fɛ̃ syi, mé kɩ wũ kɩ wɔ̂ yɔ́ pɩ yélɛ.

8-9 Ń fwópú sénsɔ̃ mɛ dò Yefɛsɩ kwil sɔkɔ ó, ǹtɛ wɛ̃̀kɩ̀ ǹgbɛ̃ yɔ́ mɛ wɛ yɩkɩ mɔ ń tyɩ́ ń tõ̀ wɛ n pɩ yĩnnɛ nɛ́npɔ́. Képah ye, mé kɩ tɛ̃ nɛ́npɔ́ kɩ syi pɔ nɔ Pãntekɔtɩ syáh syah sõ tyɩ́.

10 Timotelɛ, Liyel tõ̀ ye à n pɩ ńmɔ tyɩ́ kɔ̃lɛ. Képah ye wàh kɩ pɔ pɔ yé tĩ̀nnɛ, yé ǹ tɛ̃́nɔ́ plɛ tíkí kɔ̃ kè káh à tɛ̃ yé wrɔ́ sɔkɔ. 11 Ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ káh ǹnɛ n yilɔ dɛ́. Ńmɔ mɛ ǹnɛ n syɩkɩ ànɛ̂ ń yṹnpyé Yesu yõ sɛ̃́púlɛ. Képah ye, wàh kɩ pɔ n yal yé tĩ̀nnɛ, yé yòhnɩ̀nmɔnɔ pɩ ǹ tyɩ́ ǹ kɔ́lɔ́ yĩnnɛ à kɔ̃ à pɔ ń tnɔ̂ yèvɩnɩ sɔkɔ.

12 Tɛ́ á yṹnpi Apɔlɔsɩ wɔlɛ, mé sõ̀ kè yah kɔ̃ ǹ tyɩ́ gbáhyɩ̃́ náhnáhlɛ nɛ à kyɩ yé tĩ̀nnɛ ànɛ̂ Yesu yõ sɛ̃́pú tɛ́lɔ́lɛ. Tɛ́ à náh sõ̀ mɛ ké tyɩ́ póllɛ nɛ pé kyɩ yé tĩ̀nnɛ núkúnúkú. Ǹtɛ wrɔ́-à pɔ wɛ ǹ tyɩ́, à kɩ pɔ yé tĩ̀nnɛ sõ yɔ́lɛ.

Wɛy syì-ǹsahlɛ

13 Yé káh yé dyɔ mɔ n fwɔ n tɛ̃. Yé su yĩn gbáhkɩ̀ núkú yõ Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ sɔkɔ. Yé yé nɩ syãh, yè mó yé tah n sah. 14 Yé tyi póllɛ n pɩ tyɩ́nɔnɔ sɔkɔ.

15 Ń yṹnpyé, Sitefanasɩ ànɛ̂ ǹ no ye pɩ nɛ́gbrolɛ à pɩ Yesu yõ sɛ̃́púlɛ Akayi mara sɔkɔ. Pè tɔ̃ mɛ pé gblɔ̌y kɔ̃ yĩ́ĩ́ mɛ Yesu yõ sɛ̃́púlɛ n yohnɩ n mɔ. Yé pɩ̃́nɔ́ se yɔ́ mɛ ké sɔkɔ tɛ́. Képah ye, mé kɩ tɔ̃ kè yah kɔ̃ yé tyɩ́ nɛ, 16 yé nɛ n sah sɛ̃́nknɔ névye tyɩ́ yõ, à tahlɩ nónó tɔ-á mɛ tã̀n nɔ́pilɛ n pɩ pélɛ mɛ n kwlɔ.

17 Sitefanasɩ ànɛ̂ Fɔrtunatusi, ànɛ̂ Asyayikusi mɛ́nɔ́lɛ ńnɛ ásõ̂, kè ń nɩ vɩ yĩ́ĩ́. Pè ye mɛ pɔ yé swɔ tɔkɔ. 18 Pè ńmɔ nɩ de à tahlɩ yépi tɔ tyɩ́ tyɩ́. Yé yɩ̃nɛ yè fɛ̃ sɛ̃́nknɔ névye yĩ́gbɩ́lɛ n yo.

19 Asi mara Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkìnɔ́ n wɛkɩ yé tyɩ́. Akilasɩ ànɛ̂ Prisili à tahlɩ Yesu yõ sɛ̃́pú nónó-á Liyellɛ n ni n pɔ Akilasɩpi gbô, pé pól n wɛkɩ yé tyɩ́ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ yĩnnɛ. 20 Yé yṹnpyé Yesu yõ sɛ̃́pú nónó pól-á mɛ ńnɛ ásõ̂, pé pól n wɛkɩ yé tyɩ́.

Yé pól wɛkɩ wɛ̃ tyɩ́ tyɩ́nɔnɔ wɛy pèpɛynɛ.

21 Yé yah, nɛ̂-á mé n wãrkɩ n tɛkɩ n mɔ yé tyɩ́ ń gbõ̀lɛ, kè wɛ yɔ̀: Ńmɔ Pole n wɛkɩ yé tyɩ́.

22 Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu tyɩ́-à nɔ́-ńkɛ̃̂nɛ névi nɛ̂ tyɩ́, mé mɛ ké tyɩ́ nɛ tɛ̃̀ tyɩ́ yɩkɩ.

Maranata. [Pàh nɛ Maranata-á, ké kɔ́r ye: Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃, pɔ!]

23 Mé mɛ ké tyɩ́ nɛ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu yõ̀bènɔrɩ pɩ yé tyɩ́!

24 Yé pól tyɩ́ nɔ ń tyɩ́ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu Krista yĩnnɛ.

* 1:19 1.19 - Yah n tɛ Yesayi 29.14.

† 1:31 1.31 - Yah n tɛ Nsyeremi 9.23.

* 2:9 2.9 - Yah n tɛ Yesayi 64.3.

† 2:16 2.16 - Yah n tɛ Yesayi 40.13.

‡ 2:16 2.16 - Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ ànɛ̂ Krista sõnɔ mɛ núkúlɛ.

* 3:19 3.19 - Yah n tɛ Nsyɔbɩ 5.13.

† 3:20 3.20 - Yah n tɛ Gbálnɔ́ 94.11.

* 5:6 5.6 - Kɔ́kɔ́nɔ́ kwéy mífã́hkɩ̀ pól dɔ́kɔ́nɔ́ nɛ̂ tyɩ́-á n yo ásõ̂ sɔkɔ yɔ̀, képah dùkù ye Wĩ́n n nɛ n yo pé sèmìrkì yɔ́ sɔkɔ nɛ, yṹkúnkáh núkú-á n põ yɔ póllɛ.

† 5:8 5.8 - Nsyifunɔ yɔ̃rɩ tyɛ́nɔ́ syáh-à sõ̀ de n tɛ, Nsyifunɔ pé gbên kɔ́kɔ́nɔ́ dyî pól kwɛ, ǹ tɛ́ n tyah kɔ́kɔ́nɔ́ kã̂nnɛ n yõ. Pě képah tɛ̃̀nɛ n pɩ sɛ̃́, ǹ kè wɛ̃kɩ nɛ, tyípêl nónó pól-á sõ̀ pé pɩ, páh sè milki.

‡ 5:12-13 5.12-13 - Yah n tɛ Tɔ̃́nyonɔ 17.7.

* 6:16 6.16 - Yah n tɛ Yenɛsɩ 2.24.

* 7:1 7.1 - Túkù sõnɔ sɔkɔ, Pole ye yo wɛy mɛ̀nɛ nɛ ńkɛ̃́, kǎh sõ̀ fṍnfṍ dĩ́ tɛ̃ sê tɔ́kɔ́-ńkɛ̃̂nɛ.

† 7:36 7.36-38 - Wrɔ́ mɛ̀ sɔkɔ, névye sõnɔ mɛ sé tyɩ́ tyɩ́lɛ. Túkù nɛ Pole-á nɛ ńkɛ̃́, nɛ̂-à pɩ̃ nɛ ńkɛ̃́ pé písê pɛ tyɩ́ dé-ńkɛ̃̂ yah náh, tɛ́ à syi pɔ n dye, tɛ́ wǎh yɩ̃nɛ à de pɛ tyɩ́, tɛ̃̀ ǹnɛ pɛ kɔ̃ à yɩ̃nɛ ǹ dyɔ dyɔ tɛ̃̀nɛ. Tyípékè náh kélɛ. Ǹtɛ nɛ̂-à kè yah tɔkɔ ǹ nɩ sɔkɔ nɛy fyã̀h-ǹkɛ̃̂nɛ ǹ yõ, nɛ ńkɛ̃́ páh kɩ fɛ̃ pé písê tɛ̃ sah à náh n de n pi pɛ tyɩ́, tyi vi sɔkɔ-á tɛ̃̀nɛ. Képah-á, nɛ̂-à ǹ písêlɛ pɛ kɔ̃, tɛ̃̀-á pɩ plɛ, tɛ́ nɛ̂-à se ǹ písêlɛ pɛ kɔ̃́-ńkɛ̃̂nɛ, tɛ̃̀-á pɩ plɛ yĩ́ĩ́.

* 9:9 9.9 - Yah n tɛ Tɔ̃́nyonɔ 25.4.

* 10:5 10.5 - Yah n tɛ Yã́hnɔ́ 14.22-24 ; 28-38.

† 10:7 10.7 - Syáh nɛ̂ tyɩ́-á n yo ásõ̂ sɔkɔ yɔ̀, pé tõ̀ yah sɔkɔ ye sõ̀ pè syah syáh mɛ̀nɛ. Yah n tɛ Yálnɔ́ 32.1-6.

‡ 10:8 10.8 - Yah n tɛ Yã́hnɔ́ 25.1-9.

§ 10:9 10.9 - Yah n tɛ Yã́hnɔ́ 21.4-7.

* 10:10 10.10 - Yah n tɛ Yã́hnɔ́ 16 ; 17.

† 10:25-26 10.25-26 - Yah n tɛ Gbálnɔ́ 24.1.

* 11:9 11.9 - Yah n tɛ Yenɛsɩ 2.18-23.

* 14:21 14.21 - Yah n tɛ Yesayi 28.11-12.

* 15:5 15.5 - Nɛ́pĩ̂ gbɔ̃nimí nónó tyɩ́-á n yo ásõ̂ sɔkɔ yɔ̀, yĩ́ndyɩ́nɩ́ ye sõ̀ kélɛ Yesu tɛ̃ntõ̀ névye tyɩ́. Pàh sɔ̃́ mɛ tṹ-ńkɛ̃̂nɛ, pě pélɛ n ye sɛ̃́.

† 15:25 15.25 - Yah n tɛ Gbálnɔ́ 110.1.

‡ 15:27 15.27 - Yah n tɛ Gbálnɔ́ 8.7.

§ 15:45 15.45 - Yah n tɛ Yenɛsɩ 2.7.

* 15:45 15.45 - Adama tɛ́y nɛ̂ tyɩ́-á n yo ásõ̂ sɔkɔ yɔ̀, ǹmɔ ye Kristalɛ.

† 15:54 15.54 - Yah n tɛ Yesayi 25.8.

‡ 15:55 15.55 - Yah n tɛ Wose 13.14.

Korɛ̃nti tãn

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Pole sɛ́bɛ́y ní-ò tɛ́kɩ́nmɔnɔlɛ Korɛ̃nti tãn tyɩ́

Tyàh-ǹsah wɛynɛ

1

Wɛy kɔ̃́nɔ́lɛ

1 Ńmɔ Pole nɛ̂-á Yesu Krista tɛ̃ntõ̀ névilɛ à yɩ̃nɛ Liyel dyɔ yĩ́ĩ́ tɛ̃̀nɛ, ńmɔ ànɛ̂ á yṹnpi Timote ye n tɛkɩ n mɔ sɛ́bɛ́ynɛ Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkì tyɩ́ Korɛ̃ntɩ kwil sɔkɔ, ànɛ̂ Yesu yõ sɛ̃́pú pól tyɩ́ nónó-á mɛ Akayi mara pól sɔkɔ. 2 Á kélɛ n yah n kɔ̃ Sú Liyel ànɛ̂ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu Krista tyɩ́ nɛ, pè yõ̀bènɔrɩ ànɛ̂ yèvɩnɩnɛ yé kɔ̃.

Pèpɔrɩ pɩ̃́nɔ́ wɛy kɔ̃́nɔ́lɛ

3 Mé n wɛkɩ Liyel tyɩ́, ǹmɔ nɛ̂-á ápi Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu Krista Súlɛ. Ǹmɔ ye Súlɛ nɛ̂-á névye yãmnɛ n yah. Névye nnɔ dé-ò Liyel ye ǹnɛ. 4 Ǹmɔ ye ápi nnɔ dé-òlɛ á yèkwɔrɩ tyinɔ pól sɔkɔ, sɔ̃̀nko nónó pól-á mɛ yèkwɔrɩ sɔkɔ, ápi tɔ fɛ̃ pé nnɔ de sɔ̃́-á à ápi nnɔ de. 5 Áyáh mɛ yèvyãhrɩlɛ n gbah n wɛ n yuku sɔ̃́ Krista tyɩ́ kɔ̃lɛ, sɛ̃́ ye Krista tɔ mó mɛ á nnɔlɛ n gbah n de n yuku sɛ̃́. 6 Áyâh yèvyãhrɩlɛ n pɩ, yépi nnɔ de yĩn ye ànɛ̂ yé pwáhnmɔnɔ yĩnnɛ. Á nnɔ-à de, sṍré mɔ yĩn ye yé sɔkɔ sɔ̃̀nko yépi tɔ fɛ̃ yèvyãhrɩlɛ n sro ápi-á nónó dùkù sro sɔkɔ. 7 Ápi yáh-ńsah náh mɛ tyɛ́nɔ́lɛ à yuku yépi tyɩ́ tĩ̀nnɛ. Á pɩ̃ nɛ sɔ̃́-á yé yèvyãhrɩlɛ n pɩ álɛ wɛ̃ tyɩ́, sɛ̃́-á yé nnɔ tɔ kɩ n de n pi álɛ wɛ̃ tyɩ́.

8 Á yṹnpyé, áyáh yèvyãhrɩ nɛ̂ wɛ Asi mara sɔkɔ, á náh mɛ ké tyɩ́ nɛ yépi tɛ̃ ké yɩ̃́tũri sɔkɔ. Kénɛ yèvyãhrɩ mɛ̀ kǎn pɩ ápilɛ à pɔ kah mɔ á yáh-ńsah kɔ̃ kè tyɛ, fɔ́ɔ́ á sõ̀ mɛ n sõ nɛ kǎh kɩ á yõ yɩ̃.

9 Á sɛ̃́nyĩnɔ sõ̀ mɛ ké yõ nɛ tir yɔ́ náh á kúnɔ́ dùkù ku n pi. Képah ye á mɛ á sõnɔ tɔkɔ to á gblɔ̌y yõ, tɛ́ kè sah Liyel yõ ǹmɔ nɛ̂-á lékyɩ̂lɛ n yilki n mɔ. 10 Ǹmɔ ye ápi pwah mɔ kũ mɛ̀ dùkù gbõ̀. À kɩ tɔ̃ á pwah n mɔ n pi. Á gbõ̀ sàhnɔ́ mɛ ǹ yõ nɛ, wǎh kɩ á pwah n mɔ n pi ńtɔ̃. 11 Sónmɔnɔ ye yépi tɔ mɛ n so mɔ á tyɩ́ yáh nírílɛ n pɩ á tyɩ́. Kǎh pɩ sɛ̃́, á kɩ pèpɔrɩ wɛ Liyel tyɩ́ nɛ́kwĩ́nkí nírí pɩ́nɔ́ gbõ̀ yõ. Tɛ́ névye náhnáh tɔ kɩ wɛ wɛkɩ ǹ tyɩ́ ápi yĩnnɛ.

Pole vìnmɔnɔ dah mɔ ǹ kɔ́lɔ́ tyɩ́ sɔkɔ

12 Ápi nɩ̀vɩ̀nɩ̀ yõ-á nɛ̂nɛ, kè wɛ yɔ̀: Á kè pɩ̃ á sõnɔ sɔkɔ nɛ áyáh mɛ á fɔkɔ dal no póllɛ yã́ryã́r pɩ́-ńkɛ̃̂nɛ, ǹtɛ áyáh mɛ sɛ̃́ntɛ̃̀nɛ n pɩ n kal yépi wɔ tyɩ́. Liyel yòhnɩ̀nmɔnɔ gbõ̀ yõ ye á kɔ̃ á tɛ̃ wɛ képah pɩ, névi lékã́m gbõ̀ yõ náh. 13 Ápi tɔ náh kwâh yɔ́ wãrkɩ tɛkɩ mɔ yé tyɩ́ nɛ̂-á yé kar tɛ́ ké kɔ́r pɩ̃ kwlɔ. Ń sɛ̃́nyĩnɔ mɛ ké yõ nɛ, yáh kɩ fɛ̃ ǹyɔ̌ tɔ kar kɩ ké kɔ́r pɩ̃ yĩ́ĩ́. 14 Yé mɛ tyi nɔ́pi dùkùlɛ n pnɛ kwéy. Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu syɩ n pɔ sõlɛ, yé yõ kɩ yɔ̃ ápi yĩnnɛ, ápi tɔ yõ kɩ mó yɔ̃ yépi yĩnnɛ. 15 Ń sɛ̃́nyĩnɔ sõ̀ mɛ képah yõ, képah ye mé nɛ mé pɔ yépi ǹgbò tĩ̀nnɛ kè kɔ̃ kè pɩ yõ̀bènɔrɩ kɛ ní-òlɛ yé tyɩ́. 16 Ńmɔ sõ̀ mɛ ké tyɩ́ nɛ máh kɩ n sɔkɔ Masedonɩ mara sɔkɔ, mé n pɔ n wil n sɔkɔ yé tyɩ́. Tɛ́ máh kɩ ń syɩ, mé n pɔ n wil yé tyɩ́ ńtɔ̃ yé kɔ̃ yé ń yohnɩ n mɔ mé wɛ n yɔ̃ n sɔkɔ ń kɔ́lɔ́lɛ Nsyude mara sɔkɔ. 17 Ǹtɛ kǎh pɔ pɩ mé náh tɛ̃ wɛ pɔ yé tĩ̀nnɛ, képah se n wɛ̃kɩ nɛ máh mɛ tyilɛ n yah n tɔkɔ n dah n mɔ sɛ̃́? Képah náh pɩ, máh mɛ tyilɛ n yah n tɔkɔ ń yah yĩ́ĩ́nɛ; mâh nɛ àwe-á, dǒ mè n tɔ̃ nɛ ɔ̃́ɔ̃-á? 18 Liyel ye ń tàrfyɔ̀lɛ nɛ áyáh wɛy nɛ̂ yo yé tyɩ́, kɔ̃́nvìnwɛkɩnɔ náh kélɛ. 19 Ńmɔ, ànɛ̂ Silasɩ, ànɛ̂ Timote-á Liyel Pídĩ́ Yesu Krista wɛy nɛ̂nɛ n yo yé tyɩ́, kɔ̃́nvìnwɛkɩnɔ wɛy náh kélɛ dɛ́, gbɩ kɔ́kɔ́ ye kélɛ. 20 Yé náh wɛ di, ǹmɔ gbõ̀ yõ ye Liyel vyãh kɔ̃́nɔ́ tyi pól yĩnɛ n tɛ̃. Ǹmɔ gbõ̀ yõ ye tɔ̃ ápi amiinalɛ n yo à gbílkínɔ́lɛ n sah Liyel yõ. 21 Liyel ye kɔ̃ ápi ànɛ̂ yépilɛ tǎhkɩ̀lɛ á wrɔ́ kwrɔ́nmɔnɔ gbõ̀ yõ Kristalɛ. Ǹmɔ ye wilki sah álɛ ǹ tyɩ́ yõ. 22 À á pɔkɔ mɔ à á pɩ ǹ tyɩ́lɛ. Tɛ́ ǹ Mirki dah mɔ á sɔkɔ nɛ̂ gbõ̀ yõ-á á pɩ̃ nɛ, wǎh ǹ vyãhlɛ á kɔ̃ yî nónó tyɩ́ sɔkɔ, áyáh kɩ sè wɛ n pi. 23 Liyel ye ń tàrfyɔ̀lɛ, máh kɩ mɛ mɩ̀nɩ̀ yo mè n ku. Yé yõ wilki yĩn ye tir sɔkɔ ń kɔ̃ mé náh ń syɩ pɔ Korɛ̃nti kwil sɔkɔ. 24 Á náh mɛ n yah n kɔ̃ nɛ á tir yɔ́ kãhlɩ n sah yé yõ à yuku yé Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ tyɩ́ tĩ̀nnɛ dɛ́. Yòhnɩ̀nmɔnɔ ye á n yohnɩ n mɔ yélɛ sɔ̃̀nko nɩ̀vɩ̀nɩ̀ wɛ yé sɔkɔ, yáh sɔ̃́npɩ́lɛ mɛ yé tah sah Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ sɔkɔ.

2

1 Ńmɔ kè yah ń gblɔ̌y nɛ yõ náh mɛ ké tyɩ́ mé n syɩ n pɔ yé tĩ̀nnɛ mé pɔ yèkwɔrɩ yɔrɩ mɔ yé yõ ńtɔ̃. 2 Ńmɔ-à kɩ yèkwɔrɩ mɔ yépi sɔkɔ, nɛ̂ kɩ pɩ ńmɔ nɩ̀vɩ̀nɩ̀ yõlɛ, nɛ́ yépi náh máh yèkwɔrɩ mɔ yépi nónó sɔkɔ? 3 Mé sɛ́bɛ́y mɛ̀ wãrkɩ tɛkɩ mɔ yé tyɩ́, sɔ̃̀nko mé káh pɔ yé tĩ̀nnɛ yé túkù kɔ̃ pè yèkwɔrɩ mɔ ń sɔkɔ, pépi nónó-á sõ̀ yɩ̃nɛ nɩ̀vɩ̀nɩ̀ mɔ́nɔ́lɛ ń sɔkɔ. Mé kè pɩ̃ yĩ́ĩ́ nɛ, mâh mɛ nɩ̀vɩ̀nɩ̀ sɔkɔ, kè n pɩ nɩ̀vɩ̀nɩ̀nɛ yépi tɔ tyɩ́. 4 Ńmɔ-á sɛ́bɛ́y mɛ̀nɛ n wãrkɩ gbĩ́ nɛ̂nɛ, ń nɩ sõ̀ mɛ yɩ́kɩ́nɔ́lɛ, ń lékã́m sõ̀ mɛ vye fɛ̃kɩ tɛ́ yétĩ mɛ n kah n kwɛ. Yèkwɔrɩ náh sõ̀ mé n yah n kɔ̃ mɔ́-ńsahlɛ yé sɔkɔ dɛ́, mé sõ̀ mɛ ké tyɩ́ nɛ yé pɩ̃, yé tyɩ́-á mɛ nɔ ń tyɩ́ à kyɩ syɩ ńyãh tyɩ́.

5 Yèkwɔrɩ-à wɛ ǹnɩ̂ yɔ́ gbõ̀ yõ, ńmɔ tyɩ́ náh tɛ̃̀ pɩ dɛ́, yé pól yõ ye tɛ̃̀ yɔrɩ mɔ kélɛ. Ǹtɛ áyâh nɛ á káh kè yo n kah mɔ, á kɩ nɛ yé pól yõ-á tɛ̃̀ yɔrɩ mɔ kélɛ. 6 Kénɛ tɛ̃̀ tɛ̃̀nɛ, tɔ́wû-á kɩ lékàh nɛ̂nɛ à kɔ̃, képah kɩ yɩ̃nɛ ǹnɛ. 7 Képah ye, yé yɩ̃nɛ yè yɔ̃ mɔ tɛ̃̀ kɔ̃ yè mó ǹ nɩ de, sɔ̃̀nko yèkwɔrɩ káh pɔ ǹ yáh-ńsah tyɛ n kah mɔ.

8 Mé kélɛ n yah n kɔ̃ yé tyɩ́ tɔlɛ nɛ, yé kélɛ tɛ̃̀ wɛ̃kɩ nɛ ǹ tyɩ́-á mɛ nɔ yé tyɩ́. 9 Máh sɛ́bɛ́y mɛ̀nɛ n wãrkɩ n tɛkɩ n mɔ yé tyɩ́ yõ nɛ̂ yõ tɔlɛ, mé sõ̀ mɛ ké tyɩ́ nɛ mé yé gbɩ yah, yáh kɩ mɛ n sah ń yóré yõ tyi tyi pól sɔkɔ. 10 Yâh yɔ̃ mɔ névi nɛ̂ kɔ̃, ńmɔ tɔ kɩ yɔ̃ mɔ tɛ̃̀ kɔ̃. Tɛ́ yâh wɛ mé yɔ̃ mɔ ǹnɩ̂ kɔ̃, yépi yĩn ye mè n pɩ kélɛ Krista yah sɔkɔ. 11 Képah sɔkɔ, sétã̀n yõ̀tɛ̃̀ náh syɔ̃̀-ǹsah wɛ à tɛ̃ wɛ n pi á tyɩ́. Á pól ǹ yah mɔ́-ńsahlɛ n pnɛ dò.

Pole sõnɔ fɛ̃̀kɩ̀nɔ́lɛ Tite tyɩ́ sɔkɔ

12 Máh yĩni tɛ̃ Turasɩ mara sɔkɔ Yesu Krista Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir yó-ńsah, mé kè wɛ Liyel ké wɛ̃̀kɩ̀ yɩkɩ mɔ ń kɔ̃ pallɛ. 13 Ǹtɛ mé náh ń yṹnpi Tite wɛ nɛ́npɔ́ sɔkɔ. Kǎh pɩ sɛ̃́, ń sõnɔ náh sõ̀ mɛ tɛ̃̀nɔ́lɛ fɩ̃́ núkú sɔkɔ. Képah ye, mé mɛ wɛ̃̀kɩ̀ ni nɛ́npɔ́ tãn tyɩ́, tɛ́ sɔkɔ Masedonɩ mara sɔkɔ.

Tɛ̃́nwɛnɔ nɛ̂-á n wɛ Yesu Krista gbõ̀ yõ

14 Gbílkínɔ́ nɛ n sah Liyel yõ, ǹmɔ nɛ̂-á á pɩ tɛ̃́nwɛpulɛ á wrɔ́ kwrɔ́nmɔnɔ gbõ̀ yõ Kristalɛ. À á kɔ̃ á Krista dùkùlɛ n yo n tɔ̃ n mɔ n kɔ̃ tã̀ntã̀n pól sɔkɔ, sɔ̃́-á làsèkwěl pãn n tɔ̃ n mɔ tyah pól sɔkɔ. 15 Ápi pɩ làsèkwěl pãn pènɛ̀kɩ̀ tyɩ́ kɔ̃lɛ Liyel tyɩ́, á wrɔ́ kwrɔ́nmɔnɔ gbõ̀ Kristalɛ. Névye nónó-á pwáhnmɔnɔ wɛ̃̀kɩ̀ yõ, ànɛ̂ nónó-á mɛ tyɩ́ yɩ́kɩ́nɔ́ wɛ̃̀kɩ̀ yõ, pãn mɛ̀ mɛ n yĩni n tɛ̃ pé pól tyɩ́. 16 Túkù tyɩ́, á mɛ n põ kétukùyɔ̂ nɛ̂-á n pɔ n pɔ kũnɛ. Túkù tyɩ́ mó, á mɛ n põ pallɛ nɛ̂-á n pɔ n pɔ minnɛ. Ǹtɛ nɛ̂ tɛ̃̀ wɔ kɩ fɛ̃ képah pɩ wɛ́? 17 Névye náhnáh mɛ Liyel wɛy tɔkɔ gbɔ̀lɛ n yɩ̃. Ápi tɛ̃̀ wɔ náh mɛ pépi tyɩ́ kɔ̃lɛ. Liyel ye tõ ápilɛ, képah ye á mɛ á fɔkɔ dal mɔ ǹ wɛynɛ n yo ǹ yah sɔkɔ, á wrɔ́ kwrɔ́nmɔnɔ gbõ̀ yõ Kristalɛ.

3

1 Ápi se tɔ̃ yɩ̃nɛ á gblɔ̌y dùkù yónɔ́lɛ yé tyɩ́? Képah náh pɩ, á se yɩ̃nɛ à sɛ́bɛ́y yɔ́ wãrkɩ yé kɔ̃ à á gblɔ̌y dùkù yo yé syah, sɔ̃́-á túkù kélɛ n pɩ? Tĩ̂, yépi se kɩ wãrkɩ á kɔ̃ sɛ́bɛ́ynɛ, nɛ̂ sɔkɔ-á yé kɩ mɛ ápi dùkù yo? 2 Yépi ye ápi sɛ́bɛ́y mɛ̀nɛ. Kè mɛ wã́rkɩ́nɔ́lɛ á nnɔ sɔkɔ. No pól kélɛ n pnɛ, tɛ́ kélɛ n kar n pnɛ. 3 Kè mɛ píkínɔ́lɛ nɛ yépi-á sɛ́bɛ́y mɛ̀nɛ, nɛ̂ sɔkɔ wɛlɔ-á Krista á kɔ̃ á wãrkɩ. Wã́rkɩ́nɔ́ mɛ̀nɛ, min nɛ́tɛ̃̂ Liyel Mirki gbõ̀ nɩ́y ye, wãrkɩ wãrkɩ kwâh nɩ́y náh. Dyêh fábkɔ́ fábkɔ́ yõ sɔkɔ náh kélɛ wã́rkɩ́nɔ́lɛ dɛ́, névye nnɔ sɔkɔ ye.

4 Krista gbõ̀ yõ ye á sɛ̃́nyĩnɔ mɛ kénɛ wɛlɔ yõ Liyel yah sɔkɔ. 5 Ápi-á tyi nónónɛ n pɩ yɔ̀, á yɛ̃́ngbɛ̃́ tɛ̃́nwɛnɔ náh á fɛ̃ n pɩ sélɛ dɛ́, Liyel kɔ̃́nɔ́ ye. 6 Ǹmɔ ye á kɔ̃ tɛ̃́nwɛnɔlɛ á fɛ̃ yégbékè kwrɔ́nmɔnɔ késã́n tyilɛ névyelɛ n kwɔ. Kénɛ yégbékè kwrɔ́nmɔnɔ náh n wil tyi kõ̀nsàhnɔ́ wã́rkɩ́nsàhnɔ́ sɔkɔ dɛ́, Liyel Mirki tõ̀ vyãh ye kélɛ. Yé náh wɛ di, tyi kõ̀nsàhnɔ́ nɛ̂-á wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ, képah n pɔ n pɔ tyɩ́ yɩ́kɩ́nɔ́lɛ. Ǹtɛ Liyel Mirki wɔ minnɛ n kɔ̃. 7 Tyi kõ̀nsàhnɔ́ wɔ nɛ̂-á n pɔ n pɔ tyɩ́ yɩ́kɩ́nɔ́lɛ, ké wã́rkɩ́nmɔnɔ gbĩ́nɛ dyêh fábkɔ́ fábkɔ́nɔ́ yõ, Liyel tɔ̃́rɩ́ sõ̀ mɛ tiki pɔ Moyisi yèpɔ kɔ̃ kè n tɛ̃, fɔ́ɔ́ Yisrayel no náh sõ̀ mɛ fɛ̃ n yah n dah n mɔ ǹ yah sɔkɔ. Tɛ́ kénɛ tɔ̃́rɩ́ náh mo póllɛ. 8 Ǹtɛ Liyel Mirki tɛ̃̀ wɔ-á tõ̀ nɛ̂nɛ n pɩ, képah náh Liyel tɔ̃́rɩ́ wɛ̃kɩ n kal n pi di? 9 Tyi kõ̀nsàhnɔ́ wã̀l kɔ́nɔ́ nɛ̂-á n pɔ n pɔ tyɩ́ yɩ́kɩ́nɔ́lɛ, gbílkínɔ́-à wɛ képah tyɩ́ sɔkɔ, gbɩ wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́nɔ́ wɔ se pyě. 10 Á kɩ fɛ̃ yo ńtɛ̃nɛ nɛ tɔ̃́rɩ́ nɛ̂-á sõ̀ mɛ gben tɛ̃̀nɛ, núkúnúkú tyɩ́-á képah tɔkɔ yõ. 11 Gbílkínɔ́-à mɛ sah mó-ńkɛ̃̂ kwâh yõ, mo mo tyɩ́ wɔ se pyě.

12 Á gbõ̀ sàhnyĩnɔ mɛ képah yõ, képah ye á nɩ mɛ yĩ́nnɔ́lɛ. 13 Ápi náh mɛ pɩ Moyisi tyɩ́ kɔ̃lɛ, nɛ̂-á sõ̀ fwɔ vike tũ ǹ yah sɔkɔ sɔ̃̀nko Yisrayel no káh ǹ yèpɔ tɛ̃́nɔ́ yal n mɔ gbĩ́ pɩ̃, képah nɛ̂-á sõ̀ mo mo tyɩ́ náh kélɛ. 14 Ǹtɛ pè mɛ sɛ̃́ fɛ̃́ntũ̂ sɔkɔ. À pɔ nɔ kwɛy tyɩ́, pàh tyi kõ̀nsàhnɔ́ kédyâhlɛ n kar, kénɛ fwɔ mɛ̀ n nɛ n mɛ fɔ́kɔ́ntũtɛ̃̀nɔ́lɛ pé yah sɔkɔ. Kè náh tɔkɔ to pé yah. Nɛ́ nɛ̂ náh ǹ wrɔ́ kwrɔ mɔ Kristalɛ, kè náh n tɔkɔ n to tɛ̃̀ yah. 15 Gbɩ yõ à pɔ syɩ kwɛy tyɩ́, pàh Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́lɛ n kar, fwɔ mɛ̀ n nɛ n mɛ pé lékã́m yah fɔkɔ n tũ n sah. 16 Ǹtɛ nɛ̂ wɔ-à sɛ̃ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ yõ, fwɔ mɛ̀ n tɔkɔ n to tɛ̃̀ yah sɔkɔ. 17 Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ nɛ̂ tyɩ́-á n yo ásõ̂, Liyel Mirki ye. Ǹtɛ Liyel Mirki-à mɛ ńyãh sɔkɔ, névye n nɛ mɛ pé gblɔ̌y yõ nɛ́npɔ́. 18 Fwɔ náh mɛ víkéntũnɔlɛ ápi tɛ̃̀ wɔ yah. Á dùkù mɛ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ tɔ̃́rɩ́lɛ n wɛ̃kɩ. Á vi mɔ pɩ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ tyɩ́ kɔ̃lɛ. Wãn mɛ n mɔ n yuku á tɔ̃́rɩ́ yõ. Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ tõ̀ vyãh ye képahlɛ, ǹmɔ nɛ̂-á Mirkilɛ.

4

Pole ànɛ̂ pé no-á fṍhnɔ́ nónó wɛ

1 Liyel ye ápi yãm yah tɛ́ tõ̀ mɛ̀ dahbɩ á gbõ̀, képah ye á kélɛ n pɩ wílkúnì kɛ̃́nɛ. 2 Sen tyi nónó-á névye n nɛ n wɔ̃bɩ n pɩ, ápi sépi wɛ yɛ. Á mɛ á tyilɛ n pɩ yĩ́nvǐ kɛ̃́nɛ, á náh mɛ Liyel wɛy kɔ́rlɛ n vi n mɔ póllɛ. Gbɩ ye ápi mɛ n yo tɔ́tɔ́, sɔ̃̀nko névye pól sɛ̃ á yõ Liyel yah sɔkɔ. 3 Ǹtɛ ápi-á Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir nɛ̂nɛ n yo, képah-à kɩ tɔ̃ mɛ́-ńkɛ̃́nɛ kyòo, tyɩ́ yɩ́kɩ́pú tyɩ́ ye kè náh mɛ kyòo. 4 Sétã̀n yõ̀tɛ̃̀ nɛ̂-á kèkõyṍ mɛ̀ tõ̀lɛ, ǹmɔ ye fɛ̃́ntũ̂ mɔ pé yah. À kàh-ǹsah tũ pé tyɩ́, sɔ̃̀nko Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir-á Krista tɔ̃́rɩ́ kyòo nɛ̂nɛ n wɛ̃kɩ, pè káh fɛ̃ képah wɛ. Tɛ́ Liyel kètɔ̀ ye mó tɔ̃ Kristalɛ. 5 Ápi gblɔ̌y tyɩ́ náh á n yo n kɔ̃ dɛ́, Yesu Krista tyɩ́ ye á n yo n kɔ̃ nɛ ǹmɔ-á Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃nɛ. Ápi tɛ̃̀ wɔ pɩ tõ̀npɩbɩlɛ yé tyɩ́ Yesu Krista yĩnnɛ. 6 Yé náh wɛ di, Liyel nɛ̂-á yo nɛ ńkɛ̃́ kyòo mɔ fɛ̃́ntũ̂ sɔkɔ, ǹmɔ ye kõ mɔ kyòolɛ ápi nnɔ sɔkɔ, sɔ̃̀nko névye ǹ tɔ̃́rɩ́ wɛ nɛ̂-á mɛ n tɛ̃ Krista yèpɔ sɔkɔ. 7 Kénɛ tahrɩ mɛ̀ ye ápi kɔ̃, ápi nónó-á sohkɩ kɛ̃́nɛ á sɔkɔ puri pĩ́n tyɩ́ kɔ̃lɛ, sɔ̃̀nko névye pɩ̃ nɛ ńkɛ̃́ tɛ̃́nwɛnɔ ǹgbɛ̃ mɛ̀ náh wil ápi tyɩ́, kǎh wil Liyel tyɩ́. 8 Fṍhnɔ́ mɛ n sah ápi yõ yey yey póllɛ, ǹtɛ á náh mɛ tɛ̃ kwlɔ. Á lékã́m mɛ vye fɛ̃kɩ, ǹtɛ á yáh-ńsah náh tyɛ. 9 Pè mɛ kõ á náh à álɛ n fõh, ǹtɛ Liyel náh ǹ náh vi á kɔ̃. Pè á mɩ min, ǹtɛ á náh ku. 10 Yesu-á fṍhnɔ́ wɛ à ku dùkù nɛ̂nɛ, képah ye mɛ ápilɛ n wɛ sõmɛsṍ. Képah ye kɩ névye kɔ̃ pè kɩ pɩ̃ nɛ áyáh mɛ á min sɔkɔ ǹmɔ gbõ̀ yõ. 11 Nɛ́ ápi náh ku, gbĩ́mɛgbĩ́ á kɩ mɛ kũnɛ n dɔ n yah Yesu yĩnnɛ. Á wil gbɛ̃́nsê nɛ̂-á mó sohkɩ kɛ̃́nɛ, kè kɩ min wɛ ǹmɔ gbõ̀ yõ. 12 Kǎh pɩ sɛ̃́, ápi mɛ wɛ̃ sɔkɔ kũnɛ, yépi mó mɛ tyɛ́-ńkɛ̃̂ minnɛ n wɛ. 13 Kè mɛ wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ Liyel wɛy sɛ́bɛ́y sɔkɔ nɛ ńkɛ̃́: «Mé sɛ̃ Liyel yõ, képah ye ń kɔ̃ mé ǹ wɛynɛ n yo.» Sɛ̃́ ye ápi tɔ sɛ̃ ǹ yõ, képah ye á kɔ̃ á ǹ wɛynɛ n yo. 14 Yé náh wɛ di, á pɩ̃ nɛ Liyel nɛ̂-á yilki mɔ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu lékólɛ, wǎh kɩ ápi tɔ lékyɩ̂ yilki mɔ, tɛ́ kɩ kyɩ ápi ànɛ̂ yépi sah ǹ tnɔ̂. 15 Yépi yĩn ye tyi nɔ́pi pól ápilɛ n wɛ. Tɛ́ képah sɔkɔ ye mó Liyel kɩ yõ̀bènɔrɩ náhnáh pɩ névye tyɩ́, sɔ̃̀nko pè nɛ n wɛkɩ ǹ tyɩ́, pè mó ǹnɛ n gbilki.

Káh n yɛ á wil ku, nɔlɩ dò mɛ ǹ syɩkɩ tɛ̃

16 Képah ye kè náh mɛ wílkúnìnɛ ápi tyɩ́ póllɛ. Á wil gbɛ̃́nsê tyɩ́-à kɩ sɔ̃́ mɛ n yɩkɩ n yuku, á min tɛ̃̀ wɔ mɛ n gbah n pɩ n yuku sã́nnɛ sõmɛsṍ. 17 Yé náh wɛ di, mó-ńkɛ̃̂ yèvyãhrɩ kwéy nɛ̂-á ápi yõ núkúnúkú yɔ̀, képah náh mɛ sãh yah yah tɛ̃̀nɛ tyɛ́-ńkɛ̃̂ yõ yɔ̃̀nɔ́ nɛ̂-á á kɩ pɔ n wɛ n pi képah tyɩ́ sõwãh. 18 Yĩ́-á yî nónónɛ n wɛ n pnɛ, sépi náh ápi mɛ n yah n kɔ̃. Kè náh yî nónónɛ n wɛ n pnɛ, sépi ye á mɛ n yah n kɔ̃. Yĩ́-á n tɛ̃ n pnɛ yî nónó yõ, sépi náh n mo. Ǹtɛ kè náh n tɛ̃ n pnɛ nónó yõ, sépi n nɛ n mɛ tyɛ́tyɛ́nɩ́ kɛ̃́nɛ.

5

1 Wil gbɛ̃́nsê nɛ̂-á ápi min tɛ̃̀-ǹsahlɛ sétáh mɛ̀ yõ sɔkɔ yɔ̀, ké tyɩ́-à pɔ yɩkɩ, Liyel kɩ min tɛ̃̀-ǹsah yɔ́ yah á kɔ̃ yĩ̂nyõ, nɛ̂-á kɩ mɛ kṹmm yõ sɔkɔ. Kénɛ tɛ̃̀-ǹsah mɛ̀nɛ, névi gbɛ̃̀npɩnɩ náh kélɛ. 2 Ǹtɛ núkúnúkú, ké sɔkɔ de dékè mɛ á kah tɛ̃, képah ye á mɛ n gbĩ ké yĩnnɛ. 3 Áyáh kɩ wɛ de ké sɔkɔ, á wil tìtí náh tɔ̃ n wɛ n pi. 4 Wɔ̂ nɛ̂ pól-á á min kɩ n pɩ n pi sétáh mɛ̀ yõ sɔkɔ, á kɩ mɛ gbĩ̀nɔ́ sɔkɔ tɔ́kɔ́pékè sɔ̃́ á yõ. Min tɛ̃̀-ǹsah nɛ̂-á á tyɩ́ sétáh mɛ̀ yõ, kè náh mɛ á kɩ nɛ á sɔ̃́ mɛ ké tyɩ́ yɩ́kɩ́-ńsahlɛ n yah n kɔ̃ dɛ́. Yɩ́kɩ́-ńkɛ̃̂ min tɛ̃̀-ǹsah nɛ̂-á Liyel kɩ á kɔ̃ n pi yĩ̂nyõ, á mɛ ké tyɩ́ nɛ képah pɔ yɩkɩ yɩkɩ tyɩ́ mɛ̀ swɔ tɔkɔ. 5 Liyel ye sépi pól yah sah ápi yĩnnɛ. Pèpɔrɩ nónó-á à kɩ n pɩ n pi á tyɩ́, ǹ Mirki ǹgbò ye à tɛkɩ mɔ á kɔ̃ sé sɔkɔ. 6 Képah ye, á sɛ̃́nyĩnɔ mɛ ké yõ gbĩ́mɛgbĩ́ nɛ á min tɛ̃̀-à kɩ fyɔ̀ tɛ̃̀ á wil gbɛ̃́nsê mɛ̀ tɛ̃̀ sɔkɔ, á wrɔ́-á mɛ dɔ́nɔ́lɛ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃nɛ. 7 Ǹ yõ sɛ̃́nɔ́ gbõ̀ yõ ye á mɛ n yuku yahlɛ, ǹ wɛ́nɔ́ gbõ̀ yõ náh. 8 Á sɛ̃́nyĩnɔ mɛ ké yõ, képah ye á mɛ ké tyɩ́ nɛ á min yal wil gbɛ̃́nsê mɛ̀ sɔkɔ, kè kyɩ n tɛ̃ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ tnɔ̂. 9 Ǹtɛ kàh kɩ se wɛ wil ò; kàh kɩ se wɛ wìl-ǹkɛ̃̂nɛ ò; áyáh pɩ sɔ̃́ tɛ́ á tyɩ́ n nɔ n pi Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ tyɩ́, képah ye á mɛ n yah n kɔ̃. 10 Yé náh wɛ di, á pól yɩ̃nɛ Krista á tuke. Képah sɔkɔ, nɛ̂-à kɩ mɛ pèpɛy pɩ kèkõyṍ mɛ̀ sɔkɔ, à kɩ à dyah kélɛ. Nɛ̂-à kɩ mó mɛ pèkè pɩ, à kɩ à dyah kélɛ.

Ápi wrɔ́ kwrɔ mɔ Liyellɛ Krista gbõ̀ yõ

11 Kwâh nɛ̂-á Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ yah tíkí pɩ́nɔ́lɛ, ápi kélɛ n pnɛ. Képah ye, á mɛ n yah n kɔ̃ nɛ á névye sõnɔ vi mɔ pè ǹ yah tíkílɛ n pɩ. Ápi fɩ̃́ yɔ́ ńtɛ̃ náh mɛ Liyel pu. Tɛ́ ńmɔ sõnɔ sɔkɔ, yépi tɔ api pɩ̃ yĩ́ĩ́. 12 Á gblɔ̌y dùkù náh tɔ̃ á n yo yélɛ n syah, ǹtɛ syɔ̃̀-ǹsah ye á yélɛ n kɔ̃ yè fɛ̃ yé gblɔ̌ynɛ n gbilki ápi yĩnnɛ. Képah sɔkɔ, wɛ́nyo-ńsah kɩ wɛ yé tyɩ́ yĩ́ yah pɩ́pú tyɩ́. 13 Ápi yõ̀gbèl-à kɩ sɔ̃́ mɛ yuku, Liyel yĩn ye. Ǹtɛ á yah-à kɩ se mó mɛ gbrɛ́y, yépi yĩn ye. 14 Krista tyɩ́nɔnɔ ye yah syi ápi tyɩ́, ápi nónó-á pɩ̃ nɛ nɛ́núkú-á ku no pól swɔ sɔkɔ. Kǎh pɩ sɛ̃́, kè mɛ á kɩ nɛ no pól tɔ sɔ̃́ ku. 15 À ku no pól yĩnnɛ sɔ̃̀nko nónó-á mɛ min sɔkɔ, pè káh pé minnɛ n pɩ pé gblɔ̌y yĩnnɛ, nɛ̂-á ku tɛ́ ǹ lékó yilki mɔ, pè kélɛ n pɩ ǹmɔ yĩnnɛ. 16 Kǎh pɩ sɛ̃́, núkúnúkú tɛ̃̀nɛ á náh tɔ̃ ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ yah n pi à yɩ̃nɛ névi yõ̀tàhsyi yáhnɔ́lɛ. Áyâh sɔ̃́ sõ̀ mɛ Kristalɛ n yah sɛ̃́, núkúnúkú á náh tɔ̃ mɛ ǹnɛ n yah sɛ̃́. 17 Névi nɛ̂ wrɔ́-à mɛ kwrɔ́nmɔnɔlɛ Kristalɛ, tɛ̃̀ nɩ n vi n mɔ. Ǎ ǹ pɩ dùkù kédyâh fĩn n mɔ, ǹ tɛ́ pɩ dùkù késã́n tɔkɔ. 18 Liyel tõ̀ vyãh ye sépi póllɛ, ǹmɔ nɛ̂-á ápi wrɔ́ kwrɔ mɔ ǹnɛ Krista gbõ̀ yõ, tɛ́ mɛ wrɔ́ kwrɔ́nmɔnɔ tõ̀ dahbɩ ápi gbõ̀. 19 Yé náh wɛ di, Liyel náh kèkõyṍ névye tyípêl mɔ kõ, à syɔ̃ Krista tyɩ́ à pé wrɔ́ kwrɔ mɔ ǹnɛ, tɛ́ mɛ wrɔ́ kwrɔ́nmɔnɔ tyɩ́ yónɔ́ dahbɩ ápi gbõ̀ nɛ, á névye wrɔ́lɛ n kwrɔ n mɔ péwɔlɛ. 20 Krista yĩn yõ ye ápi mɛ n wɛkɩ. Kè mɛ á kɩ nɛ Liyel sɔ̃́ n yo n mɔ névye tyɩ́ ápi gbõ̀ yõ. Képah ye á kélɛ n yah n kɔ̃ yé tyɩ́ Krista yĩn yõ nɛ, yé yé wrɔ́ kwrɔ n mɔ Liyellɛ. 21 Krista nɛ̂-á à náh tyípékè pɩ yah, Liyel ǹmɔ twah mɔ ápi tyípêllɛ, sɔ̃̀nko ǹmɔ gbõ̀ yõ, ápi tɔ pɩ yályál Liyel yah sɔkɔ.

6

1 Ápi-á pɩ Liyel tõ̀ pɩ mùnɛ sɛ̃́, képah ye á kélɛ n yah n kɔ̃ yé tyɩ́ nɛ wǎh yõ̀bènɔrɩ nɛ̂ pɩ yé tyɩ́, yé káh yɛ kè pɩ yõ kɛ̃́nɛ. 2 Yé náh wɛ di, Liyel nɛ ńkɛ̃́:

«Tyah-á sõ̀ mɛ pallɛ gbĩ́ nɛ̂nɛ, mé á nírí tɛ̃.

Pwáhnmɔnɔ sõlɛ, mé ǹ yohnɩ mɔ.

Tyah pèpɛy gbĩ́ mɛ̀ ye núkúnúkú yɔ̀.

Yah, pwáhnmɔnɔ yòh ye kwɛynɛ.»*

3 Á náh mɛ ké tyɩ́ nɛ á ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ yõ yɩkɩ, ǹnɩ̂ kɔ̃ à pɔ wɛ́nyo-ńsah wɛ á tõ̀ tyɩ́ sɔkɔ. 4 Ǹtɛ tyi tyi pól sɔkɔ, ápi mɛ á gblɔ̌ynɛ n wɛ̃kɩ Liyel tõ̀npɩbɩ kègblɔlɛ. Á mɛ gbah tɛ̃ yèvyãhrɩ, ànɛ̂ yèkwɔrɩ, ànɛ̂ tíkí képékèlɛ n sro náhnáh. 5 Á ko syi, tɛ́ wɔ̀kɔ̀npèkè pɩ. Pè névye mɔ á yõ, tɛ́ á mɔ tã̀n pèl pɩ́nɔ́ sɔkɔ. Á náh mɛ n wɛ n dɔ, yõke tɔ náh mɛ n wɛ n yõ. 6 Á mɛ tõ̀lɛ n pɩ Liyel tyɩ́ fɔkɔlɛ píkínɔ́lɛ ànɛ̂ á lékã́m póllɛ. Á mɛ tyilɛ n sro mɛ pèpɔrɩlɛ n pɩ Liyel Mirki gbõ̀ yõ. Tyɩ́nɔnɔ yèsyɩ̀kɩ̀ mɛ á sɔkɔ, 7 ànɛ̂ gbɩ wɛlɔ ye á mɛ n yo Liyel tǎhkɩ̀ gbõ̀ yõ. Gbɩ wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́lɔ́ ye ápi pɩ á mɛ́fwó yîlɛ à á sépɛ́bɩ́lɛ n fwo, tɛ́ á gblɔ̌y yõlɛ n syɩkɩ. 8 Névye á dɔkɔ n mɔ, képah náh pɩ pě á kõ fɛ̃. Pě á yĩ́gbɩ́lɛ n yo, képah náh pɩ pě á yĩ́pollɛ n yo. Pě álɛ n pɩ mɩ̀nyobelɛ, tɛ́ gblɔ yópú ye mó tɔ̃ álɛ. 9 Pě álɛ n pɩ pé kósyì á pɩ̃, tɛ́ pè mó tɔ̃ álɛ n pnɛ kyɔ́. Pě álɛ n pɩ lékyɩ̂ sɔ̃́ álɛ tɛ́ vye ye mó tɔ̃ álɛ. Pě fṍhnɔ́lɛ n sah á yõ, tɛ́ pè náh álɛ n ko n mɔ. 10 Pě yèkwɔrɩ tyilɛ n pɩ á tyɩ́, tɛ́ gbĩ́mɛgbĩ́ à n nɛ mɛ nɩ̀vɩ̀nɩ̀ sɔkɔ. Pě álɛ n tɔkɔ n pɩ yãm tãnnɛ, tɛ́ á mó tɔ̃ mɛ névye náhnáhlɛ n pɩ tahbɩlɛ. Pě álɛ n pɩ kwâh kɛ̃́púlɛ, tɛ́ yíyìn pól mó tɔ̃ mɛ á tyɩ́.

11 Korɛ̃ntɩ tãn, gbɩ ye ápi n yo yé tyɩ́. Á á fɔkɔ dal mɔ yélɛ. 12 Ápi náh á fɔkɔ kwĩnki yélɛ. Yépi ye yé fɔkɔ kwĩnki ápilɛ. 13 Sú-á ńkɛ̃́nɛ tyilɛ n yo ǹ wɛ̃́npì tyɩ́ sɔ̃́, sɛ̃́ ye mé mɛ n yo tyilɛ yé tyɩ́. Yé yɩ̃nɛ yè kè pɩ̃ á tyɩ́, yépi tɔ mó yé fɔkɔ dal n mɔ yĩ́ĩ́ álɛ.

Kyòó ànɛ̂ fɛ̃́ntũ̂ náh fɛ̃ n kwrɔ n mɔ

14 Yé káh nɛ n pɩ n soh Yesu yõ sɛ̃́-ńkɛ̃́púlɛ tir yɔ́ ńtɛ̃ sɔkɔ. Gbɩ wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́lɔ́ ànɛ̂ tyítúkúnì pɩ́nɔ́ náh mɛ wɛ̃̀kɩ̀ núkú yõ. Kyòó ànɛ̂ fɛ̃́ntũ̂ náh fɛ̃ n kwrɔ n mɔ. 15 Krista ànɛ̂ sétã̀n yõ̀tɛ̃̀ wrɔ́ náh fɛ̃ n kwrɔ n mɔ. Yesu yõ sɛ̃́-ò ànɛ̂ Yesu yõ sɛ̃́-ńkɛ̃́ névi wrɔ́ náh fɛ̃ n kwrɔ n mɔ. 16 Fal fal tã̀n náh fɛ̃ n kwrɔ n mɔ Liyel ní-ńsah gbô sɔkɔ. Yé náh wɛ di, ápilɛ, Liyel ní-ńsah gbô ye álɛ à yɩ̃nɛ Liyel-á kè yo sɔ̃́ nɛ ńkɛ̃́:

«Mé kɩ tɛ̃ pélɛ tɛ́ kɩ mɛ pélɛ pé kɔ́-ńtã̂n sɔkɔ.

Mé kɩ pɩ pé Liyellɛ, tɛ́ pè kɩ mó pɩ ń nolɛ.»

17 Képah ye Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Liyel nɛ: «Yé wil kénɛ névye wrɔ́, yè gbɛ n tɛ̃ yé tyɩ́lɛ.

Yé káh n tũ kwâh yɔ́ ńtɛ̃ tyɩ́ nɛ̂ náh mɛ yályál ńmɔ yah, képah sɔkɔ ńmɔ kɩ mó yé tɛ̃ plɛ.

18 Mé kɩ pɩ yé Súlɛ, tɛ́ yé kɩ mó pɩ ń dĩ́npì ànɛ̂ ń syɔ́npìlɛ.» Sɛ̃́ ye Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ yo, ǹmɔ nɛ̂-á tǎhkɩ̀ nɛ́tɛ̃̂nɛ.»

7

1 Ń nɛ́nɔ́nɔ́, Liyel vyãh kɔ̃́nɔ́ nɔ́pilɛ, ápi tɔ vyãh mɛ sé sɔkɔ. Képah ye, tyi nónó pól-á silki sah á wil ànɛ̂ á minnɛ, á ye sè wu n to á gblɔ̌y sɔkɔ, à mó nɛ n mɛ yályál Liyel yah ǹ yah tíkí pɩ́nɔ́ sɔkɔ.

Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ nɛ̂-á wɛ Pole sɔkɔ Korɛ̃ntɩ tãn-á pé gblɔ̌y tiki mɔ

2 Yé yɛ á tyɩ́ nɔ yé tyɩ́. Ápi náh pɩ de ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ tyɩ́. Á náh ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ gbõ̀ tyɛ. Á náh syɩkɩ ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ yõ. 3 Yé káh wɛ nɛ máh mɛ sépilɛ n yo à lékàhlɛ yélɛ n kɔ̃ dɛ́. Mé kè yo sah tɛ yé tyɩ́ nɛ á min pól sɔkɔ, yé tyɩ́-á mɛ nɔ́nɔ́lɛ á tyɩ́ kũ ńtɛ̃ fyé náh fɛ̃ á wrɔ́ yɩkɩ. 4 Ń sɛ̃́nyĩnɔ mɛ yé yõ, ń nɩ mɛ vɩ́nɔ́lɛ yélɛ. Yé tyɩ́ pɩ yĩ́ĩ́ nɩ dénɔ́lɛ ń tyɩ́. Yèkwɔrɩ duke pól sénsɔ̃ mɛ álɛ n wɛ, ǹtɛ képah fyé yõ, nɩ̀vɩ̀nɩ̀ mɛ kah mɔ ń sɔkɔ. 5 Áyáh fyɔ̀ pɔ de Masedonɩ mara sɔkɔ, yèvyãhrɩ duke pól núkú syɩkɩ á yõ, á náh wɛ mɩ yah kwéy ńtɛ̃nɛ. Mâl ye yey yey póllɛ, tíkí wɛ á sɔkɔ. 6 Ǹtɛ Liyel nɛ̂-á tɛ̃́nkwlɔpu nɩ dé-òlɛ, à Tite tɛkɩ mɔ ápi kɔ̃ á nɩ kɔ̃ kè de. 7 Kè náh mɛ nɛ Tite pɔ́nɔ́ ó sɔ̃́ ápi nɩ kɔ̃ kè de, yáh sṍré nɛ̂ mɔ ǹ sɔkɔ képah tɔ ye. Tite pɔ yo á syah ń wɛ dékè-á mɛ yé kah tɛ̃ sɔ̃́, ànɛ̂ yèkwɔrɩ nɛ̂-á mɛ yé sɔkɔ, ànɛ̂ yáh mɛ yuku yĩn sɔ̃́ à ń vyãhlɛ n syi. Képah wãn gbah mɔ ń nɩ̀vɩ̀nɩ̀ yõ.

8 Máh sɛ́bɛ́y nɛ̂ tɛkɩ mɔ yé tyɩ́, mé pɩ̃ nɛ kǎh yèkwɔrɩ mɔ yé sɔkɔ. Ǹtɛ ké tɛ́kɩ́nmɔnɔ náh pɩ nàhnpɩ̃nɛ ńmɔ tyɩ́. Tɛ́ máh pɔ kè kyɔmɩ wɛ nɛ kǎh yèkwɔrɩ mɔ yé sɔkɔ wrɔ́ kwéy ó sɔkɔ, kè pɩ nàhnpɩ̃nɛ ń tyɩ́. 9 Ǹtɛ núkúnúkú, kè mɛ nɩ̀vɩ̀nɩ̀nɛ ń tyɩ́. Kǎh yèkwɔrɩ mɔ yé sɔkɔ képah yĩn náh dɛ́, yèkwɔrɩ mɛ̀-á vìnmɔnɔ nɛ̂ dahbɩ yé pɩ dùkù sɔkɔ, képah yĩn ye. Yé yèkwɔrɩ mɛ̀ sõ̀ mɛ yɩ̃́nɛ́nɔ́lɛ Liyel tyɩ́. Kǎh mó pɩ sɛ̃́, á náh pèkè yɔ́ ńtɛ̃ pɩ yé tyɩ́. 10 Yé náh wɛ di, yèkwɔrɩ nɛ̂-á mɛ yɩ̃́nɛ́nɔ́lɛ Liyel tyɩ́, képah névi pɩ dùkùlɛ n vi n mɔ à ǹnɛ n mɔ pwáhnmɔnɔ wɛ̃̀kɩ̀ yõ, kè náh n pɩ nàhnpɩ̃nɛ tɛ̃̀ tyɩ́. Ǹtɛ kèkõyṍ tyi sõnɔ-á yèkwɔrɩ nɛ̂nɛ n mɔ névi sɔkɔ, képah ye n pɔ n pɔ kũnɛ. 11 Yèkwɔrɩ nɛ̂-á mɛ yɩ̃́nɛ́nɔ́lɛ Liyel tyɩ́, kǎh vìnmɔnɔ nɛ̂ dahbɩ yé sɔkɔ yé kè wɛ yɔ̀:

Yé mɛ yé gblɔ̌y kɔ̃ yĩ́ĩ́.

Yé mɛ gblɔ̌y yɛlɛ n yah n kɔ̃.

Yé fɔkɔ mɛ vyãh yĩ́ĩ́ yé gblɔ̌ynɛ yĩ mɛ̀ sɔkɔ.

Tíkí mɛ yé tɛ̃ pèkè pɩ́nɔ́lɛ.

Ń wɛ dékè mɛ yé tɛ̃.

Yé mɛ gbah tɛ̃ yĩ́ĩ́ Liyel wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́lɔ́ sɔkɔ.

Yé mɛ ké tyɩ́ nɛ fṍhnɔ́ sah lékàh névi yõ.

Yé kè wɛ̃kɩ dal mɔ nɛ yé vyãh náh mɛ yĩ mɛ̀ sɔkɔ póllɛ. 12 Ńmɔ náh sɛ́bɛ́y mɛ̀ wãrkɩ tɛkɩ mɔ tyítúkù pɩ́-ò yĩnnɛ, képah náh pɩ tyítúkù-á pɩ névi nɛ̂ sɔkɔ tɛ̃̀ wɔ yĩnnɛ dɛ́, mé kè tɛkɩ mɔ nɛ yé kè pɩ̃ Liyel yah sɔkɔ nɛ ápi tyɩ́-á mɛ tah yĩ́ĩ́ yé tyɩ́.

13 Yáh nɛ̂ pɩ, képah ápi nnɔ de kègbɩlɛ, tɛ́ kè náh yĩn képah ó tyɩ́ dɛ́, yáh Tite nɩ sũ ǹ nɩ kɔ̃ kè vɩ sɔ̃́, kè wãn mɔ ápi nɩ̀vɩ̀nɩ̀ yõ. 14 Mé lésõ ń gblɔ̌y yɔ̃ sah kwéy Tite tyɩ́ yé tyɩ́ sõwãh. Ǹtɛ yé náh mó sennɛ ń tɛ̃. Áyáh dar tɛ́ gbɩlɛ n yo sɔ̃́ yé tyɩ́, sɛ̃́ ye á yo yé yĩ́ngbɩ́lɛ Tite tyɩ́, tɛ́ à mó ńtyɩ̃́nɔ kyɩ kè wɛ sɛ̃́. 15 Yáh à tɔ̃ sah tɛ̃ tɛ́ yõ̀yen sah ǹ yõ sɔ̃́, ǹ dyɔ mɛ n kwnɛ kélɛ, képah ye yé tyɩ́ gbah nɔ yĩ́ĩ́ ǹ tyɩ́. 16 Kè mɛ nɩ̀vɩ̀nɩ̀nɛ ń tyɩ́, à tɛ̃ wɛ ń gbõ̀ sah yé yõ tyi tyi pól sɔkɔ.

8

Masedɔnɩ Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkì-á pɔ́ mɔ́rɩ́ nɛ̂ mɔ

1 Ń yṹnpyé, Liyel-á yõ̀bènɔrɩ nɛ̂ pɩ Masedɔnɩ Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkìnɔ́ tyɩ́, á mɛ ké tyɩ́ nɛ á kè yo yé syah. 2 Yèkwɔrɩ duke náhnáh sõ̀ pè yĩni tɛ̃, ǹtɛ képah fyé yõ, nɩ̀vɩ̀nɩ̀ sõ̀ mɛ kah mɔ pé sɔkɔ. Yãm sõ̀ mɛ kah peke pé yõ, ǹtɛ képah fyé yõ, pè pɩ yɩ̃́nkɔ̃pu kègblɔlɛ. 3 Ńmɔ ye pé tàrfyɔ̀lɛ nɛ pǎh kè pɩ à syɩ pé gbõ̀ yĩ̀n tyɩ́, fɔ́ɔ́ à kah mɔ pé gbõ̀ yĩ̀n ńtɛ̃ yõ à yɩ̃nɛ pé dyɔ dyɔ tɛ̃̀nɛ. 4 Tɛ́ mɛ kè gbah yah kɔ̃ ápi tyɩ́ nɛ á yɛ pé gbõ̀ dahbɩ á tyɩ́ yòhnɩ̀nmɔnɔ mɛ̀ tɛ́kɩ́nmɔnɔ sɔkɔ Nsyude mara Yesu yõ sɛ̃́pú tyɩ́. 5 Ápi-á sõ̀ mɛ nɛ̂nɛ n yah n kɔ̃, pè kè pɩ kah mɔ képah yõ ńtɛ̃nɛ. Pè pé gblɔ̌ynɛ Liyel ǹgbò kɔ̃, képah náh, tɛ́ pé gblɔ̌y dahbɩ ápi tɔ gbõ̀ sɔkɔ à yɩ̃nɛ Liye dyɔ yĩ́ĩ́ tɛ̃̀nɛ. 6 Képah ye, á mɛ Titi ni nɛ wǎh pɔ́ mɔ́rɩ́ syínɔ́ tõ̀ nɛ̂ tyah yé tĩ̀nnɛ, à kè pɩ n dal n mɔ. 7 Sɔ̃́-á yélɛ yahlɛ tyi pól sɔkɔ yɔ̀: Liyel yõ sɛ̃́nɔ́lɛ yé sɔkɔ, yé n wɛkɩ n pnɛ, yɩ̃́pɩ̃̂lɛ yé sɔkɔ, sṍrélɛ yé sɔkɔ yĩ̀n kɛ̃́nɛ, à tahlɩ névye tyɩ́nɔnɔ nɛ̂-á á dahmɔ yé sɔkɔ, képah yĩnnɛ á mɛ ké tyɩ́ nɛ yé nɛ n mɛ yahlɛ pɔ́ mɔ́rɩ́ mɔ́nɔ́ mɛ̀ tɔ sɔkɔ. 8 Kyɩ̃́nmɔnɔ náh mé n kyɩ̃ n mɔ yélɛ máh képahlɛ n yo dɛ́. Ǹtɛ máh no tɛ́lɔ́ gbáhntɛ̃nɔ tyɩ́lɛ n yo yé tyɩ́, mé mɛ ké tyɩ́ nɛ yépi tɔ kè wɛ̃kɩ nɛ tyɩ́nɔnɔ kègbɩ-á mɛ yé sɔkɔ. 9 Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu Krista-á pèpɔrɩ nɛ̂ pɩ, yé kélɛ n pnɛ. Yé náh wɛ di, ǹmɔ nɛ̂-á kwâh nɛ́tɛ̃̂nɛ, à fɛ̃ syi ǹ gblɔ̌y pɩ yãm nɛynɛ sɔ̃̀nko yépi pɩ kwâh nátãmnɛ. 10 Ńmɔ sõnɔ-á nɛ̂nɛ, yĩ mɛ̀ tyɩ́ tĩ̀nnɛ, képah ye mé n yo yé tyɩ́. Képah mɛ yɩ̃́nɛ́nɔ́lɛ yépi tyɩ́ yépi nónó-á pɩ gbrolɛ yán dùkùlɛ à pɔ́ mɔ́rɩ́ mɛ̀ mɔ, tɛ́ kè náh yĩn képah ó tyɩ́ dɛ́, ké pɩ́nɔ́ yáhntɔkɔnɔ wil yépi tyɩ́. 11 Kǎh pɩ sɛ̃́, núkúnúkú yé tõ̀ mɛ̀ pɩ n dal n mɔ. Yáh kè yah tɔkɔ sõnɔ pèpɛynɛ sɔ̃́, yé kè pɩ n dal n mɔ sɛ̃́ à yɩ̃nɛ yé gbõ̀ yĩ̀nnɛ. 12 Yé náh wɛ di, wâh yɩ̃ kɔ̃ á gbõ̀ yĩ̀nnɛ à yɩ̃nɛ wáh kè yah tɔkɔ sɔ̃́, képah tyɩ́ nɔ Liyel tyɩ́. Kwâh nɛ̂ náh mɛ á tyɩ́, à náh képah nɩ́ynɛ n tɛ̃. 13 Mé náh yo nɛ yé yé gblɔ̌y mɔ yãm sɔkɔ no tɛ́lɔ́ tyɩ́ pɛkɩ yĩnnɛ dɛ́. Ǹtɛ mé mɛ ké tyɩ́ nɛ yé kè pɩ yé pól nɛ n mɛ núkúlɛ. 14 Kwɛy mɛ̀ sɔkɔ, kwâh mɛ yépi gbõ̀. Képah ye, kwâh náh mɛ nónó tyɩ́, yé pélɛ n yohnɩ n mɔ. Kwâh-à mó sõ nɛ̂nɛ mɛ pépi tyɩ́ tɛ́ kɩ n knɛ yépi tyɩ́, pè kɩ yé yohnɩ mɔ. Kàh pɩ sɛ̃́, yé pól kɩ mɛ núkúlɛ, 15 sɔ̃́-á kélɛ wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ Liyel wɛy sɛ́bɛ́y sɔkɔ nɛ: «Nɛ̂-á sõ̀ kwel dò, wãn náh wũ ǹ tyɩ́. Nɛ̂-á sõ̀ kwel kwéy, ǹ tyɩ́ náh tɛkɩ.»*

Titi ànɛ̂ ǹ kɔ́mûnɛ

16 Liyel yĩn nɛ n gbilki, ǹmɔ nɛ̂-á yé yòhnɩ̀nmɔnɔ dékè dahbɩ Titi nɩ sɔkɔ, sɔ̃́-á sõ̀ à kè dahbɩ ápi nnɔ sɔkɔ. 17 Áyáh nɛ̂ yah kɔ̃ ǹ tyɩ́, à kè fɛ̃ syi. Tɛ́ yé yòhnɩ̀nmɔnɔ dékè-á sõ̀ mɛ ǹ nɩ sɔkɔ sɛ̃́, à núkú kè yah tɔkɔ ǹ gblɔ̌y ńtɛ̃nɛ nɛ, páh kɩ yuku yé tĩ̀nnɛ. 18 Á mɛ á yṹnpi yɔ́ tɔlɛ n tɛkɩ n mɔ ǹnɛ wɛ̃ tyɩ́, nɛ̂-á Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkìnɔ́ pól mɛ ǹ yĩ́ngbɩ́lɛ n yo Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir yónɔ́ tyɩ́ sɔkɔ. 19 Tɛ́ à wil képah sɔkɔ, ǹmɔ ye tɔ̃ Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkìnɔ́ yah wilki nɛ à ápi tɛkɩ mɔ á kyɩ pèpɔrɩ tõ̀ mɛ̀ pɩ. Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ yĩn gbilki yĩn ye ápi n pɩ tõ̀ mɛ̀nɛ à kélɛ n wɛ̃kɩ tɔlɛ nɛ tõ̀ mɛ̀ pɩ́nɔ́ tyɩ́-á mɛ nɔ á tyɩ́. 20 Á mɛ tyi póllɛ n pɩ tɔlɛ nɛ, pɔ́ ǹgbɛ̃ nɛ̂ tyɩ́-á dahbɩ á gbõ̀, á ké tyi tɔ̃ sah pɩ pɔ tyɛ á káh yĩ́nyɩ́kɩ̀ wɛ ké tyɩ́ sɔkɔ. 21 Á mɛ ké tyɩ́ nɛ á nɛ n tɔ̃ n sah n pɩ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ yah sɔkɔ, tɛ́ kè náh yĩn képah ó tyɩ́ dɛ́, á mɛ ké tyɩ́ nɛ á nɛ n tɔ̃ n sah n pɩ névye tɔ yah sɔkɔ. 22 Á ye á yṹnpi yɔ́ tɔlɛ n tɛkɩ mɔ pélɛ wɛ̃ tyɩ́. Á à wɛ mɔ yah gbáhyɩ̃́ náhnáhlɛ, tɛ́ sé pól sɔkɔ á kè wɛ nɛ gbáhntɛ̃-ò-á ǹnɛ. Ǹtɛ à tɔ̃ mɛ gbah tɛ̃ kal núkúnúkú, wǎh sɔ̃́npɩ́lɛ mɛ sɛ̃ yĩ́ĩ́ yépi yõ sɔkɔ. 23 Titi tɛ̃̀ wɔlɛ, ńmɔ kɔ́-ò ye ǹnɛ, à mɛ tõ̀lɛ n pɩ ànɛ̂ ńmɔlɛ wɛ̃ tyɩ́ yépi yĩnnɛ. Ǹtɛ á yṹnpyé tɛ́lɔ́ wɔlɛ, Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkìnɔ́ ye tɛkɩ mɔ pélɛ, Krista yĩn gbilki yĩnnɛ. 24 Képah ye, yé kélɛ pè wɛ̃kɩ nɛ pé tyɩ́-á mɛ nɔ yĩ́ĩ́ yé tyɩ́, sɔ̃̀nko Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkìnɔ́ kè wɛ, pè mó pɩ̃ nɛ gbɩ-á mɛ á tyɩ́ á yélɛ n sõ.

9

Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkì yòhnɩ̀nmɔnɔlɛ Yude mara sɔkɔ

1 Yòhnɩ̀mɔnɔ nɛ̂-á kɩ n tɛkɩ n mɔ n pi Yude mara Yesu yõ sɛ̃́pú tyɩ́, yõ náh mɛ ké tyɩ́ mè sɛ́bɛ́y tõ yé tyɩ́ képah tyɩ́ sɔkɔ. 2 Mé pɩ̃ nɛ yáh mɛ ké tyɩ́ nɛ yé kè pɩ. Mé mɛ yélɛ n sõ ńtɛ̃nɛ Masedɔnɩ mara Yesu yõ sɛ̃́pṹ tyɩ́, mɛ n yo pé tyɩ́ nɛ, Akayi mara Yesu yõ sɛ̃́pú-á mɛ pé gblɔ̌y vi tɛ yòhnɩ̀nmɔnɔ pɩ yĩnnɛ fɔ́ɔ́ yán dùkùlɛ. Kǎh pɩ sɛ̃́, yépi nónó-á mɛ kénɛ mara sɔkɔ, yépi gbáhntɛ̃nɔ mɛ̀ sṍré mɔ névye kan sɔkɔ. 3 Mé á yṹnpyélɛ n tɛkɩ n mɔ yé tyɩ́, sɔ̃̀nko máh mɛ yélɛ n sõ sõ̀nɔ́ nɛ̂nɛ yĩ mɛ̀ tyɩ́ sɔkɔ, kè káh pɔ pɩ yõ kɛ̃́nɛ. Ǹtɛ yè nɛ n mɛ yé gblɔ̌y vi sah kègbɩ yõ sɔ̃́-á mé yo kélɛ. 4 Kàh kɩ pɩ dùkù yɔ́lɛ, tɛ́ Masedɔnɩ mara tãn-à kɩ pɔ́nɔ́ yĩ́ ńmɔlɛ, tɛ́ pɔ nɛ yah yé náh mɛ yé gblɔ̌y vi sah, kè kɩ pɩ sen ǹgbɛ̃nɛ ápi tyɩ́ áyáh sɔ̃́npɩ́lɛ kàh sɛ̃ yé yõ. Tɛ́ yépi ńtɛ̃ wɔ tyɩ́ ye kè kɩ pɩ sennɛ. Ǹtɛ mé náh mɛ ké tyɩ́ nɛ mé képah yo. 5 Képah ye, mé kè sõ nɛ máh yɩ̃nɛ mé á yṹnpyé nɔ́pi ni pè mɔ ńmɔ yahlɛ, pè pɔ pɔ́ mɔ́rɩ́ mɛ̀ tyɩ́ yahlɛ n wah yáh yé vyãh kɔ̃ nɛ̂ tyɩ́ sɔkɔ; sɔ̃̀nko máh kɩ pópó n pi, ké tyɩ́ yah nɛ n mɛ wàhntɛnɔlɛ, nɛ̂-á kɩ kè wɛ̃kɩ nɛ yáh kè pɩ yé dyɔ dyɔ tɛ̃̀nɛ, kyɩ̃́nmɔnɔ náh pè kyɩ̃ mɔ yélɛ. 6 Yé se kè pɩ̃ nɛ, névi nɛ̂-à duku mɔ kwéy, tɛ̃̀ n pɔ sèmukɔ kwéy tɔkɔ; tɛ́ nɛ̂-à duku mɔ dò, tɛ̃̀ n pɔ sèmukɔ dò tɔkɔ tɛ́.

7 Yé nɛ́núkù núkú pól yɩ̃nɛ yè kɔ̃ à yɩ̃nɛ yáh kè yah tɔkɔ sɔ̃́ yé nnɔ sɔkɔ. Nɛy káh kɔ̃ à mó tɔ̃ ké nàhnpɩ̃nɛ n gbo, képah náh pɩ, pè sɔ̃́ tɛ̃̀ kyɩ̃ mɔ. Yé náh wɛ di, nɛ̂-á n yɩ̃ n kɔ̃ nɩ̀vɩ̀nɩ̀ sɔkɔ, ǹmɔ tyɩ́ nɔ Liyel tyɩ́. 8 Tɛ̃́nwɛnɔ mɛ Liyel tyɩ́ kɩ fɛ̃ pèpɔrɩ duke pól pɩ yĩ́ĩ́ yé tyɩ́, sɔ̃̀nko yî nónó pól yétõ̂-á mɛ yé tyɩ́, sè nɛ n mɛ yé tyɩ́ gbĩ́mɛgbĩ́ ànɛ̂ dòhnɔ̀ tɔlɛ, yé kɔ̃ yè fɛ̃ pèpɔrɩ duke póllɛ n pɩ, 9 sɔ̃́-á kélɛ wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ Liyel wɛy sɛ́bɛ́y sɔkɔ nɛ:

«À ǹ nɩlɛ n dal n mɔ n yɩ̃ n kɔ̃,

à n yɩ̃ yãm tãnnɛ n kɔ̃ n yĩ́ĩ́.

ǹ fɔ̀kɔ̀pènɔrɩ tyɩ́ yĩ̀n náh mɛ.»

10 Liyel nɛ̂-á kwáhdúkúlɛ sètõlɛ n kɔ̃, tɛ́ ǹ yõ yõ yõkelɛ ǹnɛ n kɔ̃, ǹmɔ ye kɩ kwáhdúkúlɛ yépi kɔ̃ n pi, tɛ́ kɩ kè kɔ̃ kè kɩ kwel, kɩ wãn mɔ yé fɔ̀kɔ̀pènɔrɩ pɩ́nɔ́ yõ. 11 À kɩ yé pɩ kwâh nátãmnɛ gbĩ́mɛgbĩ́, sɔ̃̀nko yè fɛ̃ fɔ̀kɔ̀pènɔrɩlɛ n pɩ tyɛ́-ńkɛ̃̂nɛ. Képah sɔkɔ, yáh yî nónónɛ álɛ n kɔ̃ á névyelɛ n kɔ̃ n pɔ, pé náhnáh kɩ wɛkɩ Liyel tyɩ́ sépi yĩnnɛ.

12 Yé náh wɛ di, yé pɔ́ mɔ́rɩ́ mɛ̀ kɩ Yesu yõ sɛ̃́pú yohnɩ mɔ. Tɛ́ kè náh n yĩn n pi képah ó tyɩ́ dɛ́, kè kɩ névye náhnáh kɔ̃ pè kɩ pèpɔrɩ pɩ̃́nɔ́ wɛynɛ Liyellɛ n kɔ̃. 13 Yõre tõ̀ nɛ̂-á yé pɩ, pàh kɩ kè wɛ pè kɩ Liyel yĩn gbilki yáh sɔ̃́npɩ́lɛ pɩ nɛ́gblɔ́lɛ à fɛ̃ syi tõ̀ pɩ Krista Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir yónɔ́ sɔkɔ. Pè kɩ tɔ̃ Liyel yĩn gbilki yáh sɔ̃́npɩ́lɛ yé gbã̀n yîlɛ pépi ànɛ̂ no tɛ́lɔ́ pól tɔ yohnɩ mɔ. 14 Pè kɩ nírí pɩ yé tyɩ́, kɩ pé tyɩ́nɔnɔlɛ yé wɛ̃kɩ yõ̀bènɔrɩ ǹgbɛ̃ mɛ̀ yĩnnɛ, Liyel-á nɛ̂ pɩ yé tyɩ́. 15 Gbílkínɔ́ nɛ n sah Liyel yõ ǹ pèpɔrɩ ǹgbɛ̃ pɩ́nɔ́ yĩnnɛ, nɛ̂-á ké kénkɔ̃ náh mɛ.

10

Pole mɛ lékàhlɛ ǹ tyɩ́ yónyɩkɩpulɛ n kɔ̃

1 Ńmɔ Polelɛ, pè nɛ mâh mɛ yé tnɔ̂ mè n nɛ n wɛkɩ dáb dáb, tɛ́ mâh gbɛ mɔ yélɛ mè n nɛ n wɛkɩ fyɔ̌rɩ̀ fyɔ̌rɩ̀. Yesu Krista nɛ́pír pɩ́nɔ́ ànɛ̂ ǹ nɩ̀gbɛ̀kɩ̀ yĩn yõ, 2 ńmɔ Pole kélɛ n yah n kɔ̃ yé tyɩ́ nɛ, yé yé gblɔ̌y yɛ, máh kɩ pɔ pɔ yé tnɔ̂, yé káh ń kɔ̃ mè pɔ nɛ n wɛkɩ fyɔ̌rɩ̀ fyɔ̌rɩ̀ yépi tɔ tyɩ́, sɔ̃́ mé mɛ kè sõ sah pɩ pɩ tɛ̃̀nɛ névye tyɩ́ nónó-á mɛ n sõ nɛ névi yõ̀tàhsyi pɩ dùkù-á ápi sɔkɔ. 3 Gbɩ ye névye tɛ̃̀ wɔ ye álɛ ó, ǹtɛ áyáh mɛ́kɩ̀ nɛ̂ sɔkɔ yɔ̀, névi yõ̀tàhsyi tǎhkɩ̀ náh á n fwo kélɛ. 4 Ápi-á mɛ́kɩ̀lɛ n pɩ mɛ́fwóyî nónónɛ, névi gbɛ̃̀npɩnɔ náh sélɛ, sè n wil Liyel tyɩ́. Tǎhkɩ̀ mɛ sé sɔkɔ kɩ fɛ̃ Liyel sépɛ́bɩ́ tyɩ́ yɩkɩ ànɛ̂ sõnɔ túkúnìnɛ. 5 Kénɛ mɛ́fwóyî gbõ̀ yõ, ápi mɛ gblɔ̌y gbílkípú tǎhkɩ̀lɛ n yɩkɩ pépi nónó-á sõ̀ mɛ kàh-ǹsah tũ névye tyɩ́ nɛ pè káh Liyel pɩ̃. Á mɛ névye yõlɛ n vi n mɔ pè kɔ̃ pè n sah Krista tyɩ́ yõ. 6 Yáh kɩ pɔ n sah pallɛ Krista tyɩ́ yõ gbĩ́ nɛ̂nɛ, ápi náh tɔ̃ nòhnɩ̀-ǹkɛ̃̂ tir sah kè n sɔkɔ n pi fṍhnɔ́ kɛ̃́nɛ ké tyɩ́ sṍwãh. 7 Yé yɩ̃́-á mɛ tyi nónó yõ, yě tyilɛ n yah n tɔkɔ à yɩ̃nɛ sépi ólɛ. Ǹtɛ nɛ̂-à mɛ sɛ̃ ké yõ nɛ páh mɛ Krista tyɩ́ yõ, tɛ̃̀ yɩ̃nɛ à kè pɩ̃ yĩ́ĩ́ tɔlɛ nɛ sɔ̃́-á pélɛ Krista tyɩ́ yõ, sɛ̃́ ó-á ápi tɔlɛ ǹ tyɩ́ yõ. 8 Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ tɛ̃́nwɛnɔlɛ á kɔ̃ nɛ á yé yohnɩ mɔ yé yuku yahlɛ. À náh kélɛ á kɔ̃ yé tyɩ́ yɩkɩ yĩnnɛ. Tɛ́ ńmɔ-à kɩ sɔ̃́ mɛ ń gblɔ̌y yɔ̃ sah kah mɔ kwéy képah tyɩ́ sṍwãh, kè náh mɛ sennɛ ńmɔ tyɩ́. 9 Kè náh mɛ á kɩ nɛ sɛ́bɛ́y nɔ́pi sɔ̃́ mé n wãrkɩ n tɛkɩ n mɔ yé tyɩ́ à tíkílɛ n mɔ yé sɔkɔ dɛ́. 10 Yé náh wɛ di, túkù nɛ mâh mɛ fɩ́ɩ́ yélɛ tɛ́ sɛ́bɛ́ynɛ n tɛkɩ n mɔ yé tyɩ́ mè n nɛ n nɔ n wɛkɩ fyɔ̌rɩ̀ fyɔ̌rɩ̀ ké sɔkɔ, tɛ́ mâh pɔ yé tnɔ̂ mè n pɩ tɛ̃́nkwlɔ-òlɛ, wɛ̀nfɩ̀ ó-á mè n nɛ n wɛkɩ. 11 Névi nɛ̂-á n yo képahlɛ, tɛ̃̀ yɩ̃nɛ à kè pɩ̃ nɛ sɔ̃́-á ápi wɛkɩ tɛkɩ mɔ á sɛ́bɛ́ynɔ́ sɔkɔ, áyâh pɔ yé tĩ̀nnɛ sɛ̃́-á á kɩ n wɛkɩ.

12 Névye nónó-á mɛ pé gblɔ̌y yĩ́gbɩ́lɛ n yo, ápi náh á nɩlɛ n syãh à á gblɔ̌ynɛ n sãh pépilɛ. Lékã́m kɛ̃́ névye ye pélɛ, nónó-á pé gblɔ̌y tɔkɔ pɩ sãh sãh dúlɛ à wɛ̃nɛ n sãh kélɛ. 13 Yĩ́n-ńsah nɛ̂-á mɛ ápi tyɩ́, ápi tɛ̃ wɔ náh á gblɔ̌y gbilki n kah n mɔ n pi képah yõ. Tõ̀ nɛ̂-á Liyel dahbɩ á gbõ̀, nɛ̂ gbõ̀ yõ-á á yĩni tɛ̃ yé tĩ̀nnɛ, ápi kɩ á gblɔ̌ynɛ n gbilki à yɩ̃nɛ képahlɛ. 14 Á náh n kah n mɔ n pi képah yõ, á kɩ nɛ á kósyì pɔ yé tĩ̀nnɛ. Ápi ǹgbò ye pɔ yé tĩ̀nnɛ à pɔ Yesu Krista Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir yo yé tyɩ́. 15 Á náh n kah n mɔ n pi képah yõ, kɩ pɔ á gblɔ̌ynɛ gbilki no tɛ́lɔ́ tõ̀ pɩ́nɔ́ yĩnnɛ. Ǹtɛ á mɛ ké tyɩ́ nɛ yé yuku yahlɛ Yesu yõ sɛ̃́nɔ́ sɔkɔ, sɔ̃̀nko wãn mɔ á tõ̀ yõ yé tĩ̀nnɛ à yɩ̃nɛ yĩn-ńsáh nɛ̂-á á kɔ̃. 16 Képah náh, á kɩ fɛ̃ Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tirlɛ n yo n kɔ̃ tã̀ntã̀n tɛ́lɔ́ sɔkɔ nónó-á sé gblɔ̌y yépi tĩ̀nnɛ. Á náh ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ tõ̀ pɩ́nɔ́ tɔkɔ á gblɔ̌y gbilki n pi. 17 Kè mɛ wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ Liyel wɛy sɛ́bɛ́y sɔkɔ nɛ: «Névi nɛ̂-à mɛ ké tyɩ́ nɛ pé pé gblɔ̌y gbilki, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃-á tyi nónó pɩ ápi tyɩ́, tɛ̃̀ ǹ gblɔ̌y gbilki sépi yĩnnɛ.»* 18 Névi nɛ̂-à ǹ gblɔ̌ynɛ n sõ, kè náh pɩ á kɩ nɛ ǹmɔ sɔ̃́ nɛ́gbɩ́lɛ dɛ́, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃-à névi nɛ̂nɛ n sõ, ǹmɔ ye nɛ́gbɩ́lɛ.

11

Pole ànɛ̂ névye nónó-á pé gblɔ̌ynɛ n pɩ Yesu tɛ̃ntõ̀ névyelɛ

1 Yé náh wɛ di, mé mɛ ké tyɩ́ nɛ yé ń vî tyi sṍmnɔ́ pɩ yah sɛ̃́ kwéy. Ũ̀ṹ, yé ń sṍmnɔ́ pɩ. 2 Mé mɛ yé gbɩ̃ mɔ sah pɛ núkú ó tyɩ́, nɛ̂-á pɩ Kristalɛ, kɩ pɔ yélɛ à kɔ̃ n pi dĩ́ tyɩ́ pɩ̃́-ńkɛ̃̂ sénpir sɔ̃́ nɛ̂-á mɛ yályál Liyel yah. Képah ye, yé tyɩ́ mɛ ń nɩlɛ n yɔrɩ sɔ̃́-á kè Liyel nɩlɛ n yɔrɩ. 3 Ǹtɛ tíkí mɛ ń tɛ̃ nɛ yé sõnɔ káh pɔ vi mɔ, kè pɔ yé wrɔ́ kwrɔ́nmɔnɔ pèpɛy mɛ̀ gbɛkɩ ànɛ̂ Kristalɛ, sɔ̃́-á wahy Awa vi tɛ̃ lékã́mkãm sɔkɔ. 4 Yé náh wɛ di, névi yɔ́-à pɔ Yesu káhkɩ́ yɔ́ tyɩ́lɛ n yo yé tyɩ́, nɛ̂-á mɛ ǹ gblɔ̌y áyáh nɛ̂ tyɩ́ yo yé tyɩ́, yě kè fɛ̃ n syi. Névi yɔ́-à pɔ mírkí káhkɩ́ yɔ́ tyɩ́lɛ n yo yé tyɩ́, nɛ̂-á ké gblɔ̌y Liyel Mirkilɛ yáh nɛ̂ tyɩ́ noh ápi tyɩ́, yě kè fɛ̃ n syi. Névi yɔ́-à pɔ nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir káhkɩ́ yɔ́ tyɩ́lɛ n yo yé tyɩ́, nɛ̂-á ké gblɔ̌y Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tirlɛ yáh nɛ̂ tyɩ́ noh ápi tyɩ́, yě kè fɛ̃ n syi. 5 Ǹtɛ nónó-á Yesu tɛ̃ntõ̀ névye ǹgbnɔlɛ yé tyɩ́ yé yo, ńmɔ náh mó tɔ̃ mɛ fɩ̃́ yɔ́ wɛ, ńyãh-á pè fṍnfṍ ńmɔ yõ. 6 Máh kɩ sɔ̃́ mɛ wɛy yah wɛ́-ńkɛ̃̂nɛ, pnɛ̀nɔ́ tɛ̃̀ wɔ mɛ ń tyɩ́ à yuku Liyel tyɩ́ tĩ̀nnɛ. Á ye képah dùkùlɛ yé wɛ̃kɩ dal mɔ tyi tyi pól sɔkɔ. 7 Máh Liyel Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir yo yé tyɩ́ nɔ̀nɔ́lɛ, tɛ́ ń gblɔ̌y tiki mɔ yé yõ yɔ̃ yĩnnɛ, tyípékè se pyě mé pɩ képahlɛ? 8 Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkìnɔ́ yísyɔ́ ye yĩn ńmɔ yĩ́nnɔ́lɛ ń kɔ̃ mé tɛ̃ wɛ pɔ tõ̀ pɩ yépi wrɔ́ à yé yohnɩ mɔ. 9 Máh lésõ mɛ yé tĩ̀nnɛ gbĩ́ nɛ̂nɛ, yî túkù yétõ̂ lésõ mɛ ń tɛ̃, ǹtɛ mé náh sè syi ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ tyɩ́. Á yṹnpyé nónó-á wil Masedɔnɩ mara sɔkɔ, pépi sõ̀ mɛ ń yétõ̂ yî póllɛ ńnɛ n kɔ̃ képah ye. Tyi pól sɔkɔ, mé náh sõ̀ mɛ ké tyɩ́ nɛ mé pɩ yṍtɔ́kɔ́bɩ́lɛ ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ tyɩ́, tɛ́ mé kɩ tɔ̃ gbah n tɛ̃ n pi sɛ̃́. 10 Gbɩ yó-ò ye ńnɛ Krista gbõ̀ yõ: ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ náh fɛ̃ yõ yɔ̃̀nɔ́ mɛ̀ wɛ́nɔ́ yah kõ n pi ń tyɩ́ Akayi mara pól sɔkɔ. 11 Kwâh nɛ̂ pɩ tɛ́ mé képahlɛ n yo? Yé tyɩ́ náh mɛ nɔ ń tyɩ́ képah se? Liyel ńtɛ̃ pɩ̃ nɛ yé tyɩ́-á nɔ ń tyɩ́ dò. 12 Máh mɛ nɛ̂nɛ n pɩ yɔ̀, mé kɩ yɔ̃ n sɔkɔ n pi ké pɩ́nɔ́lɛ, kɩ névye kùrn kah nónó-á mɛ syɔ̃̀-ǹsahlɛ n yah n kɔ̃ kɩ pé gblɔ̌y gbilki, nɛ páh pɩ núkúlɛ ápilɛ. 13 Kénɛ névye nɔ́pilɛ, nósyɔ́ ye nónó-á mɛ pé gblɔ̌ynɛ n pɩ Yesu tɛ̃ntõ̀ névyelɛ. Pè n nɛ n vi n syɩkɩ névye yõ, ǹ tɛ́ pé gblɔ̌ynɛ n pɩ Yesu Krista tɛ̃ntõ̀ névyelɛ. 14 Ǹtɛ képah náh mɛ gbɛ̃̀ndùnìnɛ dò. Yé náh wɛ di, sétã̀n yõ̀tɛ̃̀ ńtɛ̃ tɔ ǹ gblɔ̌ynɛ n viri n pɩ yĩ̂nyõ tõ̀npɩlɛ, nɛ̂-á mɛ kyòo dò. 15 Képah ye ǹ tõ̀npɩbɩ tɔ-à pé gblɔ̌ynɛ n pɩ gbɩ Liyel tõ̀npɩbɩlɛ, kè náh mɛ gbɛ̃̀ndùnìnɛ. Pè kɩ pé tõ̀ pɩ́nɔ́ lédyáhnɩ́ wɛ n pi ké tyɛ́-ńsah sɔkɔ à yɩ̃nɛ pé tyípɩ́nɩ̀nɛ.

Pole-á yèvyãhrɩ nónó pɩ Liyel tõ̀ sɔkɔ

16 Mé kɩ n syɩ kè tɔ̃ yo yé tyɩ́ nɛ, ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ káh ńmɔlɛ n yah vínpɩlɛ. Ǹtɛ yáh kɩ se mɛ n sõ sɛ̃́, yé ń tɛ̃ vínpɩ tyɩ́ kɔ̃lɛ, ń tɔ mó ń gblɔ̌y wɛ n gbilki kwéy kɛ̀. 17 Ǹtɛ máh kɩ nɛ̂ yo n pi, mé náh mɛ kélɛ n yo Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃-á mɛ ké tyɩ́ sɔ̃́ dɛ́, mé mɛ kélɛ n yo vínpɩ tyɩ́ kɔ̃lɛ sɔ̃̀nko mè ń gblɔ̌y wɛ n gbilki. 18 Névye náhnáh-á fyɔ̀ mɛ pé gblɔ̌ynɛ n gbilki kèkõyṍ dékè tyi yĩnnɛ, ńmɔ tɔ kɩ ń gblɔ̌y gbilki. 19 Yépi nónó-á lékã́m névyelɛ, kè yé dyɔ yé fɛ̃ syi à vínpɩbɩ sṍmnɔ́lɛ n pɩ. 20 Yè n fɛ̃ n syi pè kɔ̃ pě yélɛ n pɩ yɔ̃bɩ tyɩ́ kɔ̃lɛ, ǹ tɛ́ nɛ n syɩkɩ yé yõ, ǹ tɛ́ yélɛ n yɩ̃, ǹ tɛ́ yélɛ n yilɔ, ǹ tɛ́ yé létáhlɔ́lɛ n kɔ̃lɩ. 21 Máh nɛ̂nɛ n yo yɔ̀, kè mɛ sennɛ yé tyɩ́. Kè ye á tɛ̃́nkwlɔnɔ wɛ̃kɩ.

Ǹtɛ képah fyé yõ, ǹnɩ̂-à kɩ fɛ̃ syi ǹ gblɔ̌y gbilki n pi tir yɔ́ tyɩ́ sɔkɔ, ńmɔ tɔ kɩ fɛ̃ sɛ̃́ntɛ̃̀ pɩ, máh kɩ sɔ̃́ mɛ n wɛkɩ vínpɩ tyɩ́ kɔ̃lɛ. 22 Pépi-à kɩ se mɛ Yebreninɛ, Yebreke ye ńmɔ tɔlɛ. Pàh kɩ se mɛ Yisrayel nolɛ, Yisrayel nɛy ye ńmɔ tɔlɛ. Pàh kɩ se mɛ Abrahmɩ náh tãnnɛ, ǹ náh nɛy ye ńmɔ tɔlɛ. 23 Pàh kɩ se mɛ Krista tõ̀npɩbɩlɛ ò, mé kɩ tɔ̃ kè yo á kɩ nɛ vínpɩ sɔ̃́ ńnɛ. Ńmɔ tõ̀ pɩ kal pé póllɛ, tɛ́ yèvyãhrɩ pɩ kal pé póllɛ, tɛ́ de wɔ̀kɔ̀npèkè sɔkɔ à kal pé póllɛ, tɛ́ ko syi kal pé póllɛ, tɛ́ kũ dlo gbal gbáhyɩ̃́ náhnáhlɛ à kal pé póllɛ. 24 Nsyifunɔ ń ko yèfõh yɩ̃́ yõgbãm pɔ́ kwǎryãhlɛ, fɔ́ɔ́ gbáhyɩ̃́ kwlɔ. 25 Wrome tãn n ko yèfõhlɛ gbáhyɩ̃́ tɔ̃́nɔ́.

Névye ń minki dyêhlɛ kɛ núkúlɛ.

Krótókè tiki de yah ńnɛ yɔ sɔkɔ kɛ tɔ̃́nɔ́,

ànɛ̂ yɔ ń yõ farkɩ yah gbĩ̀yĩ̀kì núkú ànɛ̂ lékã̂h núkú wrɔ́ sɔkɔ.

26 Ń kɔ́lɔ́ náhnáh sɔkɔ,

mé dlo gbal yrɛy yúkúnɔ́ kàh-ǹtã̀n sɔkɔ,

tɛ́ de wil névye yõ vìnsyɩkɩpu dlonɔ sɔkɔ.

Mé sõ̀ mɛ dlo sɔkɔ ń yìkì névye Nsyifunɔ wrɔ́ sɔkɔ,

tɛ́ mɛ dlo sɔkɔ nɛ́káhbɩ́ wrɔ́.

Mé sõ̀ mɛ dlo sɔkɔ kwil nɩyṍ,

tɛ́ mɛ dlo sɔkɔ gbɛ̃́nnɩ sɔkɔ.

Mé sõ̀ mɛ dlo sɔkɔ pnɛ yɔ sɔkɔ,

tɛ́ mɛ dlo sɔkɔ ń yṹnpyé mɩ̀nyobe wrɔ́.

27 Mé tã̀nkyèh náhnáh pɩ à yèvyãhrɩ pɩ sɔkɔ. Mé yah sõ lékãhlɔ náhnáhlɛ, tɛ́ kwɛkɩ ànɛ̂ níkì sṍmnɔ́ pɩ. Yõke yah kwlɔ yah ń tyɩ́ gbáhyɩ̃́ náhnáhlɛ, mé tɛ̃ kwɛkɩ sɔkɔ. Mé tɛ̃ yah vɩrɩ sɔkɔ, tɛ́ tɛ̃ yah flɔ kɛ̃́nɛ ń tyɩ́. 28 Ǹtɛ nɛ̂ ńtɛ̃ tyɩ́-á mɛ tah yĩ́ĩ́ ń tyɩ́, ń vyãh náh syɩ képah tyɩ́ dɛ́: Képah nɛ̂-á pɩ fɔ́kɔ́sõnɔ nɛ̂-á mɛ ń sɔkɔ à yuku Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkìnɔ́ tyɩ́ tĩ̀nnɛ. 29 Ǹnɩ̂-à mɛ tɛ̃́nkwlɔnɔ sɔkɔ, ńmɔ tɔ n pɩ tɛ̃̀ tyɩ́ kɔ̃lɛ tɛ̃́nkwlɔ-òlɛ. Ǹnɩ̂-à tyípékè pɩ, kě ńmɔlɛ n yɔ. 30 Máh kɩ sɔ̃́ mɛ yɩ̃nɛ mè ń gblɔ̌y gbilki, mé kɩ ń gblɔ̌ynɛ n gbilki ń tɛ̃́nkwlɔnɔ tyɩ́ sɔkɔ. 31 Liyel nɛ̂-á Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu Súlɛ, ǹmɔ pɩ̃ nɛ mɩ̀nɩ̀ náh mé n yo. Sãm nɛ mɛ mɔ́nɔ́lɛ ǹ sɔkɔ gbĩ́mɛgbĩ́. 32 Máh sõ̀ mɛ Damasɩ kwil sɔkɔ gbĩ́ nɛ̂nɛ, yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ Aretasɩ-á kwíltɛ̃̂ nɛ̂ wilki sah nɛ́npɔ́, ǹmɔ sõ̀ mɛ pè kɔ̃ pè kwil dé-ńtã̂nnɛ n syɩkɩ ńmɔ tɛ̃ yĩnnɛ. 33 Ǹtɛ pè mɛ ń dah mɔ gbétɔ́ yɔ́ sɔkɔ à wilki mɔ sétír pwã̀hlɛ à tiki mɔ kwil kɛ̃́nkahnɩnɛ ń kɔ̃ mé wɛ pwah ǹ gbõ̀.

12

1 Ńmɔ se yɩ̃nɛ mè ń gblɔ̌ynɛ n gbilki? Yõ kɛ̃́ ye képahlɛ. Ǹtɛ képah fyé yõ, máh wɛ̃́kɩ́nɔ́ nɛ̂ wɛ, tɛ́ pnɛ̀nɔ́ nɛ̂ wɛ wil Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ tyɩ́, mé kɩ sépi tyɩ́ yo. 2 Mé Krista yõ sɛ̃́-ò yɔ́lɛ n pnɛ, ké ye gbɔ̃nyã́h ye yɔ̀, — à yɔ̃ dɔkɔ sɔkɔ yĩ̂nyõ léyy tɛ̃̀-ǹsah sɔkɔ. Tɛ́nkàh à yɔ̃ dɔkɔ sɔkɔ ǹ wil gbɛ̃́nsê tɔlɛ nɩ? Tɛ́nkàh wɛ̃́kɩ́nɔ́ ye à wɛ nɩ? Ńmɔ tɛ̃̀ wɔ náh pɩ̃. Liyel ó ye n pnɛ kélɛ. — 3-4 Gbɩ ye, mé pɩ̃ nɛ dĩ́ mɛ̀-á yɔ̃ dɔkɔ yuku fɔ́ɔ́ yĩ̂nyõ pal tɛ̃̀-ǹsah. Tɛ́nkàh à yɔ̃ dɔkɔ sɔkɔ ǹ wil gbɛ̃́nsê tɔlɛ nɩ? Tɛ́nkàh wɛ̃́kɩ́nɔ́ ye à wɛ nɩ? Ńmɔ tɛ̃̀ wɔ náh pɩ̃. Liyel ó ye n pnɛ kélɛ. Tɛ́ à mɛ wɛlɔ yísyɔ́ noh nónó-á sè náh fɛ̃ n yo, ké wɛ̃̀kɩ̀ náh mɛ névi tyɩ́ kɩ fɛ̃ ǹ syɩ sé yõ. 5 Ńmɔ kɩ fɛ̃ ń gblɔ̌y gbilki sɛ̃́nkɔ̃ névi tyɩ́ sɔkɔ. Ǹtɛ mé náh ń gblɔ̌y gbilki n pi ń tir yɔ́ ńtɛ̃ yĩnnɛ nɛ́ ń tɛ̃́nkwlɔ-ńtã̂n ó yĩn náh. 6 Mâh sɔ̃́ sõ̀ mɛ nɛ mé ń gblɔ̌y gbilki, mé náh n mɔ n kõ n pi vínpɩlɛ. Yé náh wɛ di, gbɩ ye mé náhkɩ n yo. Ǹtɛ mé mɛ ń gblɔ̌ynɛ n tɛ̃ képah pɩ́nɔ́lɛ, sɔ̃̀nko yáh nɛ̂ wɛ tɛ́ nɛ̂ noh ń tyɩ́, ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ káh pɔ ń sõ kah mɔ sépi yõ, 7 ànɛ̂ mé káh n pɔ ń gblɔ̌ynɛ n gbilki wɛ̃́kɩ́nɔ́ mɛ̀ wɛ́nɔ́ yĩnnɛ nɛ̂-á pɩ gbǐllɛ. Fṍhnɔ́ yɔ́ mɛ sah ńmɔ wil gbɛ̃́nsê yõ, á kɩ nɛ sétã̀n yõ̀tɛ̃̀ sɔ̃́ tɛkɩ mɔ ǹ yĩ̂nyõ tõ̀npɩ yɔ́lɛ nɛ à pɔ ń yah kõ mé káh n pɔ ń gblɔ̌ynɛ n gbilki. 8 Mé Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ ni kɛ tɔ̃́nɔ́ nɛ, à fṍhnɔ́ mɛ̀ wrɔ́ gbɛ mɔ ńnɛ. 9 Ǹtɛ à mɛ yo ń tyɩ́ nɛ: «Ńmɔ-á pèpɔrɩ nɛ̂ pɩ á tyɩ́, képah kɩ yɩ̃nɛ álɛ. Á tɛ̃́nkwlɔnɔ sɔkɔ ye ńmɔ n wɛ̃kɩ n yĩ́ĩ́ ń tǎhkɩ̀lɛ.» Képah ye, ńmɔ mɛ ké tyɩ́ nɛ mé ń gblɔ̌ynɛ n gbilki ń tɛ̃́nkwlɔnɔ wɔ sɔkɔ, sɔ̃̀nko Krista tǎhkɩ̀ nɛ n mɛ ń sɔkɔ. 10 Képah ye, Krista yĩnnɛ mâh mɛ tɛ̃́nkwlɔnɔ sɔkɔ, képah náh pɩ pàh ńnɛ n gbyɔ, képah náh pɩ mâh mɛ kwlɔ́nɔ́ sɔkɔ, képah náh pɩ pàh ńnɛ n fõh, képah náh pɩ tíkí képékè-à mɛ ń sɔkɔ, mè n nɛ n mɛ nɩ̀vɩ̀nɩ̀ sɔkɔ. Ń tɛ̃́nkwlɔnɔ gbĩ́ ye tǎhkɩ̀ n wɛ ń sɔkɔ.

Pole yáh-ńsah mɛ tyɛ Korɛ̃nti tãn Yesu yõ sɛ̃́pú tyɩ́lɛ

11 Mé wɛ pɩ lékã́m kɛ̃́ névi sɔ̃́ ńnɛ. Tɛ́ képah wil yépi tyɩ́. Yépi ye sõ̀ yɩ̃nɛ ńmɔ yĩ́ngbɩ́ yónɔ́lɛ. Yé náh wɛ di, máh kɩ sɔ̃́ mɛ tir yɔ́lɛ n pɛ́kɩ́-ńkɛ̃́nɛ, nónó-á yé n ye Yesu tɛ̃ntõ̀ névye ǹgbnɔlɛ, pè náh fṍnfṍ ńmɔ yõ. 12 Gbɩ yõ, mé sṍmnɔ́ pɩ yé tĩ̀nnɛ à gbɛ̃̀ndùnì tyi pɩ, ànɛ̂ gbǐl tyi duke náhnáhlɛ, ànɛ̂ tyítǎhnɩ̀nɛ, nónó-á n wɛ̃kɩ nɛ Yesu tɛ̃ntõ̀ névi-á ńnɛ. 13 Mé se Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkìnɔ́ tɛ́lɔ́ tɔkɔ fṍnfṍ pɩ yélɛ tir yɔ́ sɔkɔ? Máh yahle nɛ yé káh yĩn ń yĩ́nnɔ́lɛ képah ó náh di? Yé képah yɔ̃ mɔ ń kɔ̃, mé náh pɩ plɛ yé tyɩ́. Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkìnɔ́ tɛ́lɔ́ fṍnfṍ yé yõ tir nɛ̂ sɔkɔ? 14 Yé yah, ńmɔ mɛ ń gblɔ̌y vi tɛ gbáhyĩ́ tɔ̃́-ò pɔ́nɔ́ yĩnnɛ yé tĩ̀nnɛ, tɛ́ yé náh n yĩn n pi ń yĩ́nnɔ́lɛ. Yé náh wɛ di, yépi ye mé n yah n kɔ̃, yé gbã̀n yî náh. Wɛ̃́npì náh yɩ̃nɛ pè gbã̀n yîlɛ n yah n sah pé dúbípu tyɩ́. Dúbípú ye yɩ̃nɛ pè nɛ n yah n sah pé wɛ̃́npì tyɩ́. 15 Ńmɔ kɩ fɛ̃ syi kɩ ń gbã̀n yî ànɛ̂ ń min tɔ kɔ̃ yépi yĩnnɛ. Yé tyɩ́-á sɔ̃́npɩlɛ kah nɔ ń tyɩ́, képah se kɩ kwâh wilki ńmɔ tyɩ́nɔnɔ sɔkɔ yé tyɩ́? 16 Gbɩ ye ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ náh yĩn ń yĩ́nnɔ́lɛ. Ǹtɛ yé túkù mɛ n yo nɛ lékã́mkãm névi-á ńnɛ, máh yélɛ n yõ yĩ́nvî sɔkɔ. 17 Máh nónó tõ tɛkɩ mɔ yé tyɩ́, mé se syɔ̃ pépi tyɩ́ à yé yõ? 18 Mé Tite gbah tɛ̃ nɛ à kyɩ yé tĩ̀nnɛ. Mé á yṹnpi yɔ́ tɔ tɛkɩ mɔ ǹnɛ nɛ̂ tyɩ́-á lésõ mé yo yé tyɩ́. Tite se mɛ pɔ yélɛ n yõ? Ǹmɔ sõnɔ ànɛ̂ ńmɔ tyɩ́ náh pɩ núkúlɛ di? Á kɔ dùkù tɔ náh pɩ núkúlɛ di? 19 Yé mɛ n sõ di mónɔ́lɛ nɛ ápi-á mɛ gbɩlɛ á gblɔ̌ynɛ n kɔ̃ yépi yah sɔkɔ. Ǹtɛ sɛ̃́ náh dɛ́, tyi nónó-á á n yo, Liyel yah sɔkɔ ye á n yo sélɛ á wrɔ́ kwrɔ́nmɔnɔ gbõ̀ yõ Kristalɛ. Ń nɛ́nɔ́nɔ́, ápi mɛ sé póllɛ n yo yépi Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ yah yuku yĩnnɛ. 20 Tíkí mɛ ń tɛ̃ nɛ máh kɩ pɔ yé tĩ̀nnɛ mé káh n pɔ yé wɛ máh mɛ n sõ̀ sɔ̃́, yépi tɔ káh ńmɔ wɛ yáh mɛ n sõ̀ sɔ̃́. Tíkí tɔ̃ mɛ ń tɛ̃ nɛ mé káh n pɔ mâl wɛ yé wrɔ́, ànɛ̂ yṹnwɔ̃rɩ́ pɩ́nɔ́lɛ, ànɛ̂ fɔ̀kɔ̀nvyã̀hnɩ̀ pɩ́nɔ́lɛ, ànɛ̂ wɛ̃ fwónɔ́lɛ, ànɛ̂ wɛ̃ tyɩ́ yónkònɔ́lɛ, ànɛ̂ yĩ́n yɩ̀kɩ̀ pɩ́nɔ́lɛ, ànɛ̂ gblɔ̌y gbílkínɔ́lɛ ànɛ̂ tyífɛ̃̌ pɩ́nɔ́lɛ. 21 Tíkí tɔ̃ mɛ ń tɛ̃ nɛ máh kɩ pɔ yé tĩ̀nnɛ, ń Liyel káh n pɔ ń yilɔ yé wrɔ́ sɔkɔ, ànɛ̂ mé káh n pɔ n gbo névye yĩnnɛ, nónó-á lésõ tyípékè pɩ ǹgbòlɛ, tɛ́ pè náh mɛ yal mɔ põ̌põ̌ pɩ́nɔ́lɛ, ànɛ̂ prɔ̀prɔ̀ pɩ́nɔ́lɛ, ànɛ̂ sèn pɩ̃́-ńkɛ̃̂ tyi pɩ́nɔ́lɛ.

13

Pole-á vìnmɔnɔ tɛ́y ànɛ̂ wɛy nɛ̂nɛ Korɛ̃ntɩ tãn kɔ̃

1 Ń gbáhyĩ́ tɔ̃́-ò ye n pi yé tĩ̀nnɛ. Tyi pól kɩ n wah à yɩ̃nɛ tàrfyɔ̀ nɛ́pĩ̂ nímí, képah náh pɩ tɔ̃́mɩ́ vyãh wɛynɛ. 2 Ń pɔ́nyahnɔ kɛ ní-ò sɔkɔ, mé lésõ gbáhdyâh di névye tyɩ́ nónó-á sõ̀ tyípêl pɩ sɔkɔ ǹgbòlɛ ànɛ̂ no tɛ́lɔ́ tɔ tyɩ́. Tɛ́ kwɛynɛ mé náh mɛ yé wrɔ́, ǹtɛ mé tɔ̃ ké gbáhdyâhlɛ n tɔ̃ n di yé tyɩ́ nɛ, mâh ń syɩ pɔ, mé náh tɔ̃ ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ yãm yah n pi. 3 Yé mɛ ké tyɩ́ nɛ yé kè pɩ̃ Krista-à kɩ mɛ n syɔ̃ ńmɔ tyɩ́ à n yo n mɔ yé tyɩ́. Tɛ̃́nkwlɔ-ò náh ǹnɛ yé tyɩ́. À kɩ ǹ tɛ̃́nwɛnɔ wɛ̃kɩ yé wrɔ́ sɔkɔ. 4 Gbɩ tɛ̃ wɔ ye, ǹ tɛ̃́nklwɔnɔ sɔkɔ ye à syɩ dahnɩ yõ. Ǹtɛ à mɛ min sɔkɔ Liyel tɛ̃́nwɛnɔ gbõ̀ yõ. Ápi wrɔ́ kwrɔ́nmɔnɔ gbõ̀ yõ ǹnɛ, á tɔ mɛ tɛ̃́nklwɔnɔ sɔkɔ. Ǹtɛ Liyel tɛ̃́nwɛnɔ gbõ̀ yõ, á mɛ min sɔkɔ ǹnɛ. 5 Yé yé gblɔ̌y sohlɩ n yah yè pɩ̃ yáh kɩ mɛ yé minnɛ n pɩ Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ sɔkɔ. Yé kɩ kè wɛ pɩ̃ nɛ Krista-á mɛ yélɛ. Gbɩ náh di? Kàh mó pɩ́-ńkɛ̃̂nɛ sɛ̃́, gblɔ̌y sóhlɩ́nyahnɔ mɛ̀ náh sɔkɔ ké wɛ̃̀kɩ̀ yõ yé tyɩ́. 6 Ǹtɛ ńmɔ sɛ̃́nɔ́ mɛ ké yõ nɛ, yáh kɩ kè wɛ pɩ̃ nɛ Liyel yõ sɛ̃́nɔ́-á mɛ á sɔkɔ. 7 Á mɛ Liyellɛ n ni yé tyɩ́ sɔ̃̀nko yè káh tyípékèlɛ n pɩ. Á náh mɛ ké tyɩ́ nɛ á kélɛ n wɛ̃kɩ nɛ tɛ̃́nwɛnɔ-á mɛ á tyɩ́, ǹtɛ á mɛ ké tyɩ́ nɛ yé tyípéplɔ ólɛ n pɩ, ápi-á sɔ̃́ mɛ tɛ̃ klwɔ. 8 Yé náh wɛ di, gbɩ fwo fwo tǎhkɩ̀ náh mɛ á sɔkɔ. Gbɩ tyɩ́ ye á mɛ n so n mɔ. 9 Ápi-à mɛ tɛ̃ kwlɔ gbĩ́ nɛ̂nɛ, tɛ́ yépi mɛ tɛ̃ wɛ, ké nɛ mɛ nɩ̀vɩ̀nɩ̀nɛ ápi tyɩ́. Áyáh mɛ nɛ̂nɛ n ni Liyel tyɩ́ képah ye nɛ, yé Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ nɛ n yuku yahlɛ. 10 Képah ye n kɔ̃ mé sɛ́bɛ́y mɛ̀nɛ n tɛkɩ n mɔ yé tyɩ́ tɛ́ ń sah fɩ́ɩ́ yélɛ, sɔ̃̀nko máh kɩ pɔ pɔ yé tĩ̀nnɛ, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ tɛ̃́nwɛnɔ nɛ̂nɛ ń kɔ̃, mé káh n pɔ képah tɔkɔ n peke yé yõ. Yé náh wɛ di, à kélɛ ń kɔ̃ nɛ mé yé yohnɩ mɔ yé Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ kɔ̃ kè nɛ n yuku yahlɛ. À náh kélɛ ń kɔ̃ yé tyɩ́ yɩkɩ yĩnnɛ. 11 Ké tyɛ́-ńsah sɔkɔ ń yṹnpyé, yé tɛ̃ nɩ̀vɩ̀nɩ̀ sɔkɔ, yè mó gbah n tɛ̃ n pɩ wɛ́nyo-ńsah kɛ̃́nɛ ye tyɩ́. Yé sṍrélɛ n mɔ wɛ̃ sɔkɔ, yè mó nɛ n sah wɛ̃ tyɩ́ yõ. Yé yé minnɛ n pɩ yèvɩnɩ sɔkɔ, képah sɔkɔ tyɩ́nɔnɔ ànɛ̂ yèvɩnɩ Liyel kɩ mɛ yélɛ. 12 Yé wɛkɩ wɛ̃ tyɩ́ tyɩ́nɔnɔ wɛy pèpɛynɛ. Yesu yõ sɛ̃́pú pól n wɛkɩ yé tyɩ́. 13 Mé kélɛ n yah n kɔ̃ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu Krista tyɩ́ nɛ, à yõ̀bènɔrɩ pɩ yé tyɩ́, Liyel mó tyɩ́nɔnɔ dahbɩ yé sɔkɔ, ǹ Mirki mó yé wrɔ́ kwrɔ n mɔ.

* 6:2 6.2 Yah n tɛ Yesayi 49.8.

* 8:15 8.15 Yah n tɛ Yálnɔ́ 16.18.

* 10:17 10.17 Yah n tɛ Nsyeremi 9.23 ; 1 Korɛ̃ntɩ tãn 1.31.

Kalatɩ tãn

1

2

3

4

5

6

Pole sɛ́bɛ́y tɛ́kɩ́nmɔnɔlɛ Kalatɩ tãn tyɩ́

Kalatɩ tãn wìl-ǹsah kwil yĩn ye sõ̀ Kolelɛ ǹgbòlɛ. Kénɛ kwil ye pè n ye Frãnsilɛ kwɛy mɛ̀ sɔkɔ. Pǎh yal nɛ́npɔ́, pè kyɩ tɛ̃ Asi minɛrɩ sɔkɔ, képah nɛ̂-á pè ye Tirki yamanalɛ kwɛy mɛ̀ sɔkɔ. Pole-á kyɩ kénɛ kwlo kɔ kɔ̃ gbĩ́ nɛ̂nɛ à Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir yo pé tyɩ́, névye náhnáh fɛ̃ syi sɛ̃ Yesu yõ. Képah náh, nósyɔ́ kyɩ pè vi tɛ̃. Pè sõ̀ mɛ kyɩ n yo pé tyɩ́ nɛ pǎh yɩ̃nɛ pè Nsyifunɔ tyi kõ̀nsàhnɔ́ wã̀llɛ n kɔ, ànɛ̂ pǎh yɩ̃nɛ pè pé dĩ́npìlɛ n kõ à yɩ̃nɛ sɔ̃́-á Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́ yo kélɛ.

Pole-á kénɛ wɛlɔ noh sɛ̃́, à sɛ́bɛ́y wãrkɩ tɛkɩ mɔ pé tyɩ́ à yo pé tyɩ́ nɛ, pè náh tɔ̃ yɩ̃nɛ pè yɛ névye pè kyɩ̃ mɔ pè kɔ̃ pè Nsyifunɔ tyi kõ̀nsàhnɔ́ wã̀llɛ n kɔ káhkáh. Ńkɛ̃́ kénɛ tyi kõ̀nsàhnɔ́ gbõ̀ yõ náh pè pɩ nɛ́gblɔ́lɛ Liyel yah sɔkɔ dɛ́, Yesu yõ sɛ̃́nɔ́ gbõ̀ yõ-á pè pɩ nɛ́gblɔ́lɛ Liyel yah.

Pole sɛ́bɛ́y tyàh-ǹsah sɔkɔ, à kè yo wɛ̃kɩ dùkù nɛ̂-á Yesu à ye pɩ ǹ tɛ̃ntõ̀ névilɛ, ànɛ̂ wǎh ǹ Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tirlɛ à wɛ̃kɩ dùkù nɛ̂nɛ. À tɔ̃ kè yo tɔlɛ nɛ péwɔ ànɛ̂ Yesu tɛ̃ntõ̀ névye tɛ́lɔ́ tɔ́-á pɔ wɛ̃ wɛ. Pé wɛ̃ wɛ́nɔ́ sɔkɔ, pǎh kè yo pé tyɩ́ nɛ kwɔ́nɔ́ nɛ̂-á pé mɛ n pɩ Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir yõ, kǎh mɛ n pɩ ké yah yõ. Yah n tɛ Kalatɩ 1-2.

Pole syɔ̃ Vyãh kɔ̃́nɔ́ kédyâh wɛy tyɩ́, à kè wɛ̃kɩ nɛ névi nɛ̂-à sɛ̃ Yesu yõ, tɛ̃̀-á kɩ pwáhnmɔnɔ wɛ. Yesu Krista kúnɔ́lɛ dahnɩ yõ, képah gbõ̀ yõ-á pépi mɛ pé gblɔ̌y yõ, pé náh tɔ̃ mɛ tyi kõ̀nsàhnɔ́ yɔ̃rɩ sɔkɔ. Yah n tɛ Kalatɩ 3-4.

Pole sɛ́bɛ́y tyɛ́-ńsah sɔkɔ, à nɛ pépi min pɩ dùkù-á yɩ̃nɛ kè kè wɛ̃kɩ nɛ, páh mɛ pé gblɔ̌y yõ, yɔ̃rɩ sɔkɔ náh pélɛ. Pé ye yɛ Liyel Mirki pé yahlɛ n tɛ̃, pé káh tɔ̃ tyípêllɛ n pɩ. Pé pé minnɛ n pɩ Yesu tyɩ́ kɔ̃lɛ, pé tyɩ́ mó nɔ wɛ̃ tyɩ́.

1

Pole mɛ kélɛ n wɛ̃kɩ nɛ Yesu tɛ̃ntõ̀ névi-á pélɛ

1 Ńmɔ Pole nɛ̂-á Yesu tɛ̃ntõ̀ névilɛ, mé náh pɩ Yesu tɛ̃ntõ̀ névilɛ névye gbõ̀ yõ, képah náh pɩ ǹnɩ̂ yɔ́ yòhnɩ̀nmɔnɔ gbõ̀ yõ dɛ́. Ǹtɛ Yesu Krista ànɛ̂ Sú Liyel gbõ̀ yõ ye mé pɩ kélɛ, ǹmɔ nɛ̂-á Yesu lékó yilki mɔ wilki lékyɩ̂ sɔkɔ. 2 Ńmɔ ànɛ̂ ń yṹnpyé nónó pól-á mɛ ásõ̂, ápi ye n tɛkɩ n mɔ sɛ́bɛ́y mɛ̀nɛ Kalatɩ mara Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkìnɔ́ tyɩ́. 3 Á kélɛ n yah n kɔ̃ Sú Liyel ànɛ̂ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu Krista tyɩ́ nɛ pè yõ̀bènɔrɩ pɩ yé tyɩ́, pè mó yèvɩnɩnɛ yé kɔ̃. 4 Krista ye ǹ gblɔ̌y kɔ̃ pè à ko mɔ ápi tyípêl yĩnnɛ, nɛ pé á wilki kèkõyṍ mɛ̀ pèkè sɔkɔ à yɩ̃nɛ Liyel-á mɛ ké tyɩ́ sɔ̃́, ǹmɔ nɛ̂-á á Súlɛ. 5 Gbílkínɔ́ nɛ n sah ǹmɔ yõ gbĩ́mɛgbĩ́. Amiina!

Kalatɩ tãn náh vìnɔ́lɛ Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir kɔ̃

6 Liyel nɛ̂-á ye yélɛ Yesu Krista pèpɔrɩ gbõ̀ yõ, yáh yé náh vi ǹmɔ kɔ̃ súú tɛ́ tir káhkɩ́ yɔ́ sõ̀ tɛ̃, nɛ̂-á mɩ̀nyobe nɛ képah-á Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tirlɛ, képah pɩ gbɛ̃̀ndùnìnɛ ńmɔ tyɩ́. 7 Tɛ́ kè náh mɛ á kɩ nɛ Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir káhkɩ́ yɔ́ sɔ̃́ mɛ dɛ́, ɔ̃́ɔ̃, ǹtɛ nósyɔ́ ó ye mɛ, nónó-á mɛ fɛ̃̀kɩ̀nɔ́lɛ n dahbɩ yé wrɔ́ sɔkɔ, mɛ n yah n kɔ̃ nɛ pé Krista Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir vi mɔ. 8 Ǹtɛ ǹnɩ̂ yɔ́, képah náh pɩ ápi ńtɛ̃, képah náh pɩ yĩ̂nyõ tõ̀npɩ yɔ́ fyé-à pɔ Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir káhkɩ́ yɔ́ yo yé tyɩ́, nɛ̂-á kè náh mɛ núkúlɛ ápi-á nɛ̂ yo yé tyɩ́, tɛ̃̀ tyɩ́ kɩ yɩkɩ. 9 Á kè yo sɔkɔ tɛ, tɛ́ mé kɩ tɔ̃ ń syɩ kè tɔ̃ yo núkúnúkú nɛ, ǹnɩ̂ yɔ́-à Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir káhkɩ́ yɔ́ yo yé tyɩ́, nɛ̂-á kè náh mɛ núkúlɛ yáh nɛ̂ fɛ̃ syi sɔkɔ tɛ, tɛ̃̀ tyɩ́ kɩ yɩkɩ. 10 Ǹtɛ núkúnúkú, ńmɔ náh mɛ n yah n kɔ̃ nɛ névye ńnɛ n sõ dɛ́, mé mɛ ké tyɩ́ nɛ Liyel ńnɛ n sõ. Névye dyɔ yĩ́ĩ́ tɛ̃̀ náh ńmɔ n yah n kɔ̃ pɩ́-ńsahlɛ. Képah-à nɛ̂ sõ̀ mé n yah n kɔ̃, mé náh náhkɩ n mɛ n pi Krista tõ̀npɩlɛ.

Pole-á pɩ Yesu tɛ̃ntõ̀ névilɛ dùkù nɛ̂nɛ

11 Ń yṹnpyé, mé kélɛ n yo n dal n mɔ yé tyɩ́ nɛ, Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir nɛ̂-á mé yo yé tyɩ́, kè náh wil névye tyɩ́ dɛ́. 12 Névi náh yo ń syah kélɛ, ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ náh mó tɔ̃ kwɔ ńnɛ kélɛ. Ǹtɛ Yesu Krista ye ń wɛ̃kɩ kélɛ.

13 Ńmɔ-á sõ̀ mɛ Nsyifunɔ Liyel nínɔ́ wɛ̃̀kɩ̀lɛ n kɔ gbĩ́ nɛ̂nɛ, máh sõ̀ mɛ n pɩ dùkù nɛ̂nɛ, yé ké tyɩ́ yónɔ́ noh. Mé sõ̀ mɛ Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkìlɛ n kah n fõh, fɔ́ɔ́ mɛ n yah n kɔ̃ pé duku tó-ńsahlɛ. 14 Mé sõ̀ mɛ á kɔ̃ Nsyifunɔ náhnáh yah tĩ̀nnɛ ápi Nsyifunɔ Liyel nínɔ́ wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́lɔ́ sɔkɔ. Mé sõ̀ mɛ gbah tɛ̃ kal pélɛ kénɛ wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́lɔ́ sɔkɔ, képah nɛ̂-á á súbí wɛ̃̀dyàhlɛ. 15 Ǹtɛ Liyel ye ńmɔ yah tɔkɔ ń dúbí-ńkɛ̃̂ gbĩ́ dùkùlɛ, tɛ́ ń ye ǹ tõ̀ pɩ yĩnnɛ ǹ pèpɔrɩ gbõ̀ yõ. 16 Tɛ́ wǎh pɔ kè yah tɔkɔ à ǹ Pídĩ́nɛ ń wɛ̃kɩ, tɛ́ nɛ mé ǹ tyɩ́lɛ n yo n kɔ̃ névye tyɩ́ nónó náh pɩ Nsyifunɔlɛ, kǎh pɩ sɛ̃́, mé náh kyɩ vìnmɔnɔ yah kɔ̃ ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ tyɩ́. 17 Mé náh mó tɔ̃ dɔkɔ yuku Yerusalɛmɩ sɔkɔ à kyɩ wil Yesu tɛ̃ntõ̀ névye tyɩ́ nónó-á tõ̀ tyah ńmɔ yah dɛ́. Mé yɔ̃ sɔkɔ Arabi yamana ǹgbò sɔkɔ. Képah náh, mé ń syɩ pɔ Damasɩ kwil sɔkɔ. 18 Tɛ́ ye tɔ̃́nɔ́ sɔ́kɔ́ntɛnɔ náh, mé kyɩ Yerusalɛmɩ sɔkɔ, á kyɩ wɛ̃ wɛ pɩ̃ ànɛ̂ Pyɛrɩlɛ, tɛ́ tɛ̃ ǹnɛ wɛ̃ tyɩ́ à sèpĩ̀n gbɔ̃nkwlɔ́ pɩ. 19 Ǹtɛ à wil ǹmɔ ànɛ̂ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ gbɛ̃̀ndĩ́ Nsyakɩ tyɩ́ sɔkɔ, mé náh tɔ̃ Yesu tɛ̃ntõ̀ névi yɔ́ ńtɛ̃ wɛ. 20 Tyi nónó pól-á mé n wãrkɩ n tɛkɩ n mɔ yé tyɩ́ yɔ̀, Liyel ye ńmɔ tàrfyɔ̀lɛ nɛ mɩ̀nɩ̀ náh mé n yo. 21 Képah náh, mé mɛ sɔkɔ Siri yamana ànɛ̂ Silisi mara sɔkɔ. 22 Ǹtɛ Nsyude mara Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkìnɔ́ náh sõ̀ mɛ ńnɛ n pnɛ yĩ́ yah. 23 Pè sõ̀ noh ólɛ nɛ, névi nɛ̂-á sõ̀ n fõh pélɛ ǹgbòlɛ, wǎh mɛ ǹ syɩ Krista yõ sɛ̃́nɔ́ tyɩ́lɛ n yo, képah nɛ̂ tyɩ́-á lésõ à n yah n kɔ̃ yɩ́kɩ́-ńsahlɛ. 24 Képah sɔkɔ, pè sõ̀ mɛ Liyellɛ n gbilki ńmɔ tyɩ́ sɔkɔ.

2

Yesu tɛ̃ntõ̀ névye wɛ̃ wɛ́nɔ́lɛ Yerusalɛmɩ kwil sɔkɔ

1 Képah náh, ye gbɔ̃nyã́h sɔ́kɔ́ntɛnɔ sɔkɔ, mé tɔ̃ yuku Yerusalɛmɩ kwil sɔkɔ ànɛ̂ Barnabasɩlɛ. Mé Tite tɔ tɛ̃ dohnɩ ń gblɔ̌y yõ à sɔkɔ. 2 Liyel ye wɛ̃kɩ ńnɛ tir yɔ́lɛ ń kɔ̃ mé dɔkɔ yuku Yerusalɛmɩ sɔkɔ. Tɛ́ máh tõ̀ nɛ̂ pɩ sɔkɔ tɛ, ànɛ̂ máh mɛ nɛ̂ pɩ́nɔ́ sɔkɔ, mé náh sõ̀ mɛ ké tyɩ́ nɛ sè pɩ yõ̀kã̀nnɛ. Képah yĩnnɛ, máh yĩni tɛ̃, mé kyɩ wil Yesu yõ sɛ̃́pú yah tãm tyɩ́ pé yahlɛ, tɛ́ máh Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir yo dùkù nɛ̂nɛ névye tyɩ́ nónó náh pɩ Nsyifunɔlɛ, mé ké yah yo pépi tyɩ́. 3 Ǹtɛ ńmɔ kɔ́-ò Tite nɛ̂ ńtɛ̃-á Nsyifu náh ǹnɛ, pè náh à kyɩ̃ mɔ à kɔ̃ à kõ̀kè kõ. 4 Á yṹnpyé nɛ́túkúnì yísyɔ́ sõ̀ mɛ ké tyɩ́ nɛ Tite kõ̀kè kõ. Pépi ye sõ̀ pɔ de fɛ̃kɩ á wrɔ́ sɔkɔ, Yesu Krista-á pɔ á wɛ wilki tyi kõ̀nsàhnɔ́ yɔ̃rɩ nɛ̂ sɔkɔ, képah ségblɔ́ ye pè pɔ yáh-ńsah tɛ́ mɛ ké tyɩ́ nɛ pé á tɔ̃ dahbɩ kénɛ yɔ̃rɩ sɔkɔ. 5 Ǹtɛ ápi sõ̀ mɛ ké tyɩ́ nɛ Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir nɛ̂-á gbɩlɛ, kè tɛ̃ ké dùkùlɛ yépi yĩnnɛ. Képah ye, á náh kè fɛ̃ syi pé tyɩ́. Á náh sah pé tyɩ́ yõ kwéy ńtɛ̃nɛ. 6 Ǹtɛ nónó-á no mɛ n yah yah tãmnɛ, yĩ́n-ńsah nɛ̂-á sõ̀ mɛ pé tyɩ́, képah náh mɛ tir yɔ́lɛ ńmɔ tyɩ́. Liyel náh ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃nɛ n tɔkɔ fṍnfṍnɛ n pɩ ǹ ní-òlɛ dò. Kénɛ névye nɔ́pi ńtɛ̃ tɔ náh mó tir yɔ́ wɛ yo dohnɩ ń Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir yónɔ́ yõ. 7 Ǹtɛ pè pyě kè wɛ pɩ̃ ńtɛ̃nɛ nɛ, Liyel-á kè dahbɩ ńmɔ gbõ̀ nɛ mé Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tirlɛ n yo névye tyɩ́ nónó náh pɩ Nsyifunɔlɛ, sɔ̃́-á à kè dahbɩ Pyɛrɩ gbõ̀ nɛ à kélɛ n yo Nsyifunɔ tyɩ́. 8 Yé náh wɛ di, Liyel nɛ̂-á pɩ Pyɛrɩlɛ tɛ̃ntõ̀ névilɛ Nsyifunɔ tyɩ́, ǹmɔ ó ye pɩ ńmɔ tɔlɛ tɛ̃ntõ̀ névilɛ névye tyɩ́ nónó náh pɩ Nsyifunɔlɛ. 9 Képah sɔkɔ, Nsyakɩ ànɛ̂ Pyɛrɩ ànɛ̂ Nsyɔ̃pi nónó-á yah tãmnɛ Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkì sɔkɔ, pépi mɛ kè pɩ̃ nɛ Liyel-á pɩ ń tyɩ́ yõ̀bènɔrɩlɛ à ń dah mɔ tõ̀ mɛ̀ pɩ́nɔ́ sɔkɔ. Kǎh pɩ sɛ̃́, pè mɛ yuku pɔ gbã̀n dahbɩ wɛkɩ ńmɔ ànɛ̂ Barnabasɩ tyɩ́, à kè wɛ̃kɩ nɛ á pól-á pɩ tõ̀ núkú pɩ́púlɛ pélɛ. Képah tɛ̃̀nɛ, á mɛ yo sah núkú yõ pélɛ nɛ, ápi-á kɩ á yah mɔ névye tĩ̀nnɛ nónó náh pɩ Nsyifunɔlɛ, tɛ́ pépi kɩ mó pé yah mɔ Nsyifunɔ tĩ̀nnɛ. 10 Tɛ́ pè kè yah kɔ̃ á tyɩ́ wɔlɛ nɛ, á á dyɔ sah nɛ n kwnɛ pépi Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkì yãm tãn tyɩ́lɛ Yerusalɛmɩ sɔkɔ. Pǎh kè yo sɔ̃́, képah ye mé mɛ n pɩ ń nɩ póllɛ.

Pole mɛ lékàhlɛ Pyɛrɩlɛ n kɔ̃ Antyɔsyɩ kwil sɔkɔ

11 Képah náh, Pyɛrɩ-á pɔ pɔ Antyɔsyɩ kwil sɔkɔ gbĩ́ nɛ̂nɛ, à pɩ́-ńkɛ̃̂ tyi pɩ. Kǎh pɩ sɛ̃́, mé lékàhlɛ à kɔ̃ no pól yĩ́ yah. 12 Yé náh wɛ di, gbĩ́ nɛ̂-á lésõ Nsyakɩ tɛ̃ntõ̀ névye náh tɔ̃̌nɩ̀ mɛ pɔ Antyɔsyɩ sɔkɔ, Pyɛrɩ sõ̀ mɛ n yõ wɛ̃ tyɩ́ ànɛ̂ á yṹnpyé Yesu yõ sɛ̃́púlɛ, nónó náh pɩ Nsyifunɔlɛ. Tɛ́ no nɔ́pi-á fyɔ̀ pɔ yĩni tɛ̃, à núkú ǹ gbɛ á yṹnpyé Yesu yõ sɛ̃́pú nɔ́pilɛ, nónó náh pɩ Nsyifunɔlɛ. À náh tɔ̃ mɛ n yõ pélɛ wɛ̃ tyɩ́ Nsyifunɔ yah tíkí tɛ̃̀ tyɩ́.* 13 Nsyifunɔ tɛ́lɔ́ tɔ mó kõ ǹ náh pɩ́-ńkɛ̃̂ tyi nɔ́pi pɩ́nɔ́ sɔkɔ, fɔ́ɔ́ pè Barnabasɩ ńtɛ̃ tɔ yõ yɩkɩ mɔ ké sɔkɔ. 14 Ǹtɛ Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir nɛ̂-á gbɩlɛ, máh fyɔ̀ pɔ kè wɛ nɛ pè náh mɛ n kɔ képah wɛ̃̀kɩ̀ yõ, mé núkú yo Pyɛrɩ tyɩ́ no pól yĩ́ yah sɔkɔ nɛ ńkɛ̃́: «Áwɔ nɛ̂-á Nsyifulɛ, wáh pɔ ásõ̂ sɔkɔ, á á náh vi Nsyifunɔ tyi kõ̀nsàhnɔ́ wã̀l kɔ̃, tɛ́ n kɔ á yṹnpyé Yesu yõ sɛ̃́pú tyɩ́ kɔ̃lɛ nónó náh pɩ Nsyifunɔlɛ. Tɛ́ yõ nɛ̂ yõ mɛ, á kɩ pɔ pépi wɔlɛ n kyɩ̃ n mɔ n mɔ Nsyifunɔ tyi kõ̀nsàhnɔ́ wã̀l kɔ́lɔ́ sɔkɔ núkúnúkú wɛ́?»

15 Gbɩ tɛ̃̀ wɔ ye Nsyifunɔ ye ápilɛ á wìl-ǹsah sɔkɔ, nɛ́káhbɩ́ náh álɛ pépi nónó-á pè n nɛ n ye Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́ dêl pɩ́púlɛ. 16 Ǹtɛ á pól pɩ̃ nɛ Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́ wã̀l kɔ́lɔ́ náh fɛ̃ névi yɔ́ ńtɛ̃ pɩ nɛ́gbɩ́lɛ Liyel yah sɔkɔ, fɔ́ɔ́ névi nɛ̂ ó-à sɛ̃ Yesu Krista yõ. Ápi tɔ mɛ ké tyɩ́ nɛ á pɩ nɛ́gblɔ́lɛ Liyel yah sɔkɔ Yesu Krista yõ sɛ̃́nɔ́ gbõ̀ yõ, tɛ́ kè káh pɩ nɛ Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́ wã̀l kɔ́lɔ́ pèpɛy gbõ̀ yõ sɔ̃́. Ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ náh se fɛ̃ n pɩ n pi nɛ́gbɩ́lɛ Liyel yah sɔkɔ, képah gbõ̀ yõ tɛ́. Ǹtɛ á pól pɩ̃ nɛ Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́ wã̀l kɔ́lɔ́ náh fɛ̃ névi yɔ́ ńtɛ̃ pɩ tómm Liyel yah sɔkɔ, fɔ́ɔ́ névi nɛ̂ ó-à sɛ̃ Yesu Krista yõ. Ápi tɔ mɛ ké tyɩ́ nɛ á pɩ tómm Liyel yah sɔkɔ Yesu Krista yõ sɛ̃́nɔ́ gbõ̀ yõ, tɛ́ kè káh pɩ nɛ Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́ wã̀l kɔ́lɔ́ pèpɛy gbõ̀ yõ sɔ̃́. Ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ náh se fɛ̃ n pɩ n pi tómm Liyel yah sɔkɔ, képah gbõ̀ yõ tɛ́. 17 Ǹtɛ áyáh n yah n kɔ̃ pɩ́-ńsahlɛ tómm Liyel yah sɔkɔ á wrɔ́ kwrɔ́nmɔnɔ gbõ̀ yõ Kristalɛ, tɛ́ kè kè wɛ̃kɩ nɛ Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́ dêl pɩ́pú-á ápi tɔlɛ, képah se yɔ́ n wɛ̃kɩ nɛ Krista-á á mɔ tyípékè pɩ́nɔ́ sɔkɔ? Póllɛ! 18 Ńmɔ-à ńtyɩ̃́nɔ ń náh vi Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́ wã̀l kɔ̃, tɛ́ tɔ̃ pɔ ń syɩ pɔ sélɛ n kɔ à, mé náh ń gblɔ̌y wɛ̃kɩ sé dêl pɩ́-òlɛ di? 19 Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́ wã̀l kɔ́lɔ́ tyɩ́ tĩ̀nnɛ, ńmɔ mɛ nɛ kókè sɔ̃́ ńnɛ. Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́ ńtɛ̃ ye pɩ képahlɛ ń kɔ̃ mé ń minnɛ n wɛ n pɩ Liyel tyɩ́ yõ. Ńmɔ ànɛ̂ Kristalɛ, á tɔ̂ɔ́ ye syɩ dahnɩ yõ wɛ̃ tyɩ́. 20 Mé sénsɔ̃ mɛ min sɔkɔ ó, ǹtɛ ńmɔ náh n tɛ̃ ń gblɔ̌y yahlɛ dɛ́, Krista ye n tɛ̃ ń yahlɛ. Máh min sɔkɔ wil gbɛ̃́nsêlɛ ń tyɩ́ núkúnúkú yɔ̀, mé mɛ ń min póllɛ n pɩ Liyel Pídĩ́ Krista yõ sɛ̃́nɔ́ sɔkɔ, ń tyɩ́-á nɔ ǹmɔ nɛ̂ tyɩ́, fɔ́ɔ́ à fɛ̃ syi pè à ko mɔ ńmɔ yĩnnɛ. 21 Yé náh wɛ di, kàh sõ̀ mɛ pɩ nɛ névi-á kɩ fɛ̃ pɩ nɛ́gbɩ́lɛ Liyel yah Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́ wã̀l kɔ́lɔ́ gbõ̀ yõ, yõ se náhkɩ sõ̀ mɛ Krista kúnɔ́ tyɩ́? Ńmɔ náh Liyel pèpɔrɩ yahle n pi dɛ́!

3

Pole-á Kalatɩ mara tãn yah yo dùkù nɛ̂nɛ

1 Kalatɩ mara tãn, yé lékã́m tɛkɩ kah mɔ; nɛ̂ yɩkɩ yé yõlɛ? Tɛ́ Yesu Krista dahnɩ yõ kúnɔ́ tyɩ́ mó tɔ̃ yo wah yé wɛ̃kɩ pallɛ. 2 Nɛ̂ ó-á mé mɛ ké tyɩ́ nɛ mé piki yah yé tyɩ́ képah ye yɔ̀. Tyi kõ̀nsàhnɔ́ wã̀l kɔ́lɔ́ gbõ̀ yõ se yé wɛ Liyel Mirkilɛ? Ɔ̃́ɔ̃ dɛ́, Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir yõ sɛ̃́nɔ́ gbõ̀ yõ ye yé wɛ kélɛ. 3 Yé lékã́m tɛ́kɩ́nɔ́ se yĩni tɛ̃ nɛ́npɔ́ tyɩ́? Yáh nɛ̂ tyah Liyel Mirki tǎhkɩ̀lɛ, yé se mɛ n sõ nɛ yáh kɩ fɛ̃ kè syi yé yɛ̃́ngbɛ̃́ tǎhkɩ̀lɛ? 4 Ǹtɛ à, tyi nónó pól sɔkɔ-á yé de wil sɔkɔ, sè se pɩ yõ kɛ̃́nɛ? Sè náh fɛ̃ n pɩ n pi yõ kɛ̃́nɛ dɛ́. 5 Liyel nɛ̂-á yé kɔ̃ ǹ Mirkilɛ, tɛ́ mɛ gbǐl tyilɛ n pɩ yé wrɔ́ sɔkɔ, yé tyi kõ̀nsàhnɔ́ wã̀l kɔ́lɔ́ yĩn se à n pɩ kélɛ? Ɔ̃́ɔ̃ dɛ́, Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir yõ sɛ̃́nɔ́ yĩn ye.

6 Kè mɛ yónɔ́lɛ Liyel wɛy sɛ́bɛ́y sɔkɔ nɛ ńkɛ̃́: «Abrahmɩ tɛ̃̀ wɔ sɛ̃ Liyel yõ, képah yĩnnɛ à pɩ nɛ́gbɩ́lɛ Liyel yah sɔkɔ.»* 7 Yé yɩ̃nɛ yè kè pɩ̃ nɛ ńkɛ̃́, Yesu yõ sɛ̃́pú-á Abrahmɩ náh tãnnɛ. 8 Liyel kè yo Abrahmɩ tyɩ́ nɛ: «Mé kɩ syɔ̃ áwɔ tyɩ́ kɩ sãm mɔ yìkìnì pól sɔkɔ.»† Képah ye, kè lésõ mɛ wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ Liyel wɛy sɛ́bɛ́y sɔkɔ nɛ, névye nónó náh pɩ Nsyifunɔlɛ, Liyel-á kɩ pè pɩ tómm Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ gbõ̀ yõ. 9 Sɔ̃́-á Abrahmɩ sɛ̃ Liyel yõ tɛ́ à mɛ sãm mɔ ǹ sɔkɔ, sɛ̃́ ye névi nɛ̂ tɔ-à sɛ̃ Yesu yõ, Liyel kɩ sãm mɔ tɛ̃̀ sɔkɔ ǹmɔ tyɩ́ kɔ̃lɛ.

10 Kè mɛ wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ Liyel wɛy sɛ́bɛ́y sɔkɔ nɛ, névi nɛ̂-á tyi kõ̀nsàhnɔ́ tyíyónɔ́ pól wã̀llɛ n kɔ́-ńkɛ̃̂nɛ, pèkè-á mɛ tɛ̃̀ yõ.‡ Képah ye, nónó pól gbõ̀ sàhnɔ́-á mɛ tyi kõ̀nsàhnɔ́ wã̀l kɔ́lɔ́ ó yõ, pèkè mɛ pé yõ. 11 Kè mɛ wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ Liyel wɛy sɛ́bɛ́y sɔkɔ nɛ ńkɛ̃́: «Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ gbõ̀ yõ ye tómm kɩ min yèsyɩ̀kɩ̀ wɛ.»§ Képah ye, kè mɛ píkínɔ́lɛ nɛ ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ náh fɛ̃ n pɩ n pi tómm Liyel yah sɔkɔ tyi kõ̀nsàhnɔ́ gbõ̀ yõ. 12 Ǹtɛ tyi kõ̀nsàhnɔ́ wã̀l kɔ́lɔ́ náh mɛ núkúlɛ Yesu yõ sɛ̃́nɔ́lɛ dò. Kè mɛ wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ Liyel wɛy sɛ́bɛ́y sɔkɔ nɛ, névi nɛ̂-à tyi kõ̀nsàhnɔ́ wã̀llɛ n kɔ, sépi gbõ̀ yõ-á tɛ̃̀ kɩ mɛ min sɔkɔ.* 13 Krista ye ápi yõ dwe wilki tyi kõ̀nsàhnɔ́ pèkè gbõ̀, wǎh sɔ̃́npɩ́ fɛ̃ syi pèkè twah ǹ yõ ápi yĩnnɛ. Kè mɛ wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ Liyel wɛy sɛ́bɛ́y sɔkɔ nɛ, pàh névi nɛ̂ gbel séswɔ tyɩ́, pèkè-á mɛ tɛ̃̀ yõ.† 14 Sɛ̃́ ye kè pɩ tɛ́ sãm nɛ̂-á mɔ Abrahmɩ sɔkɔ, Yesu Krista gbõ̀ yõ, kè yĩni tɛ̃ névye tyɩ́ nónó náh pɩ Nsyifunɔlɛ. Tɛ́ Krista yõ sɛ̃́nɔ́ sɔkɔ ye ápi Liyel Mirki wɛ, Liyel-á ǹ vyãh kɔ̃ nɛ̂ tyɩ́ sɔkɔ.

Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́ náh fɛ̃ n pɔ Liyel vyãh kɔ̃́nɔ́ vi n mɔ n pi

15 Ń yṹnpyé, mé kɩ wɛy mɛ̀ yo kɩ yɩ̃nɛ névye pɩ dùkùlɛ. Sɔ̃́-á névi-à ǹ fɔkɔ wɛkɩ ǹ kú-ńkɛ̃̂ sɔkɔ, tyi nónó-á ńkɛ̃́nɛ tɛ̃̀ n yo, ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ náh sé dùkùlɛ n ko n pnɛ, képah náh pɩ kɩ fɛ̃ kwâh dohnɩ sé yõ. 16 Ɔ̃̀hɔ̃̂, sɛ̃́ ye Liyel vyãh kɔ̃́nɔ́ tɔlɛ Abrahmɩ ànɛ̂ ǹ náh nɛy tyɩ́. Kè náh yo nɛ Liyel-á ǹ vyãhlɛ Abrahmɩ ànɛ̂ ǹ náh tãn kɔ̃, á kɩ nɛ ǹ náh tãn sɔ̃́ mɛ dò dɛ́. Kè yo nɛ, ǹ náh nɛy-á. Képah n wɛ̃kɩ nɛ nɛ́núkù tyɩ́-á n yo, nɛ̂-á pɩ Kristalɛ. 17 Yé yah, nɛ̂-á sõ̀ mé mɛ ké tyɩ́ nɛ mé yo kè wɛ yɔ̀. Liyel-á sõ̀ ǹ vyãh kɔ̃ sah tir nɛ̂ tyɩ́ sɔkɔ, ye kyɛyẽ́h yõgbãm sɔ́kɔ́ntɛnɔ náh, Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́ náh fɛ̃ n pɔ képah ko kè kɔ̃ kè n pɩ n pi yõ kɛ̃́nɛ dò. 18 Yé náh wɛ di, Liyel-á ǹ vyãh kɔ̃ pèpɔrɩ nɛ̂ tyɩ́ sɔkɔ, képah-à mɛ n wɛ n pnɛ Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́ wã̀l kɔ́lɔ́ gbõ̀ yõ, vyãh kɔ̃́nɔ́ gbõ̀ yõ náh mó tɔ̃ kè n wɛ dò. Ǹtɛ Liyel vyãh kɔ̃́nɔ́ gbõ̀ yõ ye à pèpɔrɩ pɩ Abrahmɩ tyɩ́.

19 Ǹtɛ tir nɛ̂ yĩn mɛ Liyel tyi kõ̀nsàhnɔ́lɛ á kɔ̃? À sõ̀ képahlɛ á kɔ̃ dohnɩ, nɛ̂-á kɩ sõ̀ ǹ dêl tyilɛ álɛ n wɛ̃kɩ, pópó kɩ pɔ nɔ Abrahmɩ náh nɛy dúbínɔ́ tyɩ́, Liyel-á lésõ ǹ vyãh kɔ̃ nɛ̂ tyɩ́ sɔkɔ. Yĩ̂nyõ tõ̀npɩbɩ ye sõ̀ syɔ̃ wɛy syínyo-ò‡ tyɩ́, à tyi kõ̀nsàhnɔ́ mɛ̀nɛ névye kɔ̃. 20 Tɛ́ kàh nɛ́núkù ólɛ, á se kɩ fɛ̃ nɛ nɛy pɔ de yo ǹ wrɔ́ sɔkɔ? Ǹtɛ Liyellɛ, núkú ó ye ǹnɛ dò.

21 Képah se n wɛ̃kɩ nɛ Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́-á mɛ Liyel vyãh kɔ̃́nɔ́lɛ n fwo? Póllɛ! Kàh sõ̀ mɛ pɩ nɛ tir kõ̀nsàhnɔ́ yɔ́ sɔ̃́ névye kɔ̃, nɛ̂-á kɩ sõ̀ fɛ̃ pé min pwah mɔ, névye náhkɩ sõ̀ fɛ̃ pɩ tómm Liyel yah sɔkɔ kénɛ tir kõ̀nsàhnɔ́ gbõ̀ yõ sɔkɔ dò. 22 Ǹtɛ Liyel wɛy nɛ ńkɛ̃́, kèkõyṍ névye pól-á mɛ tyípékè mnɔ sɔkɔ. Kǎh pɩ sɛ̃́, Liyel-á ǹ vyãh kɔ̃ tir nɛ̂ tyɩ́ sɔkɔ, à kɩ kélɛ Yesu yõ sɛ̃́pú kɔ̃ pé sɛ̃́nɔ́ gbõ̀ yõ Yesu Krista yõ.

23 Krista yõ sɛ̃́nɔ́ gbĩ-á pópó n sɛ, á lésõ mɛ Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́ ǹgbò gbõ̀ sõ̀ sɔkɔ à légbĩ́nɛ n syɩkɩ. 24 Kǎh pɩ sɛ̃́, Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́ ye lésõ n wɛ̃kɩ álɛ wɛ̃̀kɩ̀ pèpɛynɛ, pópó à pɔ yĩni tɛ̃ Krista pɔ́nɔ́ tyɩ́, á kɔ̃ á wɛ pɩ tómm Liyel yah Krista yõ sɛ̃́nɔ́ gbõ̀ yõ. 25 Ǹtɛ Krista yõ sɛ̃́nɔ́ gbĩ-á fyɔ̀ sɛ tɛ, tyi kõ̀nsàhnɔ́ vyãh dɛ á yah tɛ̃́nɔ́ tyɩ́ sɔkɔ. 26 Núkúnúkú, Yesu Krista yõ sɛ̃́nɔ́ gbõ̀ yõ, yépi pól pɩ Liyel wɛ̃́npìlɛ. 27 Yépi nónó pól-á wel wilki ni sɔkɔ, yé pɩ núkúlɛ Kristalɛ. Krista pɩ dùkù ye yé sɔkɔ tɔ́tɔ́. 28 Képah ye, kè se Nsyifu ò, kè se névi nɛ̂ náh pɩ Nsyifulɛ ò, kè se yɔ̃̀ ò, kè se névi nɛ̂ náh pɩ yɔ̃̀lɛ ò, kè se dĩ́ ò, kè se sê ò, núkú ye yé póllɛ yé wrɔ́ kwrɔ́nmɔnɔ gbõ̀ yõ Kristalɛ. 29 Tɛ́ yáh fyɔ̀ pɩ Krista tyɩ́lɛ, Abrahmɩ náh tãn ye yélɛ nónó-á kɩ pèpɔrɩ wɛ n pi, à yɩ̃nɛ Liyel-á ǹ vyãhlɛ Abrahmɩ kɔ̃ sɔ̃́.

4

1 Máh mɛ nɛ̂nɛ n sõ, kè wɛ yɔ̀: Gbɛ̃̀nyõ-à mɛ wɛ̃́npirlɛ gbĩ́ nɛ̂nɛ, à n nɛ mɛ núkúlɛ yɔ̃̀lɛ ǹ tahrɩ nɛ́tɛ̃̂ fyé yah yõ. 2 Kàh pɩ sɛ̃́, ǹ tɛ̃́nsàhpu ànɛ̂ ǹ tyi yah wàhpu n nɛ n yah n dah n mɔ ǹ tyɩ́ sɔkɔ, pópó ǹ pɔ n nɔ ǹ yah syɩ́kɩ́nɔ́ gbĩ́ tyɩ́, ǹ sú-á nɛ̂ yah tɔkɔ sah. 3 Sɛ̃́ ye, gbĩ́ nɛ̂-á ápi tɔ lésõ mɛ wɛ̃́npì sɔ̃́, á lésõ mɛ kõ kèkõyṍ tyi náh, tɛ́ mɛ pɩ tɛ̃ yɔ̃bɩlɛ sé tyɩ́. 4 Ǹtɛ gbĩ́ nɛ̂-á sõ̀ Liyel syɩkɩ tɛ̃, légbĩ́-á pɔ nɔ, à ǹ Pídĩ́ tɛkɩ mɔ kèkõyṍ. Pídĩ́ mɛ̀ pɔ dubi sê yɔ́ tyɩ́, tɛ́ sõ̀ mɛ Nsyifunɔ tyi kõ̀nsàhnɔ́ wã̀llɛ n kɔ, 5 névye yõ wɛ n dwe n wilki yĩnnɛ Nsyifunɔ tyi kõ̀nsàhnɔ́ wã̀l kɔ́lɔ́ yɔ̃rɩ sɔkɔ, ànɛ̂ á pól wɛ n pɩ yĩnnɛ Liyel wɛ̃́npìlɛ. 6 Ǹtɛ ǹ wɛ̃́npì ye ńtyɩ̃́nɔ yélɛ kɛ̀. Yé náh wɛ à ǹ Pídĩ́ Mirki dah mɔ á pól nnɔ sɔkɔ, nɛ̂-á ńkɛ̃́nɛ á kɔ̃ à n nɛ n yo yĩ́npɔ̃́ ǹgbɛ̃nɛ nɛ: ‹Bɔ̌, ńmɔ Sú!›* 7 Kǎh pɩ sɛ̃́, yɔ̃bɩ náh tɔ̃ álɛ; Liyel pye ye álɛ. Tɛ́ áyáh pɩ ǹ pyelɛ sɛ̃́, képah ye ápi tɔ kɩ pèpɔrɩ wɛ ǹmɔ tyɩ́.

Pole yáh-ńsah tyɛ́nɔ́lɛ Kalatɩ tãn tyɩ́lɛ

8 Ǹgbòlɛ, gbĩ́ nɛ̂-á yé náh lésõ mɛ Liyellɛ n pnɛ, yé lésõ mɛ yɔ̃rɩlɛ n pɩ yî yísyɔ́ tyɩ́ sé gbílkínɔ́ sɔkɔ, tɛ́ Liyel náh se mó tɔ̃ sélɛ sé wìl-ǹsah. 9 Ǹtɛ núkúnúkú, yé Liyel pɩ̃. Tɛ́ mé kɩ tɔ̃ fɛ̃ yo nɛ Liyel-á n pnɛ yépilɛ ńkɛ̃́. Yé se tɔ̃ yɩ̃nɛ yè yé syɩ n tɔ̃ n de kénɛ yɔ̃rɩ sɔkɔ, yè kénɛ yõ kɛ̃́ yîlɛ n gbilki sépi nónó-á sohkɩ kɛ̃́nɛ? 10 Yé mɛ sèpĩ̀n, ànɛ̂ ńwɔ̃́lɔ́, ànɛ̂ tyi túkù pɩ gbĩ́, ànɛ̂ ye wɔ túkùlɛ n mɔ n kõ. 11 É! Yé tyɩ́ mɛ ńmɔ yáh-ńsah tyɛ dɛ́. Máh yèvyãhrɩ tõ̀ nɛ̂ pɩ yépi yĩnnɛ, kè náh n pɩ n pi nɔ̀nɔ́lɛ lɛ́?

12 Ńmɔ ń gblɔ̌y pɩ yépi tyɩ́ kɔ̃lɛ. Képah ye ń yṹnpyé, mé yélɛ n ni nɛ, yépi tɔ yé gblɔ̌y pɩ ńmɔ tyɩ́ kɔ̃lɛ. Yé náh pɩ de yah ń tyɩ́ dò. 13 Yépi ńtɛ̃ pɩ̃ nɛ, Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir yónɔ́ gbennɛ yé tyɩ́, yam gbõ̀ yõ-á mé wɛ yo kélɛ yé tyɩ́. 14 Tɛ́ ń wil gbɛ̃́nsê yam mɛ̀ yáhnɔ́ náh sõ̀ mɛ nɔ. Tɛ́ képah fyé yõ, yé náh fɛ̃ syi ń yilɔ, yé náh ń sohlɩ. Ǹtɛ yé pyě ń tɔ̃ sah tɛ̃ Liyel yĩ̂nyõ tõ̀npɩ yɔ́ sɔ̃́ ńnɛ; á kɩ nɛ Yesu Krista ńtɛ̃ sɔ̃́ ńnɛ. 15 Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ lésõ mɛ yĩ́ĩ́ yé sɔkɔ légbĩ́nɛ. Tɛ́ ńyãh mɛ yé mɔ kénɛ nɩ̀vɩ̀nɩ̀nɛ núkúnúkú wɛ́? Mé kélɛ n yo kègbɩ yõ nɛ, kàh sõ̀ mɛ fɛ̃ n pɩ n pi, yáh náhkɩ sõ̀ mɛ yé yɩ̃́ gbahlɩ wilki ń kɔ̃. 16 Ǹtɛ núkúnúkú, ń gbɩ yónɔ́ yĩnnɛ yé tyɩ́, mé kɩ pɩ yé sépɛlɛ lɛ́?

17 Nósyɔ́ mɛ gbah tɛ̃ nɛ páh mɛ yé sõ̀ tɛ̃, ǹtɛ yé tyɩ́ sõnɔ pèplɔ náh mɛ pé sɔkɔ dɛ́. Pè mɛ ké tyɩ́ nɛ pé ńmɔ ànɛ̂ yépi wrɔ́ gbɛkɩ, yépi mó gbah tɛ̃ pépi sõ̀ tɛ̃. 18 Yâh gbah tɛ̃ tyípéplɔ sõ̀ tɛ̃ gbĩ́mɛgbĩ́, tyípépɛ̌y ye kélɛ. Tɛ́ kè náh yɩ̃nɛ kè nɛ n pɩ yâh ńmɔ wɛ gbĩ́ nɛ̂ ólɛ dɛ́. 19 Ń wɛ̃́npì, mé tɔ̃ mɛ n kwlɔ yé tyɩ́ sɔkɔ kúrntɛ̃́sè sɔ̃́, pópó kɩ pɔ nɔ gbĩ́ nɛ̂-á yé pɩ dùkù kɩ vi mɔ pɩ Krista tyɩ́ kɔ̃lɛ. 20 Ǹtɛ ń yáh-ńsah mɛ tyɛ yé tyɩ́lɛ. Képah ye, mé sɔ̃́ náhkɩ ǹ gblɔ̌y wɛ yé wrɔ́ sɔkɔ núkúnúkú ńtɛ̃nɛ, mè tyi nɔ́pi wɛ n yo yé tyɩ́ dùkù yɔ́lɛ.

Gblɔ̌y yõ mɛ́nɔ́ se fṍnfṍ, tĩ̂, yɔ̃rɩ se fṍnfṍ?

21 Yépi nónó-á mɛ n yah n kɔ̃ tɔ̃́nkõ̀-ǹsahlɛ Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́ náh, yé se kɩ fɛ̃ yo ńmɔ tyɩ́ nɛ kǎh tyi nónó yo, yé náh sè wɛ noh? 22 Kè mɛ wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ Liyel wɛy sɛ́bɛ́y sɔkɔ nɛ, wɛ̃́npì nɛ́pĩ̂ nímí-á lésõ mɛ Abrahmɩ tyɩ́. Núkúlɛ, yɔ̃̀ pi Akar pídĩ́-á, ní-ò mɛ Sara pídĩ́nɛ, nɛ̂-á yɔ̃̀ náh ǹnɛ.† 23 Piri nɛ̂-á pɔ dubi yɔ̃̀ pi Akar tyɩ́, ǹmɔ dubi à yɩ̃nɛ névi yõ̀tàhsyi yáhntɔkɔnɔlɛ. Ǹtɛ piri nɛ̂-á pɔ dubi Sara wɔ tyɩ́, ǹmɔ dubi à yɩ̃nɛ Liyel-á sõ̀ ǹ vyãh kɔ̃ sɔ̃́. 24 Tyi nɔ́pilɛ yɔ̀ kɛ̀; tir yɔ́ ye sè álɛ n wɛ̃kɩ. Syɔ́ nɔ́pi tyi mɛ yégbékè kwrɔ́nmɔnɔ duke nínɔ́lɛ álɛ n wɛ̃kɩ. Akar ye yégbékè kwrɔ́nmɔnɔ gbennɛ, nɛ̂-á wɛ Syinayi yɔ̃lɩ yõ. Yɔ̃bɩ ye ǹmɔ mɛ n dubi n mɔ. 25 Ǹmɔ ye Syinayi yɔ̃lɩlɛ, nɛ̂-á mɛ Arabi yamana sɔkɔ. Á kɩ fɛ̃ à tɔkɔ sãh Yerusalɛmɩ kwillɛ kwɛy mɛ̀ sɔkɔ. Yé náh wɛ di, Yerusalɛmɩ kwil tɔ mɛ yɔ̃rɩ sɔkɔ ànɛ̂ ké névyelɛ. 26 Ǹtɛ Yerusalɛmɩ nɛ̂-á mɛ yĩ̂nyõ, képah náh mɛ yɔ̃rɩ sɔkɔ. Képah ye ápi yṹnɛ. 27 Yé yah, kè mɛ wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ Liyel wɛy sɛ́bɛ́y sɔkɔ nɛ ńkɛ̃́:

‹Nɛ n mɛ nɩ̀vɩ̀nɩ̀ sɔkɔ píkã́nsè, áwɔ nɛ̂-á á náh sõ̀ mɛ pilɛ n wɛ.

Nɛ n syɔ n wilki n mɔ nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tɛ̃̀ tyɩ́, áwɔ nɛ̂-á á náh pi dúbínɔ́ yɔ́nɔ́ pɩ̃.

Yé náh wɛ di, sê yáhlensàhnɔ́ pye kɩ dò kal

pɛ̀tɛ̃̀ tyɩ́lɛ.›‡

28 Ǹtɛ yépi wɔlɛ, ń yṹnpyé, yé dubi à yɩ̃nɛ Liyel vyãh kɔ̃́nɔ́lɛ, sɔ̃́-á Yisakɩlɛ. 29 Piri nɛ̂-á lésõ dubi à yɩ̃nɛ névi yõ̀tàhsyi yáhntɔkɔnɔlɛ, ǹmɔ lésõ mɛ ǹ ní-òlɛ n fõh, nɛ̂-á dubi Liyel Mirki gbõ̀ yõ. Tɛ́ sɛ̃́ ó ye kélɛ kwɛy mɛ̀ tɔ sɔkɔ. 30 Ǹtɛ sɔ̃́ mɛ Liyel wɛy sɛ́bɛ́y yo wɛ́? Kè nɛ ńkɛ̃́: ‹Yɔ̃̀ pi pídĩ́ náh yɩ̃nɛ gbɛ̃kɩ yṍnɔ́lɛ wɛ̃ tyɩ́ pídĩ́ yɔ́lɛ, nɛ̂ yṹ náh mɛ yɔ̃̀lɛ. Képah ye, yɔ̃̀ pi yĩni ànɛ̂ ǹ pídĩ́ tɔlɛ.›§ 31 Kǎh pɩ sɛ̃́, ń yṹnpyé, yɔ̃̀ pi pye náh ápilɛ dɛ́. Sê nɛ̂ pye-á ápilɛ, yɔ̃̀ náh ǹnɛ.

5

Yé se kɩ yé syɩ de yɔ̃rɩ sɔkɔ ńtɔ̃?

1 Krista mɛ ké tyɩ́ nɛ á nɛ n mɛ á gblɔ̌y yõ sɔkɔ, képah ye à kɔ̃ à á wilki yɔ̃rɩ sɔkɔ. Tɛ́ yé yé tah n sah, yé káh n tɔ̃ yé syɩ n de yɔ̃rɩ sɔkɔ.

2 Ńmɔ Polelɛ, yé noh ń tyɩ́ yɔ̀: Yáh kɩ kõ̀kè kõ, Krista náh tir yɔ́ pɛkɩ n pi yé tyɩ́.* 3 Mé kélɛ n yo yé tyɩ́ ńtɔ̃ nɛ, névi nɛ̂ tɛ̃̀-à kɩ fyɔ̀ kõ̀kè kõ, wǎh kɩ Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́ pól wã̀llɛ n kɔ káhkáh. 4 Yépi nónó-á mɛ n yah n kɔ̃ nɛ yé pɩ nɛ́gblɔ́lɛ Liyel yah Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́ wã̀l kɔ́lɔ́ gbõ̀ yõ, yé gblɔ̌y ye yé gbɛ Krista náh. Yé vyãh náh tɔ̃ mɛ Liyel pèpɔrɩ tyɩ́ sɔkɔ. 5 Ápi tɛ̃̀ wɔlɛ, á mɛ ké tyɩ́ nɛ á pɩ nɛ́gblɔ́lɛ Liyel yah sɔkɔ ǹ yõ sɛ̃́nɔ́ gbõ̀ yõ. Képah sõnɔ ye Liyel Mirki dahbɩ ápi sɔkɔ, tɛ́ á mɛ kélɛ n dɛkɩ náhnáh. 6 Yé náh wɛ di, névi nɛ̂ wrɔ́ tɛ̃̀-à fyɔ̀ mɛ kwrɔ́nmɔnɔlɛ Kristalɛ, tɛ̃̀ kõ̀kè kõ ò, tɛ̃̀ náh kõ̀kè kõ ò, tir yɔ́ náh képahlɛ. Nɛ̂-á ké yõlɛ, Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ yɩ̃nɛ kè nɛ n wɛ̃kɩ tyi pɩ dùkù sɔkɔ, tyɩ́nɔnɔ sɔkɔ.

7 Yé lésõ mɛ n yuku yahlɛ pallɛ. Ǹtɛ nɛ̂ tɛ̃̀ ó pɔ kõ yé yahlɛ yé kɔ̃ yé gbɩ wɛ̃̀kɩ̀ fĩn mɔ wɛ́? 8 Liyel nɛ̂-á yé ye pɩ ǹ tyɩ́lɛ, ǹmɔ tɛ̃̀ wɔ náh se yɩkɩ yé yõlɛ tɛ́. 9 Pè náh nɛ kɔ́kɔ́nɔ́ kwéy ó-á n dɔkɔ mífã́hkɩ̀ póllɛ di? 10 Tɛ́ sépinɔ pól sɔkɔ, ńmɔ gbõ̀ sàhnɔ́ mɛ yé yõ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ gbõ̀ yõ nɛ, yé náh n fɛ̃ n syi káhkɩ́ vi n pi. Ǹtɛ névi nɛ̂-á n yɩkɩ yé yõlɛ, tɛ̃̀-à ké se mɛ nɛ́dúkú nɛ̂nɛ, fṍhnɔ́ kɩ n sah n pi tɛ̃̀ yõ. 11 Ńmɔ tɛ̃̀ wɔlɛ ń yṹnpyé, kàh sõ̀ mɛ pɩ nɛ kõ̀kè kõ̀nɔ́ tyɩ́ sɔ̃́ tɔ̃ mé mɛ gbah tɛ̃ n yo nɛ kè nɛ n pɩ, yõ se náhkɩ mɛ ké tyɩ́ pè ńnɛ nɛ n fõh ńtɔ̃? Kègbɩ yõ, képah tyɩ́-à tɔ̃ sõ̀ nɛ mé mɛ gbah tɛ̃ sɛ̃́, Krista dahnɩ yõ syɩ́nɔ́ se náhkɩ mɛ yõ yɩ́kɩ́nɔ́lɛ ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ tyɩ́ ńtɔ̃? 12 Nónó-á n dahbɩ fɛ̃̀kɩ̀nɔ́lɛ yé wrɔ́, pè káh yĩn kõ̀kè kõ̀nɔ́ ó tyɩ́ dɛ́, pè pé tyɩ́nɔ́ kɔ̃lɩ n to pnɛ́pnɛ́ ńtɛ̃nɛ kɛ̀.

13 Ń yṹnpyé, gblɔ̌y yõ wɛ n tɛ̃ yĩn ye Liyel ye yélɛ. Ǹtɛ yé káh núkú sah képah yõ, yè mó yé dyɔ dyɔ tyilɛ n pɩ dɛ́. Yé wɛ̃nɛ nɛ n yohnɩ n mɔ tyɩ́nɔnɔ sɔkɔ. 14 Yé náh wɛ di, Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́ tyi pól ye tir kõ̀nsàhnɔ́ núkú mɛ̀ tuke mɔ yo kɛ núkúlɛ nɛ ńkɛ̃́: «Á ní-ò tyɩ́ yɩ̃nɛ kè nɔ á tyɩ́ á gblɔ̌y tyɩ́ kɔ̃lɛ.»† 15 Ǹtɛ yáh wɛ̃nɛ n nwãhkɩ, tɛ́ wɛ̃nɛ n kɔ sɛ̃́ à; yáh kɩ yé gblɔ̌y tɛ̃́-ńkɛ̃̂nɛ, yé kɩ pɔ wɛ̃ tyɩ́ yɩkɩ.

16 Yé noh ń tyɩ́ yɔ̀: Yé yɛ Liyel Mirki yé yahlɛ n tɛ̃. Képah sɔkɔ, yé náh tɔ̃ yé gblɔ̌y dyɔ yĩ́ĩ́ tyi pɩ n pi. 17 Yé náh wɛ di, névi gblɔ̌y dyɔ yĩ́ĩ́ tyilɛ, Liyel Mirki dêl tyi ye sépilɛ. Liyel Mirki tɔ dyɔ yĩ́ĩ́ tyi-á mó tyi nónónɛ, névi dyɔ yĩ́ĩ́ tyi náh sépilɛ. Tɛ́ sépi tɛ̃̀-á pɩ wɛ̃ sépɛ́bɩ́lɛ sɛ̃́, képah ye yé kɔ̃ yé náh yé gblɔ̌y dyɔ yĩ́ĩ́ tyilɛ n pɩ n pnɛ. 18 Ǹtɛ Liyel Mirki-à kɩ fyɔ̀ yé yahlɛ n tɛ̃, tyi kõ̀nsàhnɔ́ vyãh kɩ dɛ yé tyɩ́ sɔkɔ.

19 Ǹtɛ á gblɔ̌y dyɔ yĩ́ĩ́ tyi-á tyi nónónɛ, á pól sélɛ n pnɛ. Sè wɛ yɔ̀: fɔ̀fɩ́kɩ̀ pɩ́nɔ́lɛ, põ̌põ̌ pɩ́nɔ́lɛ, ànɛ̂ prɔ̀prɔ̀ pɩ́nɔ́lɛ, 20 ànɛ̂ sãh fálnɔ́lɛ, ànɛ̂ klɔ́ pɩ́nɔ́lɛ, ànɛ̂ nɛ́pékè pɩ́nɔ́lɛ, ànɛ̂ mɛ́kɩ̀ pɩ́nɔ́lɛ, ànɛ̂ yṹnwɔ̃rɩ́ pɩ́nɔ́lɛ, ànɛ̂ fɔkɔ vyã́hnɔ́lɛ, ànɛ̂ wɛ̃ fwónɔ́lɛ, ànɛ̂ gbɛ́kɩ́nɔ́lɛ, ànɛ̂ gbɛ́kɩ́nɔ́lɛ tĩ̀ntĩ̀nnɛ, 21 ànɛ̂ yĩ́wílkìlɛ, ànɛ̂ sètɛ̃̀nɩ̀ pɩ́nɔ́lɛ, ànɛ̂ yèwò pɩ́nɔ́lɛ, ànɛ̂ sé sɛ̃́nknɔ dukelɛ. Mé ké gbáhdyâhlɛ n di yé tyɩ́, máh sõ̀ kè di sah sɔkɔ yé tyɩ́ ǹgbò dùkùlɛ sɔ̃́ nɛ, névye nónó pól-á n pɩ sɛ̃́ntɛ̃̀nɛ, pé sɔkɔ yɔ́ ńtɛ̃ náh n de n pi Liyel tɔ̃́rɩ́ sɔkɔ. 22 Ǹtɛ tyi nónó-á n pɩ Liyel Mirki yah tɛ̃́nɔ́ sɔkɔ, sè wɛ yɔ̀: Tyɩ́nɔnɔlɛ, ànɛ̂ nɩ̀vɩ̀nɩ̀nɛ, ànɛ̂ yèvɩnɩnɛ, ànɛ̂ sṍmnɔ́lɛ, ànɛ̂ pèpɔrɩ pɩ́nɔ́lɛ, ànɛ̂ yãm yáhnɔ́lɛ, ànɛ̂ gbɩ wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́lɔ́lɛ, 23 ànɛ̂ gblɔ̌y yɛlɛ, ànɛ̂ gblɔ̌y tɛ̃́nɔ́lɛ. Sépi póllɛ, tyi kõ̀nsàhnɔ́ náh mɛ sélɛ n fwo. 24 Névye nónó-á mɛ Krista tyɩ́ yõ, pépi ye pé gblɔ̌y dyɔ yĩ́ĩ́ tyi, ànɛ̂ pé dékè tyi, ànɛ̂ pé yĩ́wílkì tyi pól syɩ dahnɩ yõ, à sè ko. 25 Liyel Mirki nɛ̂-á minnɛ á kɔ̃, á ye yɛ képah kɔ̃ kè á yahlɛ n tɛ̃ kɛ̀. 26 Á ye káh pɩ gblɔ̌y gbílkípúlɛ, à nɛ n pɩ n de wɛ̃ tyɩ́, képah náh pɩ, à wɛ̃ dyɔlɛ n yɔ.

6

1 Ń yṹnpyé, yâh sɔ̃́ ǹnɩ̂ yɔ́ wɛ tɛ̃ à mɛ tyítúkù yɔ́lɛ n pɩ, Liyel Mirki-á mɛ yépi nónó yahlɛ n tɛ̃, yépi tɛ̃̀ tɛ̃ mámmám yè pɔ ǹnɛ wɛ̃̀kɩ̀ pèpɛy yõ. Yé nɛ́núkù núkú pól mó yé gblɔ̌ynɛ n kyɔmɩ, yé tɔ káh pɔ de tyítúkúnì pɩ́nɔ́ sɔkɔ. 2 Yé wɛ̃ yṍtɔ́kɔ́bɩ́lɛ n twah. Yâh képahlɛ n pɩ, yé mɛ Krista tyi kõ̀nsàhnɔ́ wã̀llɛ n kɔ. 3 Névi yɔ́-à ǹ gblɔ̌ynɛ n dɔkɔ n sah, tɛ́ kwâh yɔ́ náh mó tɔ̃ ǹnɛ, tɛ̃̀ mɛ ǹ gblɔ̌ynɛ n tɔ̃ n mɔ. 4 Nɛ́núkù núkú pól yɩ̃nɛ pè pé tyípɩ́nɩ̀ kyɔmɩ n yah pallɛ. Nɛ̂ nɩ-à mɛ fɛ̃ n vɩ n pi ǹ gblɔ̌ynɛ, ǹ nɩ vɩ ǹ gblɔ̌ynɛ, à káh ǹ gblɔ̌ynɛ n tɔkɔ n sãh ǹ ní-òlɛ. 5 Yé náh wɛ di, nɛ́núkù núkú pól-á tyi nónó pɩ, pè kɩ yĩn sé yṍtyílɛ.

6 Névi nɛ̂-à álɛ n kwɔ Liyel wɛynɛ, á yɩ̃nɛ ǹ tɛ̃̀nɛ n yohnɩ n mɔ tyi tyi pól sɔkɔ. 7 Yé káh yé gblɔ̌ynɛ n tɔ̃ n mɔ lɔ́, pè náh kṍlɛ Liyellɛ n ko. Névi-à sèmukɔ nɛ̂ duku mɔ, képah ye à kɩ tɔkɔ. 8 Névi nɛ̂-à ǹ gblɔ̌y dyɔ yĩ́ĩ́ tyilɛ n pɩ, gblɔ̌y dyɔ yĩ́ĩ́ tyi yõre ye tɛ̃̀ kɩ wɛ, képah nɛ̂-á tyɩ́ yɩ́kɩ́nɔ́lɛ. Ǹtɛ nɛ̂-à Liyel Mirki dyɔ yĩ́ĩ́ tyilɛ n pɩ, Liyel Mirki dyɔ yĩ́ĩ́ tyi yõre ye tɛ̃̀ kɩ wɛ, képah nɛ̂-á tyɛ́-ńkɛ̃̂ minnɛ. 9 Á ye káh yal mɔ tyi pèplɔ pɩ́nɔ́lɛ. Yé náh wɛ di, áyâh tyi pèplɔ pɩ́nɔ́ yálnmɔ-ńkɛ̃̂nɛ, á kɩ pɔ ké yõre wɛ ké gbĩ́ pèpɛy sɔkɔ. 10 Képah ye, áyâh tyípépɛ̌y pɩ́-ńsah wɛ, á ye kélɛ n pɩ no pól tyɩ́. Tɛ́ á ye kélɛ n pɩ n kal á yṹnpyé Yesu yõ sɛ̃́pú wɔ tyɩ́.

Pole wɛy tyɛ́-ńsahlɛ

11 Yáh wã́rkɩ́nɔ́ mɛ̀ wɛ kélɛ yẽ̌hyẽ̌h yɔ̀, ńmɔ ye n wãrkɩ kélɛ ń gbõ̀lɛ. 12 Gblɔ̌y wɛ̃́kɩ́nɔ́ tyɩ́-á nɔ nónó tyɩ́, pépi náh mɛ ké tyɩ́ nɛ pé fṍhnɔ́ wɛ Krista dahnɩ yõ kúnɔ́ tyɩ́ yónɔ́ yĩnnɛ. Képah ye pè yépilɛ n kyɩ̃ n mɔ n mɔ kõ̀kè kõ̀nɔ́ sɔkɔ. 13 Kénɛ névye nónó ńtɛ̃-á mɛ kõ̀nɔ́lɛ, pè náh mɛ Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́ wã̀llɛ n kɔ ò. Pè mɛ ké tyɩ́ ólɛ nɛ yé kõ̀kè kõ, pé kɔ̃ pé pé gblɔ̌ynɛ n wɛ n gbilki képah yĩnnɛ. 14 Ǹtɛ ńmɔ tɛ̃̀ wɔlɛ, mé náh ń gblɔ̌y gbilki n pi tir yɔ́ ńtɛ̃ yĩnnɛ à wil Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu Krista dahnɩ yõ kúnɔ́ tyɩ́ sɔkɔ. Ǹmɔ dahnɩ yõ kúnɔ́ yĩn ye ńmɔ kɔ̃ mé kèkõyṍ tyilɛ n yah yõ kɛ̃́ tyilɛ, tɛ́ kèkõyṍ névye tɔ mó mɛ ńmɔlɛ n yah sɛ̃́ntɛ̃̀nɛ. 15 Névi kõ̀nɔ́ ànɛ̂ ǹ kõ̀-ǹkɛ̃̂nɛ, yõ náh mɛ sépi tyɩ́. Yõ-á mɛ nɛ̂ tyɩ́, képah ye pɩ vìnmɔnɔ nɛ̂-á Liyel dahbɩ tɛ̃̀ nɩ sɔkɔ. 16 Nónó pól-á mɛ n kɔ képah wɛ̃̀kɩ̀ yõ, pépi ànɛ̂ Liyel no póllɛ, pépi nónó-á Yisrayel nolɛ, mé kélɛ n yah n kɔ̃ Liyel tyɩ́ nɛ à yèvɩnɩnɛ pè kɔ̃ à mó pé yãm yah.

17 À tɔkɔ núkúnúkú tyɩ́, ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ káh tɔ̃ ńmɔlɛ n kwlɔ. Nɩ́tbɔ́ nónó-á ńmɔ wil sɔkɔ, sépi n wɛ̃kɩ nɛ máh pɩ Krista tyɩ́lɛ. 18 Ń yṹnpyé, mé kélɛ n yah n kɔ̃ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu Krista tyɩ́ nɛ à yõ̀bènɔrɩ pɩ yé tyɩ́. Amiina!

* 2:12 2.12 - Nsyifunɔ yah tíkí pɩ́nɔ́ nɛ̂ tyɩ́-á n yo ásõ̂ yɔ̀, Nsyifunɔ pól náh pè n ye dɛ́. Pé nónó-á sɛ̃ Yesu yõ, tɛ́ mó tɔ̃ mɛ ké tyɩ́ nɛ Nsyifunɔ tyi kõ̀nsàhnɔ́ wã̀l nɛ n kɔ káhkáh, pépi ye pè n ye.

* 3:6 3.6 - Yah n tɛ Yenɛsɩ 15.6.

† 3:8 3.8 - Yah n tɛ Yenɛsɩ 12.3.

‡ 3:10 3.10 - Yah n tɛ Tɔ̃́nyonɔ 27.26.

§ 3:11 3.11 - Yah n tɛ Yabakuki 2.4.

* 3:12 3.12 - Yah n tɛ Levitiki 18.5.

† 3:13 3.13 - Yah n tɛ Tɔ̃́nyonɔ 21.23.

‡ 3:19 3.19 - Wɛy syínyo-ò nɛ̂ tyɩ́-á n yo ásõ̂ sɔkɔ yɔ̀, Moyisi ye.

* 4:6 4.6 - Bɔ̌, ńmɔ Sú nɛ̂-á Liyel Mirki á kɔ̃ á n yo ásõ̂ sɔkɔ yɔ̀, á dyɔ ye kè n to n kõ nɛ Liyel-á á Súlɛ.

† 4:22 4.22 - Yah n tɛ Yenɛsɩ 16 ; 17 ; 21.

‡ 4:27 4.27 - Yah n tɛ Yesayi 54.1.

§ 4:30 4.30 - Yah n tɛ Yenɛsɩ 21.10.

* 5:2 5.2 - Kõ̀kè kõ̀nɔ́ nɛ̂ tyɩ́-á Pole n yo ásõ̂ sɔkɔ yɔ̀, kè náh mɛ á kɩ nɛ à sɔ̃́ nɛ kõ̀kè káh nɛ n kõ dɛ́. À nɛ névi nɛ̂-à ǹ sõnɔ sah kõ̀kè kõ̀nɔ́ yõ nɛ képah-á kɩ pé pɩ nɛ́gbɩlɛ Liyel yah, Krista náh tir yɔ́ pɛkɩ n pi tɛ̃̀ tyɩ́.

† 5:14 5.14 - Yah n tɛ Levitiki 19.18, ànɛ̂ Markɩ 12.31, ànɛ̂ Likyi 10.27.

Yefɛsɩ tãn

1

2

3

4

5

6

Pole sɛ́bɛ́y tɛ́kɩ́nmɔnɔlɛ Yefɛsɩ tãn tyɩ́

1

Pole wɛ́kɩ́nɔ́lɛ Yefɛsɩ tãn tyɩ́

1 Ńmɔ Pole nɛ̂-á pɩ Yesu Krista tɛ̃ntõ̀ névilɛ à yɩ̃nɛ Liyel nɩ̀vɩ̀nɩ̀nɛ, ńmɔ ye n tɛkɩ n mɔ sɛ́bɛ́y mɛ̀nɛ névye tyɩ́ nónó-á pɩ Liyel nolɛ Yefɛsɩ kwil sɔkɔ, tɛ́ mɛ n kɔ pallɛ pé wrɔ́ kwrɔ́nmɔnɔ gbõ̀ yõ Yesu Kristalɛ. 2 Mé kélɛ n yah n kɔ̃ á Sú Liyel ànɛ̂ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu Krista tyɩ́ nɛ, pè yõ̀bènɔrɩ pɩ yé tyɩ́ pè mó yèvɩnɩnɛ yé kɔ̃.

Liyel-á pèpɔrɩ nónónɛ n pɩ ápi tyɩ́ Krista yõ sɛ̃́nɔ́ gbõ̀ yõ

3 Gbílkínɔ́ nɛ n sah Liyel yõ, ǹmɔ nɛ̂-á á Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu Krista Súlɛ. À ye sãm mɔ á sɔkɔ Krista yõ sɛ̃́nɔ́ gbõ̀ yõ, à pèpɔrɩ duke duke pól pɩ á tyɩ́ nónó-á wil yĩ̂nyõ sɔkɔ. 4 Kèkõyṍ mɔ́-ńkɛ̃̂ gbĩ́ dùkùlɛ, Liyel sõ̀ ápi yah tɔkɔ pɩ ǹ tyɩ́lɛ Krista gbõ̀ yõ sɔkɔ, nɛ á pɩ yályál wɛ́nyo-ńsah kɛ̃́nɛ á tyɩ́ péwɔ yah sɔkɔ. Tyɩ́nɔnɔ sɔkɔ, 5 Liyel sõ̀ kwãh tɛ̃ kè yah tɔkɔ nɛ páh kɩ ápi pɩ pé wɛ̃́npìlɛ Yesu Krista gbõ̀ yõ. Yé náh wɛ di, képah ye sõ̀ à pɩ à yɩ̃nɛ ǹ dyɔ yĩ́ĩ́ tɛ̃̀nɛ. 6 Á ye ǹnɛ n gbilki ǹ pèpɔrɩ yĩnnɛ, wǎh nɛ̂ pɩ á tyɩ́ ǹ nɩ̀dɛ̀ Pídĩ́ gbõ̀ yõ. 7 Ǹmɔ tṍ kwɛ́nɔ́ gbõ̀ yõ ye á wɛ wil pèkè sɔkɔ, tɛ́ á tyípêl mɛ yɔ̃ mɔ á tyɩ́. Sɛ̃́ ye Liyel pɩ yõ̀bènɔrɩ ǹgbɛ̃nɛ á tyɩ́, 8 képah nɛ̂-á à pɩ á tyɩ́ náhnáh à yɩ̃́pɩ̃̂ ànɛ̂ lékã́mnɛ á kɔ̃ yĩ́ĩ́. 9 Sètĩ̀n sõ̀ tir nɛ̂ tyɩ́-á nɔ ǹ tyɩ́, à sõ̀ képah yah tɔkɔ sah ǹgbò dùkùlɛ. Núkúnúkú, à kélɛ á wɛ̃kɩ. Krista gbõ̀ yõ ye sõ̀ à yah tɔkɔ tyípépɛ̌y mɛ̀nɛ. 10 Ké pɩ gbĩ́-à pɔ nɔ, à kɩ yíyìn pól tuke mɔ nónó-á mɛ yĩ̂nyõ ànɛ̂ sétáh yõ, nɛ́núkù kɔ̃ à kɩ pɩ sé yõ̀tɛ̃̀nɛ, ǹmɔ nɛ̂-á Kristalɛ. 11 Á wrɔ́ kwrɔ́nmɔnɔ gbõ̀ yõ Kristalɛ, nɛ̂-á sõ̀ á wɛ wɛ tɛ̃̀nɛ, Liyel ye kélɛ á kɔ̃. À sõ̀ kwãh tɛ̃ á yah tɔkɔ sah ǹ tyɩ́lɛ. Ǹmɔ nɛ̂-á Liyellɛ, ǹ dyɔ yĩ́ĩ́ tir ye à n nɛ n pɩ à yɩ̃nɛ wǎh kè yah tɔkɔ sɔ̃́. 12 Képah ye, ápi nónó ǹgbò-á á gbõ̀ sah Krista yõ, á ye gbílkínɔ́lɛ n sah Liyel yõ. 13 Yépi tɔlɛ, yé wrɔ́ kwrɔ́nmɔnɔ gbõ̀ yõ Kristalɛ, yé gbɩ wɛy wɛ noh, képah nɛ̂-á Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tirlɛ, nɛ̂-á yélɛ n pwah n mɔ. Ǹmɔ yõ sɛ̃́nɔ́ gbõ̀ yõ ye tɔ̃, Liyel-á ǹ vyãhlɛ yé kɔ̃ ǹ Mirki nɛ̂ tyɩ́ sɔkɔ, à kélɛ yé kɔ̃ à yé pɔkɔ mɔ. 14 Liyel Mirki nɛ̂-á à á kɔ̃, képah álɛ n wɛ̃kɩ nɛ wǎh ǹ vyãhlɛ ǹ no kɔ̃ yî nónó tyɩ́ sɔkɔ, áyáh kɩ sè wɛ n pi. Képah á nɩlɛ n sũ nɛ áyáh kɩ sè wɛ n pi, áyâh sõ nɛ̂nɛ pwáhnmɔnɔ wɛ pnɛ́pnɛ́. Képah sɔkɔ, gbílkínɔ́-á kɩ n sah Liyel yõ.

Pole nírí pɩ́nɔ́lɛ Yefɛsɩ tãn tyɩ́

15 Képah ye, ńmɔ tɔ-á fyɔ̀ noh nɛ yáh mɛ sɛ̃ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu yõ, ànɛ̂ ǹ yõ sɛ̃́pú tyɩ́-á mɛ nɔ yé tyɩ́, 16 gbĩ́mɛgbĩ́, mè n nɛ n wɛkɩ Liyel tyɩ́ yé tyɩ́ sɔkɔ, ǹ tɛ́ ǹnɛ n ye n gbo yé tyɩ́. 17 Mé kélɛ n yah n kɔ̃ á Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu Krista Liyel tyɩ́, ǹmɔ nɛ̂-á tɔ̃́rɩ́ nɛ́tɛ̃̂nɛ, nɛ à lékã́m Mirkilɛ yé kɔ̃ nɛ̂-á kɩ Liyel dùkùlɛ yé wɛ̃kɩ tɛ́ kɩ yé kɔ̃ yé kɩ à pɩ̃ yĩ́ĩ́. 18 À mó yé lékã́m yɩkɩ mɔ, sɔ̃̀nko wǎh yé ye nɛ yé yé gbõ̀ sah kwâh nɛ̂ yõ sɔkɔ yé fɛ̃ ké dùkù pɩ̃; ànɛ̂ wǎh mɛ yípéplɔ nónó yah sah ǹ no kɔ̃, yé sé tɔ pɩ̃. 19 Yè mó pɩ̃ gbǐl tɛ̃́nwɛnɔ nɛ̂-á à mɛ yah sah á kɔ̃ ápi nónó-á Yesu yõ sɛ̃́púlɛ. Kénɛ tɛ̃́nwɛnɔ mɛ̀ ye Liyel tõ̀ pɩ tǎhkɩ̀lɛ, 20 wǎh Krista lékó yilki mɔ gbĩ́ nɛ̂nɛ tɛ́ à kɔ̃ à kɔ̃ tɛ̃ ǹ gbõ̀yõ̀ sõ̀lɛ yĩ̂nyõ sɔkɔ. 21 À mɛ tɛ̃̀nɔ́lɛ tɔ̃́rɩ́, ànɛ̂ tǎhkɩ̀, ànɛ̂ tɛ̃́nwɛnɔ, ànɛ̂ yõ̀tɔ̃rɩ́nɔ pól yõ sɔkɔ. Nónó yni-á mɛ wil kwɛynɛ, ànɛ̂ nónó yni-á kɩ n wil n pi ńsõ̂nɛ, ǹmɔ mɛ pépi pól yah sɔkɔ. 22 Liyel yíyìn pól pɩ Krista gbáhkɩ̀ súnsàh-ǹsahlɛ, tɛ́ à pɩ ǹ yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkì pól yõ̀tɛ̃̀ ǹgbɛ̃nɛ, 23 pépi nónó-á ǹ wil gbɛ̃́nsêlɛ. Krista mɛ tɛ̃̀nɔ́lɛ pépi sɔkɔ ǹ tɔ̂ɔ́, ǹmɔ nɛ̂-á Liyel tɔ mɛ tɛ̃̀nɔ́lɛ ǹ sɔkɔ ǹ tɔ̂ɔ́.

2

Tyɛ́-ńkɛ̃̂ min nɛ̂-á n wɛ nɔ̀nɔ́lɛ Krista yõ sɛ̃́nɔ́ sɔkɔ

1 Ǹgbòlɛ, yé lésõ mɛ lékyɩ̂ tyɩ́ kɔ̃lɛ yé tyítúkúnì ànɛ̂ yé tyípêl pɩ́nɔ́ yĩnnɛ. 2 Kénɛ tyípêl sɔkɔ ye sõ̀ yé mɛ n pɩ yé minnɛ ǹgbòlɛ, gbĩ́ nɛ̂-á yé mɛ kèkõyṍ mɛ̀ tǎhkɩ̀ yõ̀tɛ̃̀ sõ̀ tɛ̃. Kénɛ yõ̀tɛ̃̀ mɛ tõ̀lɛ n pɩ tyah kènkãh sɔkɔ. Ǹmɔ ye mɛ Liyel tyɩ́ yáhlepu yahlɛ n tɛ̃ kwɛy mɛ̀ sɔkɔ yɔ̀. 3 Ápi tɔ pól sõ̀ mɛ pépi tyɩ́ kɔ̃lɛ, mɛ á dyɔ yĩ́ĩ́ tyi ólɛ n pɩ. Tir nɛ̂-à sõ̀ nɔ á wil gbɛ̃́nsê tyɩ́ ànɛ̂ áyâh nɛ̂ sõ wɛ nɛ kǎh mɛ plɛ, képah ye à n nɛ n pɩ. Áyáh sõ̀ pɩ sɛ̃́, képah ye Liyel pèkè kɩ sõ̀ á nɔ n pi no tɛ́lɔ́ tyɩ́ kɔ̃lɛ. 4 Ǹtɛ Liyel nɩ̀gbɛ̀kɩ̀ tnɔ. Á tyɩ́ kah nɔ ǹ tyɩ́, 5 képah ye, áyáh lésõ mɛ lékyɩ̂ tyɩ́ kɔ̃lɛ á tyítúkúnì pɩ́nɔ́ sɔkɔ gbĩ́ nɛ̂nɛ, à minnɛ á kɔ̃ wɛ̃ tyɩ́ ànɛ̂ Kristalɛ. — Yõ̀bènɔrɩ ye Liyel pɩ yé tyɩ́ à yé pwah mɔ. — 6 Á wrɔ́ kwrɔ́nmɔnɔ gbõ̀ yõ Kristalɛ, Liyel ye á wilki kũ sɔkɔ ǹmɔlɛ wɛ̃ tyɩ́, tɛ́ á sah yĩ̂nyõ tɔ̃́rɩ́ sɔkɔ ǹnɛ wɛ̃ tyɩ́. 7 Pèpɔrɩ nɛ̂-á Liyel pɩ ápi tyɩ́ á wrɔ́ kwrɔ́nmɔnɔ gbõ̀ yõ Yesu Kristalɛ, à kè pɩ ǹ yõ̀bènɔrɩ ǹgbɛ̃ wɛ̃kɩ yĩnnɛ gbĩ́mɛgbĩ́ no pól tyɩ́. 8 Yé náh wɛ di, yáh sɛ̃ Liyel yõ, à mɛ yõ̀bènɔrɩ pɩ yé tyɩ́ à yé pwah mɔ. Pwáhnmɔnɔ mɛ̀ náh wil yépi tyɩ́ dɛ́, Liyel yɩ̃́nkɔ̃nɔ ye kélɛ 9 Yépi tǎhkɩ̀ pɩ́nwɛnɔ náh kélɛ dɛ́. Kǎh pɩ sɛ̃́, ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ náh fɛ̃ ǹ gblɔ̌y gbilki n pi. 10 Yé náh wɛ di, Liyel mɔ́nɔ́ ye álɛ. À ye á mɔ á wrɔ́ kwrɔ́nmɔnɔ gbõ̀ yõ Yesu Kristalɛ tyípéplɔ pɩ yĩnnɛ Liyel-á nónó yah sah ǹgbò dùkùlɛ nɛ á pɔ sélɛ n pɩ.

No pól pɩ núkúlɛ Yesu Krista yõ sɛ̃́nɔ́ gbõ̀ yõ

11 Yépi nónó-á lésõ Nsyifunɔ n ye kõ̀-ǹkɛ̃̂ névyelɛ, tɛ́ mɛ pé gblɔ̌ynɛ n ye kènkõbelɛ ké nɩ́tbɔ́ yĩnnɛ nónó-á mɛ pé wil sɔkɔ, yáh lésõ mɛ dùkù nɛ̂nɛ légbĩ́nɛ, yé yé dyɔ sah nɛ n kwnɛ képahlɛ. 12 Légbĩ́nɛ yé lésõ mɛ fɩ́ɩ́ Kristalɛ. Yé lésõ mɛ nɛ́pânnɛ, yé náh mɛ kwrɔ́nmɔnɔlɛ Liyel no sɔkɔ. Liyel-á ǹ vyãhlɛ n no kɔ̃ nɛ páh yî nónónɛ pè kɔ̃ pé Yégbékè kwrɔ́nmɔnɔ gbõ̀ yõ pélɛ, yé vyãh lésõ dɛ sé tyɩ́ sɔkɔ. Yé lésõ mɛ kèkõyṍ sɔkɔ gbõ̀ sàh-ǹsah kɛ̃́nɛ yé tyɩ́. Liyel náh lésõ mɛ yé tyɩ́. 13 Ǹtɛ núkúnúkú, yé wrɔ́ kwrɔ́nmɔnɔ gbõ̀ yõ Yesu Kristalɛ, yépi nónó-á sõ̀ mɛ fɩ́ɩ́, yé nɔ de Liyellɛ Krista tṍ kwɛ́nɔ́ gbõ̀ yõ. 14 Ǹmɔ ye ápi yèvɩnɩnɛ. Ǹmɔ ye Nsyifunɔ ànɛ̂ nónó náh pɩ Nsyifunɔlɛ pè kwrɔ mɔ pɩ yìkì núkú névyelɛ. Dyɔ́yɔ́kɩ̀ nɛ̂-á sõ̀ mɛ kɛ̃kɩ tyɩ́ kɔ̃lɛ, mɛ Nsyifunɔ ànɛ̂ nónó náh pɩ Nsyifunɔlɛ pé wrɔ́ gbɛkɩ sah, à ye pɔ kénɛ kɛ̃kɩ sɔ to ǹ kúnɔ́ gbõ̀ yõ. 15 À ye Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́ ànɛ̂ sé wã̀l kɔ dúkùnɔ́ pól yĩn mɔ. Ǹmɔ gbõ̀ yõ, à Nsyifunɔ ànɛ̂ nónó náh pɩ Nsyifunɔlɛ, pé kwrɔ mɔ pɩ yìkì núkú névyelɛ, yèvɩnɩ kɔ̃ kè wɛ pé wrɔ́. 16 À Nsyifunɔ ànɛ̂ nónó náh pɩ Nsyifunɔlɛ pé pól kwrɔ mɔ pɩ wil gbɛ̃́nsê núkúlɛ ǹ kúnɔ́ gbõ̀ yõ dahnɩ yõ, tɛ́ pé wrɔ́ kwrɔ mɔ pɩ núkúlɛ Liyellɛ. À dyɔ́yɔ́kɩ̀ tɔ tyɩ́ tyɩ́ yɩkɩ ǹ syɩ́nɔ́ gbõ̀ yõ dahnɩ yõ. 17 À pɔ yèvɩnɩ wɛlɔ yo yé tyɩ́ yépi nónó-á sõ̀ mɛ fɩ́ɩ́, ànɛ̂ nónó-á sõ̀ mɛ yúkɛy. 18 Yé náh wɛ di, Krista gbõ̀ yõ ye Nsyifunɔ ànɛ̂ nónó náh pɩ Nsyifunɔlɛ, á pól kɩ tɛ̃ wɛ yĩni tɛ̃ Sú Liyel tnɔ̂ ǹ Mirki núkúní mɛ̀ gbõ̀ yõ sɔkɔ. 19 Kǎh pɩ sɛ̃́, yépi nónó náh pɩ Nsyifunɔlɛ, nɛ́pân náh tɔ̃ yélɛ, wɔ̂ yah tãn náh yélɛ. Yé pɩ kwil núkú tãnnɛ ànɛ̂ Liyel yõ sɛ̃́púlɛ. Tɛ́ pɩ Liyel nolɛ. 20 Yé mɛ á kɩ nɛ wɔ̀kɔ̀ yɔ́ sɔ̃́ pè mɔ nɛ̂ sètyah-á pɩ Yesu tɛ̃ntõ̀ névye ànɛ̂ Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyopulɛ, tɛ́ Yesu mɛ pɩ ké dáhgbɩ́lɛ ǹ wahlɛ. 21 Ǹmɔ Yesu gbõ̀ yõ sɔkɔ ye wɔ̀kɔ̀ kɩ yĩn gbã́hngbã́h, tɛ́ kɩ kyãh kɩ pɩ Liyel ní-ńsah gbôlɛ, nɛ̂-á mɛ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ tyɩ́ yõ. 22 Yé wrɔ́-á kwrɔ mɔ ǹmɔlɛ, yépi tɔ ye pɩ gbô mɛ̀ fɩ̃́ yɔ́lɛ, kɩ wɛ kwrɔ mɔ no tɛ́lɔ́ sɔkɔ kɩ pɩ tɛ̃̀-ǹsah yɔ́lɛ, ńyãh sɔkɔ-á Liyel kɩ mɛ tɛ̃̀nɔ́lɛ Mirki sɔkɔ.

3

Pole-á kɩ tõ̀ nɛ̂ pɩ n pi névye yĩnnɛ nónó náh pɩ Nsyifunɔlɛ

1 Képah ye, ńmɔ Pole nɛ̂-á mɛ wɔ̀kɔ̀npèkè sɔkɔ Yesu Krista tõ̀ yĩnnɛ, ànɛ̂ yépi yĩnnɛ, yépi nónó náh pɩ Nsyifunɔlɛ... 2 Liyel-á ǹ pèpɔrɩ pɩ́nɔ́ sɔkɔ tõ̀ nɛ̂ dahbɩ ń gbõ̀ yépi tyɩ́ pɛkɩ yĩnnɛ, mé sɛ̃ ké yõ nɛ yáh képah tɛ̃̀ wɔ noh ó. 3 Liyel ye syɔ̃ wɛ̃́kɩ́nɔ́ yɔ́ tyɩ́ à ǹ sètĩ̀n sõ̀ tirlɛ ń wɛ̃kɩ, sɔ̃́-á mé yo sɔkɔ kélɛ yé tyɩ́ kwéy sɛ́bɛ́y mɛ̀ yõ̀tah sɔkɔ yɔ̀. 4 Yáh kɩ kélɛ n kar, yé kɩ pɩ̃ nɛ sètĩ̀n sõ̀ tir nɛ̂-á mɛ Krista tyɩ́ sɔkɔ, ké sèndyàh náh ńnɛ. 5 Liyel náh sõ̀ kénɛ sètĩ̀n sõ̀ tirlɛ ǹgbò tãn wɛ̃kɩ, sɔ̃́-á à kélɛ Yesu tɛ̃ntõ̀ névye ànɛ̂ Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyopu nɛ́gblɔ́ wɛ̃kɩ núkúnúkú ǹ Mirki gbõ̀ yõ. 6 Sètĩ̀n sõ̀ tir mɛ̀ wɛ yɔ̀, nɛ Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir gbõ̀ yõ, nónó náh pɩ Nsyifunɔlɛ, pé pól-á kwrɔ mɔ Nsyifunɔ sɔkɔ kɩ gbɛ̃kɩ núkú yõ n pi pélɛ, tɛ́ kɩ n pɩ n pi gbɛ̃́nsê núkúlɛ pélɛ. Tɛ́ Liyel-á ǹ vyãh kɔ̃ tir nɛ̂ tyɩ́ sɔkɔ Yesu Krista gbõ̀ yõ, pé tɔ vyãh-á kɩ n wɛ n pi ké tyɩ́ sɔkɔ. 7 Liyel-á ǹ tɛ̃́npnɛ̀nɔ́ gbõ̀ yõ yõ̀bènɔrɩ nɛ̂ pɩ ńmɔ tyɩ́, képah gbõ̀ yõ sɔkɔ ye ńnɛ Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir yónɔ́ tõ̀ sɔkɔ. 8 Ńmɔ nɛ̂-á Yesu yõ sɛ̃́pú pól nɛ́tɛ́ynɛ, ńmɔ ye wɛ yõ̀bènɔrɩ mɛ̀nɛ kɩ Yesu pèpɔrɩ tyɩ́lɛ n yo névye tyɩ́ nónó náh pɩ Nsyifunɔlɛ. Kénɛ pèpɔrɩ mɛ̀nɛ, yĩ̀n náh mɛ ké tyɩ́. 9 Liyel-á kɩ sètĩ̀n sõ̀ tir mɛ̀ pɩ n pi dùkù nɛ̂nɛ, mé yɩ̃nɛ mè kélɛ névye wɛ̃kɩ n yĩ́ĩ́ pallɛ. Ǹmɔ nɛ̂-á yíyìn pól mɔ́-òlɛ, à ye képah wɔ̃bɩ sah ǹgbò dùkùlɛ tyɛ́-ńkɛ̃̂nɛ, 10 sɔ̃̀nko à tɔkɔ núkúnúkú tyɩ́, yɩ̃́pɩ̃̂ nɛ̂-á n wil Liyel tyɩ́, yõ̀tãm pól ànɛ̂ kèkõyṍ tɔ̃́rɩ́ nónó-á mɛ tõ̀lɛ n pɩ yĩ̂nyõ sɔkɔ, pé pól tɛ̃ wɛ kè pɩ̃ Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkì gbõ̀ yõ sɔkɔ. 11 Sépi pól pɩ à yɩ̃nɛ Liyel-á sõ̀ nɛ̂ yah tɔkɔ sah tyɛ́-ńkɛ̃̂, tɛ́ pɔ kè pɩ á Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu Krista gbõ̀ yõ. 12 Áyáh á wrɔ́ kwrɔ mɔ Kristalɛ tɛ́ sɛ̃ ǹ yõ, képah gbõ̀ yõ, wɛ̃̀kɩ̀ mɛ yɩ́kɩ́nmɔnɔlɛ á tyɩ́ kɩ fɛ̃ nɔ de Liyel tnɔ̂ nɩ̀sãh sɔkɔ. 13 Kǎh pɩ sɛ̃́, ńmɔ-á mɛ yèvyãhrɩ nɛ̂nɛ n pɩ yé yĩnnɛ, yé káh yɛ képah yé wil ku. Képah ye kɩ yõ yɔ̃̀nɔ́lɛ yé kɔ̃.

Tyɩ́nɔnɔ nɛ̂-á mɛ Krista sɔkɔ

14 Képah ye, mé kɩ gbètukunɔ di Sú Liyel yah sɔkɔ, 15 ǹmɔ nɛ̂ gbõ̀ yõ-á kétlo pól mɛ sétáh yõ ànɛ̂ yĩ̂nyõ. 16 Ǹ tɔ̃́rɩ́ mɛ gblò. Képah ye, mé kélɛ n yah kɔ̃ ǹ tyɩ́ nɛ à tǎhkɩ̀lɛ yé kɔ̃ ǹ Mirki gbõ̀ yõ, sɔ̃̀nko tǎhkɩ̀ nɛ n mɛ yĩ́ĩ́ yé sɔkɔ. 17 Krista nɛ n mɛ tɛ̃̀nɔ́lɛ yé nnɔ sɔkɔ ǹ yõ sɛ̃́nɔ́ gbõ̀ yõ, tyɩ́nɔnɔ mó nɛ mɛ yã̀hnɩ̀ mɔ yĩ́ĩ́ yé sɔkɔ. 18 Képah sɔkɔ, tyɩ́nɔnɔ nɛ̂-á mɛ Krista sɔkɔ, yépi ànɛ̂ ǹ yõ sɛ̃́pú tɛ́lɔ́ pól kɩ ké yõ̀tukuri, ànɛ̂ ké yõ̀sɛ̃̀kɩ̀, ànɛ̂ ké kyãhlɔ, ànɛ̂ ké súkúlínɔ́ dùkù pɩ̃. 19 Yé kɩ tyɩ́nɔnɔ mɛ̀ dùkù pɩ̃, képah nɛ̂-á kal pnɛ̀nɔ́ duke póllɛ. Képah sɔkɔ, Liyel kɩ mɛ ǹ tɔ̂ɔ́ yé sɔkɔ. 20 Áyáh yî nónónɛ n yah n kɔ̃ ànɛ̂ áyáh mɛ nónó tyɩ́lɛ n sõ, Liyel ye kɩ fɛ̃ sélɛ álɛ n kɔ̃ gbĩ́mɛgbĩ́, fɔ́ɔ́ kɩ kah mɔ ńtɛ̃nɛ, ǹ tɛ̃́npnɛ̀nɔ́ gbõ̀ yõ nɛ̂-á mɛ tõ̀lɛ n pɩ ápi sɔkɔ. 21 Yesu Krista gbõ̀ yõ, gbílkínɔ́ nɛ n sah Liyel yõ à wil Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkì tyɩ́, knɔ knɔ pól sɔkɔ tyɛ tyɛ́nɩ́ kɛ̃́nɛ. Amiina.

4

Yesu yõ sɛ̃́pú yégbékè pɩ́nɔ́lɛ núkúlɛ

1 Ńmɔ nɛ̂-á mɛ wɔ̀kɔ̀npèkè sɔkɔ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ tõ̀ yĩnnɛ, mé yélɛ n ni yépi nónó-á Liyel ye, nɛ yé yé minnɛ n pɩ à yɩ̃nɛ ǹ yénɔ́ mɛ̀nɛ. 2 Yé pɩ gblɔ̌y tíkínmɔpulɛ, ànɛ̂ nɛ́pír névyelɛ, ànɛ̂ sṍmnɔ́ pɩ́púlɛ. Yé wɛ̃nɛ n n tɛ̃ tyɩ́nɔnɔ sɔkɔ. 3 Yáh mɛ yèvɩ̀nɩ̀ nɛ̂ sɔkɔ wɛ̃ tyɩ́, képah gbõ̀ yõ, yé gbah n tɛ̃ yé wrɔ́ kwrɔ́nmɔnɔ tɛ̃ n sah Liyel Mirki-á nɛ̂nɛ yé kɔ̃. 4 Yé pól pɩ wil gbɛ̃́nsê núkú Krista gbõ̀ yõ, ànɛ̂ Liyel Mirki núkú ye mɛ. Liyel yé ye tɔlɛ kwâh núkú yĩnnɛ nɛ yé yé gbõ̀ sah ké yõ. 5 Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ núkú ye mɛ, ànɛ̂ Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ núkúlɛ, ànɛ̂ ni sɔkɔ wèlnwìkìnɔ́ núkúlɛ. 6 Liyel núkú ye mɛ. No pól Sú ye ǹnɛ. Ǹ tɔ̃́rɩ́ mɛ no pól yõ. À mɛ tõ̀lɛ n pɩ no pól sɔkɔ. À mɛ tɛ̃̀nɔ́lɛ no pól sɔkɔ. 7 Ǹtɛ á nɛ́núkù núkú pól ye Liyel yõ̀bènɔrɩ wɛ à yɩ̃nɛ Krista-á mɛ ké tyɩ́ nɛ pé kélɛ á kɔ̃ sɔ̃́. 8 Kè mɛ wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ Liyel wɛy sɛ́bɛ́y sɔkɔ nɛ:

«Wǎh dɔkɔ yuku yĩ̂nyõ sɛ̃́,

à sɔkɔ wɔ̀kɔ̀npèkè sɔkɔ névyelɛ.

À tɛ̃́npnɛ̀nɔ́ yɩ̃ névye kɔ̃.»

9 Ǹtɛ kwâh nɛ̂ mɛ pè n ye yĩ̂nyõ dɔ́kɔ́nyukunɔlɛ wɛ́? Képah ye n wɛ̃kɩ nɛ wǎh sõ̀ tiki yuku sétáh sõwãh tɔ sɔkɔ. 10 Nɛ̂-á tiki pɔ, ǹmɔ ó ye tɔ̃ dɔkɔ yuku yĩ̂nyõ léyy tɛ̃̀-ǹsah sɔkɔ, kɩ kèkõyṍ pól yuku. 11 Ǹmɔ Krista ye kɔ̃ névyelɛ tɛ̃́npnɛ̀nɔ́ duke dukelɛ. À túkù pɩ ǹ tɛ̃ntõ̀ névyelɛ, tɛ́ túkù pɩ Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyopulɛ, tɛ́ túkù pɩ Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir yónkɔ̃pulɛ, tɛ́ túkù pɩ kwɔ́púlɛ. 12 Sɛ̃́ ye à vi mɔ Liyel nolɛ pè kɔ̃ pè kɩ ǹ tõ̀ pɩ dal mɔ, wãn kɔ̃ kè kɩ n mɔ Krista yõ sɛ̃́pú yõ. 13 Kǎh pɩ sɛ̃́, Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ kɩ á pól wrɔ́ kwrɔ mɔ pɩ núkúlɛ, tɛ́ á kɩ Liyel Pídĩ́ pɩ̃ tɛ́ kɩ yuku yahlɛ Liyel wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́lɔ́ sɔkɔ fɔ́ɔ́ kɩ pɔ pɩ Krista tyɩ́ kɔ̃lɛ. 14 Képah sɔkɔ, á náh tɔ̃ n pɩ n tɛ̃ n pi wɛ̃́npìlɛ nónó-á kwɔ́nɔ́ kétúkúnì pɩ́pú ànɛ̂ pé névye vìntɛ̃nɔ kɩ álɛ n tɔkɔ n fĩ n kɔ̃ yã́hkɩ́ tyɩ́ kɔ̃lɛ, kɩ á mɔ pílkínɔ́ wɛ̃̀kɩ̀ yõ. 15 Ǹtɛ áyáh kɩ gbɩlɛ n yo tyɩ́nɔnɔ sɔkɔ, á kɩ yah yúkúnɔ́ wɛ tyi pól sɔkɔ kɩ n nɔ n de Kristalɛ ǹmɔ nɛ̂-á yõlɛ. 16 Ǹmɔ gbõ̀ yõ ye wil gbɛ̃́nsê tã̀ntã̀n póllɛ núkúlɛ. Gbèl tél-ńtã̂n gbõ̀ yõ ye wil gbɛ̃́nsê tã̀ntã̀n pól wɛ̃ tɛ̃ yĩn sah. Kǎh pɩ sɛ̃́, wil tã̀ntã̀n pól-à tõ̀lɛ n pɩ kǎh yɩ̃nɛ sɔ̃́, wãn kɩ n mɔ wil gbɛ̃́nsê yõ, kè kɩ n yuku yahlɛ tyɩ́nɔnɔ sɔkɔ.

Min pɩ dùkù késã́nnɛ Krista yõ sɛ̃́nɔ́ sɔkɔ

17 Nɛ̂-á mé n gbah n yo yé tyɩ́ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ wɛ̃̀kɩ̀ sɔkɔ, kè wɛ yɔ̀: Yé káh tɔ̃ yé minnɛ n pɩ Liyel pɩ̃́-ńkɛ̃̂ névye tyɩ́ kɔ̃lɛ, pépi nónó-á pé lékã́m pé yahlɛ n tɛ̃ n mɔ yõre kɛ̃́ tyi sɔkɔ. 18 Pé lékã́m mɛ fɔ́kɔ́ntũnɔlɛ. Liyel-á min nɛ̂nɛ n kɔ̃, kè náh mɛ pé tyɩ́. Képah ye pè pɩ yah wɛ́-ńkɛ̃̂pú ànɛ̂ kùkùtǎhkɩ̀ névyelɛ. 19 Pè pɩ sen pɩ̃́-ńkɛ̃̂púlɛ, pè náh n fyãh. Tɛ́ pè pɩ prɔ̀npɩbɩlɛ à tyítúkúnì duke póllɛ n pɩ yĩ̀n kɛ̃́nɛ. 20 Ǹtɛ yépi tɛ̃̀ wɔlɛ, sɛ̃́ntɛ̃̀ náh yé pɩ̃ Kristalɛ dɛ́. 21 Mé sɛ̃ ké yõ nɛ ǹ tyɩ́ dùkù pól-á yo yé tyɩ́. Tɛ́ gbɩ nɛ̂-á mɛ ǹ tyɩ́ sɔkɔ, yé kwɔ́nɔ́ wɛ ké tɔ yõ. 22 Yáh sõ̀ mɛ dùkù nɛ̂nɛ ǹgbòlɛ, yé yɩ̃nɛ yè képah milki. Yé yé náh vi yé pɩ dùkù kédyâh kɔ̃, képah nɛ̂-á sõnɔ túkúnìnɛ n mɔ yé sɔkɔ, nónó-á yé tyɩ́lɛ n yɩkɩ. 23 Liyel Mirki-á lékã́m nɛ̂nɛ yé kɔ̃, yé yɛ kè yé vi mɔ. 24 Yé vi mɔ nɛ n pɩ pɩ dùkù késã́nnɛ à yɩ̃nɛ Liyel-á mɛ ké tyɩ́ sɔ̃́, yè mó nɛ n mɛ tómm ànɛ̂ yályál liyel yah gbɩ wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́lɔ́ gbõ̀ yõ. 25 Képah yĩnnɛ, yé mɩ̀nɩ̀ yónɔ́ yal n mɔ, yè mó gbɩlɛ n yo wɛ̃ tyɩ́. Yé náh wɛ di, wil gbɛ̃́nsê núkú tã̀ntã̀n ye á póllɛ. 26 Yé fɔkɔ-à vyãh yé káh tyípékè pɩ. Gbĩ́yĩ́ náh yɩ̃nɛ kè pɔ de yè mó nɛ n mɛ fɔ̀kɔ̀vyã̀hnɩ̀ sɔkɔ sɛ̃́. 27 Yé káh yé mɔ n tɛ̃ tɛ̃ wɛ̃̀kɩ̀ yɔ́ ńtɛ̃ yɩkɩ mɔ sétã̀n yõ̀tɛ̃̀ kɔ̃. 28 Névi nɛ̂-à sõ̀ mɛ yɩ̃belɛ n yɩ̃, tɛ̃̀ kè yal mɔ, à mó ǹ gblɔ̌y kɔ̃ tõ̀lɛ n pɩ ǹ gbã̀nnɛ yĩ́nvǐ kɛ̃́nɛ, à fɛ̃ kwâh wɛ à névi yɔ́ tɔ yohnɩ n mɔ nɛ̂-á mɛ yãm nɛynɛ. 29 Wɛ̀ntùkù yɔ́ ńtɛ̃ náh yɩ̃nɛ kè nɛ n wil yé vyãh sɔkɔ. Yé wɛ̀npèplɔ ólɛ n wɛkɩ nónó-á kɩ fɛ̃ névye yohnɩ mɔ, ànɛ̂ nónó-á kɩ fɛ̃ pèpɔrɩ pɩ sé nóhpú tyɩ́. 30 Liyel Mirki mɛ yé sɔkɔ kètõ̀npɔ́kɔ́ sɔ̃́ yé wil tyɩ́, yé káh yèkwɔrɩlɛ n mɔ ké sɔkɔ. Yé náh wɛ di, képah gbõ̀ yõ sɔkɔ ye yé sɛ̃ yĩ́ĩ́ ké yõ nɛ sõ yɔ́-á mɛ n pi, Liyel-á kɩ yé pwah mɔ n pi pnɛ́pnɛ́. 31 Yé káh yrɔlɛ n tɛ̃ n sah yé fɔkɔnɩ sɔkɔ. Yé fɔ̀kɔ̀vyã̀hnɩ̀, ànɛ̂ mâl, ànɛ̂ wɛy sǒhsǒh, ànɛ̂ gbyɔ yal n mɔ, à tahlɩ nɛ́pékè pɩ́nɔ́ duke pól tyɩ́. 32 Yé pɩ nɛ́gblɔ́lɛ, yé tyɩ́ mó nɛ n mɛ nɔ́nɔ́lɛ wɛ̃ tyɩ́. Yé nɛ n yɔ̃ n mɔ wɛ̃nɛ n kɔ̃, sɔ̃́-á Liyel yɔ̃ mɔ yé kɔ̃ Krista gbõ̀ yõ.

5

Kyòo sɔkɔ kɔ́lɔ́lɛ

1 Yáh pɩ Liyel wɛ̃́npìlɛ nónó tyɩ́-á nɔ ǹ tyɩ́ sɛ̃́, képah ye yé ǹmɔlɛ n yah n pɩ. 2 Yé yɛ yé tyɩ́ nɔ wɛ̃ tyɩ́, sɔ̃́-á á pól tyɩ́ nɔ Krista tyɩ́, tɛ́ à mɛ ǹ gblɔ̌ynɛ Liyel kɔ̃ ápi yĩnnɛ à pɩ sárkálɛ, nɛ̂-á mɛ n põ sírr tɛ́ ké tyɩ́ mɛ nɔ Liyel tyɩ́. 3 Yé pɩ Liyel nolɛ, képah ye fɔ̀fɩ́kɩ̀, ànɛ̂ prɔ̀prɔ̀ pɩ́nɔ́ duke pól, à tahlɩ yĩ́sesúkú tyɩ́, sépi sɔkɔ yɔ́ ńtɛ̃ pɩ́nɔ́ tyɩ́ náh yɩ̃nɛ kè nɛ n nohnɩ yé wrɔ́ sɔkɔ. 4 Sen pɩ̃́-ńkɛ̃̂ wɛlɔ, ànɛ̂ wɛ̀ntùkùnì, ànɛ̂ nɛ́wã̂n wɛlɔ tɔ náh yɩ̃nɛ sè nɛ n wil yé vyɛ̃y sɔkɔ. Ǹtɛ pèpɔrɩ pɩ̃́nɔ́ wɛy ye yé yɩ̃nɛ yè Liyellɛ n kɔ̃. 5 Yé yɩ̃nɛ yè kè pɩ̃ yĩ́ĩ́ nɛ prɔ̀npɩbɩ, ànɛ̂ nónó-á mɛ sìlkìnɔ́lɛ Liyel yah, ànɛ̂ yĩ́sesúkú névyelɛ, pé sɔkɔ yɔ́ ńtɛ̃ náh n de n pi Krista tɔ̃́rɩ́ ànɛ̂ Liyel tɔ̃́rɩ́ sɔkɔ. Yĩ́sesúkú pɩ́nɔ́lɛ, sãh fálnɔ́ dùkù yɔ́ ye kélɛ. 6 Yé káh yɛ ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ kɔ̃ à pɔ yé pilki ǹ sõnɔ prɛ̌nɩ̀nɛ. Sépi dùkù pɩ́nɔ́ ye ńkɛ̃́nɛ n pɔ Liyel kɔ̃ ǎ fṍhnɔ́ sah ǹ tyɩ́ yáhlepu yõ. 7 Képah ye, yé káh nɛ pɩ n soh pélɛ póllɛ. 8 Yé lésõ mɛ fɛ̃́ntũ̂ sɔkɔ ǹgbòlɛ. Ǹtɛ núkúnúkú yé mɛ kyòo sɔkɔ yé wrɔ́ kwrɔ́nmɔnɔ gbõ̀ yõ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃nɛ. Kyòo sɔkɔ névye-á n pɩ sɔ̃́, yé tɔ nɛ n pɩ sɛ̃́. 9 Yé náh wɛ di, kyòo sɔkɔ kɔ́lɔ́ ye n pɔ n pɔ pèpɔrɩ pɩ́nɔ́lɛ, ànɛ̂ gbɩ wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́lɔ́lɛ, ànɛ̂ gbɩ yónɔ́lɛ. 10 Nɛ̂ tyɩ́-á nɔ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ tyɩ́, yé gbah tɛ̃ kélɛ n pnɛ. 11 Yé káh fɛ̃́ntũ̂ sɔkɔ tyilɛ n pɩ. Yõre náh mɛ sé tyɩ́. Ǹtɛ yé sé gbɩ̃nɛ n wɔ. 12 Tyi nónó-á kénɛ névye mɛ n wɔ̃bɩ n pɩ, sé tyɩ́ yã́hnɔ́ ńtɛ̃ mɛ sennɛ. 13 Ǹtɛ tyi nónó gbɩ̃-à wɔ, sépi n nɛ n mɛ kyòo. 14 Yé náh wɛ di, tyi nónó gbɩ̃-à wɔ, sé dùkù n nɛ n pnɛ. Képah ye, kè mɛ yónɔ́lɛ nɛ:

«Áwɔ nɛ̂-á mɛ n dɔ, dɔ n yuku.

Yuku n wil lékyɩ̂ wrɔ́,

Krista kɩ kyòo mɔ á tyɩ́.»

15 Yé yé pɩ dùkùlɛ n kyɔmɩ pallɛ. Yé káh nɛ n pɩ yɩ̃ pɩ̃́-ńkɛ̃̂ névye tyɩ́ kɔ̃lɛ, yé nɛ n pɩ yɩ̃ pɩ̃́pú tyɩ́ kɔ̃lɛ, 16 nónó-á tir nɛ̂ pɩ́nɔ́ yõ̀bènɔrɩ-à fyɔ̀ wɛ pé tyɩ́, pě kè pɩ. Yé náh wɛ di, gbĩ nɛ̂ sɔkɔ-á álɛ, kè náh mɛ pallɛ. 17 Képah ye, yé káh pɩ lékã́m kɛ̃́ névyelɛ, ǹtɛ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ dyɔ yĩ́ĩ́ tɛ̃̀-á nɛ̂nɛ, yé gbah n tɛ̃ képahlɛ n pnɛ. 18 Yé káh tɔ̃ wɔ kè yé tɛ̃, képah névi tyɩ́lɛ n yɩkɩ. Yé yɛ Liyel Mirki yé tɔkɔ. 19 Yé sṍrélɛ n mɔ wɛ̃ sɔkɔ yɩ̀gbɩ̀nɩ̀ sɔkɔ yè Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ n gbilki, yè mó yɩ̀lɛ n gbɩ ǹ tyɩ́ ǹ Mirki-á nónó dahbɩ yé sɔkɔ. Yé yɩ̀lɛ n gbɩ yè Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃nɛ n gbilki yé nnɔ póllɛ. 20 Gbĩ́mɛgbĩ́ ànɛ̂ tyi tyi pól sɔkɔ, yé nɛ n wɛkɩ Sú Liyel tyɩ́ á Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu Krista yĩn yõ.

Pɛbɩ ànɛ̂ pé syɔ́-á yɩ̃nɛ pè tɛ̃ sɔ̃́ wɛ̃ tyɩ́

21 Yépi nónó-á pɩ Krista yah tíkí pɩ́púlɛ, yé nɛ n sah wɛ̃ tyɩ́ yõ sɔkɔ. 22 Syɔ́, yé nɛ n sah yé pɛbɩ tyɩ́ yõ, sɔ̃́-á yé n sah Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ tyɩ́ yõ. 23 Yé náh wɛ di, dĩ́ ye sê yõ̀tɛ̃̀nɛ sɔ̃́-á Kristalɛ ǹ yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkì yõ̀tɛ̃̀nɛ, pépi nónó-á ǹ wil gbɛ̃́nsêlɛ tɛ́ à mɛ pɩ pé pwáhnmɔ-òlɛ. 24 Syɔ́ yɩ̃nɛ pè nɛ n sah pé pɛbɩ tyɩ́ yõ tyi tyi pól sɔkɔ, sɔ̃́-á Krista yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkì n sah ǹ tyɩ́ yõ. 25 Pɛbɩ, yé yɛ yé syɔ́ tyɩ́ nɔ yé tyɩ́, Krista yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkì tyɩ́-á nɔ sɔ̃́ ǹ tyɩ́, fɔ́ɔ́ à ǹ min kɔ̃ pé yĩnnɛ. 26 Sɛ̃́ ye sõ̀ à mɛ ké tyɩ́ nɛ pé pé yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkì pɩ yályál Liyel yah, ni sɔkɔ wèlnwìlkìnɔ́ sɔkɔ ànɛ̂ Liyel wɛy gbõ̀ yõ. 27 À sõ̀ mɛ ké tyɩ́ nɛ pè pɔ pé yah sɔkɔ yályál syíi kɛ̃́nɛ, ànɛ̂ tìkìlì-ǹsah kɛ̃́nɛ, ànɛ̂ yɩ́kɩ́-ńsah kɛ̃́nɛ, ànɛ̂ wɛ́nyo-ńsah kɛ̃́nɛ pé tyɩ́. 28 Sɛ̃́ ye pɛbɩ tɔ yɩ̃nɛ pé syɔ́ tyɩ́ nɔ pé tyɩ́ pé gblɔ̌y wil gbɛ̃́nsê tyɩ́-á nɔ sɔ̃́ pé tyɩ́. Névi nɛ̂ kyɩ tyɩ́-à nɔ ǹ tyɩ́, ǹ gblɔ̌y tyɩ́ ye nɔ ǹ tyɩ́. 29 Yé náh wɛ di, ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ wil gbɛ̃́nsê kṍ náh ǹnɛ n tɛ̃ dò, tɛ̃̀ n pyě kélɛ n pu ńkɛ̃́; ǹ tɛ́ kè tɔ̃ n sah n tɛ̃ sɔ̃́-á Krista tɔ̃ sah tɛ̃ ǹ yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkìlɛ, 30 képah nɛ̂-á ápilɛ. 31 Képah ye, dĩ́ kɩ yal ǹ sú ànɛ̂ ǹ yṹ tnɔ̂, tɛ́ kɩ kwrɔ mɔ ǹ kyɩlɛ, pé nímí kɩ pɩ wil gbɛ̃́nsê núkúlɛ.* 32 Sètĩ̀n sõ̀ tir ǹgbɛ̃ ye kélɛ. Tɛ́ ńmɔ kélɛ n yo nɛ kǎh mɛ ké yah mɔ Krista ànɛ̂ ǹ yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkì tyɩ́. 33 Ǹtɛ kè mɛ ké yah mɔ yépi tɔ tyɩ́. Yé nɛ́núkù núkú pól syɔ́ tyɩ́ yɩ̃nɛ kè nɔ yé tyɩ́ yé gblɔ̌y sɔ̃́, syɔ́ nɛ́núkù núkú pól mó yõ̀yénnɛ n sah pé pɛbɩ yõ.

6

Wɛ̃́npì ànɛ̂ pé dúbípú wɛ̃ tɛ̃ dùkùlɛ

1 Wɛ̃́npì, yé nɛ n sah yé dúbípú tyɩ́ yõ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́lɔ́ sɔkɔ. Képah ye plɛ. 2 Yõ̀yénnɛ n sah á sú ànɛ̂ á yṹ yõ. Képah ye tir kõ̀nsàhnɔ́ gbennɛ, vyãh kɔ̃́nɔ́lɛ tàhlɩ̀nɔ́lɛ ké tyɩ́ nɛ: 3 Wâh képah pɩ, wáh kɩ mɛ nɩ̀vɩ̀nɩ̀ sɔkɔ tɛ́ kɩ min sɛ̃́kɩ̀ wɛ sétáh yõ sɔkɔ.* 4 Dúbípú, yépi tɔ káh yèkwɔrɩlɛ n mɔ yé wɛ̃́npì sɔkɔ. À yɩ̃nɛ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ wɛ̃̀kɩ̀lɛ, yé pélɛ n pu, yè mó kwɔ́nɔ́ pèpɛynɛ pélɛ n kɔ̃, yè mó pélɛ n vi n mɔ pallɛ.

Yɔ̃bɩ ànɛ̂ pé nátãm wɛ̃ tɛ̃ dùkùlɛ

5 Yɔ̃bɩ, yé nátãm nónó-á sétáh mɛ̀ yõ sɔkɔ, yé nɛ n sah pé tyɩ́ yõ tíkí ànɛ̂ wílsyahrɩlɛ ké sɔkɔ. Yé kélɛ n pɩ yã́ryã́r dáhbɩ́-ńkɛ̃̂nɛ ké sɔkɔ Krista tyɩ́ sɔ̃́ yé n pɩ kélɛ. 6 Kè káh pɩ á kɩ nɛ pǎh yélɛ n kyɔmɩ képah yĩn sɔ̃́ yé n pɩ kélɛ, á kɩ nɛ névi dyɔ yĩ́ĩ́ tɛ̃̀ sɔ̃́ yé n yah kɔ̃ pɩ́-ńsahlɛ dɛ́. Yé kélɛ n pɩ Krista yɔ̃bɩ sɔ̃́ yélɛ, yè Liyel dyɔ yĩ́ĩ́ tɛ̃̀nɛ n pɩ yé nnɔ póllɛ. 7 Yé tõ̀lɛ n pɩ pé tyɩ́ yé nnɔ póllɛ, á kɩ nɛ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ tyɩ́ sɔ̃́ yé n pɩ kélɛ, kè káh nɛ n mɛ névi tyɩ́ sɔ̃́ yé n pɩ kélɛ. 8 Yé yé dyɔ sah nɛ n kwnɛ nɛ yé nɛ́núkù núkú póllɛ, nɛ̂-à kɩ sɔ̃́ mɛ yɔ̃̀lɛ ò, nɛ̂ náh mɛ yɔ̃̀lɛ ò, tɛ̃̀-á kɩ ǹ tõ̀ pɩ́nɔ́ lédyáhnɩ́ wɛ n pi Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ tyɩ́. 9 Yépi nónó-á yɔ̃bɩ nátãmnɛ, yépi tɔ sɛ̃́ntɛ̃̀nɛ n pɩ pé tyɩ́. Yé káh dírílɛ n kõ pé yõ sɔkɔ. Yé pɩ̃ nɛ yépi ò, pépi ò, yé pól tyɩ́ yõ̀tɛ̃̀ yɔ́-á mɛ yĩ̂nyõ sɔkɔ, nɛ̂-á à náh ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃nɛ n tɔkɔ n pɩ fṍnfṍ ǹ ní-òlɛ.

Liyel yõ sɛ̃́-ò mɛ́fwóyîlɛ

10 Ké tyɛ́-ńsah, yé yɛ yé tǎhkɩ̀ nɛ n wil Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ tɛ̃́npnɛ̀nɔ́ ǹgbɛ̃ tyɩ́. 11 Yé Liyel mɛ́fwó yî tɔkɔ, sɔ̃̀nko yè tɛ̃ wɛ sétõ yĩ́nvǐ tyi yah kõ. 12 Yé náh wɛ di, ápi mɛ́kɩ̀ náh mɛ ké yah mɔ névye tyɩ́ dɛ́. Ǹtɛ kǎh mɛ ké yah mɔ nónó tyɩ́ pépi ye pɩ, yõ̀tãmnɛ, ànɛ̂ tǎhkɩ̀nɔ́lɛ, ànɛ̂ névye fnɛ̀pu nónó-á mɛ tõ̀lɛ n pɩ kèkõyṍ fɛ̃́ntũ̂ mɛ̀ sɔkɔ, ànɛ̂ pèkè pɩ pɩ mrɛ́y nónó-á mɛ tõ̀lɛ n pɩ yĩ̂nyõ. 13 Képah ye, yé Liyel mɛ́fwóyî tɔkɔ, sɔ̃̀nko yòhnpèkè sõ-à pɔ, yè tɛ̃ n wɛ sépɛ fwo. Képah-à pɩ yé kɩ yĩn gbáhkɩ̀ núkú yõ. 14 Yé nɛ n mɛ yé gblɔ̌y vi n sah. Yé yɛ gbɩ yónɔ́ pɩ syɩ̃ kɔ̃lɛ yé tyɩ́, gbɩ wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́lɔ́ mó pɩ vyɔrɩ fwɔ̀mɔnɩnɛ yé tyɩ́. 15 Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir nɛ̂-á yèvɩnɩnɛ n kɔ̃, ké yónɔ́ dékè nɛ mɛ yé sɔkɔ yé gbyẽ̂h sɔkɔ lékyêh tyɩ́ kɔ̃lɛ. 16 Yé Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ tɛ̃ n yĩn mɛ̀mɛ̀kɩ̀ swàhkɩ̀ sɔ̃́ yé gbã̀n sɔkɔ gbĩ́mɛgbĩ́, yè fɛ̃ pèkè pɩ́-ò pnɛ́pêl pól swah kélɛ. 17 Yé pwáhnmɔnɔ fɛ̃ n syi á kɩ nɛ vyɔrɩ gbétú sɔ̃́ yé kwĩnki, yè mó Liyel wɛy fɛ̃ n syi kèkírkì sɔ̃́ Liyel Mirki-á nɛ̂ kɔ̃. 18 Yé yɛ yé Liyel nínɔ́ ànɛ̂ yé Liyel fàlnɔ́ duke pól nɛ n pɩ Liyel Mirki yah tɛ̃́nɔ́ sɔkɔ gbĩ́mɛgbĩ́. Yé gbah tɛ̃ nɛ n yuku yahlɛ képah sɔkɔ. Yé Liyellɛ n ni Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkì pól tyɩ́. 19 Yé nírílɛ n pɩ ńmɔ tɔ tyɩ́, sɔ̃̀nko Liyel wɛlɔ pèplɔ dahbɩ ń vyãh sɔkɔ mâh n wɛkɩ gbĩ́ nɛ̂nɛ, mè n tɛ̃ n wɛ nɩ̀sãh wɛ mè tyípǐllɛ n yo n wah nónó-á mɛ Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir sɔkɔ. 20 Kénɛ Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir yah yuku yĩn ye kârnnɛ mɔ́nɔ́lɛ ń gbã̀n tyɩ́ wɔ̀kɔ̀npèkè sɔkɔ yɔ̀. Yé nírílɛ n pɩ ń tyɩ́ ń kɔ̃ mè tɛ̃ n wɛ kélɛ n yo nɩ̀sãhlɛ kǎh yɩ̃nɛ sɔ̃́.

Wɛy tɛ́ynɛ

21 Mé mɛ ké tyɩ́ nɛ yépi tɔ pɩ̃ ń tyɩ́-á mɛ dùkù nɛ̂nɛ, ànɛ̂ tir nɛ̂-á mé mɛ n pɩ. Á yṹnpi Tisyiki nɛ̂-á ń nɛ́nɔ́nɩ́nɛ, tɛ́ mɛ tõ̀lɛ n pɩ pallɛ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ tyɩ́, ǹmɔ kɩ pɔ ń tyɩ́ kèdùkù pól yo yé tyɩ́. 22 Ńmɔ ye wɛ tɛ n tɛkɩ n mɔ ǹnɛ yé tyɩ́ nɛ à kyɩ á tyɩ́ kèdùkù yo yé syah à mó yé nɩ sũ.

23 Mé kélɛ n yah n kɔ̃ á Sú Liyel ànɛ̂ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu Krista tyɩ́ nɛ pè yèvɩnɩ, ànɛ̂ tyɩ́nɔnɔ, ànɛ̂ Liyel yõ sɛ̃́nɔ́lɛ á yṹnpyé pól kɔ̃. 24 Á Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu Krista tyɩ́-á mɛ nɔ́nɔ́lɛ nónó pól tyɩ́ tyɛ́tyɛ́nɩ́ kɛ̃́nɛ, mé kélɛ n yah n kɔ̃ Liyel tyɩ́ nɛ à yõ̀bènɔrɩ pɩ pé tyɩ́.

* 5:31 5.31 Yah n tɛ Yenɛsɩ 2.24.

* 6:3 6.3 Yah n tɛ Yálnɔ́ 20.12.

Filipi

1

2

3

4

Pole sɛ́bɛ́y tɛ́kɩ́nmɔnɔlɛ Filipi tãn tyɩ́

1

Tyàh-ǹsah wɛy

1 Ńmɔ Pole ànɛ̂ Timotelɛ, ápi nónó-á Yesu Krista tõ̀npɩbɩlɛ, ápi ye n tɛkɩ n mɔ sɛ́bɛ́ynɛ Yesu Krista yõ sɛ̃́pú pól tyɩ́ Filipi kwil sɔkɔ, pépi nónó sɔkɔ yísyɔ́-á yah tɛ̃́pú ànɛ̂ yòhnɩ̀nmɔpulɛ, nónó-á yáhntɔkɔnsàhnɔ́lɛ. 2 Á kélɛ n yah n kɔ̃ Sú Liyel ànɛ̂ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu Krista tyɩ́ nɛ, pè yõ̀bènɔrɩ ànɛ̂ yèvɩnɩnɛ yé kɔ̃.

Pole-á nírí nɛ̂nɛ n pɩ Filipi kwil Yesu yõ sɛ̃́pú tyɩ́

3 Gbĩ́mɛgbĩ́ mâh sõ yé tyɩ́ sɔkɔ, mè n wɛkɩ Liyel tyɩ́. 4 Gbĩ́mɛgbĩ́ mě nírílɛ n pɩ yé pól tyɩ́ nɩ̀vɩ̀nɩ̀ sɔkɔ, 5 yáh sɔ̃́npɩ́lɛ pɩ ńmɔ yòhnɩ̀nmɔpulɛ Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir yónɔ́ sɔkɔ, à tɔkɔ ké tyah sõ duku tyɩ́, pópó à pɔ syɩ núkúnúkú tyɩ́. 6 Ń sɛ̃́nyĩnɔ mɛ ké yõ sɔkɔ nɛ, Liyel nɛ̂-á tyah tõ̀ pèpɛy mɛ̀nɛ yé nnɔ sɔkɔ, wǎh kɩ yɔ̃ sɔkɔ kɩ kélɛ n tɔ̃ n sah n pɩ, pópó kɩ pɔ syɩ ké pɩ́ntɛnɔ tyɩ́ Yesu Krista syɩ n pɔ sõlɛ. 7 Yé tyɩ́ nɔ yĩ́ĩ́ ń tyɩ́. Képah ye, ké yah ye yé pól tyɩ́ sõnɔlɛ ń sɔkɔ sɛ̃́ntɛ̃̀nɛ. Yépi tɔ vyãh mɛ yõ̀bènɔrɩ mɛ̀ tyɩ́ sɔkɔ, Liyel-á nɛ̂nɛ n pɩ ń tyɩ́ wɔ̀kɔ̀npèkè sɔkɔ, ànɛ̂ máh sõ̀ mɛ Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tirlɛ n yo n wah gbĩ́ nɛ̂nɛ, à kélɛ n wɛ̃kɩ nɛ gbɩ-á kélɛ. 8 Liyel ye ńmɔ tàrfyɔ̀lɛ nɛ, Yesu Krista tyɩ́nɔnɔ nɛ̂-á mɛ ńmɔ sɔkɔ, képah-á ń nɩ kɔ̃ kè n yɔrɩ yé tyɩ́lɛ.

9 Máh mɛ Liyellɛ n ni yé tyɩ́ tir nɛ̂ tyɩ́ sɔkɔ, képah ye yɔ̀ nɛ: Tyɩ́nɔnɔ nɛ̂-á mɛ yé sɔkɔ, kè nɛ n yuku yahlɛ, yé kɔ̃ yé pɩ lékã́m névyelɛ, ànɛ̂ yɩ̃ pɩ̃́púlɛ. 10 Képah sɔkɔ, tyi nónó-á yɩ̃nɛ kal, yé kɩ sépilɛ n yah n tɔkɔ n pnɛ. Képah-à pɩ, yé kɩ mɛ yályál wɛ́nyo-ńsah kɛ̃́nɛ yé tyɩ́ Krista syɩ n pɔ sõlɛ. 11 Képah sɔkɔ, yé kɩ tyi póllɛ n pɩ gbɩ wɛ̃̀kɩ̀ yõ Yesu Krista gbõ̀ yõ, Liyel yĩn kɔ̃ kè kɩ pɩ gblò, tɛ́ kɩ n gbilki.

Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir yónɔ́ yah yúkúnɔ́lɛ

12 Ń yṹnpyé, mé mɛ ké tyɩ́ nɛ yé pɩ̃ nɛ, tir nɛ̂-á ńmɔ yĩni tɛ̃, kǎh yòhnɩ̀nmɔnɔ pɩ Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir yónɔ́ yah yúkúnɔ́ sɔkɔ. 13 Yé náh wɛ di, yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ tɔ̃́rɩ́ kéte nɛ̂ sɔkɔ-á ńnɛ wɔ̀kɔ̀npèkè sɔkɔ, nɛ́npɔ́ tãn pól ànɛ̂ no tɛ́lɔ́ pól pɩ̃ nɛ, Krista tõ̀ yĩn-á ńnɛ wɔ̀kɔ̀npèkè sɔkɔ. 14 Ń yṹnpyé-á ńmɔ wɛ wɔ̀kɔ̀npèkè sɔkɔ sɛ̃́, wãn mɔ pé kan Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ yõ sɛ̃́nɔ́ yõ. Kǎh pɩ sɛ̃́, pé nɩ tɔ̃ gbah syãh, pè Liyel wɛynɛ n yo tíkí kɛ̃́nɛ. 15 Gbɩ tɛ̃̀ wɔ ye, túkù mɛ ńmɔ dyɔ yɔ yĩnnɛ Krista tyɩ́lɛ n yo à pé gblɔ̌ynɛ n tɔkɔ n pɩ fṍnfṍ ńmɔlɛ. Ǹtɛ túkù tɛ̃̀ wɔ mɛ kélɛ n yo sõnɔ pèplɔlɛ pé sɔkɔ. 16 Tyɩ́nɔnɔ sɔkɔ ye pépi n pɩ képahlɛ. Pè pɩ̃ nɛ Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir gbɩ yo n wah yĩn-á ńnɛ ásõ̂. 17 Ǹtɛ nónó tɛ̃̀ wɔ-á Krista tyɩ́lɛ n yo à ńmɔlɛ n fwo, pépi sõnɔ náh mɛ plɛ. Pè mɛ n sõ nɛ páh kɩ wãn mɔ n pi ńmɔ wɔ̀kɔ̀npèkè sɔkɔ dénɔ́ yèvyãhrɩ yõ. 18-19 Ǹtɛ képah náh mɛ tir yɔ́lɛ ńmɔ tyɩ́. Kè sɔ̃́ pɩ sõnɔ túkù sɔkɔ ò, kè sɔ̃́ pɩ sõnɔ pèpɛy sɔkɔ ò, Krista tyɩ́ tɛ̃̀ wɔ mɛ n yo. Képah ye, kè mɛ nɩ̀vɩ̀nɩ̀nɛ ńmɔ tyɩ́.

Tɛ́ ńmɔ pɩ̃ nɛ yépi nírí ànɛ̂ Yesu Krista Mirki yòhnɩ̀nmɔnɔ gbõ̀ yõ, yĩ mɛ̀-á mɛ n pi ńmɔ pwáhnmɔnɔ wɛ̃̀kɩ̀ yõ. Képah ye, ń nɩ kɩ tɔ̃ n vɩ n yuku n pi yahlɛ. 20 Máh mɛ nɛ̂ syɩkɩ tɛ̃ kègbɩlɛ, tɛ́ ń gbõ̀ sàhnɔ́ mɛ ké yõ, képah ye nɛ, sen káh ń tɛ̃ ń tyípɩ́nɩ́ yɔ́ ńtɛ̃ sɔkɔ póllɛ. Ńmɔ sɛ̃́nyĩnɔ mɛ ké yõ sɔkɔ núkúnúkú ànɛ̂ gbĩ́mɛgbĩ́ nɛ, mâh se wũ min sɔkɔ ò, mâh se ku ò, képah-á kɩ Kristalɛ n gbilki. 21 Yé náh wɛ di, ńmɔ mɛ́nɔ́ yõlɛ min sɔkɔ, Krista gbilki yĩn ye. Tɛ́ kúnɔ́lɛ, yõre wɛ́nɔ́ ye kélɛ ńmɔ tyɩ́. 22 Ǹtɛ min sɔkɔ tɛ̃̀nɔ́-à kɩ ńmɔ kɔ̃ mé fɛ̃ tõ̀ wɛ n pɩ n pi yõre-á mɛ nɛ̂ tyɩ́, mé yɩ̃nɛ mè nɛ̂ tɛ̃̀ yah n tɔkɔ wɛ́? 23 Ńmɔ mɛ tɔ̀tɔ̀ sõnɔ sɔkɔ. Mé mɛ ké tyɩ́ nɛ mé yal kèkõyṍ mɛ̀ sɔkɔ mé n kyɩ n tɛ̃ Kristalɛ, képah tyɩ́ mɛ kal ń tyɩ́. 24 Ǹtɛ ń tɛ̃̀nɔ́lɛ min sɔkɔ, yõ mɛ képah tyɩ́ kal yépi yĩnnɛ. 25 Ń sɛ̃́nɔ́ mɛ ké yõ, ànɛ̂ mé pɩ̃ nɛ máh kɩ wũ, kɩ n tɛ̃ n pi yé póllɛ, yé yah yuku yĩn ànɛ̂ yé nɩ̀vɩ̀nɩ̀ wɛ yĩnnɛ Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ sɔkɔ. 26 Képah sɔkɔ, ńmɔ syɩ́npɔnɔlɛ yé tnɔ̂, kè kɩ yé kɔ̃ yé kɩ Yesu Kristalɛ n gbah n gbilki.

27 Nɛ̂ tɛ̃̀-á tah kal, yé yé minnɛ n pɩ à yɩ̃nɛ Krista Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir yónɔ́lɛ. Képah sɔkɔ, máh kɩ sɔ̃́ pɔ wil yé tyɩ́ ò, máh kɩ sɔ̃́ pɔ n wìl-ǹkɛ̃̂nɛ yé tyɩ́ ò, mé kɩ mɛ yé tyɩ́lɛ n nohnɩ nɛ yáh mɛ su yĩn gbáhkɩ̀ núkú yõ sõnɔ núkúlɛ yé sɔkɔ, tɛ́ mɛ so wɛ̃ tyɩ́ à gbah tɛ̃ Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir yõ sɛ̃́nɔ́ yah yúkúnɔ́ tyɩ́ sɔkɔ. 28 Yé káh yɛ yé sépɛ́bɩ́ kɔ̃ pè yé wore tir yɔ́ ńtɛ̃ sɔkɔ. Képah sɔkɔ ye pè kɩ pɩ̃ nɛ pé tyɩ́ yɩkɩ yɩkɩ wɛ̃̀kɩ̀ yõ-á pélɛ, tɛ́ yépi-á mɛ pwáhnmɔnɔ wɛ̃̀kɩ̀ yõ. Liyel ye n pɩ sépi póllɛ. 29 Yé náh wɛ di, Liyel ye yõ̀bènɔrɩ pɩ yé tyɩ́ yé kɔ̃ yé pɩ Krista yõ sɛ̃́púlɛ. Tɛ́ kè náh yĩn ǹ yõ sɛ̃́nɔ́ ó tyɩ́ dɛ́, yé kɩ tɔ̃ yèvyãhrɩ tɔ wɛ n pɩ n pi ǹmɔ yĩnnɛ. 30 Yépi ye mɛ mɛ́kɩ̀lɛ n fwo Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir yah yúkúnɔ́ tyɩ́ sɔkɔ ńmɔ tyɩ́ kɔ̃lɛ, sɔ̃́-á lésõ yé ń wɛ mé mɛ ké mɛ́kɩ̀lɛ n fwo. Tɛ́ ńmɔ mɛ yɔ̃ sɔkɔ sɛ̃́ kélɛ. Yépi ńtɛ̃ pɩ̃́nɔ́ mɛ ké sɔkɔ ó.

2

Krista gblɔ̌y tíkínmɔnɔlɛ ànɛ̂ ǹ nɛ́-ǹgbɛ̃ dùkùlɛ

1 Yé wrɔ́ kwrɔ́nmɔnɔlɛ Kristalɛ, kè mɛ sṍrélɛ n mɔ yé sɔkɔ. Ǹ tyɩ́nɔnɔ nɛ̂-á yé sɔkɔ, kè mɛ yé nnɔlɛ n sũ. Yé wrɔ́ mɛ kwrɔ́nmɔnɔlɛ Liyel Mirkilɛ. Yé mɛ wɛ̃ yãmnɛ n yah, tɛ́ mɛ pèpɔrɩlɛ n pɩ wɛ̃ tyɩ́. 2 Kǎh pɩ sɛ̃́, núkúnúkú tɛ̃̀nɛ, yé nɛ n sah núkú yõ. Tyɩ́nɔnɔ dùkù núkú yɩ̃nɛ kè nɛ n mɛ yé sɔkɔ, yè mó yé fɔkɔ táh ànɛ̂ yé sõnɔ pɩ núkúlɛ. Yâh képah pɩ, nɩ̀vɩ̀nɩ̀ ye yé kɩ mɔ yĩ́ĩ́ ńmɔ sɔkɔ. 3 Yé káh tir yɔ́ ńtɛ̃nɛ n pɩ wɛ̃ fwónɔ́ sɔkɔ. Yé káh yé gblɔ̌ynɛ n wɛ̃kɩ. Yé yé gblɔ̌ynɛ n tiki n mɔ, yè mó no tɛ́lɔ́lɛ n tɔkɔ n pɩ fṍnfṍ yé gblɔ̌ynɛ. 4 Yé sɔkɔ yɔ́ ńtɛ̃ káh nɛ n yah ǹ yɛ̃́ngbɛ̃́ tyi ó tyɩ́ dɛ́, yé nɛ n sõ n kal no tɛ́lɔ́ tyɩ́ sɔkɔ.

5 Sõnɔ nɛ̂ dùkù-á sõ̀ mɛ Yesu Krista sɔkɔ, yé yɛ kénɛ sõnɔ dùkù nɛ̂ mɛ yépi tɔ sɔkɔ.

6 Ǹmɔ mɛ núkúlɛ Liyellɛ,

tɛ́ nɛ̂-á yɩ̃nɛ ǹnɛ, à náh sõ̀ mɛ kélɛ n yah n kɔ̃ káhkáh.

7 Ǹtɛ à sépi pól wɛ yɛ

tɛ́ ǹ gblɔ̌y pɩ yɔ̃̀lɛ,

à ǹ gblɔ̌y pɩ névilɛ.

No pól sõ̀ ǹnɛ n pnɛ névilɛ.

8 À ǹ gblɔ̌y tiki mɔ

à n sah Liyel tyɩ́ yõ,

à syi pɔ dahnɩ yõ kũ ku.

9 Képah ye, Liyel mɛ ǹmɔ dɔkɔ sah kal no póllɛ,

tɛ́ yĩ́n-ńsah ǹgbɛ̃nɛ à kɔ̃ kal no tɛ́lɔ́ póllɛ.

10 Képah sɔkɔ, yî nónó pól-á mɛ yĩ̂nyõ sɔkɔ,

ànɛ̂ sétáh yõ, ànɛ̂ lékókwíl,

sé pól kɩ sé gbètukunɔ di Yesu yah sɔkɔ,*

11 tɛ́ kɩ n yo nɛ Yesu Krista-á TƐ̃̀ ǸGBƐ̃NƐ,

Sú Liyel yĩn kɔ̃ kè kɩ n gbilki.

Yesu yõ sɛ̃́pú-á yɩ̃nɛ pè nɛ n pɩ sɔ̃́

12 Ń nɛ́nɔ́nɔ́, máh sõ̀ mɛ yé wrɔ́ sɔkɔ tɛ́ yé mɛ n nohnɩ sɔ̃́ ń tyɩ́ gbĩ́mɛgbĩ́, núkúnúkú mé náh mɛ yé wrɔ́, ǹtɛ mé kélɛ n yah n kɔ̃ yé tyɩ́ nɛ yé wãn mɔ sɛ̃́ yé nòhnɩ̀nɔ́ yõ. Yáh fyɔ̀ pwah mɔ, yé tõ̀lɛ nɛ n pɩ tíkí ànɛ̂ wílsyahrɩ sɔkɔ képah yĩnnɛ. 13 Yé náh wɛ di, Liyel ye n dahbɩ yé sɔkɔ tõ̀ pɩ́nɔ́ dékèlɛ à yɩ̃nɛ ǹmɔ-á mɛ ké tyɩ́ sɔ̃́, ǹ tɛ́ ké pɩ́nɔ́ tɛ̃́nwɛnɔlɛ yé kɔ̃ yě kélɛ n pɩ à yɩ̃nɛ ǹmɔ-á mɛ ké tyɩ́ sɔ̃́. 14 Yé tyi póllɛ nɛ n pɩ wɛ̀nkyɔ̃ wɛ́kɩ́-ńkɛ̃̂nɛ, ànɛ̂ yékã̂b kɛ̃́nɛ. 15 Képah sɔkɔ, yé kɩ pɩ pèkè kɛ̃́ névyelɛ, pè náh wɛ́nyo-ńsah wɛ n pi yé tyɩ́. Yé kɩ pɩ Liyel wɛ̃́npìlɛ, lékàh kɛ̃́ névyelɛ kèkõyṍ névye wrɔ́, pépi nónó-á yĩ́nvǐ ànɛ̂ nɛ́pêl ó pé tɔ̂ɔ́. Yépi yɩ̃nɛ yè pɩ kyòolɛ pé tyɩ́, sɔ̃́-á ńwɔ̃́ kèpyelɛ kyòo yĩ̂nyõ sɔkɔ. 16 Tɛ́ wɛy nɛ̂-á minnɛ névyelɛ n kɔ̃, yé képah yo pé tyɩ́. Képah-à pɩ, kè kɩ pɩ yõ yɔ̃̀nɔ́lɛ ńmɔ tyɩ́ Krista syɩ n pɔ sõlɛ. Tɛ́ kè kɩ tɔ̃ kè wɛ̃kɩ nɛ máh yèvyãhrɩ ànɛ̂ tã̀n nónó pɩ sɔkɔ, sè náh pɩ yõ kɛ̃́nɛ. 17 Yépi-á yèvyãhrɩ nɛ̂ pɩ Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ yĩnnɛ, ńmɔ-à kɩ sɔ̃́ mɛ yɩ̃nɛ mè n ko n pɩ sárkálɛ à tahlɩ képah tyɩ́ ò, nɩ̀vɩ̀nɩ̀ ye kélɛ ńmɔ tyɩ́. Tɛ́ mé mɛ ké nɩ̀vɩ̀nɩ̀ sɔkɔ yé tɔlɛ. 18 Yépi tɔlɛ, yé nɛ n mɛ nɩ̀vɩ̀nɩ̀ sɔkɔ, yè ké nɩ̀vɩ̀nɩ̀nɛ n pɩ ńmɔlɛ wɛ̃ tyɩ́.

Timote ànɛ̂ Yepafroditi tyípɩ́nɩ̀nɛ

19 Ńmɔ gbõ̀ sàhnɔ́ mɛ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu yõ nɛ máh kɩ Timote tõ yé tyɩ́ kè náh tɔ̃ n mo n pi. Képah sɔkɔ, wàh kɩ kyɩ yah yé tyɩ́ tɛ́ ǹ syɩ, à kɩ pɔ yé tyɩ́ kèdùkù wɛ yo ń syah ń nɩ kɔ̃ kè kɩ de. 20 Yé náh wɛ di, ǹmɔ ó mɛ ńmɔ tyɩ́ nɛ̂ nɩ-á mɛ n yɔrɩ yé tyɩ́lɛ ńmɔ tyɩ́ kɔ̃lɛ. 21 No tɛ́lɔ́ pól tɛ̃̀ wɔ mɛ n yah pé yɛ̃́ngbɛ̃́ tyi ó tyɩ́, pé dyɔ náh mɛ n kwnɛ Yesu Krista tõ̀ tyɩ́lɛ. 22 Ǹtɛ Timotelɛ, yépi ńtɛ̃ pɩ̃ nɛ tyípɩ́nɩ̀ sɔkɔ-á à kè wɛ̃kɩ nɛ, tõ̀npɩ pèpɛy-á pélɛ. À ǹ gblɔ̌y kɔ̃ Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir yónɔ́ tõ̀ sɔkɔ ńmɔlɛ wɛ̃ tyɩ́, sɔ̃́-á wɛ̃́npir tõ̀lɛ n pɩ ǹ sú tyɩ́. 23 Képah ye, ń tyɩ́-à kɩ fyɔ̀ pɔ sah gbáhkɩ̀ núkú yõ, ǹmɔ ye mé mɛ n yah nɛ máh kɩ núkú tõ yé tyɩ́. 24 Ń sɛ̃́nyĩnɔ mɛ ké yõ nɛ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ gbõ̀ yõ, ńmɔ ńtɛ̃ tɔ-á kɩ pɔ yé tĩ̀nnɛ kè náh n mo n pi.

25 Ǹtɛ mé kè wɛ, mé yɩ̃nɛ mè ń yṹnpi Yepafroditi kɔ̃ à ǹ syɩ n yuku yé tĩ̀nnɛ. Ń kɔ́-ò ye ǹnɛ, tõ̀ núkú pɩ́pú ànɛ̂ mɛ́kɩ̀ núkú fwópú tɔ̃ álɛ. Yépi ye ń fyã̀hnɔ́ wɛ, tɛ́ à wilki tõ ń tyɩ́ à pɔ ń yohnɩ mɔ. 26 Yé pól wɛ dékè mɛ à tɛ̃ yĩ́ĩ́, tɛ́ yáh noh ǹ yɔ́nɔ́ tyɩ́ sɔkɔ, kè mɛ yṍtɔ́kɔ́bɩ́lɛ ǹ tyɩ́. 27 Kègbɩ yõ, à sõ̀ mɛ n yɔ. Fárkɔ fárkɔ à náhkɩ ku. Ǹtɛ Liyel mɛ ǹ yãm yah. Tɛ́ kè náh pɩ nɛ ǹmɔ ó yãm sɔ̃́ à yah dɛ́, ńmɔ tɔ yãm ye à yah wãn kɔ̃ kè náh n mɔ n pi ń yèkwɔrɩ yõ. 28 Képah ye, mé kɩ à kɔ̃ à kɩ ǹ syɩ yuku súú yé tĩ̀nnɛ, yé kɔ̃ yáh kɩ à wɛ, kè pɩ nɩ̀vɩ̀nɩ̀nɛ yé tyɩ́ ńtɔ̃, kwâh mó wilki ńmɔ tɔ yèkwɔrɩ sɔkɔ. 29 Képah ye, yé à tɛ̃ plɛ nɩ̀vɩ̀nɩ̀ sɔkɔ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ yĩnnɛ, yè mó sɛ̃́nknɔ névyelɛ nɛ n sõ. 30 Yé náh wɛ di, Krista tõ̀ yĩn ye à ku farkɩ. Yépi-á nɛ yé ńmɔ yohnɩ n mɔ yî nónónɛ, tɛ́ yé náh fɛ̃ n pɔ sélɛ ń kɔ̃ n pi yé gblɔ̌y, ǹmɔ fɛ̃ syi kũ dlo gbal à sè syi pɔ ń kɔ̃.

3

Kɔ́lɔ́ pèpɛynɛ Liyel yah sɔkɔ

1 Ń yṹnpyé, yé nɛ mɛ nɩ̀vɩ̀nɩ̀ sɔkɔ yé wrɔ́ kwrɔ́nmɔnɔ yĩnnɛ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃nɛ. Máh tyi nónó yo sɔkɔ tɛ yé tyɩ́, kè náh mɛ kwlɔ́nɔ́lɛ ń tyɩ́ kɩ tɔ̃ ń syɩ sè wãrkɩ tɛkɩ mɔ yé tyɩ́. Képah ńtɛ̃ ye kɩ yépi yohnɩ mɔ yékɩ tɛ̃ wɛ̃̀kɩ̀ pèpɛy yõ. 2 Yé yé gblɔ̌ynɛ n kyɔmɩ tõ̀ntùkù pɩ́púlɛ, kénɛ pãhlɔlɛ, pépi nónó kõ̀kè kõ̀nɔ́-á wil fɩ̃́ yɔ́ ó kã̀mnɔ́lɛ. 3 Ké gbɩ tɛ̃̀ yõ, ápi wɔ ye kõ kõ̀kè pèpɛynɛ, képah nɛ̂-á Liyel yĩn gbílkínɔ́lɛ ǹ Mirki gbõ̀ yõ. Kè mɛ yõ yɔ̃̀nɔ́lɛ á tyɩ́ áyáh wɛ kwrɔ mɔ Yesu Kristalɛ tɛ́ á náh mɛ á gbõ̀ sah á gblɔ̌y yõ. 4 Ǹnɩ̂ yɔ́ tɛ̃̀-à fyɔ̀ fɛ̃ ǹ gbõ̀ sah n pi ǹ gblɔ̌y yõ, gbɩ kɩ sõ̀ fɛ̃ wɛ ńmɔ tyɩ́ kal tɛ̃̀nɛ kɩ ń gbõ̀ sah ń gblɔ̌y yõ, 5 ńmɔ nɛ̂-á kõ ń dúbínɔ́ sèpĩ̀n kwǎrtɔ̃́-ò sõlɛ, tɛ́ mó tɔ̃ pɩ Yisrayel nɛynɛ à wil Bɛ̃nsyamɛ yìkì sɔkɔ. Yebreke ye ńnɛ, ń dúbípúlɛ Yebreni ye pélɛ. Nsyifunɔ tyi kõ̀nsàhnɔ́ wã̀l kɔ́pú nónó-á pè n ye Farisi wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́púlɛ, pépi sɔkɔ nɛy yɔ́ ye sõ̀ ńnɛ.* 6 Tɛ́ à yuku gbáhntɛ̃nɔ tyɩ́ tĩ̀nnɛ kénɛ wã̀l kɔ́lɔ́ sɔkɔ, mé sõ̀ mɛ Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkìlɛ n fõh. À tɔ̃ yuku kénɛ wã̀l kɔ́lɔ́ tyɩ́ tĩ̀nnɛ, nɛy náh sõ̀ fɛ̃ lékàhlɛ n kɔ̃ n pi. 7 Ǹtɛ kénɛ tyi nónó-á sõ̀ mɛ yõre tyilɛ ńmɔ tyɩ́, núkúnúkú mé mɛ pɔ sè wɛ syɩ́kɩ́nɔ́ tyilɛ Krista yĩnnɛ. 8-9 Gbɩ yõ, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu Krista wɛ́npɩ̃nɔ-á pɩ pèpɔrɩ ǹgbɛ̃ nɛ̂nɛ ńmɔ tyɩ́, képah yĩnnɛ mé mɛ tyi nɔ́pi póllɛ n yah syɩ́kɩ́nɔ́ tyilɛ. Mé mɛ ké tyɩ́ nɛ mé pɩ Krista tyɩ́lɛ, ànɛ̂ ń wrɔ́ mó kwrɔ mɔ ǹnɛ. Képah ye ń kɔ̃ mé fɛ̃ syi ń náh vi tyi pól kɔ̃, tɛ́ sé póllɛ n yah tũ̀ yõ yî tyɩ́ kɔ̃lɛ. Mé náh tɔ̃ mɛ n sõ nɛ tyi kõ̀nsàhnɔ́ wã̀l kɔ́lɔ́-á pɩ ńnɛ tómm dɛ́. Krista yõ sɛ̃́nɔ́ gbõ̀ yõ ye mé pɩ tómm. Liyel ye n pɩ névilɛ tómm Krista yõ sɛ̃́nɔ́ gbõ̀ yõ. 10 Ńmɔ-á mɛ nɛ̂ tyɩ́ képah ye yɔ̀ nɛ, mé Krista pɩ̃ ànɛ̂ tǎhkɩ̀ nɛ̂-á yilki mɔ ǹ lékólɛ, ànɛ̂ ń vyãh mó wɛ ǹ yèvyãhrɩ pɩ́nɔ́ sɔkɔ, mé mó n pɩ ǹ tyɩ́ kɔ̃lɛ ǹ ku dùkù sɔkɔ. 11 Képah sɔkɔ, ń sõnɔ kɩ mɛ ké yõ nɛ ń tɔ lékó-á kɩ pɔ n yilki n mɔ n pi.

12 Kè náh mɛ á kɩ nɛ nɛ̂-á mé n yah n kɔ̃ mé sɔ̃́ kè wɛ tɛ, ànɛ̂ ń tyɩ́ sɔ̃́ pɛkɩ syɩ ké yĩ̀n tyɩ́ dɛ́. Ǹtɛ mé mɛ yɔ̃ sɔkɔ ń tólɔ́lɛ nɛ mé gbah n tɛ̃ mé kè wɛ, képah nɛ̂ yĩn-á Krista ń ye pɩ ǹmɔ ó tyɩ́lɛ. 13 Ɔ̃́ɔ̃ dɛ́ ń yṹnpyé, kè náh mɛ á kɩ nɛ ńmɔ sɔ̃́ kè wɛ tɛ. Ǹtɛ nɛ̂-á mé mɛ n pɩ, kè wɛ yɔ̀: Tyi nónó-á sɔkɔ tɛ, mě ń dyɔ mɔ n fwɔ sépi tyɩ́lɛ, ǹ tɛ́ yah tĩ̀n tyɩ́lɛ n yɩ̃kɩ. 14 Mé mɛ n to ké yĩ̀nnɛ n yɩ̃kɩ yõre wɛ yĩnnɛ Liyel-á álɛ n ye nɛ á pɔ nɛ̂ syi yĩ̂nyõ, Yesu Krista gbõ̀ yõ. 15 Ápi nónó pól Yesu yõ sɛ̃́nɔ́-á de yĩn, sɛ̃́ ye á yɩ̃nɛ à nɛ n sõ. Ǹtɛ sõnɔ káhkɩ́-à kɩ se mɛ yé sɔkɔ tir yɔ́ tyɩ́ sɔkɔ, Liyel kɩ tɔ̃ képah dùkùlɛ yé wɛ̃kɩ. 16 Kàh kɩ sɔ̃́ n pɩ sɔ̃́, áyáh mɛ n kɔ wɛ̃̀kɩ̀ nɛ̂ yõ à pɔ syɩ núkúnúkú tyɩ́, á ye yɔ̃ sɔkɔ nɛ n yuku yahlɛ képah ó yõ.

17 Ń yṹnpyé, yé ńmɔlɛ n yah n pɩ. Áyáh pɩ dùkù nɛ̂ wɛ̃kɩ, nónó-á mɛ képah wɛ̃̀kɩ̀lɛ n kɔ, yé pépilɛ n yah n pɩ. 18 Mé ye kè yo sɔkɔ tɛ yé tyɩ́ gbáhyɩ̃́ náhnáhlɛ, tɛ́ tɔ̃ mɛ ń syɩ kélɛ n yo yé tyɩ́ gbní sɔkɔ núkúnúkú nɛ, Yesu Krista dahnɩ yõ kúnɔ́-á nɛ̂nɛ n pɛkɩ, névye náhnáh pɩ dùkù-á mɛ kélɛ n wɛ̃kɩ nɛ pǎh mɛ kélɛ n fwo. 19 Pépi tyɩ́-á kɩ pɔ n yɩkɩ n pi ké tyɛ́-ńsah sɔkɔ. Pé kèkùrn-á pɩ pé líyellɛ. Tir nɛ̂-á sennɛ pè tɛ̃ n pi, pè n nɛ mɛ pé gblɔ̌ynɛ n gbilki képah sɔkɔ. Kèkõyṍ yî ó tyɩ́-á pépi n nɛ n sõ. 20 Ápi tɛ̃̀ wɔ sú fṍ mɛ yĩ̂nyõ sɔkɔ, ńyãh sɔkɔ-á á pwáhnmɔ-ò nɛ̂-á Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu Kristalɛ, à kɩ n wil n pɔ n pi, áyáh mɛ ǹmɔ nɛ̂nɛ n dɛkɩ. 21 Ápi wil gbɛ̃́nsê nɛ̂-á sohkɩ kɛ̃́nɛ, à kɩ pɔ kè vi mɔ pɩ ǹmɔ wil gbɛ̃́nsê tyɩ́ kɔ̃lɛ, nɛ̂-á gbílkínɔ́ mɛ n sah ké yõ. Ǹ tɛ̃́npnɛ̀nɔ́ gbõ̀ yõ ye à kɩ pɩ képahlɛ, nɛ̂-á yíyìn pól kɔ̃ sè n sah ǹ tyɩ́ yõ.

4

1 Képah ye ń yṹnpyé pèplɔ, yé gbah n tɛ̃ sɛ̃́ntɛ̃̀nɛ yè yé sõnɔ sah yĩ́ĩ́ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ yõ. Ń nɛ́nɔ́nɔ́, yé wɛ dékè mɛ ń kah tɛ̃. Yépi ye ńmɔ nɩ̀vɩ̀nɩ̀ yõlɛ, ànɛ̂ yépi ye yɔ̃ ńmɔ yõlɛ.

Pole-á vìnmɔnɔ nɛ̂ kɔ̃

2 Mé kélɛ n yah n kɔ̃ Yevodi ànɛ̂ Sɛ̃tisyi tyɩ́ nɛ, pè pé wrɔ́ kwrɔ n mɔ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́lɔ́ sɔkɔ. 3 Tɛ́ áwɔ nɛ̂-á tõ̀ núkú pɩ́-ò pèpɛynɛ ńmɔlɛ, mé kélɛ n yah n kɔ̃ á tyɩ́ nɛ á Yevodi ànɛ̂ Sɛ̃tisyi yohnɩ n mɔ pé wrɔ́ kɔ̃ kè kwrɔ n mɔ. Yah, syɔ́ yísyɔ́ ye pélɛ, nónó-á so mɔ ńmɔ tyɩ́ á gbah tɛ̃ Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir yah yúkúnɔ́ tyɩ́ sɔkɔ. Klema tɔ sõ̀ mɛ pélɛ, ànɛ̂ ń tõ̀ núkú pɩ́pú tɛ́lɔ́lɛ, pépi nónó yni-á mɛ wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ tyɛ́-ńkɛ̃̂ min névye yni sɛ́bɛ́y sɔkɔ.

4 Yé nɛ n mɛ nɩ̀vɩ̀nɩ̀ sɔkɔ yé wrɔ́ kwrɔ́nmɔnɔ yĩnnɛ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃nɛ gbĩ́mɛgbĩ́. Mé kélɛ n tɔ̃ n yo yé tyɩ́, yé nɛ n mɛ nɩ̀vɩ̀nɩ̀ sɔkɔ. 5 Yé yah, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ pɔ́nɔ́ mɛ yúkɛy. Yé yɛ no pól yélɛ n pnɛ nɛ́péplɔ tyɩ́ sɔkɔ. 6 Yé káh n yɛ yé yáh-ńsah tyɛ tir yɔ́ ńtɛ̃nɛ. Tɛ́ tyi tyi pól sɔkɔ, kwâh nɛ̂ yétõ̂-à yé tɛ̃, yé kè ni Liyel tyɩ́ nírí pɩ́nɔ́ sɔkɔ, yè mó wɛkɩ ǹ tyɩ́ ǹ pèpɔrɩ pɩ́nɔ́ yĩnnɛ. 7 Képah sɔkɔ, ǹ yèvɩnɩ nɛ̂-á kǎn pɩ névi sõnɔlɛ, képah kɩ yáh-ńsah tyɛ́nɔ́ yah kõ dénɔ́lɛ yé nnɔ ànɛ̂ yé sõnɔ sɔkɔ, yé wrɔ́ kwrɔ́nmɔnɔ gbõ̀ yõ Yesu Kristalɛ.

8 Nɛ̂-á mé kɩ yo yé tyɩ́ ké tyɛ́-ńsah sɔkɔ ń yṹnpyé, tyi nónó-á mɛ gblɔlɛ, tɛ́ yɩ̃nɛ gbílkínɔ́lɛ, ànɛ̂ tyi nónó-á mɛ tómtóm tɛ́ mɛ yályál, ànɛ̂ tyi nónó tyɩ́-á kɩ fɛ̃ nɔ névi tyɩ́ tɛ́ à kɩ sè fɛ̃ syi, ànɛ̂ tyi nónó-á mɛ tyípénàllɛ tɛ́ mɛ n mɔ n kõ, yé yɛ sépi ó nɛ mɛ yé sõnɔ sɔkɔ. 9 Yáh tyi nónó sãh ńmɔ tyɩ́, tɛ́ nónó wɛ tɔkɔ ńmɔ tyɩ́, ànɛ̂ yáh tyi nónó noh ńmɔ tyɩ́, tɛ́ ń wɛ mé mɛ tyi nónónɛ n pɩ, yé nɛ n kɔ sépi wã̀l yõ. Képah sɔkɔ, Liyel kɩ mɛ yélɛ ǹmɔ nɛ̂-á yèvɩnɩnɛ n kɔ̃.

Pole wɛ́kɩ́nɔ́lɛ Filipi kwil tãn tyɩ́, pé pèpɔrɩ pɩ́nɔ́ tyɩ́ sɔkɔ

10 Mé nɩ̀vɩ̀nɩ̀ ǹgbɛ̃ wɛ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́lɔ́ sɔkɔ, yáh sɔ̃́npɩ́lɛ tɛ̃ wɛ kè wɛ wɛ̃kɩ ńtɔ̃ nɛ ń tyɩ́-á mɛ tah yé tyɩ́. Ń tyɩ́ sõ̀ mɛ tah yé tyɩ́, ǹtɛ yé náh sõ̀ mɛ syɔ̃̀-ǹsah wɛ à fɛ̃ kélɛ ń wɛ̃kɩ. 11 Kè náh pɩ nɛ ń fyã̀hnɔ́ sɔ̃́ ń kɔ̃ mé képahlɛ n yo dɛ́. Máh nɛ̂ sãh képah ye yɔ̀ nɛ, kè sɔ̃́ dùkù nɛ̂ ólɛ, kè n nɛ n mɛ yɩ̃́nɛ́nɔ́lɛ ńmɔ tyɩ́. 12 Mé ń minnɛ n pɩ n pnɛ yãm sɔkɔ, tɛ́ mó tɔ̃ kélɛ n pɩ n pnɛ tahrɩ sɔkɔ. Tyi pól sɔkɔ ànɛ̂ duke duke pól sɔkɔ, ńmɔ n fɛ̃ ń minnɛ nɛ n pɩ. Kàh se tɛ̃kɩ sɔkɔ ò, kàh se kwɛkɩ sɔkɔ ò, mé ń gblɔ̌y dar mɔ sépi póllɛ. Mé ń minnɛ n pɩ n pnɛ tahrɩ sɔkɔ, tɛ́ mó tɔ̃ kélɛ n pɩ n pnɛ fyã̀hnɔ́ sɔkɔ. 13 Mé kɩ fɛ̃ tyi pól pɩ Yesu Krista gbõ̀ yõ, ǹmɔ nɛ̂-á tǎhkɩ̀lɛ ńnɛ n kɔ̃. 14 Ǹtɛ képah fyé yõ, yé pɩ plɛ gbõ̀ dáhbɩ́nɔ́lɛ ń tyɩ́ ń yèvyãhrɩ gbĩ́ sɔkɔ. 15 Filipi tãn, yépi ńtɛ̃ pɩ̃́nɔ́ mɛ ké sɔkɔ nɛ, Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir yónɔ́ tyah gbĩ́nɛ yé tĩ̀nnɛ, gbĩ́ nɛ̂-á sõ̀ mé yal Masedonɩ sɔkɔ, à wil yépi tyɩ́ sɔkɔ yépi nónó-á pɩ soh ńmɔlɛ à kwâhlɛ ń kɔ̃, tɛ́ kwâh wɛ syi ń tyɩ́, Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkì yɔ́ ńtɛ̃ náh tɔ̃ kwâhlɛ ń kɔ̃. 16 Gbĩ́ nɛ̂ ńtɛ̃ fyé-á sõ̀ mé mɛ Tesaloniki kwil sɔkɔ, gbáhyĩ́ núkú ó náh yé tɛkɩ mɔ ń tyɩ́ yòhnɩ̀nmɔnɔlɛ. 17 Kè náh mɛ á kɩ nɛ mé sɔ̃́ mɛ ké tyɩ́ nɛ, yé yîlɛ nɛ n yɩ̃ ńnɛ n kɔ̃ dɛ́, ǹtɛ mé mɛ ké tyɩ́ nɛ wãn mɔ yé pèpɔrɩ pɩ́nɔ́ yõre wɛ́nɔ́ yõ. 18 Yáh yî nónó pól tɛkɩ mɔ ń tyɩ́, mé sè wɛ syi, kwâh yɔ́ ńtɛ̃ náh tɔ̃ mɛ ń tɛkɩ. Yepafroditi-á fyɔ̀ pɔ yòhnɩ̀nmɔnɔlɛ ń kɔ̃, nɛ̂-á yé à kɔ̃ nɛ à pɔ ń kɔ̃, mé núkú pɩ kwâh nɛ́tɛ̃̂nɛ. Kénɛ yòhnɩ̀nmɔnɔ mɛ̀nɛ, tyípépɛ̌y ye kélɛ Liyel yah sɔkɔ, wǎh nɛ̂ fɛ̃ syi, tɛ́ ké tyɩ́ nɔ ǹ tyɩ́. 19 Ńmɔ Liyel nɛ̂-á tahrɩlɛ ǹ tyɩ́ tyɛ́tyɛ́nɩ́ kɛ̃́, à kɩ syɔ̃ Yesu Krista tyɩ́, kɩ yé yétõ̂ yî póllɛ yé kɔ̃. 20 Gbílkínɔ́ nɛ n sah ápi Sú Liyel yõ gbĩ́mɛgbĩ́. Amiina!

21 Yesu Krista yĩn yõ, yé wɛynɛ Yesu yõ sɛ̃́pú nɛ́núkù núkú pól kɔ̃ ń tyɩ́ . Ń yṹnpyé Yesu yõ sɛ̃́pú nónó-á mɛ ńnɛ ásõ̂, pé tɔ n wɛkɩ yé tyɩ́. 22 Yesu yõ sɛ̃́pú pól n wɛkɩ yé tyɩ́, ké dú dɔkɔ nónó-á mɛ tõ̀lɛ n pɩ yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ Sesar tyɩ́ ásõ̂ sɔkɔ.

23 Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu Krista yõ̀bènɔrɩlɛ nɛ n pɩ yé pól tyɩ́.

* 2:10 2.10 - Yah n tɛ Yesayi 45.23.

* 3:5 3.5 - Nsyifunɔ póllɛ, Yisrayel no ye pélɛ. Yisrayel no póllɛ mó, Yebreni ye pélɛ.

Kolɔsɩ

1

2

3

4

Pole sɛ́bɛ́y tɛ́kɩ́nmɔnɔlɛ Kolɔsɩ tãn tyɩ́

1

Pole wɛ́kɩ́nɔ́lɛ Kolɔsɩ tãn tyɩ́

1 Ńmɔ Pole nɛ̂-á pɩ Yesu Krista tɛ̃ntõ̀ névilɛ à yɩ̃nɛ Liyel nɩ̀vɩ̀nɩ̀nɛ, ńmɔ ànɛ̂ á yṹnpi Timote ye 2 n tɛkɩ n mɔ sɛ́bɛ́y mɛ̀nɛ yépi tyɩ́, yépi nónó-á pɩ Liyel nolɛ Kolɔsɩ kwil sɔkɔ, tɛ́ pɩ á yṹnpyé Krista yõ sɛ̃́pú kègblɔlɛ yé wrɔ́ kwrɔ́nmɔnɔ gbõ̀ yõ Yesu Kristalɛ. Á kélɛ n yah n kɔ̃ á Sú Liyel tyɩ́ nɛ, à yõ̀bènɔrɩ pɩ yé tyɩ́ à mó yèvɩnɩnɛ yé kɔ̃.

Pole mɛ wɛynɛ Liyellɛ n kɔ̃

3 Liyel nɛ̂-á á Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu Krista Súlɛ, gbĩ́mɛgbĩ́ áyâh ǹnɛ n ni, à n nɛ n wɛkɩ ǹ tyɩ́ yé tyɩ́ sɔkɔ. 4 Yesu Krista yõ sɛ̃́nɔ́ nɛ̂-á mɛ yé sɔkɔ, ànɛ̂ ǹ yõ sɛ̃́pú tyɩ́nɔnɔ nɛ̂-á mɛ yé sɔkɔ, á sé tyɩ́ yónɔ́ noh. 5 Gbɩ wɛy nɛ̂-á Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ wɛynɛ, ké yĩ́níntɛ̃nɔ gbennɛ yé tyɩ́, képah sɔkɔ ye yé noh kélɛ nɛ gbõ̀ sàh-ǹsah yɔ́-á mɛ yé tyɩ́ yĩ̂nyõ sɔkɔ, tɛ́ mɛ yé gbõ̀ sah ké yõ. 6 Kénɛ Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir mɛ̀-á yĩni tɛ̃ yépi tyɩ́ gbĩ́ nɛ̂nɛ, kǎh sõ̀ mɛ tõ̀lɛ n pɩ n tɔ̃ mɔ kèkõyṍ tã̀ntã̀n pól sɔkɔ sɔ̃́, sɛ̃́ kélɛ yépi tɔ tĩ̀nnɛ, à tɔkɔ sõ nɛ̂-á yé kè pɩ̃ kègbɩ yõ sɔkɔ nɛ Liyel-á yõ̀bènɔrɩ pɩ yé tyɩ́. 7 Ápi nɛ́nɔ́nɩ́ Yepafratɩ nɛ̂-á mɛ tõ̀ núkúlɛ n pɩ ápilɛ, ǹmɔ ye kɔ̃ yélɛ kwɔ́nɔ́ mɛ̀nɛ. Krista tõ̀npɩ nɛ́gbɩ́ ye ǹnɛ nɛ̂-á mɛ tõ̀lɛ n pɩ yépi tyɩ́. 8 Liyel Mirki-á tyɩ́nɔnɔ nɛ̂ dahbɩ yé sɔkɔ, à ké tyɩ́ yo á tyɩ́.

9 Képah ye, ápi tɔ-á yé tyɩ́ noh sõ nɛ̂nɛ, à tɔkɔ lésõ tyɩ́, á náh mɛ yal mɔ nírí pɩ́nɔ́lɛ yé tyɩ́. Á mɛ kélɛ n yah n kɔ̃ Liyel tyɩ́ nɛ à ǹ dyɔ yĩ́ĩ́nɛ yé wɛ̃kɩ pallɛ, yɩ̃́pɩ̃̂ ànɛ̂ lékã́m gbõ̀ yõ nónó-á n wil ǹ Mirki tyɩ́. 10 Képah sɔkɔ, yé kɩ tɛ̃ wɛ n kɔ à yɩ̃nɛ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ wɛ̃̀kɩ̀lɛ, kɩ ǹ dyɔ yĩ́ĩ́ tyilɛ n pɩ gbĩ́mɛgbĩ́. Yé kɩ tyípéplɔ duke póllɛ n pɩ, tɛ́ kɩ Liyellɛ n gbah n pɩ̃ n yuku yahlɛ. 11 Á mɛ kélɛ n yah n kɔ̃ ǹ tyɩ́ nɛ à tǎhkɩ̀lɛ yé kɔ̃ tyi tyi pól sɔkɔ, ǹ tɔ̃́rɩ́ tǎhkɩ̀ gbõ̀ yõ, sɔ̃̀nko yé fɛ̃ tyi póllɛ n sro. 12 Yé wɛkɩ Sú Liyel tyɩ́ nɩ̀vɩ̀nɩ̀nɛ, ǹmɔ nɛ̂-á tɛ̃́nwɛnɔlɛ yé kɔ̃ yé vyãh kɔ̃ kè wɛ ǹ pèpɔrɩ wɛ́nɔ́ sɔkɔ, wǎh képah nɛ̂ yah sah ǹ tɔ̃́rɩ́ kyòo sɔkɔ kɩ névye kɔ̃, nónó-á mɛ ǹ tyɩ́ yõ. 13 À ye á yɔrɩ tɛ̃ syi fɛ̃́ntũ̂ tǎhkɩ̀ gbõ̀, tɛ́ á dah mɔ ǹ nɩ̀dɛ̀ Pídĩ́ tɔ̃́rɩ́ sɔkɔ. 14 Kénɛ Pídĩ́ gbõ̀ yõ ye á pwáhnmɔnɔ wɛ, tɛ́ á tyípêl mɛ yɔ̃ mɔ á tyɩ́.

Krista ye yíyìn pól Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃nɛ

15 Liyel nɛ̂-á à náh n wɛ yĩ́nɛ, Krista mɛ ǹmɔ tyɩ́ kɔ̃lɛ.

Ǹmɔ ye Liyel Pi gbennɛ. À mɛ Liyel gbɛ̃̀npɩnɔ pól yõ.

16 Yé náh wɛ di, ǹmɔ gbõ̀ yõ ye yíyìn pól mɔ.

Kè se yĩ̂nyõ sɔkɔ ò, kè se sétáh yõ sɔkɔ ò,

kè se yî nónó-á n wɛ yĩ́nɛ ò, kè se nónó náh n wɛ yĩ́nɛ ò,

kè se mréy tǎhkɩ̀nɔ́lɛ ò, kè se névye fnɛ̀pulɛ ò, kè se yõ̀tãmnɔ́lɛ ò, kè se tɔ̃́rɩ́ yõ névyelɛ ò,

ǹmɔ gbõ̀ yõ ye pé pól mɔ, ànɛ̂ pé pól mɛ ǹmɔ tyɩ́ yõ.

17 Ǹmɔ yíyìn pól dyah tɛ̃,

yíyìn pól mɛ ǹmɔ gbõ̀ yõ sɔkɔ.

18 Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkì yõ̀tɛ̃̀ ye ǹmɔlɛ, pépi nónó-á ǹ wil gbɛ̃́nsêlɛ.

Ǹmɔ ye tyàh-ǹsahlɛ,

ǹmɔ lékó ǹgbò ye yilki mɔ,

sɔ̃̀nko ǹmɔ pɩ gbennɛ tyi tyi pól sɔkɔ.

19 Yé náh wɛ di, kè ye nɔ Liyel tyɩ́ à tɛ̃ ǹmɔ sɔkɔ ǹ tɔ̂ɔ́.

20 Tɛ́ mɛ ké tyɩ́ nɛ pé névye ànɛ̂ yíyìn pól wrɔ́ tɔ̃ sah péwɔ Liyellɛ, Krista gbõ̀ yõ.

Liyel Pídĩ́ mɛ̀ kúnɔ́lɛ dahnɩ yõ, képah gbõ̀ yõ ye yèvɩnɩ wɛ Liyel ànɛ̂ no pól wrɔ́

sétáh yõ ànɛ̂ yĩ̂nyõ sɔkɔ.

21 Ǹgbòlɛ, yépi tɔ wrɔ́ lésõ mɛ gbɛ́kɩ́nɔ́lɛ Liyellɛ. Sépɛ́rɩ́ lésõ mɛ yé wrɔ́ ǹnɛ yé sõnɔ túkúnì ànɛ̂ yé tyítúkúnì pɩ́nɔ́ yĩnnɛ. 22 Ǹtɛ núkúnúkú, ǹ Pídĩ́-á wil gbɛ̃́nsê sɔkɔ kũ nɛ̂ ku, képah gbõ̀ yõ ye Liyel yé wrɔ́ kwrɔ mɔ ǹ gblɔ̌ynɛ, nɛ yé pɔ yĩn péwɔ yah sɔkɔ yályál pèkè kɛ̃́nɛ, ànɛ̂ wɛ́nyo-ńsah kɛ̃́nɛ yé tyɩ́. 23 Ǹtɛ yé yɩ̃nɛ yè Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ tɛ̃ yĩn gbã́hngbã́h, yé yĩn dùkù mó nɛ n mɛ pallɛ. Yé gbõ̀ sàhnɔ́-á mɛ nɛ̂ yõ à tɔkɔ yé Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir noh sõ dùkù tyɩ́, yè káh pɔ gbɛ mɔ kélɛ. Kénɛ Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir ye yo kèkõyṍ névye pól tyɩ́, képah nɛ̂ tõ̀ sɔkɔ-á ńmɔ Pollɛ.

Pole-á Liyel tõ̀ pɩ yèvyãhrɩlɛ dùkù nɛ̂nɛ

24 Máh mɛ yèvyãhrɩ nɛ̂nɛ n pɩ yépi yĩnnɛ, núkúnúkú mé mɛ képah nɩ̀vɩ̀nɩ̀ sɔkɔ. Yé náh wɛ di, ńmɔ mɛ ń gblɔ̌y kɔ̃ à Krista yèvyãhrɩ tɛ́y tɔkɔ n pɩ ǹ yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkì yĩnnɛ, pépi nónó-á ǹ wil gbɛ̃́nsêlɛ. 25 Ńmɔ pɩ tõ̀npɩlɛ yépi Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkì tyɩ́ à yɩ̃nɛ Liyel-á tõ̀ mɛ̀ dahbɩ sɔ̃́ ń gbõ̀ yé yĩnnɛ. À kè dahbɩ ń gbõ̀ nɛ mé pé wɛy pól yo, 26 képah nɛ̂-á pɩ Liyel sètĩ̀n sõ̀ tirlɛ, nɛ̂-á à mɛ no pól wɔ̃bɩ sah kélɛ ǹgbò dùkùlɛ, tɛ́ mɛ kélɛ Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkì wɔ wɛ̃kɩ núkúnúkú. 27 Yõre ǹgbɛ̃ ànɛ̂ tɔ̃́rɩ́ nɛ̂-á mɛ sètĩ̀n sõ̀ tir mɛ̀ sɔkɔ, névye tyɩ́ nónó náh pɩ Nsyifunɔlɛ, képah ye sõ̀ Liyel mɛ ké tyɩ́ nɛ pé wɛ̃kɩ. Sètĩ̀n sõ̀ tir mɛ̀ wɛ yɔ̀: «Kristalɛ yé wrɔ́ sɔkɔ, yé gbõ̀ sàhnɔ́ kɩ mɛ Liyel tɔ̃́rɩ́ wɛ́nɔ́ yõ ǹmɔ gbõ̀ yõ.» 28 Ǹmɔ tyɩ́ ye á mɛ n yo no pól tyɩ́, tɛ́ mɛ ké gbáhdyâhlɛ n di n sah nɛ́núkù núkú pól tyɩ́, tɛ́ mɛ nɛ́núkù núkú póllɛ n kwɔ yɩ̃́pɩ̃̂ duke pól sɔkɔ, sɔ̃̀nko no pól Yesu yõ sɛ̃́nɔ́ de yĩn pé wrɔ́ kwrɔ́nmɔnɔ gbõ̀ yõ Kristalɛ. 29 Képah yĩn ye mé mɛ tõ̀lɛ n pɩ, mɛ ń tah sah syikey sɔkɔ Krista tǎhkɩ̀ gbõ̀ yõ, nɛ̂-á mɛ tõ̀lɛ n pɩ yĩ́ĩ́ ńmɔ sɔkɔ.

2

1 Mé mɛ ké tyɩ́ nɛ yé pɩ̃ nɛ máh mɛ mɛ́kɩ̀ ǹgbɛ̃nɛ n fwo yépi ànɛ̂ Lawodise tãn yĩnnɛ, à tahlɩ nónó ńtɛ̃ tɔ pól-á pè náh ń wɛ yah yĩ́nɛ. 2 Mé mɛ ké tyɩ́ nɛ nɩ̀sãh wɛ pé sɔkɔ, pè mó pɩ núkúlɛ tyɩ́nɔnɔ sɔkɔ, lékã́m mó nɛ mɛ yĩ́ĩ́ pé sɔkɔ. Képah sɔkɔ, pè kɩ Liyel tir wɔ̃̀bɩ̀nsàhnɔ́ pɩ̃, nɛ̂-á pɩ Kristalɛ. 3 Yõre nɛ̂-á yɩ̃́pɩ̃̂ ànɛ̂ pnɛ̀nɔ́ sɔkɔ, ké pól mɛ wɔ̃̀bɩ̀nɔ́lɛ ǹmɔ sɔkɔ. 4 Mé tir mɛ̀nɛ n yo yé tyɩ́ sɔ̃̀nko ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ káh n pɔ yé pilki vyã́hsesyɩ̃́rɩ́ sɔkɔ. 5 Gbɩ ye, ńmɔ tɛ̃̀ wɔ náh mɛ yélɛ fɩ̃́ núkú sɔkɔ ó, ǹtɛ mé mɛ yélɛ sõnɔ sɔkɔ. Ń nɩ mɛ vɩ́nɔ́lɛ yélɛ, máh kè wɛ yé mɛ yé tah sah tɛ́ mɛ Krista yõ sɛ̃́nɔ́ koh tɛ̃ yĩn gbã́hngbã́h.

Min pɩ́nɔ́lɛ Krista gbõ̀ yõ

6 Yáh fyɔ̀ kè fɛ̃ syi nɛ yé Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃-á Yesu Kristalɛ, yé yé minnɛ n pɩ yé wrɔ́ kwrɔ́nmɔnɔ sɔkɔ ǹmɔlɛ. 7 Yesu yõ sɛ̃́nɔ́ nɛ̂-á mɛ yé sɔkɔ, yé yɛ ké yã̀hnɩ̀ nɛ n mɛ dínyĩnɔlɛ ǹ sɔkɔ, yè mó yé min póllɛ n pɩ ǹmɔ tyɩ́ yõ. Yé nɛ mɛ sṹnyĩnɔlɛ Yesu yõ sɛ̃́nɔ́ sɔkɔ sɔ̃́-á pè yé kwɔ kélɛ, yè mó pɩ Liyel pèpɔrɩ pɩ̃́pú ǹgbnɔlɛ. 8 Yé yé gblɔ̌ynɛ n kyɔmɩ sɔ̃̀nko ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ káh n pɔ tyídî ànɛ̂ kèkõyṍ tyi tɔkɔ à yé pilki tɛ̃ mɩ̀nɩ̀ tyilɛ, ǹ névi yõ̀tàhsyi lékã́mnɛ. Sè náh mɛ wɛ̃̀kɩ̀ núkú yõ Krista tyilɛ. 9 Yé náh wɛ di, Liyel mɛ tɛ̃̀nɔ́lɛ Krista sɔkɔ ǹ tɔ̂ɔ́. 10 Yíyìn pól mɛ yépi tyɩ́ ǹmɔ gbõ̀ yõ. Ǹmɔ ye yõ̀tɔ̃rɩ́ ànɛ̂ tɛ̃́nwɛnɔnɔ pól yõ̀tɛ̃̀nɛ. 11 Yé wrɔ́ kwrɔ́nmɔnɔ gbõ̀ yõ ǹmɔlɛ, yé kõ̀kè kõ. Kénɛ kõ̀kèlɛ, névi gbõ̀ pɩ́nɔ́ náh kélɛ, Krista pɩ́nɔ́ ye kélɛ sɔ̃̀nko kè á wilki á tyípékè sɔkɔ. 12 Yé náh wɛ di, yáh wèlnwìlkìnɔ́ wɛ ni sɔkɔ, kè mɛ á kɩ nɛ yé lékyɩ̂ sɔ̃́ yɩ̃ ǹnɛ wɛ̃ tyɩ́, tɛ́ mɛ yilki mɔ ǹnɛ wɛ̃ tyɩ́, yáh sɔ̃́npɩ́lɛ sɛ̃ Liyel tǎhkɩ̀ yõ, nɛ̂-á yilki mɔ Krista lékólɛ. 13 Ǹgbòlɛ, yé lésõ mɛ lékyɩ̂ sɔ̃́ yé tyípêl ànɛ̂ kõ̀-ǹkɛ̃̂ yĩnnɛ. Ǹtɛ núkúnúkú, Liyel ye minnɛ yé kɔ̃ ànɛ̂ Kristalɛ wɛ̃ tyɩ́. À á tyípêl pól yɔ̃ mɔ á kɔ̃. 14 Áyáh Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́ dêl pɩ tɛ́ lékàh nɛ̂ kɩ sõ̀ pɔ á kɔ̃ n pi, Liyel ye képah niri to á tyɩ́, tɛ́ ké tyɩ́ yɩkɩ Krista syɩ́nɔ́ gbõ̀ yõ dahnɩ yõ. 15 Yõ̀tãm ànɛ̂ tɛ̃́nwɛpu nónó-á mɛ yĩ̂nyõ, Liyel ye pé tǎhkɩ̀ tyɩ́ yɩkɩ kwèyy. À pè pɩ yɛ̀dìmɔ̀lɛ no pól tyɩ́ à n yɔrɩ n kɔ̃ wɔ̀kɔ̀npèkè sɔkɔ névye tyɩ́ kɔ̃lɛ Krista kúnɔ́ gbõ̀ yõ dahnɩ yõ. 16 Kǎh pɩ sɛ̃́, yé káh n yɛ ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ yé tuke yõke képah náh pɩ wɔ wɔ kwâh yĩnnɛ. Yé káh n yɛ tɛ̃̀ yé tuke syáh yɔ́, képah náh pɩ ńwɔ̃́ sã́n yɔ́ wìlnɔ́, képah náh pɩ mɩ mɩ yòh tyɩ́ sɔkɔ. 17 Sépi póllɛ, yípéplɔ nónó-á mɛ n pi, sépi kètɔ̀ ye. Ǹtɛ ké kègbɩ tɛ̃̀nɛ, Krista ye. 18 Névye nónó-á n pɩ á kɩ nɛ pè sɔ̃́ mɛ pé gblɔ̌ynɛ n tiki n mɔ yĩ̂nyõ tõ̀npɩbɩ yah, tɛ́ mɛ gbílkínɔ́lɛ n sah pé yõ, tɛ́ mɛ pé tah sah pé dlɛ́y tyilɛ n mɔ n kõ, yé káh yɛ pé sɔkɔ yɔ́ ńtɛ̃ yé yah kõ yah yúkúnɔ́lɛ. Pé gblɔ̌y ye pè n gbilki pé fɔkɔ táh tyi sõnɔlɛ. 19 Krista nɛ̂-á yõlɛ, pè yahle ǹmɔ sõ̀ tɛ̃́nɔ́lɛ. Tɛ́ ǹmɔ gbõ̀ yõ ye gbèl tél-ńtã̂n ànɛ̂ yãhlɔ wil gbɛ̃́nsê tã̀ntã̀n pól tel sah wɛ̃ tyɩ́, wil gbɛ̃́nsê kɔ̃ kè fɛ̃ n kyãh à yɩ̃nɛ Liyel-á mɛ ké tyɩ́ sɔ̃́.

20 Yé ku Kristalɛ wɛ̃ tyɩ́, tɛ́ pwah mɔ wilki kèkõyṍ sétã̀n tyi tǎhkɩ̀ gbõ̀. Ǹtɛ kwâh nɛ̂ pɩ tɛ́ yé tɔ̃ yé minnɛ n pɩ á kɩ nɛ yé sɔ̃́ mɛ kénɛ tyi gbõ̀ sõ̀ sɔkɔ, à fɛ̃ syi pè kɔ̃ pè yélɛ n kyɩ̃ n mɔ n mɔ sɛ̃́nknɔ tyi sɔkɔ ńtɔ̃ wɛ́? Pè n nɛ: 21 «Káh kwâh mɛ̀ tɔkɔ, káh kwâh mɛ̀ yõ, káh n tũ kwâh mɛ̀ tyɩ́.» 22 Kénɛ yî póllɛ, á kɩ fɛ̃ á gblɔ̌y tyɩ́ pɛkɩ sélɛ kɛ núkú ólɛ, tɛ́ sè kɩ pɩ yõ kɛ̃́ yîlɛ. Névye yah yĩ́ĩ́ tyi kõ̀nsàhnɔ́ ye sélɛ à tahlɩ pǎh kwɔ́nɔ́ nónónɛ n kɔ̃. 23 Gbɩ ye gbílkínɔ́ sàhnɔ́lɛ yĩ̂nyõ tõ̀npɩbɩ yõ ànɛ̂ gblɔ̌y tíkínmɔnɔlɛ sé yah sɔkɔ, ànɛ̂ wil gbɛ̃́nsê fṍhnɔ́lɛ. Sè mɛ á kɩ nɛ yɩ̃́pɩ̃̂ tyi sɔ̃́ sélɛ. Ǹtɛ yõre náh mɛ sé sɔkɔ yɔ́ ńtɛ̃ tyɩ́. Névi dyɔ yĩ́ĩ́ tyi ó ye sélɛ.

3

Min pɩ́nɔ́ késã́nnɛ Liyel wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́lɔ́ sɔkɔ

1 Yépi tɔ lékyɩ̂-á fyɔ̀ yilki mɔ ànɛ̂ Kristalɛ wɛ̃ tyɩ́, yé Liyel fṍ yîlɛ n yah n kɔ̃, ńyãh sɔkɔ-á Kristalɛ tɛ̃̀nɔ́lɛ Liyel gbõ̀yõ̀ sõ̀lɛ. 2 Yé nɛ n sõ Liyel fṍ yî tyɩ́ sɔkɔ, yé káh nɛ n sõ sétáh yõ yî tyɩ́ sɔkɔ. 3 Yé náh wɛ di, yé ku tɛ́ yé min mɛ wɔ̃̀bɩ̀nsàhnɔ́lɛ Krista sɔkɔ Liyel tyɩ́. 4 Ǹtɛ Krista nɛ̂-á yépi minnɛ, ǹmɔ-à sõ nɛ̂nɛ wil mɔ, yépi tɔ kɩ wil mɔ ǹnɛ wɛ̃ tyɩ́ ǹ tɔ̃́rɩ́ sɔkɔ.

Pɩ dùkù kédyâh ànɛ̂ pɩ dùkù késã́nnɛ

5 Tyi nónó-á pɩ kèkõyṍ mɛ̀ tyilɛ, yé sépi yal n mɔ, sépi nónó-á pɩ: Prɔ̀prɔ̀ pɩ́nɔ́lɛ, põ̌põ̌ pɩ́nɔ́lɛ, dékè tyi pɩ́nɔ́lɛ, dékè túkúnìnɛ, à tahlɩ yĩ́sesúkú pɩ́nɔ́ tyɩ́, képah nɛ̂-á sãh fálnɔ́ dùkù yɔ́lɛ. 6 Kénɛ tyi dùkù ye n yɔrɩ n mɔ Liyel fɔ̀kɔ̀vyã̀hnɩ̀nɛ ǹ yóré yáhnlepu yõ. 7 Ǹgbòlɛ sõ̀, yé min-á lésõ mɛ tyípékè yɔ̃rɩ sɔkɔ, sɛ̃́ntɛ̃̀ ye yé mɛ n pɩ. 8 Ǹtɛ núkúnúkú, tyi nónó-á yé yɩ̃nɛ yè milki, sè wɛ yɔ̀: Fɔ̀kɔ̀vyã̀hnɩ̀nɛ, ànɛ̂ mâl pɩ́nɔ́lɛ, ànɛ̂ nɛ́pékè pɩ́nɔ́lɛ. Gbyɔ ànɛ̂ wɛ̀npèkè yɔ́ ńtɛ̃ káh nɛ n wil yé vyɛ̃y sɔkɔ. 9 Yé káh mɩ̀nɩ̀nɛ n yo wɛ̃ tyɩ́. Yé náh wɛ di, yé yé náh vi yé min pɩ dùkù kédyâh kɔ̃ tɛ, à ké tyípɩ́nɩ̀ pól milki, 10 tɛ́ mɛ pɩ dùkù késã́nnɛ n pɩ, képah nɛ̂-á Liyel mɛ n vi n mɔ gbĩ́mɛgbĩ́, sɔ̃̀nko yè pɩ ǹmɔ tyɩ́ kɔ̃lɛ, yè mó ǹnɛ n pɩ̃ yuku yahlɛ ǹmɔ nɛ̂-á mɔ yélɛ. 11 Képah sɔkɔ, wǎhkɩ̀ náh tɔ̃ n wɛ n pi yìkìnì tɛ́lɔ́ ànɛ̂ Nsyifunɔ wrɔ́ sɔkɔ, kènkõbe ànɛ̂ kõ̀-ǹkɛ̃̂pú wrɔ́. Kè náh tɔ̃ mɛ á kɩ nɛ yã̀hnkõ wɔ-á yɩ̃ pɩ̃, tɛ́ ńyɔ mɛ náh yɩ̃ pɩ̃. Kè náh tɔ̃ mɛ á kɩ nɛ ńyɔlɛ yɔ̃̀-á tɛ́ ńyɔ mɛ gblɔ̌y yõ névilɛ. Nɛ̂-á mɛ n mɔ n kõ, Krista ye. Ǹmɔ ye yíyìnì póllɛ tɛ́ mɛ no pól min sɔkɔ.

12 Liyel-á fyɔ̀ yépi yah wilki pɩ ǹ nolɛ, à yé pɩ yályál ǹ yah sɔkɔ, tɛ́ yé tyɩ́ mɛ nɔ ǹ tyɩ́. Képah ye, yé pɩ névye yãm yáhpú, ànɛ̂ pèpɔrɩ pɩ́púlɛ, ànɛ̂ gblɔ̌y tíkínmɔpulɛ, ànɛ̂ nɛ́pír névyelɛ, ànɛ̂ nónó-á tyilɛ n sro. 13 Yé wɛ̃ sṍmnɔ́lɛ n pɩ. Ǹnɩ̂ yɔ́-à sɔ̃́ pɩ de ǹ ní-ò tyɩ́, yé yɔ̃ mɔ wɛ̃ kɔ̃. Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃-á yɔ̃ mɔ yé kɔ̃ sɔ̃́, yépi tɔ nɛ n yɔ̃ n mɔ wɛ̃nɛ n kɔ̃ sɛ̃́. 14 Ǹtɛ nɛ̂-á kal sépi póllɛ, yé tyɩ́ nɔ wɛ̃ tyɩ́. Tyɩ́nɔnɔ gbõ̀ yõ ye yé wrɔ́ kɩ mɛ kwrɔ́nmɔnɔlɛ pallɛ. 15 Krista yèvɩnɩ nɛ̂ mɛ yé sɔkɔ. Liyel ye yé ye kénɛ yèvɩnɩ wɛ yĩnnɛ, sɔ̃̀nko yè pɩ wil gbɛ̃́nsê núkúlɛ. Yé pɩ pèpɔrɩ pɩ̃́púlɛ. 16 Yé yɛ Krista wɛy tõ̀ pɩ yĩ́ĩ́ yé sɔkɔ. Yé wɛ̃nɛ n kwɔ, yè mó wɛ̃nɛ n vi n mɔ yɩ̃́pɩ̃̂ sɔkɔ. Yé pɩ pèpɔrɩ pɩ̃́púlɛ Liyel tyɩ́ yé nnɔ póllɛ, yè mó ǹnɛ n gbal, yè ǹ yĩn gbilki gbilki yɩ̀lɛ n gbɩ, à tahlɩ Liyel Mirki-á yɛ̀ nónó dahbɩ yé sɔkɔ. 17 Yâh tyi nónónɛ n yo tɛ́ tyi nónónɛ n pɩ, yé sélɛ n pɩ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu yĩn yõ, yè wɛynɛ Sú Liyellɛ n kɔ̃ ǹmɔ gbõ̀ yõ.

Yesu yõ sɛ̃́pú wɛ̃ tɛ̃ dùkùlɛ kṍhkɩ́ sɔkɔ

18 Syɔ́, yé nɛ n sah yé pɛbɩ tyɩ́ yõ kǎh yɩ̃nɛ sɔ̃́ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́lɔ́ sɔkɔ. 19 Pɛbɩ, yé yɛ yé syɔ́ tyɩ́ nɔ yé tyɩ́, yé káh peke tɛ̃ pé yõ. 20 Wɛ̃́npì, yé nɛ n sah yé dúbípú tyɩ́ yõ tyi tyi pól sɔkɔ. Képah ye Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ n yah n kɔ̃ yé tyɩ́. 21 Dúbípú, yé káh fɔ̀kɔ̀nvyã̀hnɩ̀nɛ n mɔ yé wɛ̃́npì sɔkɔ kè kɔ̃ kè pɔ pɩ wílkúnìnɛ pé tyɩ́.

22 Yɔ̃bɩ, tyi tyi pól sɔkɔ, yé nɛ n sah yé yõ̀tãm tyɩ́ yõ nónó-á mɛ sétáh mɛ̀ yõ. Yé káh tõ̀lɛ n pɩ pé tyɩ́ pàh yélɛ n kyɔmɩ gbĩ́ nɛ̂ ólɛ, á kɩ nɛ névye dyɔ yĩ́ĩ́ tɛ̃̀ sɔ̃́ yé n yah n kɔ̃ pɩ́-ńsahlɛ dɛ́. Ǹtɛ yé yé gblɔ̌y tiki mɔ kélɛ n pɩ fɔkɔ pérpérlɛ yáh sɔ̃́npɩlɛ mɛ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ yah tíkílɛ n pɩ. 23 Yâh sɔ̃́ tõ̀ nɛ̂ dùkùlɛ n pɩ, yé kélɛ n pɩ yé nnɔ póllɛ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ tyɩ́ sɔ̃́ yé n pɩ kélɛ, kè káh nɛ n mɛ nɛ névi tyɩ́ sɔ̃́ yé n pɩ. 24 Yé pɩ̃ nɛ ńkɛ̃́ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃-á kɩ pɔ yépi tɔ dyah n pi yípéplɔlɛ, wǎh sépi nónó yah sah ǹ no yĩnnɛ. Yé náh wɛ di, ǹmɔ Krista ye yõ̀tɛ̃̀ kègbɩlɛ nɛ̂ tyɩ́-á yé n pɩ tõ̀lɛ. 25 Ǹtɛ névi nɛ̂-à ǹ gblɔ̌y pɩ nɛ́túkùlɛ, ǹ nɛ́túkúnì tyi lédyáhnɩ́ ye à kɩ wɛ. Yé náh wɛ di, Liyel náh wǎhkɩ̀lɛ n pɩ.

4

1 Yõ̀tãm, yé yé yɔ̃bɩlɛ n tɛ̃ n plɛ gbɩ wɛ̃̀kɩ̀ yõ sɔkɔ, yé mó yé dyɔ sah nɛ n kwnɛ nɛ yõ̀tɛ̃̀ yɔ́-á mɛ yépi tɔ tyɩ́ yĩ̂nyõ sɔkɔ.

Pole-á vìnmɔnɔ nónó kɔ̃

2 Yé gbah n tɛ̃ nírí pɩ́nɔ́ sɔkɔ. Yé nírílɛ n pɩ yè pépɔrɩ pɩ̃́nɔ́ wɛynɛ Liyellɛ n kɔ̃. 3 Yé Liyellɛ n ni ápi tɔ tyɩ́ sɔ̃̀nko à wɛ̃̀kɩ̀ yɩkɩ mɔ á kɔ̃ à fɛ̃ ǹ wɛynɛ n yo, ànɛ̂ mè fɛ̃ sètĩ̀n sõ̀ tir tyɩ́lɛ n yo nɛ̂-á Liyel wɔ̃bɩ sah Krista sɔkɔ. Képah nɛ̂ yĩn-á ńnɛ wɔ̀kɔ̀npèkè sɔkɔ. 4 Yé Liyellɛ n ni ń tyɩ́ sɔ̃̀nko à ń yah tɛ̃ ń kɔ̃ mè fɛ̃ sètĩ̀n sõ̀ tir mɛ̀nɛ n yo n wah, máh yɩ̃nɛ mè kè yo sɔ̃́.

5 Yé yé minnɛ n pɩ lékã́mnɛ Yesu yõ sɛ̃́-ńkɛ̃̂pú wrɔ́. Syɔ̃̀-ǹsah-à fyɔ̀ wɛ yé tyɩ́ pèpɔrɩ pɩ pɩ tɛ̃̀nɛ pé tyɩ́, yé kè pɩ pé tyɩ́. 6 Yé yɛ yé wɛlɔ nóhnɔ́ nɔ névye tyɩ́, ànɛ̂ yõre mó nɛ n mɛ sé tyɩ́. Névi nɛ̂-á píkínyahnɔ pɩ, yé ké yah tɔ̃ n sah n yo tɛ̃̀ tyɩ́.

Wɛy kɔ̃́nɔ́lɛ

7 Á yṹnpi Tisyiki nɛ̂-á ń nɛ́nɔ́nɩ́nɛ ànɛ̂ ń kɔ́-òlɛ tɛ́ mɛ tõ̀lɛ n pɩ pallɛ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ tyɩ́, ǹmɔ kɩ pɔ ń tyɩ́ kèdùkù pól yo yé tyɩ́. 8 Ńmɔ ye wɛ tɛ n tɛkɩ n mɔ ǹnɛ yé tyɩ́ nɛ à kyɩ á tyɩ́ kèdùkù yo yé syah à mó yé nɩ sũ. 9 Wonesimi tɔ mɛ ǹnɛ, ǹmɔ nɛ̂-á á yṹnpilɛ nɛ̂-á mɛ tómm, tɛ́ pɩ á nɛ́nɔ́nɩ́nɛ. Yépi sɔkɔ yɔ́ ye ǹnɛ. Tyi nónó pól-á mɛ n pɩ ásõ̂, pè kɩ pɔ sè yãh yé syah.

10 Arisitarkɩ nɛ̂-á mɛ wɔ̀kɔ̀npèkè sɔkɔ ànɛ̂ ńmɔlɛ, à n wɛkɩ yé tyɩ́. Markɩ tɔ n wɛkɩ yé tyɩ́ ǹmɔ nɛ̂-á Barnabasɩ tyɩ́ névilɛ. Markɩ tyɩ́ kèdùkù yo sɔkɔ yé tyɩ́ nɛ wàh kɩ pɔ yé tĩ̀nnɛ, yé à tɛ̃ plɛ. 11 Yesu nɛ̂-á pè n ye Nsyusitusilɛ, à n wɛkɩ yé tyɩ́ tɔlɛ. Nsyufunɔ Yesu yõ sɛ̃́pú sɔkɔ, pépi ó ye mɛ tõ̀lɛ n pɩ ànɛ̂ ńmɔlɛ à Liyel tɔ̃́rɩ́ tyɩ́lɛ n yo. Pè ń nɩ de yĩ́ĩ́ kègbɩlɛ. 12 Yepafrasɩ nɛ̂-á yépi sɔkɔ yɔ́lɛ, à n wɛkɩ yé tyɩ́. Yesu tõ̀npɩ ye ǹnɛ, nɛ̂-á mɛ nírílɛ n pɩ yé tyɩ́ gbĩ́mɛgbĩ́ sɔ̃̀nko yè nɛ n mɛ sṹnyĩnɔlɛ Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ sɔkɔ, Liyel dyɔ yĩ́ĩ́ tyi pól pɩ pɩ tɛ̃̀nɛ. 13 À yèvyãhrɩ kah pɩ yépi ànɛ̂ Lawodise tãn, ànɛ̂ Yerapolisi tãn yĩnnɛ. Ńmɔ ńtɛ̃ kɩ fɛ̃ pɩ képah tàrfyɔ̀lɛ. 14 Dɔ̀ktɔ̂r dĩ́ Likyi nɛ̂-á ápi kódĩ́nɛ, à n wɛkɩ yé tyɩ́ ànɛ̂ Damasɩlɛ.

15 Á yṹnpyé nónó-á mɛ Lawodise, yé wɛkɩ pé tyɩ́ à tahlɩ Nɛfa tyɩ́ ànɛ̂ Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkì nɛ̂-á n tuke n mɔ n pɔ ǹ gbô. 16 Yáh kɩ sɛ́bɛ́y mɛ̀ wɛ kar, yé gbah n tɛ̃ Lawodise Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkì tɔ kɔ̃ pè kè wɛ n kar. Nɛ̂ tɔ-à kɩ se mó mɛ tɛkɩ mɔ pépi tyɩ́, pàh kɩ kélɛ yé kɔ̃, yé kè kar.

17 Yè mó n yo Arsyipi tyɩ́ nɛ, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃-á tõ̀ nɛ̂ dahbɩ ǹ gbõ̀, à gbah n tɛ̃ kè pɩ pallɛ.

18 Ńmɔ Pole ye n wɛkɩ yé tyɩ́, tɛ́ kélɛ n wãrkɩ ń gbõ̀lɛ. Yé káh n yɛ yé dyɔ fwɔ nɛ máh mɛ wɔ̀kɔ̀npèkè sɔkɔ. Mé kélɛ n yah n kɔ̃ Liyel tyɩ́ nɛ, à yõ̀bènɔrɩ pɩ yé pól tyɩ́.

1 Tesaloniki tãn

1

2

3

4

5

Pole sɛ́bɛ́y tɛ́kɩ́nmɔnɔlɛ Tesaloniki tãn tyɩ́

Tyàh-ǹsah wɛynɛ

1

Pole wɛ́kɩ́nɔ́lɛ Tesaloniki tãn tyɩ́

1 Ńmɔ Pole, ànɛ̂ Silasɩ, ànɛ̂ Timote ye n wãrkɩ n tɛkɩ n mɔ sɛ́bɛ́y mɛ̀nɛ yépi Tesaloniki kwil Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkì tyɩ́, yépi nónó-á mɛ Sú Liyel ànɛ̂ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu Krista tyɩ́ yõ. Mé kélɛ n yah n kɔ̃ nɛ Liyel yõ̀bènɔrɩ pɩ yé tyɩ́, à mó yèvɩnɩnɛ yé kɔ̃.

Pole wɛ́kɩ́nɔ́lɛ Liyel tyɩ́ Tesaloniki tãn Liyel wɛy fɛ̃̀nsyinɔlɛ tyɩ́ sɔkɔ

2 Á mɛ n wɛkɩ Liyel tyɩ́ yé pól tyɩ́ sɔkɔ gbĩ́mɛgbĩ́, tɛ́ mɛ ǹnɛ n ye n gbo yé tyɩ́. 3 Yáh mɛ gbah tɛ̃ Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ tyípɩ́nɩ̀ sɔkɔ, tɛ́ mɛ tõ̀lɛ n pɩ tyɩ́nɔnɔ sɔkɔ, à yé gbõ̀ sah yĩ́ĩ́ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu Krista yõ sɔ̃́, Sú Liyel ye ápi tàrfyɔ̀lɛ nɛ, gbĩ́mɛgbĩ́ á dyɔ-á mɛ n kwnɛ sélɛ. 4 Á yṹnpyé, yépi nónó tyɩ́-á nɔ Liyel tyɩ́, á pɩ̃ nɛ wǎh yé yah wilki pɩ ǹ tyɩ́lɛ. 5 Yé náh wɛ di, áyáh Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir nɛ̂ yo yé tĩ̀nnɛ, kè náh sõ̀ pɩ vyãh wɛy gbɔy ólɛ dɛ́. Á sõ̀ mɛ kélɛ n yo tɛ̃́nwɛnɔ sɔkɔ Liyel Mirki tǎhkɩ̀ gbõ̀ yõ, tɛ́ á sɛ̃́nyĩnɔ mɛ ké yõ nɛ gbɩ-á kélɛ. Áyáh á gblɔ̌y tɛ̃ dùkù nɛ̂nɛ yé wrɔ́ sɔkɔ yé tyɩ́ pɛkɩ yĩnnɛ, ké sèndì náh yélɛ dò. 6 Ápi ànɛ̂ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ pɩ dùkù ye yé mɛ n yah n pɩ. Yèvyãhrɩ náhnáh fyé sɔkɔ, yé Liyel wɛy fɛ̃ syi nɩ̀vɩ̀nɩ̀ sɔkɔ, ǹ Mirki-á nɩ̀vɩ̀nɩ̀ nɛ̂ mɔ yé sɔkɔ. 7 Kǎh pɩ sɛ̃́, yépi ye Masedonɩ mara ànɛ̂ Akayi mara Yesu yõ sɛ̃́pú pól kɩ n yah n pɩ. 8 Yé náh wɛ di, à tɔkɔ yépi tĩ̀nnɛ, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ wɛy mɛ tɔ̃ mɔ Masedonɩ mara ànɛ̂ Akayi mara pól sɔkɔ. Tɛ́ kè náh yĩn képah ó tyɩ́ dɛ́, yé Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ tyɩ́ tɔ mɛ n yãh ywɔ̃ ywɔ̃ pól sɔkɔ, fɔ́ɔ́ kè náh tɔ̃ mɛ ápi tɔ̃ képah tyɩ́lɛ n yo ńtɛ̃nɛ. 9 Áyáh kyɩ yé tĩ̀nnɛ tɛ́ yé á tɔ̃ sah tɛ̃ pallɛ dùkù nɛ̂nɛ, névye pól mɛ képahlɛ n yãh; ànɛ̂ yáh yé náh vi fal fal tã̀n kɔ̃ tɛ́ yé yah mɔ Liyel tĩ̀nnɛ à tõ̀lɛ n pɩ ǹ tyɩ́ dùkù nɛ̂nɛ, ǹmɔ nɛ̂-á gbɩ Liyellɛ tɛ́ mɛ min sɔkɔ, névye pól mɛ képah tɔlɛ n yãh. 10 Yé mɛ ǹ Pídĩ́ Yesu syɩkɩ tɛ̃ ǹmɔ nɛ̂-á kɩ wil yĩ̂nyõ kɩ n pɔ n pi. Ǹmɔ nɛ̂-á Liyel ǹ lékó yilki mɔ, ǹmɔ ye kɩ ápi yõ wilki n pi Liyel tukey sɔkɔ nɛ̂-á mɛ n pi.

2

Pole tõ̀ pɩ́nɔ́lɛ Tesaloniki kwil sɔkɔ

1 Á yṹnpyé, yépi ńtɛ̃ kè pɩ̃ yĩ́ĩ́ nɛ á pɔ́nɔ́ náh pɩ nɔ̀nɔ́lɛ yé tĩ̀nnɛ. 2 Yé kè pɩ̃ tɔlɛ nɛ áyáh yèvyãhrɩ wɛ sɔkɔ Filipi kwil sɔkɔ, ńyãh sɔkɔ-á pè fṍhnɔ́ sah á yõ tɛ́ Liyel mɛ nɩ̀sãh mɔ á sɔkɔ á kɔ̃ á mɛ fɛ̃ pɔ ǹ Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tirlɛ n yo yépi tɔ tyɩ́, gbĩ́ nɛ̂-á névye sõ̀ mɛ álɛ n fwo. 3 Tyi nónó-á á n yo névye tyɩ́, á náh mɛ pílkínɔ́ sɔkɔ, yĩ́nvǐ wɛlɔ náh sélɛ, vìntɛ̃nɔ tɔ náh à n vi n tɛ̃ pélɛ. 4 Liyel ye kè wɛ nɛ ápi-á kɩ fɛ̃ Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir yo, tɛ́ mɛ ké tyɩ́ dahbɩ ápi gbõ̀ á kɔ̃ á kélɛ n yo ké yah yõ. Névye dyɔ yĩ́ĩ́ tɛ̃̀ náh ápi n yah n kɔ̃ pɩ́-ńsahlɛ dɛ́, Liyel dyɔ yĩ́ĩ́ tɛ̃̀ ye ǹmɔ nɛ̂-á ápi sõnɔlɛ n pnɛ.

5 Yépi ńtɛ̃ pɩ̃́nɔ́ mɛ ké sɔkɔ nɛ wɛlɔ nónó-á á yo yé tyɩ́, yé vi n tɛ̃ tɛ̃ wɛlɔ náh sélɛ. Liyel ye á tàrfyɔ̀lɛ nɛ á náh mɛ n yah n kɔ̃ yé yṍ-ńsahlɛ. 6 Ápi náh mɛ n yah n kɔ̃ nɛ ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ álɛ n gbilki. Kàh sɔ̃́ yépilɛ ò, kàh sɔ̃́ no tɛ́lɔlɛ ò, á náh mɛ n yah n kɔ̃ nɛ ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ álɛ n gbilki. 7 Tɛ́ ápi kɩ mó tɔ̃ sõ̀ fɛ̃ á tɔ̃́rɩ́ sah yé yõ áyáh sɔ̃́npɩ́lɛ pɩ Yesu Krista tɛ̃ntõ̀ névyelɛ. Ǹtɛ á yé tɛ̃ mármár pídúbísè-á ǹ pyelɛ n tɔ̃ n sah n tɛ̃ sɔ̃́. 8 Yé tyɩ́ sõ̀ nɔ yĩ́ĩ́ ápi tyɩ́, képah ye á mɛ Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir yo yé tyɩ́ nɛ̂-á n wil Liyel tyɩ́. Tɛ́ kè náh yĩn képah ó tyɩ́ dɛ́, á á min ńtɛ̃ mɔ kũ kɔ̃ yépi yĩnnɛ yé tyɩ́ táhnɔ́ tɛ̃̀ yĩnnɛ á tyɩ́. 9 Á yṹnpyé, áyáh yèvyãhrɩ ànɛ̂ kwlɔ́nɔ́ nónó pɩ, yé dyɔ mɛ n kwnɛ sélɛ kyɔ́. Áyáh lésõ mɛ yé tĩ̀nnɛ à Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tirlɛ n yo n kɔ̃ yé tyɩ́, á lésõ mɛ tõ̀ tɔlɛ n pɩ lékã̂h ké gbĩ̀ntɔ̃̀ à yĩn á gblɔ̌y yĩ́nnɔ́lɛ, sɔ̃̀nko à káh n pɩ n tɛ̃ yṍtɔ́kɔ́bɩ́lɛ yé sɔkɔ yɔ́ ńtɛ̃ tyɩ́. 10 Yépi ńtɛ̃ ye ápi tàrfyɔ̀lɛ nɛ, áyáh tyi nónó pól pɩ yépi Yesu yõ sɛ̃́pú tyɩ́, sé pól-á mɛ plɛ, tɛ́ mɛ gbɩ wɛ̃̀kɩ̀ yõ wɛ́nyo-ńsah kɛ̃́nɛ; Liyel tɔ ye á tàrfyɔ̀lɛ. 11 Yé pɩ̃ tɔlɛ nɛ áyáh yé tɛ̃ plɛ, sɔ̃́-á súbí pé wɛ̃́npìlɛ n tɛ̃ plɛ. 12 Á vìnmɔnɔlɛ yé kɔ̃, tɛ́ sṍré mɔ yé sɔkɔ, tɛ́ kè gbah yo yé tyɩ́ nɛ yé yɛ yé kɔ dùkù nɛ n mɛ Liyel dyɔ yĩ́ĩ́, ǹmɔ nɛ̂-á ye yélɛ ǹ tɔ̃́rɩ́ sɔkɔ de yĩnnɛ kɩ ké nɔlɩ wɛ yõ.

13 Yáh Liyel wɛy nɛ̂ noh ápi tyɩ́, yé náh kè pɩ névi vyãh wɛynɛ. Yé kè pɩ Liyel wɛynɛ. Tɛ́ sɛ̃́ ńtɛ̃ ye kélɛ kyɔ́. Kǎh pɩ sɛ̃́, kè mɛ tõ̀lɛ n pɩ yé sɔkɔ, yépi nónó-á Yesu yõ sɛ̃́púlɛ. Képah ye, á n wɛkɩ Liyel tyɩ́ gbĩ́mɛgbĩ́ ńtɔ̃. 14 Ń yṹnpyé, Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkìnɔ́ nónó-á mɛ Liyel tyɩ́ yõ Nsyude mara sɔkɔ, tir nɛ̂-á nɔ pélɛ, sɛ̃́nkɔ̃ ye nɔ yépi tɔlɛ. Yé náh wɛ di, yé sú fṍ névye-á yé kwlɔ sɔ̃́, sɛ̃́ ye Nsyifunɔ kwlɔ pépi tɔlɛ. 15 Nsyifunɔ ye ko mɔ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu ànɛ̂ Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyopulɛ*. Pè fṍhnɔ́ sah ápi tɔ yõ. Pé tyɩ́ náh nɔ Liyel tyɩ́. No pól sépɛ́bɩ́ ye pélɛ. 16 Pè mɛ ké tyɩ́ nɛ pé ápi yah kõ á káh Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir yo yìkìnì tɛ́lɔ́ névye tyɩ́ pé tɔ kɔ̃ pè wɛ n pwah. Kǎh pɩ sɛ̃́, dòhnɩ̀nɔ́ ó ye pè mɛ n pɩ n yuku pé tyípêl yõ. Ǹtɛ ké syì-ǹsah, Liyel fṍhnɔ́ sah pé yõ.

Kyɩ n yah dékè mɛ Pole tɛ̃ Tesaloniki tãn tyɩ́

17 Ń yṹnpyé, á yal yé tnɔ̂ wrɔ́ kwéy mɛ̀ sɔkɔ, á yĩ́ tɛ̃̀ wɔ náh mɛ tɛ̃̀nɔ́lɛ yé yõ ó, ǹtɛ á mɛ yé tyɩ́lɛ n sõ gbĩ́mɛgbĩ́. Yé wɛ dékè mɛ á kah tɛ̃, képah ye á mɛ gbah tɛ̃ nɛ á yé wɛ. 18 Á lésõ mɛ ké tyɩ́ nɛ á á syɩ n pɔ yé tĩ̀nnɛ, tɛ́ gbáhyɩ̃́ náhnáh ńtɛ̃ ye ńmɔ Pole yah kɔ̃ kélɛ tɛ́ sétã̀n yõ̀tɛ̃̀ á yah kõ. 19 Ápi Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu syɩ n pɔ sõlɛ, nónó gbõ̀ yõ mɛ á yáh-ńsah náh n tyɛ n pi, ànɛ̂ á nɩ kɩ vɩ, ànɛ̂ á yõ kɩ yɔ̃? Yépi ye. 20 Kègbɩ yõ, yépi yĩn ye gbílkínɔ́ kɩ sah ápi yõ, tɛ́ nɩ̀vɩ̀nɩ̀ kɩ mɛ á sɔkɔ.

3

1 Képah sɔkɔ, áyáh pópó pɔ tɛ̃ kwlɔ yé wɛ́-ńkɛ̃̂nɛ, á kè yah tɔkɔ nɛ ápi-á kɩ wũ á gblɔ̌y Atɛnɩ kwil sɔkɔ, 2 tɛ́ mɛ á yṹnpi Timote tɛkɩ mɔ yé kɔ̃, ǹmɔ nɛ̂-á mɛ Liyel tõ̀lɛ n pɩ ápilɛ wɛ̃ tyɩ́ Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir yónkɔ̃nɔ sɔkɔ Krista tyɩ́ sɔkɔ. Á nɛ à pɔ yé yohnɩ mɔ yé tǎhkɩ̀ wɛ Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ sɔkɔ, à mó sṍré mɔ yé sɔkɔ, 3 sɔ̃̀nko kwɛy gbĩ yèvyãhrɩ káh pɔ yé kɔ̃ kwɔ. Yé pɩ̃́nɔ́ se mɛ ké sɔkɔ nɛ yèvyãhrɩ mɛ̀nɛ n sɔkɔ tɛ́ á sah n pi tɛ́. 4 Yé náh wɛ di, áyáh lésõ mɛ yé tĩ̀nnɛ gbĩ́ nɛ̂nɛ, á lésõ kè yo sah yé tyɩ́ nɛ áyáh kɩ pɔ yèvyãhrɩ pɩ n pi. Képah ye pɩ yɔ̀, ké sèndì náh yélɛ dò. 5 Képah ye, máh pɔ tɛ̃ sṍmnɔ́ pɩ kwlɔ, mé Timote tɛkɩ mɔ nɛ à kyɩ yé Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ dùkù yah n pɔ n yo ń syah. Tíkí sõ̀ mɛ ń tɛ̃ nɛ sétã̀n yõ̀tɛ̃̀ tɔ̃̀nmɔnɔ káh nɛ mɛ tɛ̃ n wɛ yé tyɩ́, ápi kwlɔ́nɔ́ kɔ̃ kè pɩ yõ kɛ̃́nɛ.

6 Ǹtɛ núkúnúkú, Timote ye wil yé tĩ̀nnɛ à pɔ. À mɛ pɔ yé yĩ́ngbɩ́lɛ n yo nɛ Liyel yõ sɛ̃́nɔ́-á mɛ yé sɔkɔ, ànɛ̂ tyɩ́nɔnɔlɛ. Ńkɛ̃́ yáh mɛ n sõ ápi tyɩ́ sɔkɔ gbĩ́mɛgbĩ́. Á wɛ dékè-á mɛ yé tɛ̃, sɔ̃́-á yépi tɔ wɛ dékè mɛ ápi tɛ̃. 7 Kǎh pɩ sɛ̃́ á yṹnpyé, áyáh sõ̀ mɛ yèkwɔrɩ ànɛ̂ yèvyãhrɩ nónó pól sɔkɔ, yé Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ tyɩ́ nóhnɔ́ pɩ nɩ dénɔ́ ǹgbɛ̃nɛ á tyɩ́. 8 Ǹtɛ yáh fyɔ̀ mɛ sɛ̃́nyĩnɔlɛ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ yõ, á mɩ̀nɩ̀ ye pyě tiki de á fɔkɔ sɔkɔ núkúnúkú yɔ̀. 9 Wɛy dùkù nɛ̂ tɛ̃̀ mɛ ápi kɩ fɛ̃ Liyel kɔ̃ n pi yé tyɩ́ sɔkɔ yɔ̀, wǎh nɩ̀vɩ̀nɩ̀ ǹgbɛ̃ nɛ̂nɛ á kɔ̃ yépi yĩnnɛ? 10 Ké lékã̂h ké gbĩ̀ntɔ̃̀, á mɛ kélɛ n gbah n ni Liyel tyɩ́ nɛ à wɛ̃̀kɩ̀ yɩkɩ mɔ á kɔ̃ á fɛ̃ pɔ yah yé tyɩ́. Tɛ́ fɩ̃́ nɛ̂-à kɩ mɛ yé tɛkɩ Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ sɔkɔ, á mó yé yohnɩ n mɔ ké tyɩ́ sɔkɔ.

11 Á kélɛ n yah n kɔ̃ á Sú Liyel ńtɛ̃ tyɩ́ ànɛ̂ á Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu Krista tyɩ́ nɛ, pè wɛ̃̀kɩ̀ yɩkɩ mɔ á kɔ̃ á pɔ yé tĩ̀nnɛ. 12 Wɛ̃ tyɩ́nɔnɔ ànɛ̂ no pól tyɩ́nɔnɔ nɛ̂-á mɛ yé sɔkɔ, á kélɛ n yah n kɔ̃ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ tyɩ́ nɛ, à wãnnɛ n mɔ ké yõ á kɩ nɛ yé tyɩ́-á nɔ sɔ̃́ ápi tyɩ́. 13 À mó nɩ̀sãhlɛ yé kɔ̃ yĩ́ĩ́ Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ sɔkɔ, yé kɔ̃ yè pɩ wɛ́nyo-ńsah kɛ̃́nɛ yé tyɩ́. Yè mó nɛ n mɛ yályál á Sú Liyel yah sɔkɔ á Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu Krista-à sõ nɛ̂nɛ ǹ syɩ pɔ ǹ yõ ǹ yĩ̂nyõ tõ̀npɩbɩ póllɛ.

4

Min pɩ dùkù nɛ̂ tyɩ́-á nɔ Liyel tyɩ́

1 Á yṹnpyé, yáh yɩ̃nɛ yè nɛ n kɔ dùkù nɛ̂nɛ kè mó nɔ Liyel tyɩ́, á kélɛ yé wɛ̃kɩ tɛ. Sɛ̃́ntɛ̃̀ ńtɛ̃ ye yé mɛ kɔ ó, ǹtɛ á tɔ̃ kélɛ n yah n kɔ̃ yé tyɩ́ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu yĩn yõ nɛ, yé gbah n tɛ̃ wãn mɔ ké yõ. 2 Áyáh vìnmɔnɔ nónónɛ yé kɔ̃ à wil Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu tyɩ́, yé sélɛ n pnɛ. 3 Liyel-á mɛ nɛ̂ tyɩ́, kè wɛ yɔ̀: À mɛ ké tyɩ́ nɛ yé nɛ n mɛ yályál péwɔ yah, yé káh prɔ̀prɔ̀lɛ n pɩ, 4 yé nɛ́núkù núkú pól mó yé gblɔ̌ynɛ n tɛ̃ fɔ̀fɩ́kɩ̀ pɩ́nɔ́lɛ. 5 Yé káh yɛ lédɔ́rɩ́ tɛ̃ n wɛ yé tyɩ́ sɔ̃́-á kè Liyel pɩ̃́-ńkɛ̃̂púlɛ n fnɛ. 6 Ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ káh n pɩ n de ǹ ní-ò tyɩ́ à yuku képah tɛ̃̀ tyɩ́ tĩ̀nnɛ. Liyel náh n yɛ képah tɛ̃̀ wɔ dɛ́nɔ́lɛ dɛ́. Á lésõ kè yo yé tyɩ́, tɛ́ ké gbáhdyâh tɔ di sah tɛ yé tyɩ́ dò. 7 Liyel náh á ye põ̌põ̌ pɩ yĩnnɛ dɛ́, à á ye nɛ á nɛ mɛ yályál péwɔ yah. 8 Kǎh pɩ sɛ̃́, névi nɛ̂-à vìnmɔnɔ nɔ́pi yahle, névi náh tɛ̃̀ yahle dɛ́, Liyel ye tɛ̃̀ yahle, ǹmɔ nɛ̂-á ǹ Mirki dah mɔ yé sɔkɔ.

9 Liyel tyɩ́ ye yé wɛ kwɔ́nɔ́lɛ à yuku wɛ̃ tyɩ́nɔnɔ tyɩ́ tĩ̀nnɛ. Képah ye, yõ náh mɛ ké tyɩ́ mè n tɔ̃ tir yɔ́ wãrkɩ n tɛkɩ n mɔ yé tyɩ́ képah tyɩ́ sɔkɔ. 10 Masedonɩ mara Yesu yõ sɛ̃́pú pól tyɩ́ mɛ nɔ yé tyɩ́. Képah kélɛ n wɛ̃kɩ nɛ yáh mɛ tyɩ́nɔnɔ mɛ̀ wɛ̃̀kɩ̀lɛ n kɔ. Ǹtɛ á yṹnpyé, á tɔ̃ kélɛ n yah n kɔ̃ yé tyɩ́ nɛ, yé tɔ̃ wãn mɔ ké yõ. 11 Yé yèvɩnɩ yáhnkɔ̃nɔ pɩ yé tõ̀lɛ. Yé káh yé pɩ pɩ tyi sah yè mó nɛ n yɔkɔ n de névye tyi sɔkɔ. Yé yé gblɔ̌y kɔ̃ tõ̀ sɔkɔ áyáh kè yo sah sɔ̃́ yé tyɩ́. 12 Képah sɔkɔ, yé kɔ dùkù kɩ kèkõyṍ névye kɔ̃ pè kɩ yõ̀yénnɛ n sah yé yõ, ànɛ̂ yé náh n pɩ n tɛ̃ n pi yṍtɔ́kɔ́bɩ́lɛ ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ tyɩ́.

Lékyɩ̂ ànɛ̂ vye tyɩ́-á nɛ pɔ n pɩ n pi sɔ̃́ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu syɩ́npɔnɔ sɔkɔ

13 Á yṹnpyé, yé no nónó-á pè náh tɔ̃ mɛ min sɔkɔ, pé tyɩ́-á nɛ pɔ n pɩ n pi sɔ̃́, ápi náh mɛ ké tyɩ́ nɛ yé tɛ̃ ké yɩ̃́tũri sɔkɔ kè pɔ n pɩ yèkwɔrɩlɛ yé tyɩ́ névye tyɩ́ kɔ̃lɛ, nónó yáh-ńsah-á mɛ tyɛ́nɔ́lɛ. 14 Áyáh fyɔ̀ sɛ̃ ké yõ nɛ Yesu-á ku tɛ́ ǹ lékó mɛ yilki mɔ, á sɛ̃́nɔ́ mɛ ké yõ tɔlɛ nɛ nónó-á sɛ̃ ǹ yõ tɛ pɔ yah kwlɔ, Liyel-á kɩ pépi tɔ lékyɩ̂ yilki mɔ pè kɔ̃ pè kɩ mɛ wɛ̃ tyɩ́ Yesulɛ. 15 Á kɩ tir yɔ́ yo yé syah, à yɩ̃nɛ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ wɛy yɔ́lɛ. À nɛ ńkɛ̃́ pé syɩ n pɔ sõlɛ, ápi nónó-à kɩ mɛ min sɔkɔ, névye nónó lékyɩ̂-á yilki mɔ, á náh pépi dyàh tɛ̃ n pi. 16 Yé náh wɛ di, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃-à kɩ fyɔ̀ pɔ wɛ̃̀kɩ̀ kɔ̃, yĩ̂nyõ tõ̀npɩbɩ yõ̀tɛ̃̀ kɩ gbo mɔ yĩ́npɔ̃́ ǹgbɛ̃nɛ, tɛ́ Liyel kèpɔ̃ kɩ fɩ̃bɩ. Képah sɔkɔ, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ kɩ wil yĩ̂nyõ kɩ tiki pɔ. Képah tɛ̃̀nɛ, nónó-á sõ̀ sɛ̃ Yesu yõ tɛ́ pɔ yah kwlɔ, pépi ǹgbò lékyɩ̂ kɩ yilki mɔ. 17 Képah náh, ápi nónó-à kɩ mɛ min sɔkɔ légbĩ́nɛ, á tɔ kɩ kwrɔ mɔ yɔ̃ dɔkɔ pélɛ wɛ̃ tyɩ́ ńyĩ̂rn sɔkɔ kɩ kyɩ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu yohnɩ yĩ̂nyõ, tɛ́ kɩ tɛ̃ ǹnɛ kṹmm yõ. 18 Kǎh pɩ sɛ̃́, yé wɛ̃ nnɔlɛ n de wɛlɔ nɔ́pilɛ.

5

Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ syɩ́npɔnɔlɛ

1 Á yṹnpyé, tyi nɔ́pi-á kɩ pɔ n pɩ n pi gbĩ́ nɛ̂nɛ, yõ náh mɛ ké tyɩ́ mè n tɔ̃ tir yɔ́ wãrkɩ n tɛkɩ n mɔ yé tyɩ́ sépi tyɩ́ sɔkɔ. 2 Yépi ńtɛ̃ pɩ̃́nɔ́ mɛ ké sɔkɔ nɛ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ syɩ n pɔ sõ-á kɩ névye kwɔkɩ n tɛ̃ n pi yɛ̃́nwó pɔ́nɔ́ tyɩ́ kɔ̃lɛ lékã̂hnɛ. 3 Gbĩ́ nɛ̂-á névye kɩ mɛ n yo nɛ, yèvɩnɩ-á mɛ, dlo náh tɔ̃ mɛ, légbĩ́ ye tyɩ́ yɩ́kɩ́nɔ́ kɩ núkú pè kwɔkɩ tɛ̃ sê kúrkì tɛ̃́nɔ́ tyɩ́ kɔ̃lɛ, tɛ́ pè náh tɛ̃ wɛ n wil n pi ké sɔkɔ póllɛ. 4 Ǹtɛ yépi wɔlɛ á yṹnpyé, yépi tɔ se yɔ́ mɛ fɛ̃́ntũ̂ sɔkɔ kénɛ gbĩ̀yĩ̀kì kɔ̃ kè kɩ pɔ yé kwɔkɩ n tɛ̃ n pi yɛ̃́nwó tyɩ́ kɔ̃lɛ? 5 Yé náh wɛ di, yépi póllɛ, yé fɔkɔ mɛ dálnɔ́lɛ. Yé mɛ tyilɛ n pɩ kyòo sɔkɔ. Ápi tyípɩ́nɩ̀ náh mɛ fɛ̃́ntũ̂ sɔkɔ. 6 Képah ye, á yé káh nɛ n dɔ no tɛ́lɔ́ tyɩ́ kɔ̃lɛ. Á ye nɛ mɛ n yah, à mó á gblɔ̌ynɛ n kyɔmɩ sètɛ̃̀nɩ̀ pɩ́nɔ́lɛ. 7 Yé náh wɛ di, lékã̂h yé dɔy dɔ́pú n nɛ n dɔ, ànɛ̂ lékã̂h ye sèwɔbɩ tɔ sètɛ̃̀nɩ̀nɛ n pɩ. 8 Ǹtɛ ápi nónó-á pɩ tyah kyòo sɔkɔ névyelɛ, á ye káh sètɛ̃̀nɩ̀nɛ n pɩ. Á ye yɛ Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ ànɛ̂ tyɩ́nɔnɔ nɛ n mɛ á sɔkɔ á kɩ nɛ vyɔrɩ fwɔ̀mɔnɩ sɔ̃́ á mɔ. Á gbõ̀ sàhnɔ́ mó nɛ mɛ pwáhnmɔnɔ yõ á kɩ nɛ vyɔrɩ gbétú sɔ̃́ á kwĩnki. 9 Yé náh wɛ di, Liyel náh ápi mɔ nɛ pé pɔ á fõh dɛ́. Ǹtɛ à mɛ ké tyɩ́ nɛ á pwáhnmɔnɔ wɛ á Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu Krista gbõ̀ yõ. 10 Ǹmɔ ku ápi yĩnnɛ, sɔ̃̀nko áyâh sɔ̃́ mɛ min sɔkɔ ò, áyâh sɔ̃́ ku ò, à nɛ n mɛ ǹmɔlɛ wɛ̃ tyɩ́. 11 Képah ye, yé sṍrélɛ n mɔ wɛ̃ sɔkɔ, yè wãnnɛ n mɔ wɛ̃ tǎhkɩ̀ yõ Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ sɔkɔ, sɔ̃́-á yé mɛ kélɛ n pɩ yɔ̀.

Pole-á vìnmɔnɔ tɛ́y ànɛ̂ wɛy nɛ̂nɛ Tesaloniki tãn kɔ̃

12 Á yṹnpyé, á kélɛ n yah n kɔ̃ yé tyɩ́ nɛ nónó-á mɛ gbah tɛ̃ yé yahlɛ n tɛ̃, tɛ́ mɛ yélɛ n vi mɔ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́lɔ́ sɔkɔ, yé yõ̀yénnɛ n sah pé yõ. 13 Yé yõ̀yénnɛ n sah n yĩ́ĩ́ pé yõ tyɩ́nɔnɔ sɔkɔ pé tõ̀ yĩnnɛ. Yé nɛ n mɛ tnɔ sɔkɔ wɛ̃ tyɩ́ yèvɩnɩ sɔkɔ. 14 Á yṹnpyé, á kélɛ n yah n kɔ̃ yé tyɩ́ nɛ, yé nɛ n wɛkɩ gbãndal pɩ́pú yõ, yé nɩ̀sãhlɛ n mɔ tíkí pɩ́pú sɔkɔ, yé mó tɛ̃́nkwlɔpulɛ n yohnɩ n mɔ. Yé no pól sṍmnɔ́lɛ n pɩ. 15 Yé yé gblɔ̌ynɛ n kyɔmɩ, ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ káh pèkè wɔ́lɛ n dɛ pèkèlɛ. Ǹtɛ yé pèpɛy ó pɩ́-ńsahlɛ n yah n kɔ̃ wɛ̃ tyɩ́, ànɛ̂ no pól tyɩ́ gbĩ́mɛgbĩ́.

16 Yé nɛ n mɛ nɩ̀vɩ̀nɩ̀ sɔkɔ gbĩ́mɛgbĩ́. 17 Yé Liyellɛ n ni kṹmm. 18 Tyi tyi pól sɔkɔ yé nɛ n wɛkɩ Liyel tyɩ́. Képah ye Liyel n yah n kɔ̃ yé tyɩ́ nɛ yé nɛ n pɩ Yesu Krista yõ sɛ̃́nɔ́ sɔkɔ.

19 Yé káh Liyel Mirki yah kõ tõ̀ pɩ́nɔ́lɛ, 20 yé káh Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyopu wɛlɔ tyɩ́lɛ n yo n ko. 21 Yé tyi póllɛ n sohlɩ n yah, tɛ́ nónó-à mɛ pallɛ, yè mó sépi fɛ̃ n syi. 22 Yé yé gblɔ̌ynɛ n tɛ̃ tyípêl duke pól pɩ́nɔ́lɛ.

23 Liyel nɛ̂-á yèvɩnɩ nɛ́tɛ̃̂nɛ, mé kélɛ n yah n kɔ̃ ǹ tyɩ́ nɛ à sãm mɔ yé min pɩ dùkù pól sɔkɔ. À mó yé sõnɔ, ànɛ̂ yé min, ànɛ̂ yé wil gbɛ̃́nsê pɩ wɛ́nyo-ńsah kɛ̃́nɛ sé tyɩ́ á Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu Krista syɩ n pɔ sõlɛ. 24 Ǹmɔ nɛ̂-á n ye yélɛ, à n kɔ ǹ tyíyónɔ́ sõ̀. Ǹmɔ ye kɩ pɩ sélɛ.

25 Á yṹnpyé, yé nírí tɔlɛ n pɩ ápi tyɩ́.

26 Yé wɛkɩ á yṹnpyé pól tyɩ́ tyɩ́nɔnɔ wɛy pèpɛynɛ. 27 Mé yélɛ n gbah n ni Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ yĩn yõ, nɛ yé sɛ́bɛ́y mɛ̀ kar á yṹnpyé pól noh.

28 Mé kélɛ n yah n kɔ̃ á Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu Krista tyɩ́ nɛ à yõ̀bènɔrɩ pɩ yé tyɩ́.

* 2:15 2.15 Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyopu kònmɔnɔ nɛ̂ tyɩ́-á n yo ásõ̂, pé pól náh pè ko mɔ. Pé túkù ye pè ko mɔ.

2 Tesaloniki tãn

1

2

3

Pole sɛ́bɛ́y ní-ò tɛ́kɩ́nmɔnɔlɛ Tesaloniki tãn

1

Pole wɛ́kɩ́nɔ́lɛ Tesaloniki tãn tyɩ́

1 Ńmɔ Pole, ànɛ̂ Silasɩ, ànɛ̂ Timote ye n tɛkɩ n mɔ sɛ́bɛ́y mɛ̀nɛ yépi Tesaloniki kwil Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkì tyɩ́, yépi nónó-á mɛ ápi Sú Liyel ànɛ̂ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu Krista tyɩ́ yõ. 2 Mé kélɛ n yah n kɔ̃ Liyel tyɩ́ nɛ à yõ̀bènɔrɩ pɩ yé tyɩ́, à mó yèvɩnɩnɛ yé kɔ̃.

Liyel wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́lɔ́lɛ yèvyãhrɩ sɔkɔ

3 Á yṹnpyé, ké yah ye á yɩ̃nɛ à nɛ n wɛkɩ Liyel tyɩ́ gbĩ́mɛgbĩ́ yépi tyɩ́ sɔkɔ, yé Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ ànɛ̂ yé wɛ̃ tyɩ́nɔnɔ-á sɔ̃́npɩ́lɛ mɛ n yuku yahlɛ. 4 Yé mɛ yèvyãhrɩ ànɛ̂ yèkwɔrɩ tɔlɛ n wɛ, ǹtɛ képah fyé yõ, yé Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ gbõ̀ yõ, yé mɛ fɛ̃ yé tah sah. Képah ápi nɩ vɩ yĩ́ĩ́ á kɔ̃ á mɛ yé tyɩ́lɛ n yah n yãh n kɔ̃ Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkìnɔ́ tyɩ́, nónó-á mɛ Liyel tyɩ́ yõ. 5 Kénɛ yèvyãhrɩ nɔ́pi ye n wɛ̃kɩ kélɛ nɛ Liyel tukey-á mɛ gbɩ wɛ̃̀kɩ̀ yõ, ànɛ̂ nɔ̀nɔ́ náh yépi kɩ wɛ de Liyel tɔ̃́rɩ́ sɔkɔ, yáh mɛ n kwlɔ képah nɛ̂ yĩnnɛ.

6 Liyel mɛ tómm. À kɩ yé fṍhpú wɔ́ dɛ pé sɔkɔ. 7 Yépi nónó-á mɛ fṍhnɔ́lɛ n wɛ, à kɩ yèvɩnɩnɛ yé kɔ̃ n pi ànɛ̂ ápilɛ. Képah kɩ n pɩ n pi sõ nɛ̂-á Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu kɩ wil yĩ̂nyõ kɩ pɔ ànɛ̂ ǹ yĩ̂nyõ tõ̀npɩbɩ tɛ̃́npnɛ̀pulɛ 8 nyàh lépɔ̃́ yɔ́ sɔkɔ, kɩ pɔ fṍhnɔ́ sah Liyel pɩ́-ńkɛ̃̂pú ànɛ̂ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir yáhlepu yõ. 9 Pé fṍhnɔ́ kɩ pɩ tyɩ́ yɩ́kɩ́nɔ́ kṹmmnɛ, tɛ́ pé wrɔ́ kɩ gbɛ mɔ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ ànɛ̂ ǹ tɔ̃́rɩ́lɛ. 10 Lésõ nɛ̂-á Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ kɩ n pɔ n pi yɔ̀, ǹ náh névye ànɛ̂ ǹ yõ sɛ̃́pú pól kɩ gbílkínɔ́ sah ǹ yõ lésõlɛ, tɛ́ kɩ ǹnɛ n yah dékè ó. Yépi tɔ kɩ mɛ kénɛ névye sɔkɔ, yáh fyɔ̀ sɛ̃ Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir yõ ápi-á képah nɛ̂ yo yé tyɩ́. 11 Képah ye, á mɛ nírílɛ n pɩ yé tyɩ́ gbĩ́mɛgbĩ́. Á mɛ kélɛ n yah n kɔ̃ á Liyel tyɩ́ nɛ, wǎh yé ye tir nɛ̂ yĩnnɛ, à kè pɩ yé fɛ̃ kè pɛkɩ. Á kélɛ n yah n kɔ̃ ǹ tyɩ́ nɛ, à tǎhkɩ̀lɛ yé kɔ̃ yé fɛ̃ tyípéplɔ póllɛ n pɩ nónó dékè-á mɛ yé sɔkɔ, à mó yé yohnɩ n mɔ yé ǹ yõ sɛ̃́nɔ́ tyípɩ́nɩ̀nɛ n pɩ. 12 Képah sɔkɔ, yé kɩ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu yĩnnɛ n gbilki, tɛ́ ǹ tɔ kɩ mó yé yõ yɔ̃. Pèpɔrɩ ye sélɛ ápi Liyel ànɛ̂ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu Krista kɩ pɩ.

2

Tyi nónó-á kɩ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ syɩ́npɔnɔ dyàh tɛ̃

1 Á yṹnpyé, à yuku ápi Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu Krista syɩ́npɔnɔ ànɛ̂ ápi tùkènmɔnɔ tyɩ́ tĩ̀nnɛ ǹ tnɔ̂, á kélɛ n yah n kɔ̃ yé tyɩ́ nɛ, 2 yé káh yɛ ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ pɔ yé sõnɔ vye fɛ̃kɩ, képah náh pɩ tíkí mɔ yé sɔkɔ sɛ́rɔsɛ́rɔ nɛ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ syɩ́npɔnɔ gbĩ̀yĩ̀kì-á yĩni tɛ̃. Tɛ̃̀-à kɩ sɔ̃́ nɛ Liyel tɛ̃ntõ̀-à pé syi n yo, képah náh pɩ, tɛ̃̀ yɛ̃́ngbɛ̃́ wɛy-à kɩ sɔ̃́ nɛ̂ à pɔ n yo yé tyɩ́, képah náh pɩ, sɛ́bɛ́y yɔ́ fyé-à kɩ sɔ̃́ nɛ̂ tɛ̃̀ pɔ, tɛ́ nɛ kǎh wil ápi tyɩ́, yé káh sɛ̃ tɛ̃̀ yõ. 3 Yé káh yɛ ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ kɔ̃ à pɔ yé pilki dùkù yɔ́ ńtɛ̃nɛ. Yé náh wɛ di, kénɛ gbĩ̀yĩ̀kì-à pópó n pi, Liyel wɛ̃̀kɩ̀ ǹgbò ye pè kɩ pɔ tyah n fwo, tɛ́ Liyel fwó-ò kɩ ǹ yõ wilki mɔ. Ǹmɔ nɛ̂-á n pilki névyelɛ, ǹ tyɩ́ kɩ pɔ n yɩkɩ n pi. 4 Ǹmɔ ye kɩ pɔ yuku Liyel ànɛ̂ gbilki gbilki yî póllɛ n fwo, tɛ́ kɩ kyɩ de kɔ̃ tɛ̃ ńtɛ̃nɛ Liyel ní-ńsah gbô sɔkɔ, tɛ́ kɩ nɛ Liyel-á péwɔlɛ. 5 Yé dyɔ se fwɔ nɛ máh lésõ kè yãh sɔkɔ yé tyɩ́ ń mɛ gbĩ́nɛ yé tĩ̀nnɛ? 6 Ǹtɛ núkúnúkú, kwâh nɛ̂-á kõ sah ǹ yahlɛ à kɔ̃ à náh fɛ̃ wil n mɔ n pi ké gbĩ́ nɔ́-ńkɛ̃̂ sɔkɔ, yé kélɛ n pnɛ dò. 7 À mɛ ǹ tǎhkɩ̀lɛ tõ̀ tyah tɛ́ sètĩ̀n sõ̀ sɔkɔ. Tɛ́ ǹ tɛ̃́nsàh-ò-à sõ nɛ̂nɛ n knɛ, 8 légbĩ́nɛ à kɩ ǹ yõ wilki mɔ, tɛ́ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu kɩ ǹ tyɩ́ yɩkɩ ǹ vyãh yã́hfânnɛ, tɛ́ Yesu pìnɔ́ tǎhkɩ̀ kɩ à pyãhrɩ pnɛ́pnɛ́. 9 Nɛ́pékè mɛ̀ kɩ n pɔ n pi sétã̀n yõ̀tɛ̃̀ tǎhkɩ̀lɛ ǹ sɔkɔ. À kɩ gbǐl ànɛ̂ gbɛ̃̀ndùnì tyi duke póllɛ n pɩ nónó-á névilɛ n pilki. 10 À kɩ tyíknɛ̌nɩ̀ duke póllɛ n pɩ névye wɛ n pilki yĩnnɛ nónó-á mɛ tyɩ́yɩ́kɩ́nɔ́ wɛ̃̀kɩ̀ yõ. Pé tyɩ́ kɩ n yɩkɩ n pi pǎh sɔ̃́npɩ́lɛ gbɩ wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́lɔ́ yahle, képah nɛ̂-á kɩ sõ̀ fɛ̃ pè pwah n mɔ n pi. 11 Képah ye, Liyel yɛ sétõ tǎhkɩ̀ kɔ̃ kè pɔ pè mɔ pílkínɔ́ sɔkɔ, pè kɔ̃ pè kɩ n sɛ̃ mɩ̀nɩ̀ tyi yõ. 12 Képah sɔkɔ, nónó pól-á yahle sɛ̃́nɔ́lɛ gbɩ yõ, tɛ́ tyíknɛ̌nɩ̀ tyɩ́ nɔ pé tyɩ́, fṍhnɔ́ kɩ sah pé yõ.

Tesaloniki tãn gbáhntɛ̃nɔlɛ Yesu yõ sɛ̃́nɔ́ sɔkɔ

13 Á yṹnpyé, yépi nónó tyɩ́-á nɔ Liyel tyɩ́, ké yah ye á yɩ̃nɛ à nɛ n wɛkɩ Liyel tyɩ́ gbĩ́mɛgbĩ́ yépi tyɩ́ sɔkɔ. Yé náh wɛ di, ǹmɔ ye yah wilki yélɛ tyah gbĩ́ dùkùlɛ nɛ pé yé pwah mɔ ǹ Mirki gbõ̀ yõ, képah gbõ̀ yõ-á yé kɩ yé minnɛ n pɩ yályál Liyel yah, ànɛ̂ gbɩ yõ sɛ̃́nɔ́ tɔ gbõ̀ yõ. 14 Képah yĩn ye à ye yélɛ Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir nóhnɔ́ gbõ̀ yõ áyáh nɛ̂ yo yé tyɩ́, nɛ̂-á kɩ yépi tɔ kɔ̃ yé kɩ wɛ de á Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu Krista tɔ̃́rɩ́ sɔkɔ. 15 Kǎh pɩ sɛ̃́ á yṹnpyé, á kélɛ n yah n kɔ̃ yé tyɩ́ nɛ yé sɛ̃ yĩ́ĩ́ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ yõ. Áyáh kwɔ́nɔ́ nónónɛ yé kɔ̃ vyãh wɛy sɔkɔ, képah náh pɩ sɛ́bɛ́y tṍntɛkɩnmɔnɔ sɔkɔ, yé sè koh n tɛ̃ n yĩn. 16 Ápi tyɩ́ nɔ á Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu Krista ànɛ̂ á Sú Liyel tyɩ́. Pépi ye á nnɔlɛ n de tyɛ́-ńkɛ̃̂nɛ pé pèpɔrɩ gbõ̀ yõ, tɛ́ á kɔ̃ á tɛ̃ wɛ á gbõ̀ sah yĩ́ĩ́ pé yõ. 17 Á kélɛ n yah n kɔ̃ pé tyɩ́ nɛ pè yé nnɔ de, pè mó tǎhkɩ̀lɛ yé kɔ̃ yé fɛ̃ nɛ n tɔ̃ n sah n pɩ, tyípɩ́nɩ̀ ànɛ̂ vyãh wɛy sɔkɔ.

3

Nírí pɩ́nɔ́ yáhnkɔ̃nɔlɛ

1 Á yṹnpyé, ké syì-ǹsah mé kélɛ n yah n kɔ̃ yé tyɩ́ nɛ yé nírílɛ n pɩ ápi tyɩ́, sɔ̃̀nko Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ wɛy tɔ̃ mɔ súú, névye mó kélɛ n mɔ n kõ yépi tyɩ́ kɔ̃lɛ. 2 Yé Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ ni á tyɩ́ tɔlɛ à kɔ̃ à á pwah n mɔ nɛ́túkúnì ànɛ̂ nɛ́pêl gbõ̀. Yé náh wɛ di, no pól náh sɛ̃ Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir yõ. 3 Ǹtɛ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ mɛ tómm. À kɩ tǎhkɩ̀lɛ yé kɔ̃, tɛ́ kɩ yé yõlɛ n syɩkɩ nɛ sétã̀n yõ̀tɛ̃̀ káh tɛ̃ wɛ yé tyɩ́. 4 Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ gbõ̀ yõ, ápi sɛ̃́nyĩ́nɔ́ mɛ ké yõ nɛ áyáh nɛ̂ kõ sah yé kɔ̃, yáh mɛ kélɛ n pɩ, tɛ́ kɩ tɔ̃ n yɔ̃ n sɔkɔ n pi sɛ̃́. 5 Á kélɛ n yah n kɔ̃ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Krista tyɩ́ nɛ, à yé yohnɩ n mɔ yé fɛ̃ pɩ̃ yé tyɩ́-á nɔ sɔ̃́ Liyel tyɩ́, ànɛ̂ yé fɛ̃ sṍmnɔ́lɛ n pɩ ǹmɔ Krista tyɩ́ kɔ̃lɛ.

Gbáhdyâh dínsàhnɔ́lɛ gbãndal pɩ́nɔ́ tyɩ́ sɔkɔ

6 Ń yṹnpyé, ápi-á yé kwɔ tyi nónónɛ, yé yṹnpyé nónó-á sépi kɛ̃kɩ sah tɛ́ pé minnɛ n pɩ gbãndal pɩ́nɔ́ sɔkɔ, mé kélɛ n yah n kɔ̃ yé tyɩ́ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu Krista yĩn yõ nɛ, yé káh pélɛ n tĩnki. 7 Yáh yɩ̃nɛ yè ápilɛ n yah n pɩ dùkù nɛ̂nɛ, yé kélɛ n pnɛ kyɔ́. Ápi náh á min pɩ yé wrɔ́ gbãndal pɩ́nɔ́ sɔkɔ. 8 Áyáh lésõ mɛ yé tĩ̀nnɛ, á náh kè yah kɔ̃ ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ tyɩ́ nɛ à ápi vyãhlɛ n yah. Á tõ̀ pɩ, á yah vyãh, à kwlɔ lékã̂h ké gbĩ̀ntɔ̃̀ à yĩn á gblɔ̌y yĩ́nnɔ́lɛ, sɔ̃̀nko à káh n pɩ n tɛ̃ yṍtɔ́kɔ́bɩ́lɛ yé sɔkɔ yɔ́ ńtɛ̃ tyɩ́. 9 Ké yah ye lésõ yè á vyãhlɛ n yah. Ǹtɛ ápi képah pɩ nɛ kè pɩ kwɔ́nɔ́lɛ yé tyɩ́, yé tɔ kɔ̃ yé sɛ̃́nkɔ̃lɛ n pɩ. 10 Áyáh lésõ mɛ yé tĩ̀nnɛ, á ké gbáhdyâh di sah yé tyɩ́ nɛ, névi nɛ̂-à yahle tõ̀ pɩ́nɔ́lɛ, tɛ̃̀ náh yɩ̃nɛ yṍnɔ́ tɔlɛ. 11 Ǹtɛ á mɛ n nohnɩ nɛ, yé túkù-á mɛ gbandal ó yah wũ à yahle tõ̀ pɩ́nɔ́lɛ, tɛ́ mɛ n yɔkɔ n de névye tyi sɔkɔ. 12 Kénɛ névye nɔ́pi tɛ̃̀nɛ, á kélɛ n yah n kɔ̃ pé tyɩ́ tɛ́ sṍrélɛ n mɔ pé sɔkɔ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu Krista yĩn yõ nɛ, pè pé yah di tõ̀lɛ n pɩ, pè pé yõ yõ tɛ̃̀nɛ n wɛ pé yɛ̃́ngbɛ̃́ myèh nínkwɛnɔ sɔkɔ.

13 Yépi tɛ̃̀ wɔlɛ á yṹnpyé, yé káh n yal n mɔ tyípéplɔ pɩ́nɔ́lɛ. 14 Tyi nónó-á ápi yo sɛ́bɛ́y mɛ̀ sɔkɔ yɔ̀, névi nɛ̂ tɛ̃̀-à kɩ fyɔ̀ yahle sàhnɔ́lɛ sé yõ, yé tɛ̃̀nɛ n kyɔmɩ, yé káh nɛ n pɩ n soh tɛ̃̀nɛ. Képah sɔkɔ, kè kɩ pɩ sennɛ tɛ̃̀ tyɩ́. 15 Tɛ́ yé káh tɛ̃̀ pɩ yé sépɛ tɛ̃̀ wɔlɛ dɛ́, yé vìnmɔnɔlɛ tɛ̃̀nɛ n kɔ̃ sɔ̃́-á yé kélɛ yé yṹnpyélɛ n kɔ̃.

Wɛ́kɩ́nɔ́lɛ névye tyɩ́ ànɛ̂ sãm mɔ́nɔ́lɛ pé sɔkɔ

16 Mé kélɛ n yah n kɔ̃ yèvɩnɩ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ ńtɛ̃ tyɩ́ nɛ, à yèvɩnɩnɛ yélɛ n kɔ̃ gbĩ́mɛgbĩ́ kàh sɔ̃́ kɔ̃ dùkù nɛ̂ ólɛ. Mé kélɛ n yah n kɔ̃ ǹ tyɩ́ nɛ, à nɛ n mɛ yé póllɛ.

17 Wɛy nɛ̂-á mé yé kɔ̃ yɔ̀, ńmɔ Pole ye wãrkɩ kélɛ ń gbõ̀lɛ. Sɛ̃́ ye mè n nɛ n mɔ ń gbõ̀ nɩ́ynɛ ń sɛ́bɛ́y wã́rkɩ́ntɛkɩmɔnɔnɔ yõ. Ńmɔ wã́rkɩ́nɔ́ ye kélɛ tɔ́tɔ́. 18 Mé kélɛ n yah n kɔ̃ ápi Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu Krista tyɩ́ nɛ, à yõ̀bènɔrɩ pɩ yé pól tyɩ́.

1 Timote

1

2

3

4

5

6

Pole sɛ́bɛ́y tɛ́kɩ́nmɔnɔlɛ Timote tyɩ́

1

Pole wɛ́kɩ́nɔ́lɛ Timote tyɩ́

1 Ńmɔ Pole nɛ̂-á pɩ Yesu Krista tɛ̃ntõ̀ névilɛ à yɩ̃nɛ Sú Liyel-á kè yah tɔkɔ sɔ̃́, ǹmɔ nɛ̂-á á pwáhnmɔ-òlɛ, ànɛ̂ à yɩ̃nɛ Yesu Krista tɔ-á kè yah tɔkɔ sɔ̃́, á gbõ̀ sàhnɔ́-á mɛ ǹmɔ nɛ̂ yõ sɔkɔ. 2 Timote, áwɔ tyɩ́ ye mé n tɛkɩ n mɔ sɛ́bɛ́y mɛ̀nɛ, áwɔ nɛ̂-á ń pídĩ́ kègbɩlɛ Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ sɔkɔ. Mé kélɛ n yah n kɔ̃ Sú Liyel ànɛ̂ á Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu Krista tyɩ́ nɛ pè yõ̀bènɔrɩ pɩ á tyɩ́, pè á yãm yah pè mó yèvɩnɩnɛ ǹ kɔ̃.

Gblɔ̌y tɛ̃́nɔ́lɛ kwɔ́nɔ́ kétúkúnì pɩ́púlɛ

3 Tɛ̃ Yefɛsɩ kwil sɔkɔ sɔ̃́-á sõ̀ mé yo kélɛ á tyɩ́ máh n sɔkɔ Masedonɩ mara sɔkɔ. Névye túkù mɛ kwɔ́nɔ́ kétúkúnìnɛ n pɩ nɛ́npɔ́, á yɩ̃nɛ ǹ pè yĩni n mɔ ké pɩ́nɔ́lɛ. 4 Yo pé tyɩ́ nɛ, pè káh tɛ̃ sèmìrn yã́hnɔ́ ànɛ̂ náh tãn yĩni tyɩ́ nɩ́y tɛ̃́nɔ́ ó sɔkɔ tyɛ́-ńkɛ̃̂nɛ. Yékã̂b ó ye sépi n pɔ n pɔ. Sè náh névyelɛ n yohnɩ n mɔ Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ sɔkɔ, à yɩ̃nɛ Liyel-á mɛ ké tyɩ́ sɔ̃́. 5 Gbáhdyâh dínsàhnɔ́ mɛ̀ yõ ye nɛ kè tyɩ́nɔnɔ dahbɩ pé sɔkɔ, tyɩ́nɔnɔ nɛ̂-á n wil nɩ pèpɛy sɔkɔ, sõnɔ pèpɛy sɔkɔ, ànɛ̂ Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ kègbɩ sɔkɔ. 6 Ǹtɛ névye túkù ye képah yahle, tɛ́ mɔ pu à yékã̂b túkúnì pɩ́nɔ́ ó yah wũ. 7 Pě pé gblɔ̌y pɩ Liyel tyi kõ̀nsàhnɔ́ kwɔ́púlɛ. Tɛ́ tyi nónó ńtɛ̃-á pè mɛ n yo, ànɛ̂ tyi nónó-á pè mɛ névyelɛ n gbah n kwɔ, pè náh mɛ sé dùkùlɛ n pnɛ.

8 Ápi pɩ̃ nɛ ńkɛ̃́ Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́-á plɛ, wâh mɛ sé tyilɛ n pɩ sǎh yɩ̃nɛ sɔ̃́. 9 Yé náh wɛ di, Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́ náh sah nɛ́gblɔ́ yĩnnɛ dɛ́. Nónó yĩn-á sè sah, pépi ye pɩ tyítúkúnì pɩ́púlɛ, ànɛ̂ kèlékɛ̃ pɩ́púlɛ, ànɛ̂ nɛ́pékè pɩ́púlɛ, ànɛ̂ tyípêl pɩ́púlɛ, ànɛ̂ Liyel mɔ́nkõ̀-ǹkɛ̃̂púlɛ, ànɛ̂ Liyel tyi mɔ́nkõ̀-ǹkɛ̃̂púlɛ, ànɛ̂ súbí kònmɔpulɛ, ànɛ̂ yṹbí kònmɔpulɛ, ànɛ̂ nɛ́kókè mɔ́púlɛ, 10 ànɛ̂ prɔ̀npɩbɩlɛ, ànɛ̂ díbí wɛ̃ tɔ́kɔ́púlɛ, ànɛ̂ syɔ́ wɛ̃ tɔ́kɔ́púlɛ, ànɛ̂ yɔ̃bɩ yã̀mpulɛ, ànɛ̂ mɩ̀nyobelɛ, ànɛ̂ nónó-á pélɛ n wo mɩ̀nɩ̀ tyi sɔkɔ, à tahlɩ nónó pól-á mɛ Liyel tyi kwɔ́nɔ́lɛ n fwo. 11 Kénɛ kwɔ́nɔ́ mɛ̀ wil Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir sɔkɔ, tɔ̃́rɩ́ Liyel-á nɛ̂ dahbɩ ńmɔ gbõ̀, ǹmɔ nɛ̂-á pèpɔrɩ Liyellɛ.

Krista kɔ̃́nɔ́lɛ pèpɔrɩ pɩ̃́nɔ́ wɛynɛ

12 Ńmɔ n wɛkɩ á Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu Krista tyɩ́, ǹmɔ nɛ̂-á tǎhkɩ̀lɛ ń kɔ̃. Mé n wɛkɩ ǹ tyɩ́, wǎh sɔ̃́npɩ́lɛ kè yah nɛ máh yɩ̃nɛ pé tõ̀ pɩ́nɔ́lɛ, tɛ́ ń tɔkɔ ǹ tõ̀ sɔkɔ. 13 Tɛ́ ńmɔ ye mó tɔ̃ lésõ n yo n ko ǹ tyɩ́lɛ, tɛ́ ǹnɛ n fõh, tɛ́ pɩ nɛ́pékèlɛ. Ǹtɛ mé lésõ mɛ sépi póllɛ n pɩ ǹpɩ̃̀-ǹkɛ̃̂ ànɛ̂ Liyel yõ sɛ̃́-ńkɛ̃̂ sɔkɔ, képah ye Liyel mɛ pɔ ń yãm yah. 14 Ápi Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ ye pèpɔrɩ pɩ ńmɔ tyɩ́ náhnáh, à Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ ànɛ̂ tyɩ́nɔnɔlɛ ń kɔ̃ nɛ̂-á n wɛ á wrɔ́ kwrɔ́nmɔnɔ gbõ̀ yõ Yesu Kristalɛ. 15 Gbɩ ye wɛy mɛ̀nɛ nɛ̂-á no pól yɩ̃nɛ pè kè fɛ̃ syi, képah nɛ̂-á yo nɛ Yesu Krista-á pɔ kèkõyṍ sɔkɔ tyípêl pɩ́pú pwah n mɔ yĩnnɛ. Pépi sɔkɔ nɛy yɔ́ ye ńmɔlɛ, tɛ́ ńmɔ tyɩ́ peke kal. 16 Ǹtɛ ńmɔ nɛ̂ tyípêl-á kal, Liyel ńmɔ yãm yah. À mɛ ké tyɩ́ nɛ Yesu Krista ǹ gblɔ̌y pèpɔrɩ pɩ́nɔ́ wɛ̃kɩ, nɛ̂-á kɩ pɩ kwɔ́nɔ́lɛ névye tyɩ́ nónó-á kɩ pɔ n sɛ̃ n pi ǹ yõ, kɩ tyɛ́-ńkɛ̃̂ min wɛ. 17 Tyɛ́-ńkɛ̃̂ Yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ nɛ̂-á à náh n wɛ, à náh n ku, ǹmɔ nɛ̂-á Liyel núkúnínɛ, mé mɛ ké tyɩ́ nɛ yõ yɔ̃̀nɔ́ ànɛ̂ gbílkínɔ́ pɩ ǹmɔ tyɩ́lɛ gbĩ́mɛgbĩ́. Amiina.

Pole mɛ nɩ̀sãhlɛ n mɔ Timote sɔkɔ

18 Ńmɔ pídĩ́ Timote, Liyel tɛ̃ntõ̀ wɛlɔ nónó-á yo sah á tyɩ́ sɔkɔ, mé kélɛ n yah n kɔ̃ nɛ sépi ǹ yohnɩ n mɔ á gbah tɛ̃ tõ̀ pèpɛynɛ n pɩ. 19 Kélɛ n pɩ Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ sɔkɔ ànɛ̂ sõnɔ pèpɛynɛ. Túkù ye yahle sɛ̃́ntɛ̃̀ pɩ́nɔ́lɛ. Kǎh pɩ sɛ̃́, pé Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ tɛ̃ syi pé tyɩ́. 20 Pépi túkù ye Yimene ànɛ̂ Alɛkisãdrelɛ. Mé pépi gbah dɛ mɔ sétã̀n yõ̀tɛ̃̀ kɔ̃, nɛ̂-á kɩ pɩ kwɔ́nɔ́lɛ pé tyɩ́ pè kɔ̃ pè náh tɔ̃ n yo n de n pi Liyel tyɩ́.

2

Kwɔ́nɔ́ nɛ̂-á kɔ̃ nírí pɩ́nɔ́ tyɩ́ yõ

1 Máh mɛ nɛ̂ ǹgbòlɛ n yah n kɔ̃, képah ye nɛ á yáhnkɔ̃nɔlɛ n pɩ Liyel tyɩ́, á ǹnɛ n ni, á ǹnɛ n fal, á mó wɛynɛ ǹnɛ n kɔ̃ no pól yĩnnɛ. 2 Á ye nírílɛ n pɩ yõ̀tãm tyɩ́, ànɛ̂ névye pól tyɩ́ tɔ̃́rɩ́-á mɛ nónó gbõ̀, sɔ̃̀nko à á minnɛ n wɛ n pɩ syɩ́syɩ́ yèvɩnɩ sɔkɔ, á kɔ dùkù mó nɛ n mɛ pallɛ, à mó Liyel yah tíkílɛ n pɩ. 3 Képah ye plɛ, ànɛ̂ ké tyɩ́ nɔ á pwáhnmɔ-ò Liyel tyɩ́, 4 ǹmɔ nɛ̂-á mɛ ké tyɩ́ nɛ no pól pwáhnmɔnɔ wɛ, pè mó tɛ̃ wɛ gbɩlɛ n pnɛ. 5 Yé náh wɛ di, Liyel núkú ó ye mɛ. Liyel ànɛ̂ névye wrɔ́ tɔ̃́-ò núkú tɔ ó mɛ. Névi ye ǹnɛ. Ǹmɔ ye Yesu Kristalɛ, 6 ǹmɔ nɛ̂-á ǹ gblɔ̌y kɔ̃ à névye pól yõ dwe. Gbĩ́ nɛ̂-á sõ̀ yáhntɔkɔnsàhnɔ́lɛ, kè pɩ képah sɔkɔ. 7 Yesu Krista gblɔ̌y kɔ̃́nɔ́ mɛ̀ yĩn ye Liyel ńmɔ yah tɔkɔ pɩ ǹ wɛy yó-òlɛ, ànɛ̂ Krista tɛ̃ntõ̀ névilɛ, nɛ névye nónó náh pɩ Nsyifunɔlɛ mé pélɛ n kwɔ Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ ànɛ̂ gbɩ wɛ̃̀kɩ̀lɛ. Gbɩ ye mé n yo, mɩ̀nyo náh ńnɛ.

Díbí ànɛ̂ syɔ́ pɩ dùkùlɛ tɔ́wû sɔkɔ

8 Mé mɛ ké tyɩ́ nɛ tã̀ntã̀n pól sɔkɔ, díbí pé gbã̀n yɔ̃ dɔkɔ yĩ̂nyõ pé Liyellɛ n ni nnɔlɛ yályál, fɔ̀kɔ̀vyã̀hnɩ̀ ànɛ̂ mɛ́kɩ̀ kɛ̃́nɛ pé wrɔ́. 9 Mé mɛ ké tyɩ́ nɛ syɔ́ tɔ flɔlɛ n tɔ̃ n sah n mɔ kǎh yɩ̃nɛ sɔ̃́. Pè flɔlɛ n mɔ nónó-á kɩ fɛ̃ pé sen yɩ̃ ólɛ yã́ryã́r dáhbɩ́-ńkɛ̃̂nɛ ké sɔkɔ. Pè káh yõ kàhntɔ̃nsàhnɔ́ képékè, ànɛ̂ sã́n yɛ̀sõ̀ yî, ànɛ̂ yî kètǎrnɔ, ànɛ̂ fwɔ̀tǎhnɩ̀nɛ n yah n kɔ̃. 10 Ǹtɛ pé gblɔ̌y tɔ̃́nsàhnɔ́ yɩ̃nɛ kè pɩ tyípéplɔ pɩ́nɔ́lɛ, sɔ̃́-á syɔ́ kélɛ n pɩ nónó-á mɛ Liyel yah tíkílɛ n pɩ. 11 Sê yɩ̃nɛ à ǹ gblɔ̌y tiki mɔ tɛ̃ syɩ́syɩ́ pàh ǹnɛ n kwɔ gbĩ́ nɛ̂nɛ Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkì wrɔ́. 12 Mé náh ké wɛ̃̀kɩ̀lɛ sê kɔ̃ nɛ à névyelɛ n kwɔ, képah náh pɩ à pɩ dĩ́ yõ̀tɛ̃̀nɛ. À yɩ̃nɛ à tɛ̃ syɩ́syɩ́. 13 Yé náh wɛ di, Adama ǹgbò ye Liyel mɔ, tɛ́ pyě Awɔ mɔ dò. 14 Adama náh sétõ pilki; Awɔ ye à pilki à kɔ̃ à Liyel yóré yahle. 15 Ǹtɛ képah fyé yõ sê kɩ pwáhnmɔnɔ wɛ ǹ pɩ́nɔ́ yĩnnɛ yṹnɛ, wàh sɛ̃ Liyel yõ, tɛ́ tyɩ́nɔnɔ mɛ ǹ sɔkɔ, tɛ́ mɛ n kɔ yályál Liyel yah yã́ryã́r dáhbɩ́-ńkɛ̃̂nɛ sépi pól sɔkɔ.

3

Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkì yah tɛ̃́pú-á yɩ̃nɛ pè nɛ n pɩ sɔ̃́

1 Yé yah, kègbɩ wɛy yɔ́ ye mé n tyah yónɔ́lɛ yé tyɩ́ yɔ̀. Névi nɛ̂-à mɛ ké tyɩ́ nɛ pé pɩ Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkì yah tɛ̃́-òlɛ, tõ̀ pèpɛy ye tɛ̃̀ n yah n kɔ̃ pɩ́-ńsahlɛ. 2 Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkì yah tɛ̃́-ò yɩ̃nɛ à pɩ wɛ́nyo-ńsah kɛ̃́nɛ ǹ tyɩ́. À yɩ̃nɛ à pɩ sê núkú nɛ́tɛ̃̂nɛ, gblɔ̌y tɛ̃́npnɛ̀-òlɛ, nɛ̂-á mɛ ǹ tyilɛ n pɩ n yɩ̃nɛ pallɛ, mɛ nɛ́pânnɛ n tɛ̃ plɛ, tɛ́ kɩ fɛ̃ névye kwɔ n pi. 3 À náh yɩ̃nɛ à pɩ sèwɔlɛ, képah náh pɩ nɛ́pékèlɛ. Ǹtɛ à yɩ̃nɛ à pɩ névilɛ, nɛ̂-á ǹ gblɔ̌ynɛ n yɛ n pnɛ. À náh yɩ̃nɛ à pɩ mâl kɔ̃̀lɩ̀-òlɛ, képah náh pɩ pɔ́ náh púkúbínmɔ-òlɛ. 4 À yɩ̃nɛ à nɛ n mɛ ǹ kéte yahlɛ n tɛ̃ n pnɛ pallɛ, à mó ǹ wɛ̃́npì kwɔ pè nɛ n sah ǹ tyɩ́ yõ kǎh yɩ̃nɛ sɔ̃́. 5 Yé náh wɛ di, névi-à tɛ̃ wɛ ǹ kéte yahlɛ n tɛ̃́npnɛ̀-ǹkɛ̃̂nɛ, à kɩ pɩ sɔ̃́ tɛ́ kɩ fɛ̃ Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkì tɛ̃́nɔ́ plɛ, pépi nónó-á Liyel nolɛ? 6 Tɛ̃̀ náh yɩ̃nɛ à nɛ n mɛ nɛ́sã́nnɛ Liyel wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́lɔ́ sɔkɔ, sɔ̃̀nko gblɔ̌y gbílkínɔ́ káh pɔ de tɛ̃̀ sɔkɔ, ǹ tyɩ́ kɔ̃ kè pɔ n yɩkɩ sétã̀n yõ̀tɛ̃̀ tyɩ́ kɔ̃lɛ. 7 À wil képah sɔkɔ, Yesu yõ sɛ̃́-ńkɛ̃̂pú tɔ yɩ̃nɛ pè nɛ mɛ tɛ̃̀ yĩ́ngbɩ́lɛ n yo, sɔ̃̀nko yílɔ́nɔ́ káh pɔ à yĩni tɛ̃, à kɔ̃ à pɔ tɛ̃ sétã̀n yõ̀tɛ̃̀ vyɔ́y sɔkɔ.

Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkì yah tɛ̃́pú yòhnɩ̀nmɔpulɛ

8 Sɛ̃́ ó ye, Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkì yah tɛ̃́pú yòhnɩ̀nmɔpu tɔ yɩ̃nɛ pè pɩ nɛ́gblɔ́lɛ ànɛ̂ wɛ́kɩ́nyĩpulɛ. Pè náh yɩ̃nɛ pè pɩ sèwɔbɩlɛ ànɛ̂ kwâh yáhnkɔ̃pulɛ yĩ́nvǐ sɔkɔ. 9 Gbɩ nɛ̂-á pè wɛ pɩ̃ Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ gbõ̀ yõ, pè yɩ̃nɛ pè kè tɛ̃ n sah pé sõnɔ sɔkɔ pallɛ. 10 Ké gbennɛ, pè yɩ̃nɛ mɔ́nyahnɔlɛ. Pílkí-ńsah-à wɛ́-ńkɛ̃̂nɛ pé tyɩ́, pè kɩ pyě fɛ̃ wilki sah Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkì yah tɛ̃́pú yòhnɩ̀nmɔpulɛ. 11 Syɔ́ nónó tɔ-á Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkì yah tɛ̃́pú yòhnɩ̀nmɔpulɛ, pé yɩ̃nɛ pè pɩ névyelɛ nónó-á yõ̀yén mɛ n sah pé yõ. Pè náh yɩ̃nɛ pè pɩ névye tyɩ́ yónkòpulɛ. Pè yɩ̃nɛ pè pɩ gblɔ̌y tɛ̃́npnɛ̀pulɛ, pè mó nɛ n mɛ tómm tyi tyi pól sɔkɔ. 12 Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkì yah tɛ̃́pú yòhnɩ̀nmɔ-ò yɩ̃nɛ à nɛ n mɛ sê núkú nɛ́tɛ̃̂nɛ, à mó nɛ mɛ tɛ̃ wɛ ǹ wɛ̃́npì ànɛ̂ ǹ kéte yah tɛ̃́nɔ́ tyɩ́. 13 Nónó-à pé tõ̀lɛ n pɩ pallɛ, pè kɩ yĩ́n-ńsah ǹgbɛ̃ wɛ ké sɔkɔ, tɛ́ gbõ̀ sàh-ǹsah tɔ kɩ wɛ pé tyɩ́ pé wrɔ́ kwrɔ́nmɔnɔ gbõ̀ yõ Yesu Kristalɛ.

Sètĩ̀n sõ̀ tir ǹgbɛ̃nɛ

14 Mé ye sɛ́bɛ́y mɛ̀nɛ n tɛkɩ n mɔ á tyɩ́, ǹtɛ ń sõnɔ sɔkɔ mé kɩ pɔ n yah n pi á tyɩ́ dǒ kwéy. 15 Ǹtɛ máh kɩ se mo pɔ́nyah-ńsah á tyɩ́, tyi nónó-á mé wãrkɩ tɛkɩ mɔ á tyɩ́, sépi kɩ ǹ yohnɩ n mɔ á kɩ á gblɔ̌y tɛ̃ dùkù pɩ̃ min nɛ́tɛ̃̂ Liyel no wrɔ́ sɔkɔ, pépi nónó-á Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkìlɛ, nónó-á gbɩ tɛ̃́nsàhpulɛ dàhpɛ sɔ̃́.

16 Liyel-á nɛ̂ yo á tyɩ́ Yesu Krista tyɩ́ sɔkɔ, tyi ǹgbɛ̃ ye kélɛ.

Liyel ǹ gblɔ̌y pɩ névilɛ à pɔ sétáh yõ, nɛ̂-á Kristalɛ.

Liyel Mirki kè wɛ̃kɩ nɛ nɛ́gbɩ́-á ǹnɛ,

yĩ̂nyõ tõ̀npɩbɩ à wɛ,

ǹ tyɩ́ yo névye tyɩ́ nónó náh pɩ Nsyifunɔlɛ,

névye náhnáh sɛ̃ ǹ yõ kèkõyṍ,

tɛ́ yĩ̂nyõ sɔkɔ, Liyel mɛ gbílkínɔ́ sah ǹ yõ.

4

Kwɔ́nɔ́ kétúkúnì pɩ́púlɛ

1 Liyel Mirki kè yo dal mɔ pnɛ́yy nɛ kèkõyṍ-à pópó n tyɛ, névye túkù-á kɩ Krista yõ sɛ̃́nɔ́ yahle, tɛ́ kɩ sɛ̃ mɩ̀nyobe wɛlɔ yõ, ànɛ̂ kwɔ́nɔ́ nónó-á n wil sétã̀n tyɩ́. 2 Névye nónó-á yĩ́nvǐnpɩbɩlɛ ànɛ̂ mɩ̀nyobelɛ, pépi nónó-á pè náh sennɛ n pnɛ póllɛ, pè kɩ pé gblɔ̌y sah pépi kɔ̃ pè kɩ vi tɛ̃. 3 Pépi ye n kwɔ névyelɛ nɛ pɛ dékè náh mɛ sê tɔ́kɩ̀ náh mɛ, ànɛ̂ yõ yõ yî yísyɔ́-á mɛ sè náh yɩ̃nɛ yṍnɔ́lɛ. Tɛ́ Liyel mó tɔ̃ kénɛ yõ yõ yî mɔ nɛ péwɔ yõ sɛ̃́pú nónó-á gbɩlɛ n pnɛ, pè sélɛ n yõ pè mó pèpɔrɩ pɩ̃́nɔ́ wɛynɛ pélɛ n kɔ̃. 4 Liyel-á yî nónó pól mɔ, sè plɛ. Milki milki kwâh náh mɛ sé sɔkɔ, áyâh mɛ sè fɛ̃ syi tɛ́ mɛ pèpɔrɩ pɩ̃́nɔ́ wɛynɛ ǹnɛ n kɔ̃. 5 Yé náh wɛ di, Liyel wɛy ànɛ̂ nírí ye n pɩ yíyìnì póllɛ yályál Liyel yah sɔkɔ.

Yesu Krista tõ̀npɩ pèpɛynɛ

6 Wáh kɩ tyi nɔ́pilɛ á yṹnpyélɛ n kwɔ, á kɩ pɩ Yesu Krista tõ̀npɩ pèpɛynɛ. Á kɩ kè wɛ̃kɩ képah sɔkɔ nɛ pǎh Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ wɛlɔ ànɛ̂ kwɔ́nɔ́ kègbɩ nɛ̂nɛ ǹ kwɔ sɔkɔ, sǎh de yĩ́ĩ́ á sɔkɔ. 7 Á náh vi sèmìrn wã̀n ànɛ̂ wɛ̀nwã̀n kɔ̃, sépi nónó náh tir yɔ́lɛ n pɛkɩ Krista yõ sɛ̃́nɔ́ sɔkɔ. Gbah n tɛ̃ ǹ nɛ n mɛ Liyel yah tíkílɛ n pɩ. 8 Wil gbɛ̃́nsê dàrnmɔnɔlɛ tõ̀lɛ, yõre mɛ ké tyɩ́. Ǹtɛ Liyel yah tíkí pɩ́nɔ́ yõre wɔ kal tyi tyi pól sɔkɔ. Yé náh wɛ di, képah gbõ̀ yõ sɔkɔ ye á kɩ min wɛ kwɛy gbĩ mɛ̀ sɔkɔ, ànɛ̂ ńsõ̂ tɔlɛ. 9 Wɛy mɛ̀nɛ gbɩ wɛy ye kélɛ, nɛ̂-á no pól yɩ̃nɛ pè kè fɛ̃ n syi. 10 Yé náh wɛ di, ápi-à mɛ tõ̀lɛ n pɩ yèvyãhrɩlɛ, tɛ́ mɛ gbah tɛ̃ sɛ̃́, képah n wɛ̃kɩ nɛ á gbõ̀ sàhnɔ́-á mɛ min nɛ́tɛ̃̂ Liyel yõ, nɛ̂-á no pól pwáhnmɔ-òlɛ. Tɛ́ wǎh kɩ nónó pwah n mɔ n pi kal, pépi yé pɩ Krista yõ sɛ̃́púlɛ. 11 Képah ye á yɩ̃nɛ ǹ gbah n yo névye tyɩ́ ǹtɛ pè kwɔ kélɛ.

12 Ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ náh yɩ̃nɛ à álɛ n yilɔ wáh sɔ̃́npɩ́lɛ pɩ wɛ̃́npirlɛ. Yɛ Yesu yõ sɛ̃́pú tɛ̃ wɛ álɛ n yah n pɩ á vyãh wɛy sɔkɔ, ànɛ̂ á pɩ dùkù sɔkɔ, ànɛ̂ tyɩ́nɔnɔ nɛ̂-á mɛ á sɔkɔ, ànɛ̂ á Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ sɔkɔ, ànɛ̂ á pɩ́nɔ́ sɔkɔ yályál Liyel yah. 13 Máh kɩ pópó n pi, gbah n tɛ̃ Liyel wɛynɛ n kar tɔ́wû sɔkɔ, ǹ tɛ́ névyelɛ n vi mɔ, ǹ tɛ́ kwɔ́nɔ́lɛ n pɩ. 14 Liyel tǎhkɩ̀ nɛ̂-á mɛ á tyɩ́, káh kè tɛ̃ gbõ̀nwɔ̀kɔ̀lɛ dɛ́; képah nɛ̂-á á wɛ Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyopu wɛlɔ gbõ̀ yõ, ànɛ̂ Yesu yõ sɛ̃́pú yah tɛ̃́pú-á pé gbã̀n sah á yõ à nírí pɩ á tyɩ́ gbĩ́ nɛ̂nɛ. 15 Liyel tǎhkɩ̀ mɛ̀ tɛ̃ gbɛ̃̀nínìnɛ, gbah n tɛ̃ ké sɔkɔ. Képah sɔkɔ, no pól kɩ kè wɛ nɛ wáh mɛ n yuku yahlɛ. 16 Á gblɔ̌y tɛ̃́nɔ́ plɛ, wáh kwɔ́nɔ́ nɛ̂nɛ n kɔ̃ ǹ tɛ́ ké tɔ tɛ̃́nɔ́ plɛ. Gbah n tɛ̃ nɛ n yuku yahlɛ ké sɔkɔ. Wâh n pɩ sɛ̃́, képah sɔkɔ ye á kɩ á gblɔ̌y pwah mɔ, tɛ́ kɩ á wɛy nóhpú tɔ pwah mɔ.

5

Timote-á yɩ̃nɛ à Yesu yõ sɛ̃́pú tɛ̃ dùkù nɛ̂nɛ

1 Wâh yèwàhlɛ n vi mɔ, káh nɛ n wɛkɩ ǹ tyɩ́ dírí sɔkɔ, nɛ n wɛkɩ ǹ tyɩ́ á sú sɔ̃́ ǹnɛ. Kètɛ̃̀npìlɛ n vi mɔ á yṹnpyé sɔ̃́ pélɛ. 2 Syɔ́dîlɛ n vi mɔ á yṹbí sɔ̃́ pélɛ, ǹ tɛ́ syɔ́npìlɛ n vi mɔ ké yah pèpɛy yõ á dósyɔ́ sɔ̃́ pélɛ. 3 Pɛ́kúsyɔ nónó-á yòhnɩ̀nmɔpu náh mɛ pé tyɩ́, pé tɛ̃́nɔ́ plɛ. 4 Ǹtɛ pɛ́kúsyɔ nónó tyɩ́ wɛ̃́npì-à mɛ, képah náh pɩ pétóbélɛ, kénɛ wɛ̃́npì ye yɩ̃nɛ pè pé Liyel yah tíkí pɩ́nɔ́ wɛ̃kɩ à yuku pé gbô tãn tĩ̀nnɛ. Pǎh yɩ̃nɛ pè nɛ̂ pɩ pé dúbípú tyɩ́, pè képahlɛ n pɩ pé tyɩ́. Yé náh wɛ di, képah tyɩ́ ye nɔ Liyel tyɩ́. 5 Ǹtɛ sê nɛ̂-à mɛ pɛ́kúsèlɛ kègbɩ yõ sɔkɔ, nɛ̂-á névi náh mɛ ǹ tyɩ́ kɩ à yohnɩ mɔ, ǹmɔ ye ńkɛ̃́nɛ ǹ gbõ̀ sah n yĩ́ĩ́ Liyel yõ sɔkɔ. Ǎ Liyellɛ n ye n gbo nírí sɔkɔ lékã̂h ké gbĩ̀ntɔ̃̀. 6 Ǹtɛ pɛ́kúsè nɛ̂ tɛ̃̀ wɔ-à mɛ wil gbɛ̃́nsê dékè tyi ólɛ n sõ, ǹmɔ mɛ kúnɔ́lɛ tɛ́ à sah vilɛ. 7 Wáh yɩ̃nɛ ǹ nɛ̂ tɔ yo pé tyɩ́ sɔ̃̀nko lékàh káh pɔ wɛ pé tyɩ́, kè wɛ yɔ̀. 8 Névi nɛ̂-à n yáhndahnmɔ-ńkɛ̃̂nɛ ǹ tyɩ́ névye tyɩ́ sɔkɔ, ànɛ̂ ǹ kéte névye tɛ̃̀ tyɩ́ sɔkɔ, tɛ̃̀ Krista yõ sɛ̃́nɔ́ wɛ̃̀kɩ̀ milki. Krista yõ sɛ̃́-ńkɛ̃̂ névi ńtɛ̃ fṍnfṍ ǹmɔ yõ. 9 Pɛ́kúsè nɛ̂ yĩn-à pópó n wãrkɩ, à ǹnɛ n mɔ n kõ pɛ́kúsyɔ wrɔ́ à yɩ̃nɛ à nɛ n mɛ ye tikitɔ̃nɩ́ tɛ̃̀ wɔ wɛ, à mó nɛ mɛ de yah pɛ núkú ó tyɩ́. 10 Ǹ tyɩ́ yɩ̃nɛ kè nɛ mɛ pɩ̃́nɔ́lɛ ǹ tyípéplɔ pɩ́nɔ́ tyɩ́ sɔkɔ. À nɛ n mɛ ǹ wɛ̃́npì tɛ̃́nɔ́ plɛ, à nɛ n mɛ yɛ nɛ́pân nɛ n twah n tyɩ́, à nɛ n mɛ Yesu yõ sɛ̃́pú gbyẽ̂hnɛ n wu, à nɛ n mɛ névye nnɔlɛ n de nónó-á mɛ yèkwɔrɩ sɔkɔ, à mó nɛ n mɛ tyípéplɔ duke póllɛ n pɩ. 11 Ǹtɛ syɔ́pâm nónó tɛ̃̀ wɔ-á pɛ́kúsyɔlɛ, káh pépi yni wãrkɩ pɛ́kúsyɔ sɔkɔ. Á náh wɛ di, lédɔ́rɩ́-à pɔ pé wrɔ́ gbɛ mɔ Kristalɛ, pè n nɛ n mɛ ké tyɩ́ nɛ pé pé syɩ de pɛbɩ tyɩ́. 12 Kàh pɩ sɛ̃́, lékàh n wɛ pé tyɩ́, pǎh sɔ̃́npɩ́lɛ pé vyãhlɛ Krista kɔ̃ tɛ́ pɔ pé syɩ ǹ náh. 13 Pǎh se tɔ̃ pɩ tõ̀ kɛ̃́ névyelɛ sɛ̃́, pè n wũ n tɛ̃ gbéngbèn kɔ̃́nkɔ̃nɔ ó sɔkɔ. Pépi ye tõ̀ náh mɛ pé tyɩ́ yɔ̀, tɛ́ pè n tɔ̃ n pɩ wɛ̀nkwĩnki wɛ́kɩ́púlɛ vyãhlɛ dálnɔ́lɛ, ǹ nɛ n wɛkɩ n min n dah n mɔ sɛ̃́. 14 Képah ye, mé mɛ ké tyɩ́ nɛ pɛ́kúsyɔ nónó-á mɛ syɔ́pâmnɛ, pè de pɛbɩ tyɩ́. Pè fɛ̃ wɛ̃́npì wɛ, pè mó nɛ n yah n dah mɔ pé gbên tyɩ́ sɔkɔ. Sɔ̃̀nko pè káh pɔ wɛ̃̀kɩ̀ yɩkɩ mɔ á sépɛ́bɩ́ kɔ̃ pè á yĩ́npolɛ n yo. 15 Yé náh wɛ di, pɛ́kúsyɔ túkù ye mɛ wɛ̃̀kɩ̀ milki tɛ, tɛ́ mɛ sétã̀n yõ̀tɛ̃̀ sõ̀ tɛ̃. 16 Ǹtɛ pɛ́kúsyɔ-à mɛ Yesu yõ sɛ̃́-ò sê nɛ̂ wɔ̀kɔ̀ tãn sɔkɔ, tɛ̃̀ yɩ̃nɛ à nɛ n yah n dah mɔ pé tyɩ́ sɔkɔ, sɔ̃̀nko képah káh pɩ Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkì yṍtɔ́kɔ́bɩ́lɛ. Képah sɔkɔ, Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkì tɔ kɩ mó n yah n dah mɔ pɛ́kúsyɔ tyɩ́ sɔkɔ nónó-á nɛ́kã́n tãnnɛ.

Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkì yah tɛ̃́púlɛ

17 Yah tɛ̃́pú nónó-à mɛ Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkì yahlɛ n tɛ̃ pallɛ, yõ̀yén yɩ̃nɛ kè nɛ n sah n yĩ́ĩ́ pé yõ. Ké dú dɔkɔ pé nónó-á Liyel wɛy yónɔ́ ànɛ̂ névye kwɔ́nɔ́ tõ̀ mɛ dahbɩ pé gbõ̀. 18 Yé náh wɛ di, kè mɛ wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ Liyel wɛy sɛ́bɛ́y sɔkɔ nɛ, nyeh-à mɛ swãh tṍnɔ́ sɔkɔ á tyɩ́ gbĩ́ nɛ̂nɛ, á káh sé vyɛ̃y pukubi nɛ sè káh á sèmukɔlɛ n yõ. Tɛ́ tɔ̃ mɛ wã́rkɩ́nɔ́lɛ nɛ, tõ̀npɩ-á yɩ̃nɛ ǹ tõ̀ pɩ́nɔ́ sǎr wɛ́nɔ́lɛ. 19 Káh n fɛ̃ n syi lékàhlɛ n syi yah tɛ̃́-òlɛ n kɔ̃ nɛ kénɛ tir náh wil tàrfyɔ̀ nɛ́pĩ̂ nímí képah náh pɩ tɔ̃́mɩ́ vyɛ̃y sɔkɔ. 20 Névi nɛ̂-à tyítúkù pɩ, kè yo gbǎb tɔ́wû pól yĩ́ yah sɔkɔ, sɔ̃̀nko kè tíkí mɔ tɛ́lɔ́ sɔkɔ. 21 Mé kélɛ n gbah n yo á tyɩ́ Liyel yah, ànɛ̂ Yesu Krista yah, ànɛ̂ yĩ̂nyõ tõ̀npɩbɩ wìlkìnsàhnɔ́ yah sɔkɔ nɛ, á tyi nɔ́pi póllɛ n pɩ tómm, á káh wǎhkɩ̀lɛ n pɩ. 22 Káh nɛ n sal á gbõ̀lɛ n sah névi yõ ǹ nírílɛ n pɩ tɛ̃̀ tyɩ́, ànɛ̂ káh á vyãhlɛ n dah n mɔ á ní-òlɛ ǹ tyípêl pɩ́nɔ́ sɔkɔ. Nɛ n mɛ yályál Liyel yah sɔkɔ. 23 Wáh mɛ n yɔ gbáhyɩ̃́ náhnáhlɛ sɛ̃́, káh ni ó kɔ́kɔ́lɛ n wɔ, dìvɛ̃ tɔlɛ n wɔ kwéykwey á fɔkɔ markɩ yĩnnɛ. 24 Névye túkù tyípêl mɛ sè n wilki n mɔ kwèyy pé tùkè-ǹkɛ̃̂ sɔkɔ. Ǹtɛ túkù tyɩ́ mɛ, náh ó sè n pɔ n pɩ̃. 25 Sɛ̃́ ye tyípéplɔ tɔlɛ, sépi tɔ n wɛ kwèyy yĩ́nɛ, ànɛ̂ nónó ńtɛ̃ fyé-á sè náh mɛ n yah, sè náh n wũ n pi wìlkìnmɔ-ńkɛ̃̂nɛ.

6

Yɔ̃bɩ ànɛ̂ pé yõ̀tãmnɛ

1 Nónó pól-á mɛ yɔ̃rɩlɛ n pɩ, pè yɩ̃nɛ pè pé yõ̀tãmnɛ n mɔ n kõ nɛ pǎh yɩ̃nɛ yõ̀yén sàhnɔ́lɛ pé yõ, sɔ̃̀nko áyáh kwɔ́nɔ́ nɛ̂nɛ n kɔ̃, ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ káh pɔ képah ànɛ̂ Liyel tyɩ́lɛ n yo n ko. 2 Nónó yõ̀tãm-à mɛ Yesu yõ sɛ̃́púlɛ, pè náh yɩ̃nɛ pè yo nɛ pé yṹnpyé-á pélɛ, pè mó yahle yõ̀yén sàhnɔ́lɛ pé yõ sɔkɔ dɛ́. Pépi nónó-á pé yṹnpyé pèplɔlɛ, pépi-á sɔ̃́npɩ́lɛ n wɛ pé tõ̀ pɩ́nɔ́ yõrelɛ, pè ye pyě yɩ̃nɛ pè tõ̀lɛ n pɩ n yĩ́ĩ́ pépi tyɩ́ ńkɛ̃́.

Mɩ̀nɩ̀ kwɔ́nɔ́ ànɛ̂ tahrɩ tyɩ́nɔnɔlɛ

Yah, kénɛ tyi ye á yɩ̃nɛ ǹ nolɛ n kwɔ, ǹ tɛ́ sè kõ n sah pè kɔ̃. 3 Ǹnɩ̂ yɔ́-à pɔ nolɛ n kwɔ tyíkáhkɩ́lɛ, tɛ́ kè náh mɛ núkúlɛ gbɩ wɛynɛ nɛ̂-á wil ápi Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu Krista tyɩ́, ànɛ̂ kwɔ́nɔ́ nɛ̂-á á wɛ Liyel yah tíkí pɩ́nɔ́ tyɩ́ yõ, 4 képah n wɛ̃kɩ nɛ gblɔ̌y gbílkínɔ́-á tɛ̃̀ yɩ̃́ wɔ. Ǹpɩ̃̀-ǹkɛ̃̂ nɛy ye tɛ̃̀nɛ, nɛ̂-á yékã̂b pɩ́nɔ́, ànɛ̂ wɛ̃̀nkyɔ̃ wɛ́kɩ́nɔ́ mɛ ǹ yõ̀gbèkè yɩkɩ sah, sépi nónó-á n pɔ n pɔ mɛ́kɩ̀lɛ. Sépi ye n pɔ n pɔ yṹnwɔ̃rɩ́, ànɛ̂ mɛ́wɛ́y, ànɛ̂ yrɔ́wã̂n yɔ́nɔ́, ànɛ̂ gbyɔlɛ. 5 Tɛ́ tɔ̃ n pɔ n pɔ yékã̂b kwĩnkilɛ lékã́m kɛ̃́ névye wrɔ́, nónó-á pè náh gbɩlɛ n pnɛ póllɛ. Pépi tãn n nɛ n sõ nɛ Liyel yah tíkí pɩ́nɔ́lɛ, kwâh wɛ́nɔ́-á mɛ ké sɔkɔ. 6 Gbɩ tɛ̃̀ wɔ ye, Liyel yah tíkí pɩ́nɔ́lɛ tahrɩ ǹgbɛ̃ ye kélɛ névye tyɩ́, nónó-á pé wɛ́nɔ́ pé yĩ́nɛ n yuku. 7 Yé náh wɛ di, ápi náh pɔ kwâh yɔ́ ńtɛ̃nɛ kèkõyṍ mɛ̀ sɔkɔ, á náh mó á syɩ n sɔkɔ n pi kwâh yɔ́ ńtɛ̃nɛ. 8 Ǹtɛ yõke ànɛ̂ flɔ tɛ̃̀-à fyɔ̀ mɛ á tyɩ́, sè yɩ̃nɛ sè á yĩ́ yuku. 9 Ǹtɛ nónó-à mɛ ké tyɩ́ nɛ pé pɩ tahbɩlɛ, pépi ye n de mɔ́nyahnɔ sɔkɔ. Tyíwã̂n ànɛ̂ yõ kɛ̃́ tyi sõnɔ n pɔ pè mɔ n tɛ̃, sépi nónó-á névyelɛ n mɔ tyɩ́ yɩ́kɩ́nɔ́ ànɛ̂ mɔ́npunɔ wɛ̃̀kɩ̀ yõ. 10 Yé náh wɛ di, tyípêl duke pól tyàh-ǹsah n wil pɔ́ tyɩ́nɔnɔ sɔkɔ. Pɔ́ yáhnkɔ̃nɔ képékè tɛ̃̀ tyɩ́, túkù Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ yal mɔ, tɛ́ kwlɔ́nɔ́ náhnáh yɔrɩ mɔ pé gblɔ̌y yõ.

Pole-á vìnmɔnɔ nɛ̂nɛ Timote kɔ̃ ǹ gblɔ̌y tɛ̃ dùkù tyɩ́ sɔkɔ

11 Ǹtɛ áwɔ tɛ̃̀ wɔ-á Liyel tyɩ́ névilɛ, nɛ n to kénɛ tyi yah sɔkɔ. Nɛ n yah n kɔ̃ nɛ á pɩ nɛ́gbɩlɛ Liyel yah, á nɛ n mɛ Liyel yah tíkílɛ n pɩ, á nɛ n mɛ sɛ̃́nɔ́lɛ Liyel yõ, tyɩ́nɔnɔ nɛ n mɛ á sɔkɔ, á nɛ n mɛ sṍnmɔ́lɛ n pɩ, á mó nɛ n mɛ á gblɔ̌ynɛ n tiki n mɔ. 12 Mɛ́kɩ̀ pèpɛy fwo à yuku Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ tyɩ́ tĩ̀nnɛ. Á pwáhnmɔnɔ tɛ̃ n yĩn pállɛ, képah nɛ̂ yĩn-á Liyel ye álɛ, tɛ́ á mɛ fɛ̃ syi névye náhnáh yĩ́ yah nɛ wáh pɩ Yesu yõ sɛ̃́-òlɛ. 13 Liyel nɛ̂-á minnɛ yíyìn póllɛ n kɔ̃, ànɛ̂ Yesu Krista nɛ̂-á yĩn Põse Pilatɩ yah sɔkɔ à Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ wɛlɔ tɔ̃ sah wɛkɩ, pépi yĩ́ yah sɔkɔ ye mé kélɛ n yo á tyɩ́ nɛ, 14 tyi nónó-á kõ sah ǹ kɔ̃, á sé wã̀llɛ n kɔ. Á nɛ n mɛ pílkí-ńsah kɛ̃́nɛ ànɛ̂ wɛ́nyo-ńsah kɛ̃́nɛ á tyɩ́ fɔ́ɔ́ kɩ pɔ nɔ ápi Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu Krista syɩ́npɔnɔ tyɩ́. 15 Liyel núkúní nɛ̂-á tyi pól tyɩ́ tɛ̃́npnɛ̀-òlɛ, pèpɔrɩ-á n wil ǹmɔ nɛ̂ tyɩ́, ǹmɔ nɛ̂-á yõ̀tãmnɔ́ Yõ̀tɛ̃̀nɛ, ànɛ̂ tãmnɔ TƐ̃̀ ǸGBƐ̃NƐ ǹmɔ ye kɩ Krista kɔ̃ à kɩ ǹ syɩ pɔ à yɩ̃nɛ ké gbĩ́ yáhntɔkɔnsàhnɔ́lɛ. 16 Ǹmɔ ó ye à náh ku n yah n pi. À mɛ déntɛ̃̀nɔ́lɛ kyòo yɔ́ sɔkɔ nɛ̂-á nɛy náh fɛ̃ n nɔ n de n pi kélɛ. Nɛy yĩ́ náh tɛ̃ yah ké yõ, ànɛ̂ nɛy yĩ́ náh n tɛ̃ n yah n pi ǹ yõ sɔkɔ. Gbílkínnɔ́ ànɛ̂ tǎhkɩ̀ nɛ n sah ǹ mɔ yõ gbĩ́mɛgbĩ́. Amiina!

Vìnmɔnɔ nɛ̂-á yɩ̃nɛ tahbɩ kɔ̃́nɔ́lɛ

17 Kè yo kèkõyṍ mɛ̀ tahbɩ tyɩ́ nɛ pè káh pé gblɔ̌ynɛ n gbilki, pè káh pé gbõ̀ sah tahrɩ yõ nɛ̂-á kɩ n tyɛ n pi. Ǹtɛ pè pé gbõ̀ sah Liyel yõ, ǹmɔ nɛ̂-á yíyìnì póllɛ ápilɛ n kɔ̃ náhnáh nɛ̂-á kɩ á kɔ̃ á kɩ mɛ nɩ̀vɩ̀nɩ̀ sɔkɔ. 18 Yo pé tyɩ́ nɛ pè tyípéplɔlɛ n pɩ, pè yɛ pé tahrɩ pɩ tyípéplɔ pɩ́nɔ́lɛ. Pè pɩ fɔ̀kɔ̀pènɔrɩ névyelɛ nónó-á kɩ fɛ̃ syi n yɩ̃ n kɔ̃. 19 Képah sɔkɔ, pè kɩ tahrɩ pèpɛy yah sah pé gblɔ̌y tyɩ́ ńsõ̂ yĩnnɛ nɛ̂-á kè náh n yɩkɩ. Sɔ̃̀nko pè pɔ min kègbɩ wɛ.

Vìnmɔnɔ tɛ́ynɛ

20 Ń dĩ́ Timote, tyi nónó-á áwɔ gbõ̀ dahbɩ, sé tɛ̃́nɔ́ plɛ. Káh nɛ n de yékã̂b wã̀n pɩ́nɔ́ sɔkɔ nónó náh mɛ n yuku Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ wɛ̃̀kɩ̀ yõ, ànɛ̂ káh névye wɛlɔ nɩ́nɛ n tɛ̃ nónó-á pé gblɔ̌y pɩ tyi kàhnpnɛpulɛ. 21 Névye túkù ye pé gblɔ̌y pɩ kénɛ yɩ̃́pɩ̃̂ mɛ̀ dùkù névyelɛ, tɛ́ Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ wɛ̃̀kɩ̀ milki.

Mé kélɛ n yah n kɔ̃ nɛ, Liyel ǹ pèpɔrɩ pɩ yé tyɩ́.

2 Timote

1

2

3

4

Pole sɛ́bɛ́y ní-ò tɛ́kɩ́nmɔnɔlɛ Timote tyɩ́

1

Pole wɛ́kɩ́nɔ́lɛ Timote tyɩ́

1 Ńmɔ Polelɛ, Yesu Krista tɛ̃ntõ̀ névi ye ńnɛ à yɩ̃nɛ Liyel dyɔ yĩ́ĩ́ tɛ̃̀nɛ. Liyel-á ǹ vyãhlɛ á kɔ̃ tyɛ́-ńkɛ̃̂ min nɛ̂ tyɩ́ sɔkɔ, tɛ́ kè n wɛ Yesu Krista gbõ̀ yõ, à ń tɛkɩ mɔ képah tyɩ́ yo yĩnnɛ névye tyɩ́. 2 Ń pídĩ́ Timote, áwɔ nɛ̂ tyɩ́-á nɔ yĩ́ĩ́ ń tyɩ́, áwɔ tyɩ́ ye mé n tɛkɩ n mɔ sɛ́bɛ́y mɛ̀nɛ. Mé kélɛ n yah n kɔ̃ Sú Liyel ànɛ̂ ápi Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu Krista tyɩ́ nɛ, pè yõ̀bènɔrɩ pɩ á tyɩ́, pè mó á yãm yah, ànɛ̂ pè yèvɩnɩnɛ ǹ kɔ̃.

Pole mɛ n wɛkɩ Liyel tyɩ́

3 Gbĩ́mɛgbĩ́ mâh n sõ á tyɩ́ sɔkɔ, mě wɛynɛ Liyellɛ n kɔ̃ náhnáh ǹmɔ nɛ̂ tyɩ́-á mé mɛ ń fɔkɔ dal mɔ tõ̀lɛ n pɩ pallɛ ń sútóbé tyɩ́ kɔ̃lɛ. Lékã̂h ké gbĩ̀ntɔ̃̀, mâh nírílɛ n pɩ, mè n pɩ á tɔ tyɩ́. 4 Ń dyɔ-à to kõ á yétĩ kwɛ́nɔ́ tyɩ́lɛ, mè n nɛ n mɛ yĩ́ĩ́ ké tyɩ́ nɛ mé ǹ wɛ ń nɩ kɔ̃ kè vɩ yĩ́ĩ́. 5 Ń dyɔ náh fwɔ á Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ kègbɩ tyɩ́lɛ. Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ kègbɩ nɛ̂-á lésõ mɛ á yṹntó Loyisi ànɛ̂ á yṹ Yenusi sɔkɔ, ń sɛ̃́nyĩnɔ mɛ ké yõ nɛ, képah núkú-á mɛ á tɔ sɔkɔ.

6 Képah ye, mé á dyɔlɛ n to n kõ nɛ, máh ń gbã̀n sah á yõ á nírí pɩ á tyɩ́, tɛ́ Liyel mɛ ǹ Mirki tǎhkɩ̀ nɛ̂nɛ ǹ kɔ̃, á kè koh n tɛ̃ yĩn. 7 Ǹgbǒ Mirki nɛ̂-á Liyel á kɔ̃, tíkí Mirki náh kélɛ dɛ́; tǎhkɩ̀ ànɛ̂ tyɩ́nɔnɔ, ànɛ̂ gblɔ̌y tɛ̃́nɔ́ Mirki ye. 8 Káh n yɛ ápi Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ tyɩ́ yónɔ́ pɩ sennɛ á tyɩ́. Ńmɔ mɛ́nɔ́lɛ wɔ̀kɔ̀npèkè sɔkɔ ǹmɔ tyɩ́ sõwãh, káh n yɛ kè nɛ mɛ sennɛ á tyɩ́. Ǹtɛ Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir yónɔ́ yèvyãhrɩ fɛ̃ n syi ńmɔlɛ wɛ̃ tyɩ́, á gbõ̀ sàhnɔ́ mó nɛ mɛ Liyel tǎhkɩ̀ yõ, 9 képah nɛ̂-á pwah mɔ ápilɛ, tɛ́ à mɛ á ye pɩ ǹ nolɛ. Á tyípéplɔ pɩ́nɔ́ yĩn náh à képah pɩ á tyɩ́ dɛ́, kè ye ǹ dyɔ ànɛ̂ pèpɔrɩ ye à pɩ á tyɩ́ kélɛ. Yesu gbõ̀ yõ, à kénɛ pèpɔrɩ mɛ̀ pɩ sah ápi kɔ̃ kèkõyṍ mɔ́-ńkɛ̃̂ gbĩ́ dùkùlɛ. 10 Kénɛ kèpɔrɩ ye á wɛ núkúnúkú á pwáhnmɔ-ò Yesu Krista pɔ́nɔ́ sɔkɔ. Ǹmɔ ye pɔ kũ tyɩ́ yɩkɩ tɛ́ Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir yo á tyɩ́, nɛ̂-á á mɔ tyɛ́-ńkɛ̃̂ min wɛ̃̀kɩ̀ yõ. 11 Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir mɛ̀ yĩn ye Liyel ńmɔ ye tõ, tɛ́ n pɩ Yesu tɛ̃ntõ̀ syínyo-òlɛ, ànɛ̂ tyi kõ̀nsàhnɔ́ kwɔ́-òlɛ. 12 Képah kwlɔ́nɔ́ ye ń yõ sɔkɔ, ǹtɛ kè náh mɛ sennɛ ń tyɩ́. Máh ń gbõ̀ sah névi nɛ̂ yõ, mé ǹnɛ n pnɛ dò. Ń sɛ̃́nyĩnɔ mɛ ké yõ tɔlɛ nɛ wǎh nɛ̂ dahbɩ ń gbõ̀, tǎhkɩ̀-á mɛ ǹ sɔkɔ kɩ fɛ̃ ké tɛ̃́nɔ́ plɛ, pópó kɩ pɔ nɔ gbĩ̀nyĩ̀kì tɛ́y sõ tyɩ́.

13 Timote, máh wɛlɔ gblɔ nónó yo á tyɩ́, sè koh n tɛ̃ n yĩn Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ ànɛ̂ tyɩ́nɔnɔ sɔkɔ, sépi nónó-á á wɛ á wrɔ́ kwrɔ́nmɔnɔ gbõ̀ yõ Yesu Kristalɛ. 14 Liyel Mirki nɛ̂-á mɛ ápi sɔkɔ, képah gbõ̀ yõ wáh kwɔ́nɔ́ pèpɛy nɛ̂ wɛ, kè koh n tɛ̃ yĩn pallɛ.

15 Áwɔ ńtɛ̃ pɩ̃́nɔ́ mɛ ké sɔkɔ nɛ, Asi mara tãn pól-á pé náh vi ń kɔ̃, Fisyɛlɩ ànɛ̂ Yɛrɛmosyɛnɩ ńtɛ̃ tɔ pé náh vi ń kɔ̃. 16 Mé kélɛ n yah n kɔ̃ Liyel tyɩ́ nɛ, à Nsyonesifɔrɩ ànɛ̂ ǹ no nɩlɛ n gbɛ. Yé náh wɛ di, máh wɔ̀kɔ̀npèkè sɔkɔ kǎrnnɛ mɔ́nɔ́lɛ ń tyɩ́, ké sen náh ǹmɔ tɛ̃̀ wɔ yah kõ ń nɩ dénpɔnɔlɛ gbáhyɩ̃́ náhnáhlɛ. 17 Ǹ yĩ́níntɛ̃nɔ ǹsɔ̃̀ Wrome kwil sɔkɔ, à ń gbah soh kɔ̃ súú à kyɩ wɛ. 18 Mé kélɛ n yah n kɔ̃ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ tyɩ́ nɛ à ǹ yãm yah tukey tuke sõlɛ. Wǎh yòhnɩ̀nmɔnɔ nónó pɩ ń tyɩ́ Yefɛsɩ kwil sɔkɔ, nɛy náh sè pɩ̃ nɔ áwɔ Timotelɛ.

2

Pole nɛ Timote ǹ tah sah

1 Áwɔ tɛ̃̀ wɔlɛ ń pídĩ́ Timote, yõ̀bènɔrɩ nɛ̂-á ápi wɛ á wrɔ́ kwrɔ́nmɔnɔ gbõ̀ yõ Yesu Kristalɛ, képah yĩnnɛ, á tah n sah yĩ́ĩ́. 2 Wáh ń kwɔ́nɔ́ nɛ̂ noh névye náhnáh yĩ́ yah, kyɩ nɛ́gblɔ́ kwɔ kélɛ, nónó tɔ-á kɩ tɔ̃ fɛ̃ túkù kwɔ kélɛ. 3 Kwlɔ́nɔ́ nɛ̂-á yɩ̃nɛ álɛ, kè fɛ̃ n syi Yesu Krista sràsyi yèsyɩ̀kɩ̀ tyɩ́ kɔ̃lɛ. 4 Névi-à fyɔ̀ de sràsyìyá sɔkɔ tɛ́ mɛ ké tyɩ́ nɛ pé pé yõ̀tɛ̃̀ nɩ̀vɩ̀nɩ̀nɛ n pɩ, ǎ ǹ vyãh dɛ kèkõyṍ tyi tɛ́lɔ́ sɔkɔ. 5 Wɛ̃ kàlnɔ́ tólɔ́ tó-ò tɔ náh tɔ̃́rɩ́ yṍkúrílɛ n wɛ n pnɛ nɛ́ à náh to ké wɛ̃̀kɩ̀ yõ. 6 Sètõ nɛ̂-á tõ swãhlɛ à kwlɔ, ǹmɔ ǹgbò ye yɩ̃nɛ ké sèmukɔ wɛ́nɔ́lɛ 7 Sõ n yah ń wɛlɔ yõ, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ kɩ sé pól syɩ́kɩ́-ńsahlɛ ǹ wɛ̃kɩ.

8 Káh á dyɔ fwɔ Yesu Krista tyɩ́lɛ,

ǹmɔ nɛ̂ lékó-á yiki mɔ.

Davidi náh nɛy ye ǹnɛ.

Sɛ̃́ ye kélɛ yónɔ́lɛ Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir sɔkɔ, képah nɛ̂-á mé mɛ n yo n kɔ̃. 9 Kénɛ Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir yĩn ye kwlɔ́nɔ́lɛ ń yõ sɔkɔ, ànɛ̂ kârnnɛ mɔ́nɔ́lɛ ń tyɩ́ á kɩ nɛ pèkè pɩ́-ò sɔ̃́ ńnɛ. Ǹtɛ kârn náh se yɔ́ mɛ mɔ Liyel wɛy tɛ̃̀ wɔ tyɩ́ tɛ́. 10 Képah ye, mé mɛ tyi póllɛ n sro névye yĩnnɛ Liyel-á nónó yah tɔkɔ, sɔ̃̀nko pé tɔ pwáhnmɔnɔ wɛ Yesu Krista gbõ̀ yõ, pé mó gbílkínɔ́ wɛ nɛ̂-á kè náh n tyɛ. 11 Gbɩ wɛy yɔ́ wɛ yɔ̀:

Áyáh kɩ mɛ ku Yesu Kristalɛ wɛ̃ tyɩ́, á kɩ mɛ min tɔ sɔkɔ ǹnɛ wɛ̃ tyɩ́. 12 Áyáh kɩ á tah sah wɛ̃ tyɩ́ ǹnɛ,

á kɩ tɔ̃́rɩ́ pɩ ǹnɛ wɛ̃ tyɩ́.

Áyáh kɩ à yahle,

ǹ tɔ kɩ á yahle.

13 Áyáh kɩ sɔ̃́ pɩ́-ńkɛ̃̂nɛ nɛ́gblɔ́lɛ,

ǹmɔ tɛ̃̀ wɔ kɩ tɛ̃ nɛ́gbɩ́lɛ,

à náh fɛ̃ ǹ syɩ n kur n pi.

Kwɔ́nɔ́ kétúkù fwónɔ́lɛ

14 Névye dyɔ to n kõ n mɔ kénɛ tyilɛ, ǹ tɛ́ ké gbáhdyâh di pé tyɩ́ Liyel yah sɔkɔ nɛ, pè káh yékã̂b wã̀nnɛ n pɩ. Sè náh tir yɔ́lɛ n pɛkɩ. Nónó-á mɛ sélɛ n nohnɩ, sè n pyě pépi mɔ n pu. 15 Á tah n sah Liyel yĩ́ kɔ̃ kè yuku álɛ. Pɩ tõ̀npɩlɛ, nɛ̂-á gbɩ wɛlɔlɛ n yo ké yah yõ, tɛ́ sen náh n pɩ ǹ tyɩ́ à yuku ǹ tõ̀ tyɩ́ tĩ̀nnɛ. 16 káh yã́hwã̂nnɛ n yãh nónó-á sè náh mɛ yuku Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ tyɩ́ tĩ̀nnɛ. Nónó-à kélɛ n pɩ, pé wrɔ́ n nɛ n gbah n gbɛ Liyellɛ. 17 Pé yã́hwã̂n yɩ́kɩ́nɔ́lɛ n pɩ á kɩ nɛ nówũ̂-á ńkɛ̃́nɛ willɛ n yõ sɔ̃́. Yimene ànɛ̂ Filɛtɩ tɔ mɛ kénɛ sɛ̃́nknɔ névye sɔkɔ. 18 Pépi gbɩ wɛ̃̀kɩ̀ fĩn mɔ tɛ́ mɛ n yo n nɛ lékyɩ̂-á yilki mɔ sɔkɔ tɛ. Sɛ̃́ ye pè pɩ tɛ́ névye náhnáh Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ yɩkɩ.

19 Ǹtɛ sépinɔ pól sɔkɔ, Liyel-á sètyah nɛ̂ wilki, képah tɛ̃̀ wɔ mɛ. Wɛlɔ nónó-á mɛ wã́rkɩ́nɔ́lɛ ké tyɩ́ yõ, sè wɛ yɔ̀:

«Nónó-á mɛ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ tyɩ́ yõ, à pélɛ n pnɛ.»

Ànɛ̂ tɔ̃: «Nónó pól-á Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃nɛ n ye n gbo, pè yɩ̃nɛ pè tyítúkúnì wɛ n yɛ.»

20 Wɔ̀kɔ̀ ǹgbɛ̃ sɔkɔ, sã́n vyɔ́ ànɛ̂ wárn vyɔ́ ó kɔ́kɔ́ náh mɛ dɛ́; sésár tyɩ́nɔ mɛ, puri tyɩ́nɔ tɔ mɛ. Túkù mɛ yî tǎhnɩ̀ mɔ yĩnnɛ, túkù mó mɛ ńyã̌n yî mɔ yĩnnɛ.

21 Tyi nónó tyɩ́-á mé yo, Névi nɛ̂-à sè wɛ yɛ tɛ́ pɩ yályál Liyel yah, tɛ̃̀ kɩ mɛ wìlkìnsàhnɔ́lɛ tyítǎhnɩ̀ pɩ yĩnnɛ. Ǹ yétõ̂ kɩ mɛ yõ̀tɛ̃̀ dĩ́ tyɩ́ tyípéplɔ pɩ yĩnnɛ. 22 Kètɛ̃̀npìkìnì dékè tyi wɛ n yɛ. Tyi nónó-á á yɩ̃nɛ n yah n kɔ̃, sè wɛ yɔ̀: Gbɩ wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́lɔ́lɛ, Liyel yõ sɛ̃́nɔ́, tyɩ́nɔnɔlɛ, ànɛ̂ yèvɩnɩnɛ. Yé sépi póllɛ n pɩ ànɛ̂ névyelɛ nónó-á mɛ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃nɛ n ye n gbo fɔkɔ pérpérlɛ. 23 Yékã̂b wã̀n pɩ́nɔ́ wɛ n yɛ. Á pɩ̃ nɛ sépi-á n pɔ n pɔ mâllɛ dò. 24 Ǹgbǒ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ tõ̀npɩ náh yɩ̃nɛ mɛ́kɩ̀ pɩ́nɔ́lɛ dɛ́. À pyě yɩ̃nɛ à nɛ n mɛ nɛ́pír névilɛ no pól tyɩ́, à mó nɛ n mɛ névye kwɔ́nɔ́ yah wɛ, tɛ́ pàh ǹ tyɩ́lɛ n yo, à tɛ̃ wɛ kè sṍmnɔ́. 25 À yɩ̃nɛ à ǹ wɛy kɔ̃̀lɩ̀pulɛ n tɛ̃ mármár à vìnmɔnɔlɛ pélɛ n kɔ̃. Nɛ̂ pɩ̃, tɛ́nkàh Liyel kɩ yɛ pè kɔ̃ pè kɩ pé sõnɔ wɛ vi mɔ kɩ gbɩ wɛ pɩ̃ tɛ́. 26 Képah-à pɩ, pé yah kɩ pɩ kyòo pè kɩ wɛ dɛ sétã̀n yõ̀tɛ̃̀ vyɔ́y sɔkɔ, nɛ̂ sɔkɔ-á sõ̀ à pè mɔ tɛ̃ sah pè kɔ̃ pè ǹ dyɔ yĩ́ĩ́nɛ n pɩ.

3

Kèkõyṍ tyɛ́nɔ́ tyilɛ

1 Timote, á yɩ̃nɛ ǹ kè pɩ̃ nɛ kèkõyṍ tyɛ gbĩ́nɛ, tyah táhnɔ́nɔ-á kɩ n wɛ. 2 Névye kɩ pɩ gblɔ̌y yõ yɩ̃́kɩ́púlɛ, pɔ́ kódíbílɛ, wɛ̀ngbìl wɛ́kɩ́púlɛ, gblɔ̌y gbílkípúlɛ, Liyel tyɩ́ yóndepulɛ, dúbípú tyɩ́ yáhlepulɛ, pèpɔrɩ pɩ̃́-ńkɛ̃̂ névyelɛ, Liyel tyi mɔ́nkõ̀-ǹkɛ̃̂púlɛ, 3 kùkùtǎhkɩ̀ névyelɛ, nɛ́pĩ́kɔbɩlɛ, névye yĩn yɩ́kɩ́púlɛ, gblɔ̌y tɛ̃́-ńkɛ̃̂ névyelɛ, nɛ́kókè mɔ́púlɛ, pèpɛy fwópúlɛ, 4 wɛ̃ náh vìpulɛ, fɔ̀kɔ̀nvyã̀hnɩ̀ névyelɛ, gblɔ̌y yɔ̃̀nsàhpulɛ. Pé dyɔ yĩ́ĩ́ tyi tyɩ́ kɩ nɔ kal pé tyɩ́ Liyellɛ. 5 Pè kɩ pɩ yĩ́ yah Liyel yah tíkí pɩ́púlɛ, ǹtɛ kègbɩ yõ, pè náh Liyel yah tíkí pɩ́nɔ́ tǎhkɩ̀ fɛ̃ n syi n pi. Káh nɛ n pɩ n soh sɛ̃́nknɔ névyelɛ. 6 Pé túkù n nɛ n de n kɔ̃ gbên sɔkɔ ǹ syɔ́ túkùlɛ n vi n tɛ̃, nónó lékã́m-á tuke. Kénɛ syɔ́ mɛ tyípêl ó pé tɔ̂ɔ́. Tyi duke pól dékè n nɛ n mɛ pé sɔkɔ. 7 Pè mɛ sã́hnɔ́ sɔkɔ kṹmm, ǹtɛ pè náh mɛ fɛ̃ gbɩlɛ n pnɛ póllɛ. 8 Nsyãnɛsɩ ànɛ̂ Nsyãbrɛsɩ-á Moyisi kɔ̃lɩ sɔ̃́, sɛ̃́ ye pépi tɔ mɛ n kɔ̃lɩ gbɩlɛ. Pé sõnɔ náh mɛ pallɛ. Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ náh yuku yahlɛ. 9 Ǹtɛ pè náh n yuku n pi yahlɛ. Yé náh wɛ di, no pól kɩ pé nɛ́wṍré wɛ kwèyy sɔ̃́-á Nsyãnɛsɩ ànɛ̂ Nsyãbrɛsɩ tyɩ́ pɩ.

10 Ǹtɛ áwɔ Timote tɛ̃̀ wɔ ye ńmɔ sèfiki mɔ tyi tyi pól sɔkɔ: Máh kwɔ́nɔ́ nɛ̂ pɩ á kè fɛ̃ syi, tɛ́ mɛ ń pɩ dùkùlɛ n yah n pɩ. Á ń sõnɔlɛ n pnɛ, ànɛ̂ ń Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ dùkùlɛ, ànɛ̂ ń tyi srónɔ́ dùkùlɛ, ànɛ̂ tyɩ́nɔnɔ nɛ̂-á mɛ ń sɔkɔ, à tahlɩ máh mɛ gbah tɛ̃ dùkù nɛ̂nɛ. 11 Pǎh ń fõh dùkù nɛ̂nɛ á kélɛ n pnɛ, à tahlɩ máh yèvyãhrɩ nónó pɩ Antyɔsyɩ, ànɛ̂ Yikonyumi, ànɛ̂ Lisitir sɔkɔ. Fṍhnɔ́ nɛ̂ dùkù tɛ̃̀ mɛ mé náh kè wɛ yah? Ǹtɛ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ ń pwah mɔ sépi pól sɔkɔ. 12 Gbɩ yõ, nónó pól-á sɛ̃ Yesu yõ, tɛ́ mɛ ké tyɩ́ nɛ pé pé minnɛ n pɩ Liyel yah tíkí pɩ́nɔ́ sɔkɔ, pé kɩ fṍhnɔ́ wɛ. 13 Ǹtɛ nɛ́pêl ànɛ̂ névye pílkípú tɛ̃̀ wɔ kɩ yɔ̃ sɔkɔ pèkè pɩ́nɔ́lɛ kɩ névye túkù pilki, tɛ́ kɩ pé gblɔ̌y ńtɛ̃ tɔ pilki. 14 Ǹtɛ áwɔ tɛ̃̀ wɔ-á kwɔ́nɔ́ nɛ̂ wɛ tɛ́ kè fɛ̃ syi nɛ gbɩ-á kélɛ, kè tɛ̃ yĩn pallɛ. Wáh kwɔ́nɔ́ mɛ̀ wɛ nɛ̂ tyɩ́, á ǹnɛ n pnɛ ó. 15 Á wɛ̃́npir gbĩ́ dùkùlɛ á Liyel wɛynɛ n pnɛ. Kè kɩ fɛ̃ á lékã́m yɩkɩ mɔ ǹ kɔ̃ á kɩ pwáhnmɔnɔ wɛ Yesu Krista yõ sɛ̃́nɔ́ gbõ̀ yõ. 16 Liyel wɛy pól wãrkɩ Liyel tǎhkɩ̀ gbõ̀ yõ. Kè wãrkɩ névye kwɔ yĩnnɛ, ànɛ̂ mɩ̀nɩ̀ gbel kye yĩnnɛ, ànɛ̂ pílkí-ńtã̂n tɔ̃ yĩnnɛ, ànɛ̂ névi mɔ yĩnnɛ gbɩ wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́lɔ́ sɔkɔ, 17 sɔ̃̀nko, Liyel tyɩ́ névi pɩ nɛ́gbɩ́lɛ tã̀n pèplɔ pól fɛ̃ n pɩ yĩnnɛ.

4

1 Yesu Krista nɛ̂-á kɩ pɔ vye ànɛ̂ kyɩ̂ tuke n pi, mé kélɛ n gbah n yah n kɔ̃ á tyɩ́ Liyel ànɛ̂ ǹmɔ yĩ́ yah, à tahlɩ ǹ syɩ́npɔnɔ ànɛ̂ ǹ tɔ̃́rɩ́ yĩn yõ nɛ, 2 á Liyel wɛynɛ nɛ n yo. Kàh sɔ̃́ yèvyãhrɩ gbĩ́ sɔkɔ ò; kàh sɔ̃́ yèvɩnɩ gbĩ́ sɔkɔ ò; kélɛ nɛ n gbah n yo. Névi nɛ̂-à pu pɩ, wɛkɩ tɛ̃̀ yõ, vìnmɔnɔlɛ tɛ̃̀ kɔ̃, tɛ̃̀ tɔkɔ yárr ǹ kwɔ́nɔ́lɛ à kɔ̃. 3 Gbĩ yɔ́ mɛ n pi, túkù náh tɔ̃ kwɔ́nɔ́ yèsyɩ̀kɩ̀ fɛ̃ n syi n pi. Tyi nónó dékè-á n ko pélɛ, pè kɩ kwɔ́pú kwĩnki yísyɔ́ yah nónó-á kɩ pɔ sépi tyɩ́lɛ n wɛ n yo pé tyɩ́ nónó nóhnɔ́-á mɛ nɔ. 4 Pè kɩ pé ní tah tũ yahle gbɩ nóhnɔ́lɛ, tɛ́ kɩ sèmìrn wɔlɛ n nohnɩ. 5 Ǹtɛ áwɔ tɛ̃̀ wɔ á gblɔ̌y tɛ̃ pallɛ tyi tyi pól sɔkɔ. Kwlɔ́nɔ́ sro, ǹ tɛ́ á gblɔ̌y kɔ̃ yĩ́ĩ́ Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir yónɔ́ sɔkɔ. Pɩ Liyel tõ̀npɩ pèpɛynɛ.

6 Ńmɔ tɛ̃̀ wɔ pɩ gbĩ́ nɔ tɛ sárkálɛ. Kèkõyṍ fĩn mɔ gbĩ́ nɔ ń tyɩ́. 7 Mé mɛ́kɩ̀ pèpɛy fwo à yuku Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ tyɩ́ tĩ̀nnɛ. Tólɔ́ nɛ̂ sɔkɔ-á sõ̀ ńnɛ, kè tyɛ. Mé náh Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ yal mɔ. 8 Ǹtɛ núkúnúkú, tɛ̃́nwɛnɔ yõre wɛ́nɔ́ ye mé mɛ syɩkɩ tɛ̃, nɛ̂-á nɛ́gblɔ́ yõ̀tɔ̃rɩ́ yṍkúrílɛ. Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ nɛ̂-á tukey tùkè-ò pèpɛynɛ, ǹmɔ ye kɩ ń kɔ̃ n pi kélɛ. Tɛ́ à náh n yĩn n pi ńmɔ ó tyɩ́ dɛ́, nónó tɔ-á mɛ ǹ pɔ́nɔ́ syɩkɩ tɛ̃ nɩ̀vɩ̀nɩ̀ sɔkɔ, à kɩ pépi tɔ pól kɔ̃ kélɛ.

Pole mɛ vìnmɔnɔ tɛ́ynɛ Timotelɛ n kɔ̃

9 Gbah n tɛ̃ n pɔ ń tĩ̀nnɛ súú. 10 Yé náh wɛ di, kwɛy gbĩ tyi mɛ yah syi Demasɩ tyɩ́ à kɔ̃ à mɛ ǹ náh vi ń kɔ̃. À mɛ sɔkɔ Tesaloniki kwil sɔkɔ. Krɛsã mó sɔkɔ Kalasi mara sɔkɔ, tɛ́ Tite wɔ mɛ sɔkɔ Dalmati mara sɔkɔ. 11 Likyi ó ye mɛ ń tnɔ̂. Markɩ tɛ̃ yè pɔ wɛ̃ tyɩ́ ǹnɛ. Ǹ yétõ̂ mɛ gblò ń tyɩ́ tõ̀ mɛ̀ sɔkɔ. 12 Mé Tisyiki tɛkɩ mɔ Yefɛsɩ kwil sɔkɔ. 13 Wáh kɩ n pi, ń fwɔ̀mɔ̀-ǹgbɛ̃ tɔkɔ n pɔ ń kɔ̃ nɛ̂-á mé sah Karpusi tyɩ́ Turasɩ kwil sɔkɔ. Ń sɛ́bɛ́ynɔ́ tɔ tɔkɔ n pɔ n kɔ̃, ǹ tɛ́ n pɔ sé sêl tyɩ́nɔ tɔlɛ, sépi nónó tyɩ́-á tah kal ń tyɩ́.

14 Kètɔ̃ndĩ́ Alɛkisãdre nɛ́pékè kah pɩ ńnɛ. Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ kɩ à dyah n pi ǹ tyípɩ́nɩ̀nɛ. 15 À ápi wɛlɔ kɔ̃lɩ kah mɔ. Képah ye, á tɔ á gblɔ̌ynɛ n tɛ̃ ǹnɛ.

16 Pǎh ń tuke sõ nɛ̂nɛ gbennɛ, no pól pé náh vi ń kɔ̃. Ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ náh yo tɛ̃ mɔ ǹnɛ. Mé kélɛ n yah n kɔ̃ Liyel tyɩ́ nɛ à káh kè pɩ tirlɛ pé tyɩ́. 17 Ǹtɛ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ wɔ so mɔ ń tyɩ́. À tǎhkɩ̀lɛ n kɔ̃ mé fɛ̃ ǹ wɛy yo yĩ́ĩ́, tɛ́ nónó náh pɩ Nsyifunɔlɛ, pé pól kè wɛ noh. À ń pwah mɔ kyɛ̃̀kɩ́ngbɛ̃kɩ tyɩ́. 18 Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ kɩ tɔ̃ ń yõ wilki n pi pèl duke duke pól sɔkɔ. Tɛ́ kɩ ń pwah mɔ ń kɔ̃ mé kɩ wɛ de ǹ tɔ̃́rɩ́ sɔkɔ. Gbílkínɔ́ nɛ n sah ǹmɔ yõ gbĩ́mɛgbĩ́. Amiina!

Wɛy tyɛ́-ńsahlɛ

19 Wɛkɩ Prisili ànɛ̂ Akilasɩ tyɩ́ ń kɔ̃, ànɛ̂ Wonesifɔrɩ nolɛ. 20 Yerasɩtɩ wũ Korɛ̃nti kwil sɔkɔ. Mé Torofimi wɔ sah Milɛti kwil sɔkɔ. À sõ̀ mɛ n yɔ képah ye.

21 Gbah n tɛ̃ n pɔ kwɔ̀vɩrɩ gbĩ́ nɔ́-ńkɛ̃̂ sɔkɔ. Yebulusi, ànɛ̂ Pudɛ̃sɩ, ànɛ̂ Linusi, ànɛ̂ Klodya, ànɛ̂ á yṹnpyé tɛ́lɔ́ pól n wɛkɩ á tyɩ́.

22 Mé kélɛ n yah n kɔ̃ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ tyɩ́ nɛ à nɛ n mɛ áwɔlɛ, à mó yõ̀bènɔrɩlɛ nɛ n pɩ yé pól tyɩ́.

Titi

1

2

3

Pole sɛ́bɛ́y tɛ́kɩ́nmɔnɔlɛ Titi tyɩ́

1

Wɛy kɔ̃́nɔ́lɛ

1 Ńmɔ Pole nɛ̂-á Liyel tõ̀npɩ ànɛ̂ Yesu Krista tɛ̃ntõ̀ névilɛ, Liyel ń tõ nɛ mé péwɔ névye yáhntɔkɔnɔ yohnɩ mɔ pè kɔ̃ pè sɛ̃ Yesu yõ. À ń yah tɔkɔ nɛ mé gbɩ wɛ̃̀kɩ̀lɛ pè wɛ̃kɩ pè kɔ̃ pè pé minnɛ n pɩ Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ wɛ̃̀kɩ̀ yõ, 2 pé gbõ̀ sàhnyĩnɔ mó nɛ mɛ tyɛ́-ńkɛ̃̂ min wɛ́nɔ́ tyɩ́ yõ. Liyel nɛ̂-á à náh mɩ̀nɩ̀nɛ n yo, ǹmɔ ǹ vyãhlɛ pè kɔ̃ kénɛ tyɛ́-ńkɛ̃̂ min tyɩ́ sɔkɔ kèkõyṍ mɔ́-ńkɛ̃̂ gbĩ́ dùkùlɛ. 3 Tɛ́ wǎh ǹ vyãh kɔ̃ nɛ̂ tyɩ́ sɔkɔ, ké wɛ̃kɩ gbĩ́-á pɔ nɔ, à kè wɛ̃kɩ ǹ wɛy gbõ̀ yõ, tɛ́ ń kɔ̃ mé kélɛ n yo, ǹmɔ nɛ̂-á á pwáhnmɔ-òlɛ.

4 Titi, áwɔ nɛ̂-á ńmɔ pídĩ́ kègbɩlɛ ápi Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ sɔkɔ, áwɔ tyɩ́ ye mé n tɛkɩ n mɔ sɛ́bɛ́y mɛ̀nɛ. Mé kélɛ n yah n kɔ̃ ápi Sú Liyel ànɛ̂ ápi pwáhnmɔ-ò Yesu Krista tyɩ́ nɛ, pè yõ̀bènɔrɩ ànɛ̂ yèvɩnɩnɛ ǹ kɔ̃.

Tõ̀ nɛ̂-á dahbɩ Titi gbõ̀

5 Mé ye ǹ sah Krɛtɩ mara sɔkɔ nɛ, tyi tɛ́lɔ́ nónó-á wũ á sè pɩ n dal n mɔ, á mó yah tɛ̃́pú yísyɔ́ yah n sah n sah n kɔ̃ kwlo kwlo pól Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkìnɔ́ yõ sɔkɔ à yɩ̃nɛ máh sõ̀ kè yo sɔ̃́ á tyɩ́.

6 Kénɛ yah tɛ̃́pú pól yɩ̃nɛ pè nɛ n mɛ wɛ́nyo-ńsah kɛ̃́nɛ pé tyɩ́, ànɛ̂ pé nɛ n mɛ sê núkú núkú nátãmnɛ. Pé wɛ̃́npì mó nɛ n mɛ Yesu yõ sɛ̃́púlɛ, pè káh pɩ́-ńkɛ̃̂ tyilɛ n pɩ, pè káh pɩ nòhnɩ̀-ǹkɛ̃̂púlɛ. 7 Yé náh wɛ di, Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkì kyɔ̀mɩ̀-ò yɩ̃nɛ à nɛ mɛ wɛ́nyo-ńsah kɛ̃́nɛ ǹ tyɩ́, wǎh sɔ̃́npɩ́lɛ pɩ Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkì tahrɩ kyɔ̀mɩ̀-òlɛ. À náh yɩ̃nɛ à pɩ wɛ̀ngbìl wɛ́kɩ́-òlɛ, ànɛ̂ fɔ̀kɔ̀nvyã̀hnɩ̀ névilɛ, ànɛ̂ sèwɔlɛ, ànɛ̂ mâl kɔ̃̀lɩ̀-òlɛ. Tɛ̃̀ káh nɛ yah n kɔ̃ pɩ́-ńsahlɛ kwâh nɛ́tɛ̃̂nɛ yĩ́nvǐ sɔkɔ. 8 À yɩ̃nɛ à nɛ́pânnɛ n tɛ̃ plɛ, pèpɛy pɩ́nɔ́ tyɩ́ mó nɔ ǹ tyɩ́. À yɩ̃nɛ à pɩ yɩ̃ pɩ̃́-òlɛ, ànɛ̂ nɛ́gbɩ́lɛ, à mó nɛ mɛ yályál Liyel yah, ànɛ̂ gblɔ̌y tɛ̃́npnɛ̀-òlɛ. 9 Wɛlɛ nónó-á yɩ̃nɛ sɛ̃́nɔ́lɛ sé yõ, à yɩ̃nɛ à sè koh n tɛ̃ n yĩn à yɩ̃nɛ kwɔ́nɔ́ nɛ̂-á à wɛ. Képah sɔkɔ, à kɩ tɛ̃ wɛ Liyel wɛynɛ névyelɛ n vi n mɔ, tɛ́ kɩ wɛ́nyo-ńsah tyɛ ǹ kɔ̃̀lɩ̀pu tyɩ́.

Liyel yĩn yõ mɩ̀nyobelɛ

10 Yé náh wɛ di, névye náhnáh mɛ pɩ gblɔ̌y tíkínmɔ-ńkɛ̃̂púlɛ, ànɛ̂ wɛ̀nfɩ̀ wɛ́kɩ́púlɛ, ànɛ̂ névye pílkípúlɛ. Tɛ́ pé kan ńtɛ̃ n wɛ Nsyifunɔ Yesu yõ sɛ̃́pú sɔkɔ. 11 Pè mɛ fɛ̃̀kɩ̀nɔ́lɛ n dahbɩ kétlo náhnáh sɔkɔ pé kwɔ́nɔ́ túkúnìnɛ kwâh wɛ yĩnnɛ yĩ́nvǐ sɔkɔ. Képah ye, pé vyɛ̃y yɩ̃nɛ tṹnɔ́lɛ. 12 Pé lékã́m névi yɔ́ lésõ nɛ ńkɛ̃́, mɩ̀nyobe, ànɛ̂ gbɛ̃́nképèl, ànɛ̂ gbãndal névye, ànɛ̂ yèwònpɩbɩ-á Krɛtɩ tãnnɛ. 13 Gbɩ ye à yo. Képah ye, wɛkɩ n yĩ́ĩ́ pé yõ, pè kɔ̃ pè Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ pèpɛy wɛ. 14 Pè káh pukubi mɔ Nsyifunɔ sèmìrn ànɛ̂ névye tyi kõ̀nsàhnɔ́ náh, nónó-á sè náh mɛ gbɩ wɛ̃̀kɩ̀ yõ. 15 Tyi pól mɛ yályál névye tyɩ́, nónó-á mɛ yályál Liyel yah. Ǹtɛ névye nónó-á mɛ sìlkìnɔ́lɛ Liyel yah, tɛ́ yahle sɛ̃́nɔ́lɛ ǹ yõ, tyi pól mɛ sìlkìnɔ́lɛ pépi tyɩ́. Yé náh wɛ di, pé sõnɔ ànɛ̂ pé lékã́m náh mɛ pallɛ. 16 Pě pé gblɔ̌ynɛ n pɩ Liyel pɩ̃́púlɛ. Ǹtɛ pé tyípɩ́nɩ̀ kélɛ n wɛ̃kɩ nɛ pè náh ǹnɛ pnɛ. Pè pɩ nɛ́túkúnì ànɛ̂ nikisekɔ́kɔ́ pɩ́púlɛ, pè náh tɔ̃ fɛ̃ tyípépɛ̌y pɩ.

2

Kwɔ́nɔ́ nɛ̂-á yɩ̃nɛ Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkì kɔ̃́nɔ́lɛ

1 Ǹtɛ áwɔ tɛ̃̀ wɔlɛ, ápi sɛ̃́nɔ́-á mɛ nɛ̂ yõ, képahlɛ névyelɛ n kwɔ. 2 Yo yèwàhnɩ̀ tyɩ́ nɛ pè pé gblɔ̌ynɛ n tɛ̃ n pnɛ, pè yɛ yõ̀yén nɛ n sah pé yõ, pè pɩ yèsrey névyelɛ, pè nɛ mɛ sũ yĩ́ĩ́ Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ sɔkɔ, tyɩ́nɔnɔ mó nɛ n mɛ pé sɔkɔ, pè mó nɛ mɛ sṍmnɔ́ névyelɛ.

3 Yo syɔ́dyî tɔ tyɩ́ nɛ pè yɛ pé kɔ dùkù nɛ mɛ pallɛ Liyel yah, pè káh névye yĩnnɛ n yɩkɩ, pè káh pɩ sèwɔbɩlɛ, pè névyelɛ n vi n mɔ pallɛ. 4 Syɔ́ nónó náh wah mɔ, pǎh yɩ̃nɛ pè pépilɛ n yohnɩ n mɔ pé pɛbɩ ànɛ̂ pé wɛ̃́npì tyɩ́ kɔ̃ kè nɔ pé tyɩ́. 5 Pǎh yɩ̃nɛ pè pɩ yèsrey névyelɛ nónó-á mɛ tómm, tɛ́ mɛ n yah n dah mɔ pé kétlo tyɩ́ sɔkɔ. Pǎh yɩ̃nɛ pè nɛ n mɛ syɔ́gblɔ́lɛ nónó-á mɛ n sah pé pɛbɩ tyɩ́ yõ, sɔ̃̀nko Liyel wɛy tyɩ́ káh yo ko.

6 Sṍré mɔ kètɛ̃̀npì tɔ sɔkɔ pè pɩ yèsrey névyelɛ 7 tyi pól sɔkɔ. Áwɔ tɛ̃̀ wɔ mó pɩ dùkù pèpɛynɛ pélɛ n wɛ̃kɩ á tyípéplɔ pɩ́nɔ́ sɔkɔ, ǹ tɛ́ á fɔkɔ dal mɔ pélɛ n kwɔ yèsyɩ̀kɩ̀lɛ. 8 Yɛ á wɛlɔ nɛ n mɛ gblɔ ó sé tɔ̂ɔ́, wɛ́nyo-ńsah kɛ̃́nɛ. Képah sɔkɔ, á sépɛ́bɩ́ náh wɛ́nyo-ńsah wɛ n pi ápi tyɩ́. Kè kɩ pɩ sennɛ pé pól tyɩ́.

9 Yo yɔ̃bɩ tyɩ́ nɛ pè nɛ n sah pé yõ̀tãm tyɩ́ yõ tyi tyi pól sɔkɔ, pè pɩ nɛ́gblɔ́lɛ pé tyɩ́, pè káh pé yõ̀tãmnɛ n kɔ̃lɩ, 10 pè káh kwâh yɔ́ ńtɛ̃ yɩ̃ n tɔkɔ pé tyɩ́. Pè pé Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ pèpɛynɛ n wɛ̃kɩ gbĩ́mɛgbĩ́, sɔ̃̀nko á pwáhnmɔ-ò Liyel-á kwɔ́nɔ́ nɛ̂nɛ n kɔ̃, gbílkínɔ́ nɛ n sah ké yõ.

11 Yé náh wɛ di, Liyel ye ǹ yõ̀bènɔrɩ wɛ̃kɩ képah nɛ̂ gbõ̀ yõ-á névye pól pwáhnmɔnɔlɛ n wɛ. 12 Kè álɛ n kwɔ nɛ á Liyel yah tíkílɛ n pɩ, ànɛ̂ á káh á yĩ́nɛ n wil kèkõyṍ yî tyɩ́. Kàh pɩ sɛ̃́, kwɛy gbĩ mɛ̀ sɔkɔ á kɩ tɛ̃ wɛ á minnɛ n pɩ gblɔ̌y tɛ̃́nɔ́ sɔkɔ, ànɛ̂ gbɩ wɛ̃̀kɩ̀ yõ, ànɛ̂ Liyel yah tíkí pɩ́nɔ́ sɔkɔ. 13 Sɛ̃́ ye á yɩ̃nɛ à nɩ̀vɩ̀nɩ̀ wɛ́nɔ́ mɛ̀ syɩkɩ tɛ̃, á gbõ̀ sàhnɔ́-á mɛ nɛ̂ yõ, à tahlɩ gbĩ̀yĩ̀kì tyɩ́, sõ ye ápi Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Liyel nɛ̂-á pwáhnmɔ-ò Yesu Kristalɛ, ǹ tɔ̃́rɩ́ kɩ n wilki n mɔ n pi. 14 À ǹ gblɔ̌y kɔ̃ ápi yĩnnɛ à á yõ wɛ dwe wilki tyípêl pól sɔkɔ. À mɛ ké tyɩ́ nɛ pé á pɩ yályál pé yah, á mó nɛ mɛ pé tyɩ́ yõ, á mó gbah tɛ̃ tyípéplɔ pɩ́nɔ́ sɔkɔ.

15 Sɛ̃́ ye á yɩ̃nɛ ǹ nɛ n wɛkɩ yõ̀tɔ̃rɩ́ sɔkɔ, ǹ sṍrélɛ n mɔ pé sɔkɔ, ǹ tɛ́ nɛ n wɛkɩ pé yõ. Káh n yɛ ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ álɛ n yilɔ.

3

Kɔ dùkù pépɛ̌ynɛ Liyel wɛ̃̀kɩ̀ yõ

1 Névye pól dyɔ to n kõ nɛ pǎh yɩ̃nɛ pè pé gblɔ̌ynɛ n tiki n mɔ kwil yah tãm ànɛ̂ yõ̀tãm yah sɔkɔ. Pǎh yɩ̃nɛ pè nɛ n sah pé tyɩ́ yõ, pè mó pé gblɔ̌y vi sah tyípéplɔ duke pól pɩ pɩ tɛ̃̀nɛ. 2 Pè káh wɛ̀ntùkùnìnɛ n wɛkɩ ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ tyɩ́, pè káh mâllɛ n kɔ̃lɩ. Pè pɩ nɛ́gblɔ́lɛ, pè mó névye póllɛ nɛ n tɛ̃ mármár. 3 Yé náh wɛ di, ǹgbòlɛ, lékã́m kɛ̃́ ànɛ̂ kèlékɛ̃ névye ye lésõ ápi tɔlɛ. Á sõ̀ mɛ mɔ́npunɔlɛ, mɛ á dyɔ dyɔ tyi ànɛ̂ á nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tyi yɔ̃rɩ sɔkɔ. Á sõ̀ mɛ á minnɛ n pɩ pèkè pɩ́nɔ́ ànɛ̂ dékè tyi pɩ́nɔ́ sɔkɔ. Á sõ̀ mɛ á dékè wilki névye sɔkɔ, tɛ́ mɛ wɛ̃ dyɔlɛ n yɔ. 4 Ǹtɛ gbĩ́ nɛ̂-á á pwáhnmɔ-ò Liyel ǹ pèpɔrɩ ànɛ̂ ǹ tyɩ́nɔnɔlɛ névye wɛ̃kɩ, 5 à á pwah mɔ. Tɛ́ kè náh pɩ nɛ á tyípéplɔ pɩ́nɔ́ yĩn sɔ̃́ dɛ́, á yãm ye à yah. À ye á pwah mɔ, tɛ́ min sã́nnɛ á kɔ̃ à á nnɔ wu pɩ yályál Liyel Mirki gbõ̀ yõ. 6 À syɔ̃ á pwáhnmɔ-ò Yesu Krista tyɩ́ à Mirki mɛ̀ tiki mɔ á yõ náhnáh, 7 sɔ̃̀nko á pɩ́ntɛnɔ náh nɛ́gblɔ́lɛ ǹ pèpɔrɩ gbõ̀ yõ, à tyɛ́-ńkɛ̃̂ min wɛ képah nɛ̂-á á mɛ n dɛkɩ.

8 Wɛy mɛ̀nɛ, gbɩ ye kélɛ. Mé mɛ ké tyɩ́ nɛ á kè gbah yo pé tyɩ́, sɔ̃̀nko nónó-á sɛ̃ Liyel yõ, pè gbah tɛ̃ tyípéplɔlɛ n pɩ. Sépi ye plɛ, tɛ́ sé yõre mó tɔ̃ mɛ no pól tyɩ́. 9 Ǹtɛ káh yõ kɛ̃́ yékã̂blɛ n pɩ, ànɛ̂ káh yékã̂blɛ n pɩ névye duku wìl-ǹsah tyɩ́ sɔkɔ. Káh mâllɛ n pɩ, ànɛ̂ káh yékã̂blɛ n pɩ névyelɛ Moyisi tyi kõ̀nsàhnɔ́ tyɩ́ yõ. Yõre kɛ̃́ ànɛ̂ yékã̂bkwɛ̀ ye sélɛ. 10 Névi nɛ̂-à névyelɛ n gbɛkɩ, ké gbáhdyâh di tɛ̃̀ tyɩ́ kè nɔ kɛ nínɔ́lɛ, wàh ké nóh-ńkɛ̃̂nɛ, à gbɛ n milki. 11 Á pɩ̃ nɛ kénɛ névi dùkù-á wɛ̃̀kɩ̀ pèpɛy fĩn mɔ, wǎh mɛ tyípêllɛ n pɩ à pèkèlɛ n yɔrɩ n mɔ ǹ gblɔ̌y yõ.

Pole-á vìnmɔnɔ tɛ́y ànɛ̂ wɛy nɛ̂nɛ Titi kɔ̃

12 Máh kɩ fyɔ̀ Artemasɩ, képah náh pɩ Tisyiki tɛkɩ mɔ á tyɩ́, gbah n tɛ̃ n pɔ n wil ń tyɩ́ Nikopolisi kwil sɔkɔ. Mé kè yah tɔkɔ nɛ máh kɩ kwɔ̀vɩrɩ gbĩ́ pɩ nɛ́npɔ́. 13 Nsyenasɩ nɛ̂-á Liyel ǹgbò wɛ̃̀kɩ̀ kwɔ́-òlɛ, yah n dah n mɔ ǹmɔ ànɛ̂ Apɔlɔsɩ kɔ́lɔ́ tyɩ́ sɔkɔ. Káh n yɛ kwâh yɔ́ ńtɛ̃ pè tɛkɩ. 14 Ápi no tɔ yɩ̃nɛ pè pé gblɔ̌y kɔ̃ n yĩ́ĩ́ tyípéplɔ pɩ́nɔ́ sɔkɔ, sɔ̃̀nko tyi nónó tyɩ́-á mɛ tah, pè tɛ̃ n wɛ sépi yahlɛ n wah. Pè káh pɩ tɛ̃ yõre kɛ̃́ névyelɛ.

15 Névye nónó pól-á mɛ ànɛ̂ ńmɔlɛ, pè n wɛkɩ á tyɩ́. Nónó-á ápi kódíbílɛ Yesu yõ sɛ̃́nɔ́ sɔkɔ, wɛkɩ pé tyɩ́.

Mé kélɛ n yah n kɔ̃ Liyel tyɩ́ nɛ à yõ̀bènɔrɩlɛ n pɩ yé pól tyɩ́.

Filemo

Pole Sɛ́bɛ́y tɛ́kɩ́nmɔnɔlɛ Filemo tyɩ́

1

Wɛy kɔ̃́nɔ́lɛ

1 Ńmɔ Pole nɛ̂-á wɔ̀kɔ̀npèkè sɔkɔ Yesu Krista tõ̀ yĩnnɛ, ńmɔ ànɛ̂ á yṹnpi Timote ye n tɛkɩ n mɔ sɛ́bɛ́y mɛ̀nɛ áwɔ Filemo tyɩ́, nɛ̂-á ápi nɛ́nɔ́nɩ́nɛ ànɛ̂ á tõ̀ pɩ mûnɛ. 2 Á kélɛ n tɛkɩ n mɔ tɔlɛ ápi dósê Apiya tyɩ́, à tahlɩ Arsyipi tyɩ́ ǹmɔ nɛ̂-á á mɛ́kɩ̀ fwo mûnɛ, ànɛ̂ Liyel yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkì tyɩ́ pépi nónó-á wɛ̃nɛ n tuke n mɔ n pɔ áwɔ Filemo wɔ̀kɔ̀ sɔkɔ. 3 Mé kélɛ n yah n kɔ̃ ápi Sú Liyel ànɛ̂ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu Krista tyɩ́ nɛ, pè yõ̀bènɔrɩ ànɛ̂ yèvɩnɩnɛ yé kɔ̃.

Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ ànɛ̂ tyɩ́nɔnɔ nɛ̂-á mɛ Filemo sɔkɔ

4 Gbĩ́mɛgbĩ́ mâh Liyellɛ n ni, mè n wɛkɩ Liyel tyɩ́ á tyɩ́ sɔkɔ, 5 máh sɔ̃́npɩ́lɛ mɛ n nohnɩ nɛ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu yõ sɛ̃́nɔ́-á mɛ á sɔkɔ, ànɛ̂ ǹ yõ sɛ̃́pú tyɩ́-á mɛ nɔ́nɔ́lɛ á tyɩ́. 6 Mé kélɛ n ni Liyel tyɩ́ nɛ ǹmɔ yõ sɛ̃́nɔ́ nɛ̂-á ápi kwrɔ mɔ pɩ núkúlɛ, kè nɛ n yuku yahlɛ. Tyípéplɔ pól nónó-á á kɩ fɛ̃ pɩ Krista yĩnnɛ, sélɛ névye wɛ̃kɩ. 7 Ń yṹnpi, tyɩ́nɔnɔ nɛ̂-á mɛ á sɔkɔ ǹ kɔ̃ á Yesu yõ sɛ̃́pú nnɔlɛ n de, kè mɛ nɩ̀vɩ̀nɩ̀nɛ ńmɔ tyɩ́, tɛ́ mɛ sṍrélɛ n mɔ ń sɔkɔ.

Pole mɛ kélɛ n yah n kɔ̃ Filemo tyɩ́ nɛ à Wonesimi yɔ̃rɩ tyɛ

8 Gbɩ ye sénsɔ̃, Krista yõ sɛ̃́nɔ́ gbõ̀ yõ mé kɩ sõ̀ fɛ̃ á pɩ pɩ tir kõ sah ǹ kɔ̃, 9 ǹtɛ tyɩ́nɔnɔ yĩnnɛ mé álɛ n ni, ńmɔ Pole nɛ̂-á pɩ yèwàhlɛ, tɛ́ mɛ ńtɛ̃nɛ wɔ̀kɔ̀npèkè sɔkɔ Yesu Krista tõ̀ yĩnnɛ. 10 Mé álɛ n ni Wonesimi tyɩ́ sɔkɔ, ǹmɔ nɛ̂-á pɩ ń pídĩ́nɛ Yesu yõ sɛ̃́nɔ́ gbõ̀ yõ wɔ̀kɔ̀npèkè sɔkɔ. 11 Ǹgbòlɛ, à náh sõ̀ mɛ tirlɛ n pɛkɩ áwɔ tyɩ́. Ǹtɛ núkúnúkú, à mɛ tirlɛ n pɛkɩ áwɔ ànɛ̂ ńmɔ tyɩ́. 12 Mé kɩ ń syɩ à tɛkɩ mɔ ǹ kɔ̃, ǹmɔ nɛ̂-á ńmɔ wil fɩ̃́ yɔ́lɛ. 13 Ńmɔ-á mɛ wɔ̀kɔ̀npèkè sɔkɔ sɛ̃́ Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir yĩnnɛ, mé sõ̀ mɛ ké tyɩ́ nɛ à tɛ̃ ń tnɔ̂ à tõ̀lɛ n pɩ ń tyɩ́ áwɔ swɔ. 14 Ǹtɛ mé náh mɛ ké tyɩ́ nɛ mé tir yɔ́ pɩ nɛ́ á náh ké wɛ̃̀kɩ̀ kɔ̃. Mé náh mɛ ké tyɩ́ nɛ mé ǹ kyɩ̃ mɔ á tyípépɛ̌y pɩ. Mé mɛ ké tyɩ́ nɛ kè pɩ áwɔ dyɔ dyɔ tɛ̃̀nɛ.

15 Gbɔ̀kénpɩ Wonesimi kɩ mɛ gbɛ mɔ álɛ wrɔ́ kwéy yɔ́ ó sɔkɔ, sɔ̃̀nko ǹ pɔ à wɛ kṹmm yõ sɔkɔ. 16 Yé náh wɛ di, yɔ̃̀ ó náh ǹnɛ núkúnúkú dɛ́, à fṍnfṍ yɔ̃̀ yõ. Á pól yṹnpi ye ǹnɛ, nɛ̂ tyɩ́-á nɔ yĩ́ĩ́ á tyɩ́. Ǹ tyɩ́ nɔ yĩ́ĩ́ ńmɔ tyɩ́, ǹtɛ ǹ tyɩ́ ké nɔ kal áwɔ tyɩ́, wǎh sɔ̃́npɩ́lɛ pɩ áwɔ yɔ̃̀lɛ tɛ́ tɔ̃ pɩ Yesu yõ sɛ̃́-òlɛ.

17 Képah ye, wáh kɩ mɛ pɩ̃ nɛ á yṹnpi-á ńnɛ, à tɛ̃ plɛ ńmɔ sɔ̃́ á tɛ̃. 18 Wàh kɩ mɛ tyítúkù yɔ́ pɩ, képah náh pɩ á kɔ̃lɩ-à kɩ mɛ ǹ yõ, mé kɩ yĩn sé yĩ́nnɔ́lɛ. 19 Ńmɔ Pole ye n wãrkɩ wɛlɔ nɔ́pilɛ ń gbõ̀lɛ nɛ máh kɩ kɔ̃lɩ mɛ̀ dyah. Tɛ́ á dyɔ náh mé n to n kõ nɛ wáh yɩ̃nɛ á á minnɛ ń dyah. 20 Képah ye ń yṹnpi, mé kélɛ n yah n kɔ̃ á tyɩ́ nɛ á tir mɛ̀ pɩ ń tyɩ́ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ yĩn yõ. Ń nɩ de á wrɔ́ kwrɔ́nmɔnɔ gbõ̀ yõ Kristalɛ.

21 Ń sɛ̃́nɔ́ mɛ ké yõ nɛ nɛ́gbɩ́-á álɛ. Képah ye, máh tyi nónónɛ n wãrkɩ n tɛkɩ n mɔ á tyɩ́ yɔ̀, mé pɩ̃ nɛ wáh kɩ sè pɩ ń yóré yõ, kɩ kah mɔ ńtɛ̃nɛ.

22 Mé kè pɩ̃ tɔlɛ nɛ yé nírí gbõ̀ yõ pǎh kɩ ńnɛ yé kɔ̃. Képah ye, mé kélɛ n yah n kɔ̃ á tyɩ́ nɛ á sɛ̃́-ńsah yah n sah n kɔ̃ ńtɛ̃nɛ.

Wɛy tyɛ́-ńsahlɛ

23 Yepafrasɩ n wɛkɩ á tyɩ́, ǹmɔ nɛ̂-á mɛ ńnɛ wɔ̀kɔ̀npèkè sɔkɔ Yesu Krista yĩnnɛ. 24 Markɩ ànɛ̂ Arisitarkɩ, ànɛ̂ Demasɩ, ànɛ̂ Likyi n wɛkɩ á tyɩ́, pépi nónó-á ńmɔ tõ̀ pɩ mûnɛ. 25 Mé kélɛ n yah n kɔ̃ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu Krista tyɩ́ nɛ, à yõ̀bènɔrɩlɛ nɛ n pɩ yé tyɩ́.

Nsyakɩ

1

2

3

4

5

Nsyakɩ-á sɛ́bɛ́y nɛ̂ wãrkɩ tɛkɩ mɔ Liyel nípú tyɩ́

Ń yṹnpyé, yépi nónó-á sɛ́bɛ́y mɛ̀ kàrpulɛ.

Nsyakɩ lésõ sɛ́bɛ́y mɛ̀ wãrkɩ tɛkɩ mɔ Liyel nípú tyɩ́ nónó-á sõ̀ mɛ kwlo náhnáh sɔkɔ. Pè sõ̀ mɛ sɛ̃ Liyel yõ, ǹtɛ, kwlɔ́nɔ́ sõ̀ mɛ pélɛ n yĩni n tɛ̃, ànɛ̂ sétõ sõ̀ mɛ pélɛ n fwo. Képah ye Nsyakɩ sɛ́bɛ́y mɛ̀ tɛkɩ mɔ pé tyɩ́, à sṍré mɔ pé sɔkɔ nɛ, pè gbah n tɛ̃ Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ sɔkɔ. À sõ̀ mɛ pélɛ n vi n mɔ tyi náhnáh sɔkɔ, nɛ pè tyípéplɔlɛ n pɩ. Liyel nípú túkù sõ̀ mɛ n yo nɛ páh sɛ̃ Liyel yõ, tɛ́ pé tyípɩ́nɩ̀ náh mó tɔ̃ mɛ plɛ. Képah ye Nsyakɩ kɔ̃ à kè gbah yo pé tyɩ́ nɛ ńkɛ̃́, névi nɛ̂-à nɛ páh sɛ̃ Liyel yõ, tɛ́ ǹ tyípɩ́nɩ̀ náh mɛ plɛ, yõ kɛ̃́-á tɛ̃̀ Liyel yõ sɛ̃́nɔ́lɛ.

Liyel yé yah tɛ̃ ké kàrnɔ́ sɔkɔ!

1

Wɛy kɔ̃́nɔ́lɛ

1 Ńmɔ Nsyakɩ nɛ̂-á Liyel, ànɛ̂ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu Krista tõ̀npɩlɛ, mé sɛ́bɛ́y mɛ̀nɛ n tɛkɩ n mɔ, à n wɛkɩ Liyel nípú pól tyɩ́, nónó-á mɛ kárkɩ́nkɔ̃nɔlɛ kèkõyṍ sɔkɔ.

Mɔ́nyahnɔ dòhnɩ̀nɔ́lɛ n pɩ Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ yõ

2 Ń yṹnpyé, mɔ́nyahnɔ-à sɔ̃́ pɩ yèvyãhrɩ dùkù nɛ̂ dùkùlɛ yé tyɩ́, yé yɛ kè pɩ nɩ̀vɩ̀ ǹgbɛ̃nɛ yé tyɩ́. 3 Yé pɩ̃ nɛ, yé Liyel yõ sɛ̃́nɔ́-á tɛ̃ wɛ mɔ́nyahnɔ tyɩ́, képah sɔkɔ-á yé kɩ pɩ tɛ̃́npnɛ̀pulɛ. 4 Ǹtɛ, yé yɛ yé tɛ̃́npnɛ̀nɔ́ mɛ̀ ké tõ̀ pɩ kyɩ syɩ ké yĩ̀n tyɩ́, yé kɔ̃ yè gbèkè yɩ̃, pèkè káh tɔ̃ wɛ yé sɔkɔ, ànɛ̂ kwâh yɔ́ ńtɛ̃ káh yé tɛkɩ. 5 Ǹtɛ, yɩ̃́pɩ̃̂-à yé sɔkɔ nɛy yɔ́ tɛkɩ, tɛ̃̀ kè ni Liyel tyɩ́, à kɩ kè yɩ̃ tɛ̃̀ kɔ̃. Ǹmɔ ye n yɩ̃ no póllɛ n kɔ̃ fɔ̀kɔ̀pènɔrɩ sɔkɔ, pé yah yó-ńkɛ̃̂nɛ. Képah ye, tɛ̃̀ kè ni ǹmɔ tyɩ́. 6 Tɛ́ tɛ̃̀ yɩ̃nɛ à kè ni Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ sɔkɔ tɔ̀tɔ̀ kɛ̃́nɛ. Yah, névi nɛ̂-à tɔ̀tɔ̀lɛ n pɩ, tɛ̃̀ mɛ á kɩ nɛ yɔ́nkwîl sɔ̃́, yã́hkɩ́ n tɔkɔ n mɔ n kɔ̃ yey yey póllɛ. 7 Sɛ̃́nkɔ̃ névi káh nɛ n sõ nɛ, páh kɩ kwâh yɔ́ ńtɛ̃ wɛ n pi Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Liyel tyɩ́. 8 Névi dùkù yɔ́ ye tɛ̃̀nɛ, nɛ̂ lékã́m náh mɛ tɛ̃̀nɔ́lɛ fɩ̃́ núkú, ànɛ̂ à mɛ tɔ̀tɔ̀ sɔkɔ ǹ tyípɩ́nɔ́ pól sɔkɔ.

Yãm ànɛ̂ tahrɩlɛ

9 Ń yṹnpyé nónó-á mɛ yãm sɔkɔ, Liyel kɩ pɔ pè dɔkɔ n mɔ n pi: Képah ye, pè ké nɩ̀vɩ̀lɛ nɛ n pɩ. 10 Tɛ́ tahbɩ kɩ tyɛ n sɔkɔ n pi fílfĩ tyɩ́ kɔ̃lɛ. Képah ye, pè tɔ pé tíkínmɔnɔ nɩ̀vɩ̀lɛ nɛ n pɩ. 11 Sɔ̃́-á gbĩ-à gbo, tɛ́ vyãh fílfĩ tɛ̃, sè n kɔkɔ, ǹ du ǹ kwɛ. Plɛ́-ńsah náh tɔ̃ n wɛ sé tyɩ́. Sɛ̃́ ó ye, tahbɩ tɔ kɩ yah n kwlɔ n pi pé tyípɩ́nɔ́ nɩyṍ.

Mɔ́nyahnɔ ànɛ̂ tɔ̃̀nmɔnɔlɛ

12 Yèvɩnɩ mɛ névi tyɩ́, nɛ̂-á ǹnɛ n tah n sah mɔ́nyahnɔ sɔkɔ. Mɔ́nyahnɔ sɔ́kɔ́ntɛnɔ náh, tɛ̃̀ kɩ tɛ̃́nwɛnɔ tɔ̃́rɩ́ yṍkúrí wɛ, nɛ̂-á tyɛ́-ńkɛ̃̂ minnɛ. Kénɛ tyɛ́-ńkɛ̃̂ min tyɩ́ ye Liyel ǹ vyãhlɛ névye kɔ̃ sah, ǹ tyɩ́-á nɔ nónó tyɩ́.

13 Yé pɩ̃, nɛy náh fɛ̃ Liyel tɔ̃ mɔ à tyípékè pɩ n pi, ànɛ̂ ǹmɔ tɔ náh mó tɔ̃ ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃nɛ n tɔ̃ n mɔ n dah n mɔ tyípékè sɔkɔ. Képah ye, tɔ̃̀nmɔnɔ-à nɛ̂ yĩni tɛ̃, tɛ̃̀ káh nɛ, Liyel-á n tɔ̃ n mɔ pélɛ. 14 Ǹtɛ, nɛ̂-á ńkɛ̃́nɛ nɛ́núkù núkú póllɛ n yɔrɩ n dah n mɔ tyípékè sɔkɔ, pé sõnɔ túkúnì dékè tyi ye. 15 Wâh yɛ sõnɔ túkúnì nɔ́pi kɔ̃ sè tɛ̃ wɛ á tyɩ́, sè n pɔ tyípékèlɛ. Tyípékè-à mó gbèkè yɩ̃, kè n pɔ kũnɛ. 16 Ń yṹnpyé, yé tyɩ́ nɔ ń tyɩ́. Yé káh yé gblɔ̌y pilki dɛ́! 17 Ǹgbǒ, yɩ̃́nkɔ̃nɔ yî tǎhnɩ̀ pèplɔ pól n wil yĩ̂nyõ. Liyel ye n kɔ̃ álɛ sélɛ, ǹmɔ nɛ̂-á mɔ yĩ̂nyõ kyòolɛ. Ǹ dùkù náh n vi n mɔ, fɛ̃́ntũ̂ tyah náh mɛ ǹ sɔkɔ. 18 Ǹtɛ, Liyel sõ̀ mɛ ké tyɩ́ nɛ, pé á sah ǹ yî mɔ́nɔ́nɔ pól yah tĩ̀nnɛ. Képah ye, à min sã́nnɛ á kɔ̃ ǹ wɛy gbɩ gbõ̀ yõ.

Liyel wɛy nóhnɔ́ ànɛ̂ ké wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́lɔ́lɛ

19-20 Ń yṹnpyé, yé tyɩ́ nɔ ń tyɩ́. Yé pɩ̃ nɛ ńkɛ̃́, névi fɔkɔ-à vyãh, ǹ tyípɩ́nɩ̀ náh Liyel nɩlɛ n vɩ. Képah ye, yé nɛ́núkù núkú pól yɩ̃nɛ yè yé nínɛ n kwɔ nohnɩ súú, tɛ́ yé káh nɛ n sal n wɛkɩ sṍnyah-ńkɛ̃̂nɛ, ànɛ̂ yé fɔkɔ káh nɛ n kwãh n vyãh.

21 Kàh pɩ sɛ̃́, yé tyítúkúnì ànɛ̂ nɛ́pékè pɩ́nɔ́ duke duke pól yal n mɔ pnɛ́pnɛ́. Yé mó Liyel wɛy fɛ̃ n syi gblɔ̌y tíkínmɔnɔ sɔkɔ, wǎh nɛ̂ dah mɔ yé nnɔ sɔkɔ. Képah ye kɩ fɛ̃ yé pwah mɔ. 22 Yé káh yé gblɔ̌y tɔ̃ mɔ n pɩ Liyel wɛy nóhpú ólɛ, ǹtɛ, yé nɛ n kɔ ké wɛ̃̀kɩ̀ yõ. 23 Yah, nɛ̂-à kélɛ n nohnɩ ólɛ, tɛ́ à náh mɛ n kɔ ké wɛ̃̀kɩ̀ yõ, tɛ̃̀ mɛ á kɩ nɛ ǹnɩ̂ yɔ́ sɔ̃́, nɛ̂-á mɛ ǹ yèpɔlɛ n yah dwɔ̀lɩ́ sɔkɔ sɔ̃́-á kélɛ. 24 Wàh fyɔ̀ ǹ gblɔ̌y yah tɛ, tɛ́ yal ké tnɔ̂, nɛ́npɔ́ swɔ, ǹ dyɔ n fwɔ ǹ yèpɔ dùkùlɛ. 25 Ǹtɛ, Liyel tyi kõ̀nsàhnɔ́ mɛ tṹnɔ́lɛ, sè kɩ fɛ̃ névye sah pé gblɔ̌y yõ. Névi nɛ̂-à sépi tɛ̃ pallɛ, sé sɔkɔ tyi nóhnmilki-ńkɛ̃̂nɛ, tɛ́ ǹ tyilɛ n pɩ sǎh yo sɔ̃́, tɛ̃̀ wɔ kɩ yèvɩnɩ wɛ ǹ tyípɩ́nɔ́ pól sɔkɔ. 26 Ńkɛ̃́, nɛ̂-à mɛ n sõ nɛ, Liyel wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́-ò-á pélɛ, tɛ́ à náh mɛ n kyɔmɩ n wɛkɩ, tɛ̃̀ mɛ ǹ gblɔ̌ynɛ n pilki. Ǹ Liyel wɛ̃̀kɩ̀ kɔ dùkù mɛ nɔ̀nɔ́lɛ. 27 Ǹtɛ, Liyel wɛ̃̀kɩ̀ kɔ́lɔ́ nɛ̂-á syíi ńtɛ̃ kɛ̃́nɛ ké sɔkɔ sú Liyel n mɔ n kõ, kè wɛ yɔ̀: Á yɩ̃nɛ ǹ ńgbye ànɛ̂ pɛ́kúsyɔlɛ n tɛ̃ plɛ pé yèvyãhrɩ sɔkɔ, ànɛ̂ káh n yɛ kèkõyṍ tyi pɔ ǹ silki Liyel yah.

2

Wǎhkɩ̀ pɩ́nɔ́ náh plɛ

1 Ń yṹnpyé, yáh sɛ̃ tɔ̃́rɩ́ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu Krista yõ, yé náh yɩ̃nɛ yè nɛynɛ n wah. 2 Sɔ̃́-á dĩ́ yɔ́ kɩ fɛ̃ pɔ de yé tɔ́wû nɩyṍ sɔkɔ, tɛ́ kɩ mɛ sã́n kèngbɔ tã́hnɩ́ dyɩ, tɛ́ kɩ mɛ fwɔ̀tǎhnɩ̀ mɔ; tɛ́ yãm nɛy yɔ́ tɔ kɩ fɛ̃ pɔ de yé nɩyṍ fwɔ̀yàllɛ ǹ wil: 3 Yâh fwɔ̀pèplɔ mɔ́-ò dĩ́ wɔ tɛ̃́nɔ́ plɛ, tɛ́ yo ǹ tyɩ́ nɛ, à pɔ kɔ̃ tɛ̃ tɛ̃̀-ǹsah pèpɛy mɛ̀ sɔkɔ, tɛ́ yo yãm nɛy mɛ̀ wɔ tyɩ́ nɛ, à yuku yĩn tɛ̃, képah náh pɩ, à kɔ̃ tɛ̃ ásõ̂ sétáh sɔkɔ; 4 yâh pɩ sɛ̃́, wǎhkɩ̀ náh yé n pɩ wɛ̃ wrɔ́ di? Yé náh ǹnɩ̂ yɔ́ tɔkɔ fṍnfṍ pɩ ǹ ní-òlɛ yé fɔ́kɔ́sõnɔ túkúnì gbõ̀ yõ di? 5 Ń yṹnpyé, yé tyɩ́ nɔ ń tyɩ́. Yé yé níkí kwɔ noh. Névye nónó-á yãm tãnnɛ kèkõyṍ névye tɛ̃̀ tyɩ́, pépi ye Liyel yah wilki, à pɩ tahbɩlɛ Yesu yõ sɛ̃́nɔ́ sɔkɔ. Ànɛ̂ pépi ye tɔ̃ à kɩ kɔ̃ pè kɩ n de n pi ǹ tɔ̃́rɩ́ sɔkɔ, képah nɛ̂ tyɩ́-á à ǹ vyãhlɛ névye kɔ̃, ǹ tyɩ́-á nɔ nónó tyɩ́. 6 Ǹtɛ, yépi-à yãm tãnnɛ n yilɔ, tɛ́ tahbɩ wɔlɛ n gbilki-à; kénɛ tahbɩ tɛ̃̀ wɔ náh n fõh yélɛ, tɛ́ yélɛ n tɛ̃ n tuke n pɔ tukey tùkè-ǹtã̀n sɔkɔ di? 7 Tɛ́ Krista yĩn pèpɛy-á yé yõ sɔkɔ, pépi ye tɔ̃ képah tyɩ́ yónkòpulɛ. 8 Ǹtɛ, Liyel tyi kõ̀nsàhnɔ̀ yɔ́ mɛ wã́rkɩ́nsàhnɔ́lɛ nɛ̂-á gblò kal sé no tɛ́lɔ́lɛ. Képah n yo nɛ ńkɛ̃́: «Yɛ á ní-ò tyɩ́ nɔ á tyɩ́ á gblɔ̌y tyɩ́ kɔ̃lɛ»*. Képah wɛ̃̀kɩ̀-à kɩ nɛ̂ yé n kɔ, yé mɛ n pɩ plɛ. 9 Ǹtɛ, wǎhkɩ̀ tɛ̃̀-à kɩ nɛ̂ yé n pɩ, tyípékè ye kélɛ. Yé mɛ pílkínɔ́lɛ Liyel tyi kõ̀nsàhnɔ́ sɔkɔ, yáh sɔ̃́npɩ́ yahle kɔ́lɔ́lɛ ké wɛ̃̀kɩ̀ yõ. 10-11 Yah, Liyel nɛ̂-á yo nɛ: «Káh fɔ̀fɩ́kɩ̀ pɩ», ǹmɔ ó ye tɔ̃ yo nɛ: «Káh nɛ́kókè mɔ.»† Wâh sɔ̃́ fɔ̀fɩ́kɩ̀ pɩ́-ńkɛ̃̂nɛ, tɛ́ nɛ́kókè mɔ, á ye Liyel tyi kõ̀nsàhnɔ́ yahle. Képah ye, névi-à sɔ̃́ Liyel tyi kṍnsàhnɔ́ pól pɩ, tɛ́ sé sɔkɔ tyíyóné núkú fyé yahle, tɛ̃̀ mɛ pílkínɔ́lɛ sé pól sɔkɔ. 12 Liyel tyi kõ̀nsàhnɔ́ ye sah yélɛ yé gblɔ̌y yõ, tɛ́ Liyel kɩ yé tuke n yɩ̃nɛ n pi sépilɛ. Képah ye, yé yɛ yé wɛy, ànɛ̂ yé pɩ́dúkù nɛ mɛ yɩ̃́nɛ́nɔ́lɛ Liyel tyi kõ̀nsàhnɔ́ nɔ́pilɛ. 13 Ńkɛ̃́, névi nɛ̂-à névye yãmnɛ n yáh-ńkɛ̃̂nɛ, Liyel tɔ náh tɛ̃̀ yãm yah n pi tukey tuke sṍlɛ. Ǹtɛ, névi nɛ̂-à névye yãmnɛ n yah, tɛ̃̀ yõ kɩ yɔ̃ tukey tuke sṍlɛ.

Tyípéplɔ pɩ́-ńkɛ̃̂ Liyel yõ sɛ̃́nɔ́lɛ, yõ se mɛ ké tyɩ́?

14 Ń yṹnpyé, ǹnɩ̂ yɔ́-à ńtyɩ̃́nɔ nɛ, páh sɛ̃ Liyel yõ, tɛ́ ǹ tyípɩ́nɩ̀ náh mɛ kélɛ n wɛ̃kɩ, yõ se kɩ wɛ ké tyɩ́? Kénɛ Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ dùkù mɛ̀ se kɩ fɛ̃ à pwah mɔ? 15 Sɔ̃́-á, á yṹnpi yɔ́ tyɩ́ flɔ kɩ fɛ̃ n knɛ, ànɛ̂ à náh mɛ n wɛ n yõ swɔ̃swɔ̃ pól sɔkɔ: 16 Yõ se mɛ ké tyɩ́, wâh tɛ̃̀ syah nɛ, à de lènɔlɛ, à mó flɔlɛ n mɔ vɩrɩlɛ n tũ, ànɛ̂ à nɛ n yõ n tɔ̃; tɛ́ á náh se mó tɔ̃ à kɔ̃ ǹ yétõ̂ yî nɔ́pilɛ? 17 Sɛ̃́ ó ye, névi nɛ̂-à nɛ, páh sɛ̃ Liyel yõ, tir yɔ́ ńtɛ̃ pɩ́-ńkɛ̃̂nɛ nɛ̂-á ǹ Liyel yõ sɛ̃́nɔ́lɛ n wɛ̃kɩ, tɛ̃̀ Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ mɛ kúntɛ̃̀nɔ́lɛ. 18 Gbɔ̀kénpɩ ǹnɩ̂ yɔ́ kɩ fɛ̃ nɛ, túkù-á mɛ sɛ̃ Liyel yõ, túkù mó mɛ tyípéplɔlɛ n pɩ. Kàh pɩ sɛ̃́, tɛ̃̀ ń wɛ̃kɩ ǹ Liyel yõ sɛ̃́nɔ́lɛ, tyípɩ́nɩ̀ kɛ̃́nɛ wɛ́. Ńmɔ wɔ kɩ à wɛ̃kɩ ń Liyel yõ sɛ̃́nɔ́lɛ ń tyípɩ́nɩ̀ sɔkɔ. 19 Wâh mɛ sɛ̃ ké yõ nɛ Liyellɛ, núkú-á ǹnɛ, kè plɛ. Tɛ́ pɩ̃ nɛ, sétã̀n tɔ sɛ̃́nɔ́-á mɛ képah tɛ̃̀ wɔ yõ dɛ́. Ànɛ̂, ǹ yah tíkí pɩ́nɔ́ tɛ̃̀ tyɩ́, sé wil n nɛ n syah.

20 Lékã́m se mɛ ǹ tɛkɩ? Wâh mɛ ké tyɩ́, mé kɩ fɛ̃ ǹ wɛ̃kɩ nɛ, tyípéplɔ pɩ́-ńkɛ̃̂ Liyel yõ sɛ̃́nɔ́lɛ, yõ náh mɛ ké tyɩ́: 21 Ápi náh nɛy Abrahmɩ-á tyípɩ́kɩ̀ nɛ̂ pɩ, képah nɛ̂-á pɩ ǹ pídĩ́ Yisakɩ dɔ́kɔ́nmɔnɔlɛ sárká súkɛ́nkɔ̃-ńsah yõ, nɛ pé à ko Liyel kɔ̃, sɔ̃́-á Liyel yo kélɛ ǹ tyɩ́.‡ Képah sɔkɔ náh Liyel à pɩ nɛ́gbɩ́lɛ di? 22 Á náh wɛ di, Abrahmɩ Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ ànɛ̂ ǹ tyípɩ́nɩ̀ sõ̀ mɛ n kɔ wɛ̃ tyɩ́. Tɛ́, ǹ tyípɩ́nɩ̀ gbõ̀ yõ, ǹ Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ pɩ pallɛ. 23 Képah sɔkɔ ye Liyel wɛy mɛ̀ pɩ tũ nɛ̂-á yo nɛ ńkɛ̃́: «Abrahmɩ sɛ̃ yĩ́ĩ́ ǹ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Liyel yõ, Liyel mó à pɩ nɛ́gbɩ́lɛ», tɛ́ ǹnɛ n ye ǹ kódĩ́nɛ. 24 Yé kè wɛ kɛ̀, névi Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ ó náh dɛ́! Ǹ tyípɩ́nɩ̀ tɔ gbõ̀ yõ ye Liyel à pɩ nɛ́gbɩ́lɛ.

25 Sɛ̃́ ó ye tɔ̃, fɔ̀fɩ́npɩ pi nɛ̂-á lésõ pè n ye Wrahbɩlɛ: À lésõ fɛ̃ syi Yisrayel tɛ̃ntõ̀ névye kɔ̃ pè wɔ̃bɩ ǹ tyɩ́. Tɛ́ pè yohnɩ mɔ, à pè mɔ wɛ̃̀kɩ̀ yɔ́ yõ, pè kɔ̃ pè to pwah.§ Kénɛ tyípépɛ̌y gbõ̀ yõ ye Liyel ǹ tɔ pɩ nɛ́gbɩ́lɛ. 26 Sɔ̃́-á névi min-à wil ǹ sɔkɔ, à n nɛ mɛ kúnɔ́lɛ, sɛ̃́ ó ye tyípɩ́nɩ̀ tɔ-à n knɛ, névi Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ n nɛ mɛ kúnɔ́lɛ.

3

Gblɔ̌y kyɔ̀mɩ̀nɔ́lɛ wɛ́kɩ́nɔ́ sɔkɔ

1 Ń yṹnpyé, yé pɩ̃́nɔ́ mɛ ké sɔkɔ nɛ, ápi nónó-á pɩ névye kwɔ́púlɛ, áyáh kɩ n tuke n pi képékèyɔ̂, kɩ kal no tɛ́lɔ́lɛ kɛ̀. Képah ye, yé náhnáh káh nɛ n yah n kɔ̃ nɛ, yé pɩ kwɔ́púlɛ. 2 Yé pɩ̃ nɛ, á nɛ́núkù núkú pól-á n pilki náhnáh. Ǹtɛ, névi nɛ̂-à n pílkí-ńkɛ̃̂nɛ ǹ vyãh wɛy sɔkɔ, ǹmɔ nɛ́pépɛ̌y syɩ ké yĩ̀n tyɩ́. À kɩ fɛ̃ tɛ̃ ǹ wil gbɛ̃́nsê pól tɔ tyɩ́. 3 Sɔ̃́-á áyâh kàrfyɛ̂ dyɩ sèsèn vyɛ̃y tyɩ́ nɛ, sè nɛ n nohnɩ á tyɩ́, sé wil pól tɔ yah ye ńkɛ̃́nɛ à n nɛ n tɛ̃ kélɛ. 4 Képah náh pɩ, yé krótókè ǹgbɛ̃ tɔlɛ n yah yɔ sɔkɔ kɛ̀: Kàh sɔ̃́ mɛ gblò sɔ̃́, tɛ́ yã́hkɩ́ sɔ̃́ mɛ kélɛ n tu n mɔ sɔ̃́, sésár pír yɔ́ ó ye ké tó-ò n nɛ n tɛ̃ ké yahlɛ. Wàh mɛ ké tyɩ́ nɛ, kè syɔ̃ ńyãh sɔkɔ, kè n syɔ̃ nɛ́npɔ́lɛ. 5 Sɛ̃́ ó ye nɛ́npɔ́rɩ́ tɔlɛ, wil tyah yɔ́ ye tyɩ̃́ɩ̃ ǹsɔ̃̀, tɛ́ kè ké gblɔ̌ynɛ n gbilki n kah.

Yé náh nyàh tɔ wɛ di? Kàh sɔ̃́ mɛ tyɩ̃́ɩ̃ sɔ̃́, kàh soh dùkù ǹgbɛ̃ sɔkɔ, kè n fɛ̃ ké pól yõ. 6 Ǹtɛ, nɛ́npɔ́rɩ́ tɔ mɛ kénɛ nyàh tyɩ́ kɔ̃lɛ. Tyípêl náhnáh n wil képah sɔkɔ. Kè mɛ déntɛ̃̀nɔ́lɛ wil sɔkɔ, tɛ́ wil tɛ́y póllɛ n yõ. Tyípêl nónó-á n wil ké sɔkɔ, ní-ńkɛ̃̂ nyàhnpèkè sɔkɔ ye sè n wil. Képah ye, kě yɩ́kɩ́nɔ́lɛ n pɩ á min pól sɔkɔ, fɔ́ɔ́ kè pɔ nɔ á kúnɔ́ tyɩ́.* 7 Yah, gbɛ̃́nkyɔ duke duke pól n kwɔ n pnɛ. Kèpye, ànɛ̂ vyeh, à tahlɩ yɔ sɔkɔ yî tyɩ́, névi tɛ̃ wɛ sépi pól kwɔ. 8 Ǹtɛ, nɛ́npɔ́rɩ́ tɛ̃̀ wɔlɛ, ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ náh tɛ̃ wɛ képah kwɔ n pi. Kwáhpékè nɛ̂-á kè náh n tɛ̃ syɩ́syɩ́, képah ye nɛ́npɔ́rɩ́lɛ. Kè mɛ névi ko ko sohrɩ ólɛ ké tɔ̂ɔ́.

9 Kénɛ nɛ́npɔ́rɩ́ núkú mɛ ye ápi Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃, á sú Liyellɛ n gbilki, ǹ tɛ́ n tɔ̃ képah ólɛ pèkèlɛ n ye n mɔ névye yõ, ǹtɛ Liyel ye mó tɔ̃ mɔ pélɛ ǹ kètɔ̀lɛ. 10 Gbílkínɔ́ wɛlɔ ànɛ̂ pèkè yénmɔnɔ wɛlɔ kɩ n wil vyãh núkú sɔkɔ nɩ? Ń yṹnpyé, yé káh nɛ n pɩ sɛ̃́. 11 Nípénɛ̀kɩ̀ ànɛ̂ ni páhpáh se kɩ fɛ̃ n wil kwlɛ̀y núkú sɔkɔ? 12 Ń yṹnpyé, dah se kɩ fɛ̃ wɛ gbɛ sènsóké séswɔ̂ sɔkɔ? Tĩ̂ sènsóké séswɔ̂ pye se kɩ fɛ̃ wɛ gbɛ kèpɔ̃npɔ̃ séswɔ̂ sɔkɔ? Sɛ̃́ ó ye pnɛ ni, ànɛ̂ nípénɛ̀kɩ̀ náh fɛ̃ n wil n pi kwlɛ̀y núkú sɔkɔ.

Yɩ̃́pɩ̃̂ nɛ̂-á n wil Liyel tyɩ́

13 Tɛ́ yépi sɔkɔ, nɛ̂ tɛ̃̀ mɛ yɩ̃́pɩ̃̂ névilɛ tɛ́ lékã́m mɛ ǹ sɔkɔ? Tɛ̃̀ yɩ̃nɛ à nɛ n kɔ pallɛ gblɔ̌y tíkínmɔnɔlɛ ǹ tyípɩ́nɩ̀ sɔkɔ, képah nɛ̂-á n wɛ̃kɩ nɛ, wǎh yɩ̃ pɩ̃. 14 Ǹtɛ, dyɔ́yɔ́kɩ̀ képékè, ànɛ̂ wɛ̃ fwónɔ́ sõnɔ-à kénɛ yé nnɔ sɔkɔ, yé káh yé gblɔ̌ynɛ gbilki nɛ, yáh mɛ yɩ̃ pɩ̃. Yé káh gbɩlɛ n kɔ̃lɩ. 15 Kénɛ yɩ̃́pɩ̃̂ mɛ̀ dùkù náh n wil Liyel tyɩ́ dɛ́! Kèkõyṍ mɛ̀ tyɩ́ ye kélɛ. Névi yɩ̃́pɩ̃̂ ye kélɛ, kè n wil sétõ tyɩ́. 16 Yah, dyɔ́yɔ́kɩ̀ ànɛ̂ wɛ̃ fwónɔ́ sõnɔ-à mɛ ńyãh sɔkɔ, tyífɛ̃̌ ànɛ̂ tyítúkúnì duke duke pól n nɛ n pɩ nɛ́npɔ́ sɔkɔ. 17 Ǹtɛ, yɩ̃́pɩ̃̂ nɛ̂-á n wil Liyel tyɩ́, képah-à mɛ névi nɛ̂ sɔkɔ, ké gbennɛ, tɛ̃̀ nɩ n nɛ n mɛ yályál, ànɛ̂ yèvɩnɩ tyɩ́ n nɔ ǹ tyɩ́, tɛ́ à n pɩ nɛ́pépɛ̌ynɛ. Ǹ tõ̀ náh n tah, ànɛ̂ à névi yãmnɛ n yah, tɛ́ tyípéplɔ ó ye à n nɛ n pɩ. À náh yèwǎhkɩ̀ ànɛ̂ fɔ̀kɔ̀pǐllɛ n pɩ. 18 Yèvɩnɩ-á mɛ nónó tyɩ́, tɛ́ pè mɛ ké tõ̀lɛ n pɩ, pě ké yõre wɛ, nɛ̂-á pélɛ n pɩ nɛ́gblɔ́lɛ Liyel yah.

4

Wâh á yĩ́ wil kèkõyṍ tyɩ́, Liyel dêl ye á pɩ

1 Kwâh nɛ̂ n pɔ n pɔ yékã̂b ànɛ̂ mâllɛ yé wrɔ́ sɔkɔ? Fɔ́kɔ́sõnɔ túkúnì dékè tyi náh n fwo yélɛ di? 2 Yé yĩ́ mɛ n wil yî náhnáh tyɩ́, tɛ́ yé náh mɛ sélɛ n wɛ. Kàh pɩ sɛ̃́, nɛ́kókè mɔ dékè yé tɛ̃. Yáh nɛ̂nɛ n yah n kɔ̃, yé náh kélɛ n wɛ. Kàh pɩ sɛ̃́, yékã̂b ànɛ̂ mâl n pyě nɛ n de yé wrɔ́ sɔkɔ. Ǹtɛ, yé náh mɛ n ni Liyel tyɩ́, képah ye, yé náh mɛ kwâh yɔ́lɛ n wɛ. 3 Yâh se sɔ̃́ n ni Liyel tyɩ́, sõnɔ pèplɔ náh ńkɛ̃́nɛ nɛ mɛ yé sɔkɔ. Yě n nɛ n ni yé tyítúkúnì dékè tyi pɩ yĩn ólɛ. Képah ye, yé náh kwâhlɛ n wɛ. 4 Kwâh nɛ̂ fɔ̀fɩ́npɩbɩ pɩ dùkù mɛ yé n pɩ sɛ̃́? Yé náh pɩ̃ nɛ, wâh á yĩ wil kèkõyṍ tyi tyɩ́, Liyel sépɛ-á álɛ di? Nɛ̂-à kèkõyṍ tyi tɛ̃ kódĩ́nɛ, tɛ̃̀ kɩ pɩ Liyel sépɛlɛ. 5 Yé se wɛ nɛ, yõ kɛ̃́-á Liyel wɛy mɛ̀nɛ, nɛ̂-á yo nɛ ńkɛ̃́: «Liyel-á min nɛ̂ mɔ ápi sɔkɔ, ké tyɩ́ nɔ yĩ́ĩ́ ǹ tyɩ́. Képah ye, à mɛ ké tyɩ́ nɛ á nɛ n mɛ péwɔ ó tyɩ́ yõ.» 6 Ǹtɛ sépi pól sɔkɔ, à tɔ̃ pèpɔrɩ ǹgbɛ̃nɛ n pɩ ápi tyɩ́, sɔ̃́-á ǹ wɛy kè yo nɛ ńkɛ̃́: «Liyel peke gblɔ̌y gbílkípú yõ, tɛ́ pèpɔrɩlɛ n pɩ gblɔ̌y tíkínmɔpu tyɩ́.» 7 Képah ye, yé nɛ n sah Liyel yóré yõ, yè mó sétõ̀ tyɩ́ yahle, képah sɔkɔ, sétõ kɩ to gbɛ mɔ yélɛ.* 8 Yé nɔ n de Liyellɛ, képah sɔkɔ, ǹ tɔ kɩ nɔ de yélɛ. Tyípêl pɩ́pú, yé yé gbã̀n wilki tyípêl pɩ́nɔ́ sɔkɔ. Tɔ̀tɔ̀ névye, yé yé nnɔ tɔ̃ n sah. 9 Yé yɩ̃nɛ yè pɩ̃ nɛ, yáh mɛ pèkè sɔkɔ, yé ké nàhnpɩ̃ gbo. Yé yɛ yé yɩ̀syɔ̀nɩ̀ pɩ gbnílɛ, yé nɩ̀vɩ̀ mó pɩ yèkwɔrɩlɛ. 10 Yé yé gblɔ̌y tiki mɔ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ yah, à kɩ yé yõ yɔ̃.

11 Ń yṹnpyé, yé káh wɛ̃ tyɩ́lɛ n yo n yɩkɩ. Nɛ̂-à ǹ yṹnpi tyɩ́ yo yɩkɩ, képah náh pɩ, à lékàh syi à kɔ̃, Liyel tyi kõ̀nsàhnɔ́ tyɩ́ ye tɛ̃̀ yo yɩkɩ, tɛ́ lékàhlɛ kè kɔ̃. Wâh képah pɩ, á se mɛ n kɔ Liyel tyi kõ̀nsàhnɔ́ wɛ̃̀kɩ̀ yõ? Lékàh náh á kélɛ n kɔ̃ di? 12 Ǹtɛ, Liyel ó ye sah tyi kõ̀nsàhnɔ́lɛ, ànɛ̂ ǹmɔ ó ye kɩ fɛ̃ lékàhlɛ névi kɔ̃. Ǹmɔ ó ye kɩ tɔ̃ fɛ̃ névi pwah mɔ, képah náh pɩ, kɩ ǹ tyɩ́ yɩkɩ. Nɛ̂ mɛ áwɔ tɛ̃̀nɛ, tɛ́ á lékàhlɛ n syi á yṹnpilɛ n kɔ̃?

Yé káh pɩ gblɔ̌y gbílkípúlɛ

13 Núkúnúkú, yé noh ń tyɩ́ yɔ̀, yépi nónó-á mɛ n yo nɛ kwɛynɛ, képah náh pɩ, ńsõ̂nɛ yáh kɩ kyɩ kwíl-ǹgbɛ̃ mɛ̀ sɔkɔ, kɩ kyɩ yi núkú pɩ gbɔ̀ yɩ̃́nɔ́ sɔkɔ nɛ́npɔ́ kɩ pɔ wɛ. 14 Ǹtɛ, yé se pɩ̃ yé min-á kɩ n mɛ n pi sɔ̃́ ńsõ̂nɛ? Yé mɛ á kɩ nɛ kénfã́hkɩ́ tɔ̃́ɔ̃tɔ̃́ɔ̃ yɔ́ sɔ̃́, nɛ̂-á ńkɛ̃́nɛ n mɔ nɛ́npɔ́ swɔ, ǹ tɛ́ n karkɩ. 15 Yé pyě tɔ̃ sõ̀ yɩ̃nɛ yè yo nɛ, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃-à kɩ fɛ̃ syi, yáh kɩ tɛ̃ min sɔkɔ, tɛ́ kɩ tir mɛ̀ pɩ, képah náh pɩ tir mɛ̀ pɩ. 16 Ǹtɛ, yè n pyě yé gblɔ̌ynɛ n gbilki yé vyãh wɛy sɔkɔ. Kénɛ gblɔ̌y gbílkínɔ́ dùkù yɔ́ ńtɛ̃ náh plɛ.

17 Sépi pól sɔkɔ, névi nɛ̂-à pèpɔrɩ pɩ́nɔ́ yah wɛ, tɛ́ tɛ̃̀ náh mɛ kélɛ n pɩ, tyípékè ye tɛ̃̀ n pɩ.

5

Tahbɩ-á yɩ̃nɛ pè nɛ̂ pɩ̃

1 Núkúnúkú, yépi nónó-á mɛ tahbɩlɛ, yé noh ń tyɩ́ yɔ̀: Yèvyã̀hnpèl nónó-á kɩ pɔ yé yĩni n tɛ̃ n pi, yé nɛ n kah n gbo sépi yĩnnɛ. 2 Yé tahrɩ mɛ n pyãh, tɛ́ sóhrɩ́ mɛ yé flɔlɛ n yõ. 3 Yé sã́n ànɛ̂ yé pɔ́nɔ mɛ n pɩ syɩ̃́mɩ́nɛ. Kénɛ syɩ̃́mɩ́ ye kɩ pɔ wilki mɔ yé gbõ̀nkɔ̀kɔ̀lɛ, tɛ́ kɩ yé wil gbɛ̃́nsê yõ, nyàh tyɩ́ kɔ̃lɛ. Kèkõyṍ tyɛ gbĩ́ mɛ̀ fyé nɔ́ntɛnɔ sɔkɔ, yépi mɛ tahrɩlɛ n yah n tuke n mɔ n sah yé gblɔ̌y tyɩ́ kɛ̀! 4 Tɛ́, tõ̀npɩbɩ nónó ńtɛ̃-á tõ̀lɛ n pɩ yé swɛ̃y sɔkɔ, yè n yahle pé pɔ́lɛ pé kɔ̃́nɔ́lɛ. Pépi Liyel yéngbonɔ yĩ́npɔ̃́ ye n de Liyel níkí sɔkɔ, ǹmɔ nɛ̂-á kèkõyṍ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃nɛ. 5 Yépi mɛ yõ̀tɔ̃rɩ́ yélɛ n yõ kèkõyṍ mɛ̀ sɔkɔ, à yé dyɔ yĩ́ĩ́ tyilɛ n pɩ, mɛ gbilki tɛ̃, á kɩ nɛ ko ko nyeh sɔ̃́. 6 Yé lékàhlɛ névye kɔ̃, nónó-á pè náh tyítúkù pɩ. Pè mó pé gblɔ̌y fĩn mɔ yé kɔ̃, yé pè ko mɔ.

Syɩ́kɩ́ntɛ̃̀nɔ́ pɩ, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu syɩ́npɔnɔ mɛ yúkɛy

7 Ń yṹnpyé, yé syɩ́kɩ́ntɛ̃̀nɔ́lɛ n pɩ, fɔ́ɔ́ kè pɔ nɔ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ syɩ́npɔnɔ tyɩ́. Yé yah sètõlɛ kɛ̀, à ńkɛ̃́nɛ sèmukɔ pèpɛy wɛ́ntɔkɔnɔ syɩkɩ n tɛ̃, à tɔkɔ pṹgbro pɩ́nɔ́ tyɩ́, pópó ǹ pɔ n syɩ pṹtɛ́lɔ́ pɩ́nɔ́ tyɩ́. 8 Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ syɩ́npɔnɔ mɛ yúkɛy; képah ye, yépi tɔ sṍré mɔ yĩ́ĩ́ yé gblɔ̌y sɔkɔ, yè syɩ́kɩ́ntɛ̃̀nɔ́ pɩ. 9 Ń yṹnpyé, yé káh nɛ n tɔkɔ wɛ̃nɛ n kɔ̃; képah sɔkɔ, Liyel náh yé tuke n pi. Yé yah, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ nɛ̂-á kɩ pɔ á tuke n pi, à mɛ yúkɛy. 10 Ń yṹnpyé, Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyopu-á lésõ ǹ wɛynɛ n yo n kɔ̃ yèvyãhrɩ ànɛ̂ syɩ́kɩ́ntɛ̃̀nɔ́ sɔkɔ sɔ̃́, yé yɩ̃nɛ yè nɛ n pɩ pépi tyɩ́ kɔ̃lɛ. 11 Yé yah, nónó-á gbah tɛ̃ à kyɩ syɩ ké yĩ̀n tyɩ́, ǎ pépilɛ n sõ. Yé Nsyɔbɩ gbáhntɛ̃nɔ tyɩ́ noh ǹ yèvyãhrɩ gbĩ́ sɔkɔ kɛ̀. Tɛ́ tɔ̃ kè wɛ, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃-á tyí-ǹgbnɔ nónó pɩ ǹ tyɩ́ ké tyɛ́-ńsah sɔkɔ.* Yé náh wɛ, Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ tɛ̃̀ wɔ névi yãm yáhnɔ́ ànɛ̂ ǹ pèpɔrɩ mɛ gblò kègbɩ tɛ̃̀nɛ.

12 Ǹtɛ, ń yṹnpyé, sépi pól sɔkɔ, yé káh yélɛ n wo Liyellɛ, képah náh pɩ sétáhlɛ. Ànɛ̂ yé káh yélɛ n wo kwâh yɔ́ ńtɛ̃nɛ. Yé yɛ yé àwe nɛ mɛ ké gbɩ yõ, yé ɔ̃́ɔ̃ mó nɛ mɛ ké gbɩ yõ. Képah sɔkɔ, Liyel náh lékàhlɛ yé kɔ̃ n pi.

Nírí pɩ́nɔ́lɛ yámpú tyɩ́

13 Tɛ́ yèvyãhrɩ-à mɛ yépi sɔkɔ nɛy nɛ̂ yõ, tɛ̃̀ Liyel ni. Nɩ̀vɩ̀nɩ̀-à se mó mɛ nɛ̂ yõ, tɛ̃̀ Liyel yĩn gbilki yɩ̀gbɩ̀nɩ̀ sɔkɔ. 14 Yé sɔkɔ nɛy nɛ̂-à mɛ n yɔ, tɛ̃̀ Liyel nípú yah tɛ̃́pú ye, pépi kɩ pɔ nɩrɩ tuke ǹ tyɩ́ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Yesu yĩn yõ, tɛ́ kɩ Liyel ni ǹ tyɩ́. 15 Tɛ́ nírí mɛ̀-à pɩ Liyel yõ sɛ̃́nɔ́ sɔkɔ, yɔ́nwó mɛ̀ kɩ pwáhnmɔnɔ wɛ, ànɛ̂ Tɛ̃̀ ǹgbɛ̃ Liyel kɩ à dɛ mɔ. Tɛ́ wàh se mɛ tyípêl pɩ, à kɩ sè yɔ̃ mɔ à kɔ̃. 16 Képah ye, yâh mɛ dɛ́nmɔnɔ tyɩ́, yé yé tyípêl wil n syi, yè mó Liyellɛ n ni wɛ̃nɛ n kɔ̃. Tǎhkɩ̀ mɛ yĩ́ĩ́ nɛ́gbɩ́ nírí sɔkɔ dɛ́. 17 Yé náh Yeli wɛ-à: Névi ye lésõ ǹnɛ ápi tyɩ́ kɔ̃lɛ. Ǹtɛ, à mɛ nírí gbah pɩ nɛ, pũ̀ káh tɔ̃ pɩ. Pũ̀ náh mó ńtyɩ̃́nɔ pɩ sétáh yõ, fɔ́ɔ́ à pɔ nɔ ye tɔ̃́nɔ́ ànɛ̂ tɔ́nɩ́ tyɩ́. 18 Képah náh, à tɔ̃ ǹ syɩ Liyel ni nɛ, pũ̀ pɩ. Pũ̀ mɛ pɩ, sèmukɔ pɛkɩ.†

Mɔ́npú-ò tɛ̃́npɔnɔlɛ

19 Ń yṹnpyé, yé sɔkɔ nɛy yɔ́-à mɔ pu gbɩ wɛ̃̀kɩ̀lɛ, tɛ́ nɛ̂ mɛ à tɛ̃ pɔ ké yõ, tɛ̃̀ pɩ plɛ. 20 Yé pɩ̃ nɛ, névi nɛ̂-à tyípêl pɩ́-ò vi mɔ pèpɛy pɩ́nɔ́ sɔkɔ, tɛ̃̀ ǹ min pwah mɔ ǹ kúntɛnɔ náh yèvyãhrɩ yah. Ànɛ̂ ǹ tyípêl náhnáh nɔ́pi kɩ se tɔ̃ yɔ̃ mɔ à kɔ̃.

* 2:8 2.8 - «Yɛ á ní-ò tyɩ́ nɔ á tyɩ́ á gblɔ̌y tyɩ́ kɔ̃lɛ»: Yé kɩ fɛ̃ kè wɛ Likyi sɛ́bɛ́y 10.27, ànɛ̂ Markɩ sɛ́bɛ́y 12.31, ànɛ̂ Levitiki sɛ́bɛ́y 19.18.

† 2:10-11 2.11 - Kònmɔnɔ ànɛ̂ fɔ̀fɩ́kɩ̀lɛ, sépi tɔ mɛ Liyel tyi kõ̀nsàhnɔ́ gbãm sɔkɔ, Moyisi-á nónó wãrkɩ sah Yálnɔ́ sɛ́bɛ́y 20 sɔkɔ.

‡ 2:21 2.21 - Abrahmɩ sɛ̃ Liyel yõ, képah ye à Liyel yóré fɛ̃ syi. Kǎh pɩ sɛ̃́, Liyel mó à dyah ké pèpɔrɩlɛ. Képah n wɛ Yenɛsɩ sɛ́bɛ́y 15 ànɛ̂ kɩ 22 sɔkɔ.

§ 2:25 2.25 - Wrahbɩlɛ, fɔ̀fɩ́npɩ pi ye sõ̀ ǹnɛ. Tɛ́ wǎh pɔ sɛ̃ Liyel yõ, képah ye à kɔ̃ à Yisrayel névye yísyɔ́ yohnɩ mɔ, pè kɔ̃ pè wɔ̃bɩ ǹ tyɩ́. Ǹ tyɩ́ mɛ yónɔ́lɛ Nsyosye sɛ́bɛ́y 2 sɔkɔ.

* 3:6 3.6 - Ní-ńkɛ̃̂ nyàhnpèkèlɛ, fɩ̃́ yɔ́ ye, ńyãh sɔkɔ-á pè n fõh tyípêl pɩ́púlɛ pé kúntɛnɔ náh. Sétõ tɛ̃̀-ǹsah ye kélɛ; ǹmɔ nɛ̂-á mɛ ké tyɩ́ nɛ, pé Liyel tyípɩ́nɔ́lɛ n yɩkɩ. Ànɛ̂ ǹmɔ ye n mɔ névye nɛ́npɔ́rɩ́lɛ pèkè pɩ́nɔ́ sɔkɔ.

* 4:7 4.7 - Sétõ̀lɛ, Liyel sépɛ ye ǹnɛ. À mɛ ké tyɩ́ nɛ, pé álɛ n tɔ̃ mɔ n dah n mɔ pèkè pɩ́nɔ́ sɔkɔ.

* 5:11 5.11 - Nsyɔbɩlɛ, nɛ́gbɩ́ ye sõ̀ ǹnɛ: Tɛ́ sétõ pɔ à kwlɔ náhnáh. Ǹtɛ, à n tah sah. Ké tyɛ́-ńsah sɔkɔ, Liyel pɔ à yohnɩ mɔ ǹ yõ yɔ̃. Ǹ tyɩ́ mɛ yónɔ́lɛ Liyel wɛy sɛ́bɛ́y yɔ́ sɔkɔ, nɛ̂-á pè n ye Nsyɔbɩ sɛ́bɛ́ynɛ.

† 5:18 5.17-18 Yeli sõ̀ pɩ Liyel tɛ̃ntõ̀ syínyo-ò ǹgbɛ̃nɛ. Ǹ tyɩ́ mɛ yónɔ́lɛ Yõ̀tãm sɛ́bɛ́y gben 17 ànɛ̂ 18 sɔkɔ.

1 Nsyɔ̃

1

2

3

4

5

Nsyɔ̃-á sɛ́bɛ́y gben nɛ̂ wãrkɩ tɛkɩ mɔ

1

Yesu Krista ye min nɛ́tɛ̃̂nɛ nɛ̂-á Wɛynɛ

1 Min nɛ́tɛ̃̂ nɛ̂-á Wɛynɛ, ǹmɔ tyɩ́ ye á n yo yé tyɩ́. Ǹmɔ nɛ̂-á sõ̀ mɛ tyi pól tyah gbĩ́ dùkùlɛ, ápi ǹ wɛ́kɩ́nɔ́ noh, tɛ́ à wɛ yĩ́nɛ, tɛ́ à yah díkídíkí, tɛ́ tũ ǹ tyɩ́. 2 Ǹmɔ nɛ̂-á min nɛ́tɛ̃̂nɛ, à ye ǹ gblɔ̌ynɛ á wɛ̃kɩ. Á à wɛ, tɛ́ mɛ ǹ tyɩ́lɛ n yo n wah. Ǹmɔ nɛ̂-á tyɛ́-ńkɛ̃̂ minnɛ n kɔ̃, ǹmɔ tyɩ́ ye á n yo yé tyɩ́. Ǹmɔ sõ̀ mɛ Sú Liyel tnɔ̂, tɛ́ pɔ ǹ gblɔ̌ynɛ á wɛ̃kɩ. 3 Áyáh ǹmɔ nɛ̂ wɛ tɛ́ ǹ wɛ́kɩ́nɔ́ noh, ǹmɔ tyɩ́ ye á n yo yépi tɔ tyɩ́ á wrɔ́ kwrɔ́nmɔnɔ yĩnnɛ yélɛ. Képah sɔkɔ, wrɔ́ kwrɔ́nmɔnɔ nɛ̂-á mɛ ápi wrɔ́ ànɛ̂ Sú Liyel ànɛ̂ ǹ Pídĩ́ Yesu Kristalɛ, yépi tɔ kɩ de ké sɔkɔ. 4 Á ye tyi nɔ́pilɛ n wãrkɩ n tɛkɩ n mɔ yé tyɩ́, nɛ̂-á kɩ ápi ànɛ̂ yépi nɩ̀vɩ̀nɩ̀ kɔ̃ kè kɩ syɩ ké yĩ̀n tyɩ́.

Kyòo sɔkɔ kɔ́lɔ́lɛ

5 Tɛ́ yah, áyáh wɛy nɛ̂ noh Yesu Krista tyɩ́ tɛ́ kélɛ n yo yé tyɩ́, képah ye yɔ̀: Liyellɛ, kyòo ye ǹnɛ. Fɛ̃́ntũ̂ náh mɛ ǹ sɔkɔ póllɛ. 6 Áyâh n yo nɛ á wrɔ́-á mɛ kwrɔ́nmɔnɔlɛ Liyellɛ, tɛ́ mó tɔ̃ mɛ n kɔ fɛ̃́ntũ̂ sɔkɔ, mɩ̀nyobe ye álɛ, á náh mɛ gbɩ wɛ̃̀kɩ̀lɛ n kɔ. 7 Ǹtɛ áyáh kɩ n kɔ kyòo sɔkɔ sɔ̃́-á ǹmɔlɛ kyòo sɔkɔ, á nɛ́núkù núkú pól wrɔ́ kɩ mɛ kwrɔ́nmɔnɔlɛ wɛ̃nɛ. Tɛ́ Liyel Pídĩ́ Yesu Krista tṍ kɩ á tyípêl pól wu to á tyɩ́.

8 Áyâh nɛ tyípékè náh mɛ á sɔkɔ, á gblɔ̌y ye á n pilki, gbɩ náh mɛ á sɔkɔ. 9 Ǹtɛ áyâh á tyípêl wil syi, ǹmɔ nɛ̂-á Liyel tómmnɛ tɛ́ n kɔ ǹ tyíyónɔ́ sõ̀, à kɩ á tyípêl yɔ̃ mɔ á kɔ̃, tɛ́ kɩ á wu wilki á tyíknɛ̌nɩ̀ pól sɔkɔ. 10 Áyâh nɛ á náh tyípékè pɩ, ǹmɔ ye á n pɩ mɩ̀nyolɛ, ǹ wɛy náh mɛ tɛ̃̀nɔ́lɛ á sɔkɔ.

2

1 Ń wɛ̃́npì, mé sɛ́bɛ́y mɛ̀nɛ n tɛkɩ n mɔ yé tyɩ́, nɛ̂-á kɩ yé kɔ̃ yè káh tyípékèlɛ n pɩ. Ǹtɛ kàh se pɔ pɩ ǹnɩ̂ yɔ́ tyípékè pɩ, wrɔ́ tɔ̃́-ò mɛ á tyɩ́ Sú Liyel yah sɔkɔ, nɛ̂-á Yesu Kristalɛ, ǹmɔ nɛ̂-á mɛ tómm. 2 Ǹmɔ ye ǹ gblɔ̌y kɔ̃ sárkálɛ nɛ̂-á kɩ Liyel kɔ̃ à kɩ ápi tyípêl yɔ̃ mɔ. Tɛ́ à náh ǹ gblɔ̌y kɔ̃ ápi ó tyípêl yɔ̃̀nmɔnɔ yĩnnɛ dɛ́, kèkõyṍ névye pól tɔ tyípêl yɔ̃̀nmɔnɔ yĩn ye à ǹ gblɔ̌y kɔ̃.

Kɔ́lɔ́lɛ à yɩ̃nɛ Liyel tyi kõ̀nsàhnɔ́lɛ

3 Áyâh Liyel tyi kõ̀nsàhnɔ́ wã̀llɛ n kɔ, képah sɔkɔ ye á kɩ pɩ̃ nɛ áyáh ǹnɛ n pnɛ. 4 Névi nɛ̂-à nɛ páh ǹnɛ n pnɛ, tɛ́ tɛ̃̀ náh mɛ n kɔ ǹ tyi kõ̀nsàhnɔ́ wã̀l yõ, mɩ̀nyo ye tɛ̃̀nɛ. Gbɩ náh mɛ tɛ̃̀ sɔkɔ. 5 Ǹtɛ nɛ̂ wɔ-à n kɔ ǹ yóré yõ, ǹ tyɩ́ mɛ nɔ tɛ̃̀ wɔ tyɩ́ kègbɩ tɛ̃̀ yõ. Képah sɔkɔ ye ǎ kélɛ n pnɛ nɛ áyáh mɛ ǹ tyɩ́ yõ. 6 Névi nɛ̂-à nɛ páh mɛ ǹ tyɩ́ yõ, Yesu-á kɔ dùkù nɛ̂nɛ, tɛ̃̀ tɔ yɩ̃nɛ à nɛ n kɔ sɛ̃́ntɛ̃̀nɛ. 7 Ń nɛ́nɔ́nɔ́, tir kõ̀nsàhnɔ́ késã́n náh kélɛ mé n wãrkɩ n tɛkɩ n mɔ yé tyɩ́ dɛ́, tir kõ̀nsàhnɔ́ kédyâh ye kélɛ, nɛ̂-á yo sɔkɔ yé tyɩ́ tyah gbĩ́ dùkùlɛ. Yáh wɛy nɛ̂ noh sɔkɔ tɛ, képah ye tir kõ̀nsàhnɔ́ kédyâh mɛ̀nɛ. 8 Ǹtɛ fɩ̃́ yɔ́ tĩ̀nnɛ, tir kõ̀nsàhnɔ́ késã́n ye mó tɔ̃ kélɛ mé n wãrkɩ n tɛkɩ n mɔ yé tyɩ́. Yesu ànɛ̂ yépi pɩ dùkù mɛ képah gbɩlɛ n wɛ̃kɩ. Yé náh wɛ di, fɛ̃́ntũ̂ mɛ n sɔkɔ, kyòo yèsyɩ̀kɩ̀ mó mɛ pɔ tɛ. 9 Névi nɛ̂-à nɛ páh mɛ kyòo sɔkɔ, tɛ́ mó tɔ̃ mɛ ǹ yṹnpi yɔ́ dyɔlɛ n yɔ, tɛ̃̀ mɛ sɛ̃́ fɛ̃́ntũ̂ sɔkɔ. 10 Névi nɛ̂ yṹnpi tyɩ́-à nɔ ǹ tyɩ́, tɛ̃̀ wɔ mɛ kyòo sɔkɔ. Ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ náh n de n pi tyípékè sɔkɔ ǹmɔ gbõ̀ yõ. 11 Ǹtɛ nɛ̂-à ǹ yṹnpi dyɔlɛ n yɔ, tɛ̃̀ mɛ fɛ̃́ntũ̂ sɔkɔ. Tɛ́ wǎh mɛ n kɔ fɛ̃́ntũ̂ sɔkɔ sɛ̃́, fɛ̃́ntũ̂ tɛ̃̀ tyɩ́, ǹ yɩ̃́ kɩ wɔ, à náh ǹ yúkú-ńsah pɩ̃ n pi.

Kèkõyṍ ànɛ̂ Krista sépɛ́bɩ́ swah dùkùlɛ

12 Ń wɛ̃́npì, Yesu yĩn gbõ̀ yõ sɔkɔ ye yé tyípêl yɔ̃ mɔ yé kɔ̃. Képah ye mé sɛ́bɛ́y mɛ̀nɛ n wãrkɩ n tɛkɩ n mɔ yé tyɩ́. 13 Súbí, nɛ̂-á sõ̀ mɛ tyi pól tyah gbĩ́ dùkùlɛ, yé ǹnɛ n pnɛ. Képah ye mé sɛ́bɛ́y mɛ̀nɛ n wãrkɩ n tɛkɩ n mɔ yé tyɩ́. Kètɛ̃̀npì, yé tɛ̃ wɛ pèkè pɩ́-ò tyɩ́, nɛ̂-á sétã̀n yõ̀tɛ̃̀nɛ. Képah ye mé sɛ́bɛ́y mɛ̀nɛ n wãrkɩ n tɛkɩ n mɔ yé tyɩ́.

14 Yépi nónó-á wɛ̃́npìlɛ, nɛ̂-á Sú Liyellɛ, yé ǹnɛ n pnɛ. Képah ye mé sɛ́bɛ́y mɛ̀nɛ n wãrkɩ n tɛkɩ n mɔ yé tyɩ́. Yépi nónó-á súbílɛ, nɛ̂-á sõ̀ mɛ tyi pól tyah gbĩ́ dùkùlɛ, yé ǹnɛ n pnɛ. Képah ye mé sɛ́bɛ́y mɛ̀nɛ n wãrkɩ n tɛkɩ n mɔ yé tyɩ́. Kètɛ̃̀npì, tǎhkɩ̀ mɛ yé sɔkɔ, ànɛ̂ Liyel wɛy mɛ n tɛ̃ yé nnɔ sɔkɔ, tɛ́ yé tɛ̃ wɛ pèkè pɩ́-ò tyɩ́, nɛ̂-á sétã̀n yõ̀tɛ̃̀nɛ. Képah ye mé sɛ́bɛ́y mɛ̀nɛ n wãrkɩ n tɛkɩ n mɔ yé tyɩ́.

15 Yé káh yé yĩ́ wil kèkõyṍ tyɩ́, képah náh pɩ ké sɔkɔ kwâh yɔ́ ńtɛ̃ tyɩ́. Névi nɛ̂-à ǹ yĩ́ wil kèkõyṍ tyɩ́, Sú Liyel tyɩ́ náh fɛ̃ n nɔ n pi tɛ̃̀ tyɩ́. 16 Yé yah, tyi nónó-á mɛ kèkõyṍ sɔkɔ, sɔ̃́-á gblɔ̌y dyɔ yĩ́ĩ́ tyi pɩ́nɔ́ dékèlɛ, ànɛ̂ yĩ́wílkìlɛ, ànɛ̂ gblɔ̌y wɛ̃́kɩ́nɔ́lɛ à yuku tahrɩ tyɩ́ tĩ̀nnɛ, sépi sɔkɔ yɔ́ ńtɛ̃ náh n wil Sú Liyel tyɩ́. Kèkõyṍ sɔkɔ ye sè n wil. 17 Tɛ́ kèkõyṍ ànɛ̂ ké yĩ́wílkì kɩ pɔ n tyɛ n pi. Ǹtɛ névi nɛ̂-à Liyel dyɔ yĩ́ĩ́ tyilɛ n pɩ, tɛ̃̀ wɔ kɩ tɛ̃ tyɛ́-ńkɛ̃̂nɛ.

18 Ń wɛ̃́npì, kèkõyṍ tyɛ gbĩ́ ye mɛ nɔ n tɛ. Yé kè noh sɔkɔ tɛ nɛ Krista sépɛ-á kɩ n pɔ n pi. Núkúnúkú, Krista sépɛ́bɩ́ yísyɔ́ mɛ wil mɔ pí. Képah n wɛ̃kɩ nɛ kèkõyṍ tyɛ gbĩ́ sɔkɔ-á álɛ. 19 Ápi tĩ̀nkì sɔkɔ ye sépɛ́bɩ́ nɔ́pi wil. Ǹtɛ kègbɩ yõ, pè náh sõ̀ mɛ núkúlɛ ápilɛ. Pàh sõ̀ mɛ núkúlɛ álɛ, pè náh náhkɩ n gbɛ n wil n pi ápi sɔkɔ. Ǹtɛ kè ye sõ̀ yɩ̃nɛ kè pɩ sɛ̃́, nɛ̂-á kɩ kè wɛ̃kɩ nɛ pé sɔkɔ nɛy yɔ́ ńtɛ̃ náh sõ̀ mɛ núkúlɛ ápilɛ kègbɩ yõ.

20 Ǹtɛ yépi wɔlɛ, Liyel Mirki mɛ yé sɔkɔ Krista-á nɛ̂nɛ yé kɔ̃. Képah ye yé pól kɔ̃ yé tyilɛ n pnɛ. 21 Kè náh mɛ á kɩ nɛ yé kósyì gbɩlɛ n pnɛ ń kɔ̃ mé sɛ́bɛ́y mɛ̀nɛ n wãrkɩ n tɛkɩ n mɔ yé tyɩ́ dɛ́, yáh kélɛ n pnɛ, tɛ́ pɩ̃ nɛ mɩ̀nɩ̀ yɔ́ ńtɛ̃ náh n wil ké sɔkɔ, képah ye ń kɔ̃ mé sɛ́bɛ́y mɛ̀nɛ n wãrkɩ n tɛkɩ n mɔ yé tyɩ́.

22 Névi nɛ̂-à nɛ Yesu náh Kristalɛ, nɛ̂-á Liyel nɛy yáhntɔkɔnɔlɛ, mɩ̀nyo yɔ́ ńtɛ̃ náh kah mɔ tɛ̃̀ yõ. Krista sépɛ ye tɛ̃̀nɛ. Sú Liyel ànɛ̂ ǹ Pídĩ́ Krista ye tɛ̃̀ yahle. 23 Yé yah, névi nɛ̂-à Liyel Pídĩ́ yahle, Sú Liyel náh mɛ tɛ̃̀nɛ. Tɛ́ nɛ̂-à Liyel Pídĩ́ fɛ̃ syi, Sú Liyel mɛ tɛ̃̀ wɔlɛ.

24 Yépi tɛ̃̀ wɔlɛ, yáh wɛy nɛ̂ noh tyah gbĩ́ dùkùlɛ, yé yɩ̃nɛ yè kè koh n sah yé nnɔ sɔkɔ. Yáh wɛy nɛ̂ noh tyah gbĩ́ dùkùlɛ, yâh fɛ̃ kè koh sah yé nnɔ sɔkɔ, yépi tɔ wrɔ́ kɩ mɛ kwrɔ́nmɔnɔlɛ Pídĩ́nɛ, ànɛ̂ Súlɛ. 25 Tɛ́ Pídĩ́-á ǹ vyãh kɔ̃ nɛ̂ tyɩ́ sɔkɔ, tyɛ́-ńkɛ̃̂ min ye.

26 Nónó-á n yah n kɔ̃ yé yõ yɩ́kɩ́-ńsahlɛ, pépi tyɩ́ sɔkɔ ye mé sɛ́bɛ́y mɛ̀nɛ n wãrkɩ n tɛkɩ n mɔ yé tyɩ́. 27 Yépi tɛ̃̀ wɔlɛ, Yesu-á Liyel Mirki nɛ̂nɛ yé kɔ̃, kè mɛ tɛ̃̀nɔ́lɛ yé sɔkɔ. Képah ye, kwɔ́-ò yétõ̂ náh tɔ̃ mɛ yé tyɩ́. Liyel Mirki mɛ yélɛ n kwɔ tyi póllɛ. Tɛ́ ǹ kwɔ́nɔ́nɔ póllɛ mó tɔ̃, gblɔ ye sélɛ, mɩ̀nɩ̀ náh mɛ sé sɔkɔ. Képah ye, yé nɛ mɛ kwrɔ́nmɔnɔlɛ Kristalɛ, sɔ̃́-á Liyel Mirki yé kwɔ kélɛ.

Liyel wɛ̃́npì pɩ dùkùlɛ

28 Núkúnúkú ńtɛ̃nɛ ń wɛ̃́npì, yé yɛ yé wrɔ́ nɛ mɛ kwrɔ́nmɔntɛ̃̀nɔ́lɛ Kristalɛ. Képah sɔkɔ, wàh sõ nɛ̂nɛ pɔ tíkí náh á tɛ̃ n pi, ànɛ̂ sen náh á kɔkɔ n sah n pi ǹ yah sɔkɔ lésõlɛ. 29 Yé se pɩ̃ tɛ nɛ wǎh mɛ tómm tɛ́. Tɛ́ yé yɩ̃nɛ yè kè pɩ̃ tɔlɛ nɛ, névi nɛ̂-à n kɔ tómm, Liyel pi-á tɛ̃̀nɛ.

3

1 Yé náh wɛ à, á tyɩ́ kah nɔ Sú Liyel tyɩ́, fɔ́ɔ́ à álɛ n ye ǹ wɛ̃́npìlɛ. Tɛ́ Liyel wɛ̃́npì tɛ̃̀ wɔ ye ńtyɩ̃́nɔ álɛ ó. Tɛ́ kèkõyṍ névye-á pɩ Liyel pɩ̃́-ńkɛ̃̂púlɛ sɛ̃́, képah ye pè náh fɛ̃ ápi tɔ pɩ̃. 2 Ń nɛ́nɔ́nɔ́, Liyel wɛ̃́npì ye álɛ núkúnúkú, ǹtɛ áyáh kɩ pɔ n pɩ n pi kwâh nɛ̂nɛ ńsõ̂nɛ, képah náh tɔ̃̌nɩ̀ mɛ wilki mɔ tɛ. Ǹtɛ á pɩ̃ nɛ Krista-à pɔ wil mɔ gbĩ́ nɛ̂nɛ, áyáh kɩ à wɛ wǎh mɛ dùkù nɛ̂nɛ. Képah ye, á kɩ mɛ ǹmɔ tyɩ́ kɔ̃lɛ. 3 Névi nɛ̂ gbõ̀ sàhnɔ́-à mɛ képah yõ sɔkɔ Krista tyɩ́, tɛ̃̌ ǹ gblɔ̌y tɔ̃ n sah yályál Liyel yah sɔkɔ, sɔ̃́-á Kristalɛ yályál. 4 Névi nɛ̂-à tyípékèlɛ n pɩ, tɛ̃̀ mɛ Liyel tyi kõ̀nsàhnɔ́ dêllɛ n pɩ. Tyípékè pɩ́nɔ́lɛ, Liyel tyi kõ̀nsàhnɔ́ dêl pɩ́nɔ́ ye kélɛ. 5 Ǹtɛ yé pɩ̃ nɛ Krista pɔ́nɔ́ yõ-á pɩ tyípêl tɛ̃́nyõ̀nɔ́lɛ névye yõ. Tyípékè náh mɛ ǹmɔ sɔkɔ póllɛ. 6 Névi nɛ̂-à mɛ Krista tyɩ́ yõ, tɛ̃̀ náh tyípékèlɛ n pɩ. Ǹtɛ nɛ̂-à tyípékèlɛ n pɩ, tɛ̃̀ náh à wɛ yah, à náh ǹnɛ n pnɛ. 7 Ń wɛ̃́npì, yé káh yɛ ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ yé pilki. Névi nɛ̂-à n kɔ tómm, nɛ́gbɩ́ ye tɛ̃̀nɛ Krista tyɩ́ kɔ̃lɛ. 8 Tɛ́ névi nɛ̂-à tyípékèlɛ n pɩ, sétã̀n yõ̀tɛ̃̀ tyɩ́ névi ye tɛ̃̀nɛ. Yé náh wɛ di, sétã̀n yõ̀tɛ̃̀nɛ, tyípékè pɩ́-ò ye ǹnɛ tyi pól tyah gbĩ́ dùkùlɛ. Liyel Pídĩ́-á pɔ tir nɛ̂ yĩnnɛ, sétã̀n yõ̀tɛ̃̀ tyípɩ́nɩ̀ yɩkɩ yĩn ye. 9 Névi nɛ̂-à pɩ Liyel pilɛ, Liyel pɩ dùkù n nɛ n mɛ tɛ̃̀ sɔkɔ. Képah ye tɛ̃̀ náh tyípékèlɛ n pɩ. Wǎh pɩ Liyel pilɛ sɛ̃́, à náh fɛ̃ tyípékè pɩ n pi. 10 Liyel wɛ̃́npì ànɛ̂ sétã̀n yõ̀tɛ̃̀ tyɩ́-á n wah n pnɛ wɛ̃ sɔkɔ dùkù nɛ̂nɛ, kè wɛ yɔ̀: Névi nɛ̂-à n kɔ́-ńkɛ̃̂nɛ tómm, Liyel tyɩ́ névi náh tɛ̃̀nɛ. Névi nɛ̂ tɔ yṹnpi tyɩ́-à nɔ́-ńkɛ̃̂nɛ ǹ tyɩ́, Liyel tyɩ́ névi náh tɛ̃̀nɛ.

Wɛ̃ wrɔ́ tyɩ́nɔnɔlɛ

11 Yé náh wɛ di, yáh nɛ̂ noh tyah gbĩ́ dùkùlɛ képah ye yɔ̀ nɛ ńkɛ̃́, áyáh yɩ̃nɛ á yɛ á tyɩ́ nɔ wɛ̃ tyɩ́. 12 Á ye káh pɩ Kayin tyɩ́ kɔ̃lɛ. Sétã̀n yõ̀tɛ̃̀ tyɩ́ névi ye sõ̀ ǹnɛ. À ǹ gbɛ̃̀ndĩ́ ko mɔ. Ǹtɛ tir nɛ̂ yĩn mɛ à ko mɔ ǹnɛ? Ǹmɔ tyípɩ́nɔ́-á sõ̀ mɛ kétúkùyɔ̂ Liyel yah sɔkɔ tɛ́ ǹ gbɛ̃̀ndĩ́ tyɩ́lɛ pallɛ, képah yõ ye. 13 Ń yṹnpyé, kèkõyṍ névye-à yé dyɔlɛ n yɔ, yé káh n yɛ kè pɩ gbɛ̃̀ndùnìnɛ yé tyɩ́. 14 Ápi tɛ̃̀ wɔlɛ, á yṹnpyé tyɩ́-á nɔ á tyɩ́ sɛ̃́, á pɩ̃ nɛ áyáh tɛ̃ syi tɛ kũ gbõ̀ sɔkɔ, tɛ́ min wɛ. Ǹtɛ tyɩ́nɔnɔ-à n knɛ névi nɛ̂ sɔkɔ, ǹmɔ mɛ kũ gbõ̀ sɔkɔ. 15 Névi nɛ̂ tɛ̃̀-à fyɔ̀ ǹ yṹnpi dyɔlɛ n yɔ, nɛ́kókè mɔ́-ò ye tɛ̃̀nɛ. Tɛ́ yé se mó tɔ̃ pɩ̃ nɛ tyɛ́-ńkɛ̃̂ min náh mɛ nɛ́kókè mɔ́-ò yɔ́ ńtɛ̃ tyɩ́ tɛ́. 16 Yé yah, Krista-á ǹ min kɔ̃ ápi yĩnnɛ, képah sɔkɔ ye ápi mɛ tyɩ́nɔnɔ dùkù pɩ̃. Ápi tɔ yɩ̃nɛ à á min kɔ̃ á yṹnpyé yĩnnɛ. 17 Ǹtɛ kèkõyṍ tahrɩ-à mɛ ǹnɩ̂ yɔ́ tyɩ́, tɛ́ à ǹ yṹnpi yɔ́ wɛ yãm sɔkɔ tɛ́ yahle ǹ yãm yáhnɔ́lɛ, Liyel tyɩ́nɔnɔ náh mɛ tɛ̃̀ sɔkɔ. 18 Ń wɛ̃́npì, ápi tyɩ́nɔnɔ káh n pɩ wɛy ànɛ̂ vyã́hsesyɩ̃́rɩ́ ó sɔkɔ dɛ́. Á tyípɩ́nɔ́ yɩ̃nɛ kè kélɛ n wɛ̃kɩ kègbɩ tɛ̃̀ yõ.

19 Képah sɔkɔ ye á kɩ pɩ̃ nɛ áyáh mɛ gbɩ wɛ̃̀kɩ̀ yõ, ànɛ̂ á nnɔ kɩ mɛ yĩ́nnɔ́lɛ Liyel yah sɔkɔ. 20 Ápi nnɔ-à sɔ̃́ mɛ lékàhlɛ álɛ n kɔ̃ sɔ̃́, Liyel nɛ̂-á gblò kal, ǹmɔ tyi póllɛ n pnɛ n kal ápi nnɔlɛ. 21 Ń nɛ́nɔ́nɔ́, á nnɔ-à kɩ lékàhlɛ álɛ n kɔ̃́-ńkɛ̃̂nɛ, tíkí náh á tɛ̃ n pi Liyel yah sɔkɔ. 22 Tɛ́ áyáh mɛ ǹ tyi kõ̀nsàhnɔ́ wã̀llɛ n kɔ, tɛ́ ǹ dyɔ yĩ́ĩ́ tyilɛ n pɩ, képah ye áyâh kwáhdúkú nɛ̂ yah kɔ̃ ǹ tyɩ́, à kɩ kélɛ á kɔ̃. 23 Wǎh nɛ̂ kõ sah á kɔ̃ képah ye yɔ̀ nɛ ńkɛ̃́, á sɛ̃ pé Pídĩ́ Yesu Krista yĩn yõ, á mó yɛ á tyɩ́ nɔ wɛ̃ tyɩ́ sɔ̃́-á à kõ sah kélɛ á kɔ̃. 24 Névi nɛ̂-à Liyel tyi kõ̀nsàhnɔ́ wã̀llɛ n kɔ, tɛ̃̀ kɩ mɛ Liyel tyɩ́ yõ, ànɛ̂ Liyel kɩ mɛ tɛ̃̀nɛ. Sɔ̃́-á á kɩ pɩ tɛ́ kɩ pɩ̃ nɛ Liyel-á mɛ álɛ, ǹ Mirki gbõ̀ yõ ye, wǎh képah nɛ̂nɛ á kɔ̃.

4

Liyel tyi wàhnpɩ̃nɔlɛ sépɛ tyɩ́ sɔkɔ

1 Ń nɛ́nɔ́nɔ́, névye nónó-á nɛ Liyel Mirki gbõ̀ yõ-á pé n yo tyilɛ, yé káh n sɛ̃ pé pól yõ dɛ́. Yé pè sohlɩ n yah, yè ké gbɩ pɩ̃ Liyel Mirki gbõ̀ yõ-à kɩ nɛ̂ ńtyɩ̃́nɔ pè n yo tyilɛ. Yé náh wɛ di, Liyel yĩn yõ mɩ̀nyobe mɛ tɔ̃ mɔ pí kèkõyṍ. 2 Liyel Mirki-á n tɛ̃ nónó yahlɛ, yáh nɛ pè pɩ̃ n pi dùkù nɛ̂nɛ, kè wɛ yɔ̀: Yâh névi nɛ̂ wɛ à mɛ n yo nɛ Yesu Krista-á pɩ névilɛ, Liyel Mirki ye n tɛ̃ tɛ̃̀ yahlɛ. 3 Ǹtɛ nɛ̂-à nɛ sɛ̃́ náh, Liyel Mirki náh n tɛ̃ tɛ̃̀ wɔ yahlɛ. Krista sépɛ mírkí ye n tɛ̃ tɛ̃̀ yahlɛ. Yé kè noh sah tɛ nɛ, Krista sépɛ-á kɩ n pɔ n pi. Tɛ́ núkúnúkú, à mɛ tɛ kèkõyṍ ńtɛ̃nɛ.

4 Yépi wɔlɛ ń wɛ̃́npì, Liyel tyɩ́ névye ye yélɛ. Ǹ Mirki nɛ̂-á n tɛ̃ yé yahlɛ, képah tǎhkɩ̀ kal sétã̀n yõ̀tɛ̃̀ mírkí tyɩ́lɛ, képah nɛ̂-á kèkõyṍ névye yahlɛ n tɛ̃. Képah ye, yé tɛ̃́nwɛnɔ wɛ Liyel yĩn yõ mɩ̀nyobe yõ. 5 Pépilɛ, kèkõyṍ tyɩ́ ye pélɛ. Képah ye, pě pé tyilɛ n yo à yɩ̃nɛ kèkõyṍ névye tyi yo dùkùlɛ, tɛ́ kèkõyṍ névye n mó pé nínɛ n kwɔ pé tyɩ́. 6 Ǹtɛ ápi mɛ Liyel tyɩ́ yõ. Névi nɛ̂-à Liyellɛ n pnɛ, tɛ̃̌ ǹ níkílɛ n kwɔ ápi tyɩ́. Tɛ́ névi nɛ̂-à mɛ́-ńkɛ̃̂nɛ Liyel tyɩ́ yõ, tɛ̃̀ náh ǹ níkílɛ n kwɔ ápi tyɩ́. Sɛ̃́ntɛ̃̀ sɔkɔ ye Liyel Mirki nɛ̂-á névyelɛ n mɔ gbɩ wɛ̃̀kɩ̀ yõ, à n tɛ̃ n wɛ ǹnɛ n wah sétã̀n yõ̀tɛ̃̀ tyɩ́ sɔkɔ, ǹmɔ nɛ̂ tyɩ́-á névyelɛ n pilki.

Tyɩ́nɔnɔ nɛ̂-á mɛ Liyel sɔkɔ

7 Tyɩ́nɔnɔ n wil Liyel tyɩ́. Tyɩ́nɔnɔ-à mɛ névi nɛ̂ sɔkɔ, Liyel pi ye tɛ̃̀nɛ, ànɛ̂ tɛ̃̀ Liyellɛ n pnɛ. Képah ye ń nɛ́nɔ́nɔ́, á ye yɛ á tyɩ́ nɔ wɛ̃ tyɩ́. 8 Liyellɛ, tyɩ́nɔnɔ Liyel ye ǹnɛ. Képah ye, á náh fɛ̃ n yo n pi nɛ wáh ǹnɛ n pnɛ tyɩ́nɔnɔ kɛ̃́nɛ á sɔkɔ. 9 Yé yah, Liyel-á kè wɛ̃kɩ dùkù nɛ̂nɛ nɛ á tyɩ́-á nɔ pé tyɩ́, kè wɛ yɔ̀: Pi núkúní nɛ̂-á mɛ ǹ tyɩ́, à à tɛkɩ mɔ kèkõyṍ, ápi kɔ̃ á kɩ min wɛ ǹmɔ gbõ̀ yõ. 10 Tyɩ́nɔnɔ-á nɛ̂nɛ, kè wɛ yɔ̀: Liyel tyɩ́-á nɔ ápi tyɩ́ dùkù nɛ̂nɛ, képah náh tyɩ́nɔnɔ kègbɩlɛ dɛ́. Ápi tyɩ́-á nɔ Liyel tyɩ́ nɔ dùkù nɛ̂nɛ, képah ye tyɩ́nɔnɔ kègbɩlɛ. Yé náh wɛ à ǹ Pídĩ́ tɛkɩ mɔ à pɔ pɩ sárkálɛ ápi tyípêl yɔ̃ n mɔ yĩnnɛ di? 11 Ń nɛ́nɔ́nɔ́, ápi tyɩ́-á nɔ Liyel tyɩ́ sɛ̃́ à, ápi tɔ yɩ̃nɛ á tyɩ́ nɔ wɛ̃ tyɩ́ mó kɛ̀.

12 Ǹnɩ̂ yɔ́ ńtɛ̃ yĩ́ náh tɛ̃ yah Liyel yõ. Ǹtɛ ápi tyɩ́-à mɛ nɔ wɛ̃ tyɩ́, á mɛ ǹ tyɩ́ yõ, ànɛ̂ ǹ tyɩ́nɔnɔ mɛ ápi sɔkɔ yèsyɩ̀kɩ̀ tɛ̃̀nɛ.

13 Liyel-á ǹ Mirkilɛ á kɔ̃, képah ye á kɔ̃ á pɩ̃ nɛ áyáh mɛ ǹ tyɩ́ yõ, ànɛ̂ wǎh mɛ álɛ. 14 Sú Liyel ye ǹ Pídĩ́ tɛkɩ mɔ kèkõyṍ névye pwah n mɔ yĩnnɛ. Ápi yĩ́ ye kè wɛ, képah ye á kɔ̃ á kélɛ n yo n wah. 15 Névi nɛ̂ tɛ̃̀-à fyɔ̀ yo nɛ ńkɛ̃́ Yesu-á Liyel Pídĩ́nɛ, Liyel mɛ tɛ̃̀nɛ, ànɛ̂ tɛ̃̀ mɛ Liyel tyɩ́ yõ. 16 Ápi tyɩ́-á nɔ Liyel tyɩ́ dùkù nɛ̂nɛ, ápi tɛ̃̀ wɔ ye kélɛ n pnɛ, ànɛ̂ á sɛ̃ ké yõ. Liyellɛ, tyɩ́nɔnɔ Liyel ye ǹnɛ. Tyɩ́nɔnɔ-à mɛ névi nɛ̂ sɔkɔ, tɛ̃̀ wɔ mɛ Liyel tyɩ́ yõ, ànɛ̂ Liyel mɛ tɛ̃̀nɛ.

17 Tyɩ́nɔnɔ-à mɛ yĩ́ĩ́ ápi sɔkɔ, á mɛ á minnɛ n pɩ kèkõyṍ Yesu Krista tyɩ́ kɔ̃lɛ. Képah sɔkɔ, tíkí náh á tɛ̃ n pi Liyel tukey tuke sõlɛ. 18 Yé náh wɛ di, Liyel tyɩ́nɔnɔ-à mɛ névi nɛ̂ sɔkɔ, tíkí náh tɛ̃̀nɛ n tɛ̃. Tɛ́ wâh mɛ n sõ nɛ á tyípêl wɔ-á kɩ pɔ n dɛ n pi á sɔkɔ, képah ye n pɔ n pɔ tíkílɛ. Ǹtɛ tyɩ́nɔnɔ kègbɩ wɔ tíkí yahlɛ n kõ. Tíkí tɛ̃̀-à fyɔ̀ mɛ névi nɛ̂nɛ n tɛ̃, tyɩ́nɔnɔ náh mɛ yĩ́ĩ́ tɛ̃̀ sɔkɔ.

19 Liyel ǹgbò ye ápi tyɩ́ nɔ ǹ gblɔ̌y tyɩ́, képah ye tyɩ́nɔnɔlɛ ápi tɔ sɔkɔ. 20 Névi nɛ̂-à nɛ Liyel tyɩ́-á nɔ pé tyɩ́, tɛ́ mó tɔ̃ mɛ ǹ yṹnpi yɔ́ dyɔlɛ n yɔ, mɩ̀nyo ye tɛ̃̀nɛ. Tɛ̃̀ yĩ́-á mɛ ǹ yṹnpi nɛ̂ yõ, ǹmɔ tyɩ́-à nɔ́-ńkɛ̃̂nɛ ǹ tyɩ́, sɔ̃́ mɛ Liyel tyɩ́ kɩ pɔ n nɔ ǹ tyɩ́, ǹmɔ nɛ̂-á à náh à wɛ yah? 21 Tɛ́ Krista-á nɛ̂ kõ sah á kɔ̃, kè wɛ yɔ̀ nɛ ńkɛ̃́, Liyel tyɩ́-à mɛ nɔ névi nɛ̂ tyɩ́, tɛ̃̀ yṹnpi tɔ tyɩ́-á yɩ̃nɛ kè nɔ ǹ tyɩ́.

5

Yõre nɛ̂-á n wɛ Liyel Pídĩ́ yõ sɛ̃́nɔ́ gbõ̀ yõ

1 Névi nɛ̂-à sɛ̃ ké yõ nɛ Yesu-á Kristalɛ, nɛ̂-á Liyel nɛy yáhntɔkɔnɔlɛ, Liyel pi ye tɛ̃̀nɛ. Tɛ́ Sú Liyel tyɩ́-à nɔ névi nɛ̂ tyɩ́, Liyel wɛ̃́npì tɔ tyɩ́ n nɔ tɛ̃̀ tyɩ́. 2 Liyel tyɩ́-à nɔ ápi tyɩ́, tɛ́ á mɛ ǹ tyi kõ̀nsàhnɔ́ wã̀llɛ n kɔ, képah sɔkɔ ye á kɩ pɩ̃ nɛ Liyel wɛ̃́npì tɔ tyɩ́-á mɛ nɔ á tyɩ́. 3 Á náh wɛ di, Liyel tyi kõ̀nsàhnɔ́ wã̀l kɔ́lɔ́ ye n wɛ̃kɩ kélɛ nɛ ǹ tyɩ́-á nɔ á tyɩ́. Tɛ́ ǹ tyi kõ̀nsàhnɔ́ náh mɛ táhnɔ́lɛ, 4 á pól-á sɔ̃́npɩ́lɛ pɩ Liyel wɛ̃́npìlɛ tɛ́ n tɛ̃ n pnɛ kèkõyṍ tyɩ́. Tɛ́ tir nɛ̂-á á kɔ̃ á n tɛ̃ n pnɛ kèkõyṍ tyɩ́, á Yesu yõ sɛ̃́nɔ́ ye. 5 Ǹtɛ nɛ̂ n tɛ̃ n pnɛ kèkõyṍ tyɩ́ wɛ́? Névi nɛ̂-á sɛ̃ ké yõ nɛ Liyel Pídĩ́-á Yesulɛ, ǹmɔ ye.

Yesu Krista tyɩ́ yónwàhnɔ́lɛ nɛ Liyel Pídĩ́-á ǹnɛ

6 Yesu Krista ye pɔ wel wilki ni sɔkɔ. Képah náh, à ko mɔ ǹ tṍ kwɛ. Tɛ́ à náh pɔ wel wilki ni ó sɔkɔ dɛ́, à ye pɔ wel wilki ni sɔkɔ, tɛ́ ko mɔ ǹ tṍ kwɛ. Kénɛ tyinɔ nínɔ́ ànɛ̂ Liyel Mirki ye n yo n wah kélɛ. Yé náh wɛ di, Liyel Mirki ye n wɛ̃kɩ gbɩlɛ gbĩ́mɛgbĩ́. 7-8 Liyel Mirki-á nɛ̂ yo, ànɛ̂ ni-á nɛ̂ wɛ̃kɩ, ànɛ̂ tṍ-á nɛ̂ wɛ̃kɩ, sépi tɔ̃́nɔ́ ye n yo n wah kélɛ. Tɛ́ sé tɔ̃́nɔ́ pól mɛ sah núkú ó yõ. 9 Névye-á tyi nónó wɛ tɛ́ sélɛ n yo n wah, áyâh mɛ sépilɛ n fɛ̃ n syi à, ǹtɛ Liyel tyi yónwàhnɔ́ náh fṍnfṍ névye tyɩ́ yõ di? Tɛ́ Liyel ye mó tɔ̃ yo wah ǹ Pídĩ́ tyɩ́lɛ. 10 Névi nɛ̂-à sɛ̃ Liyel Pídĩ́ yõ, ǹ tyɩ́ yónɔ́ mɛ̀ ye tɛ̃̀ tɛ̃ sah ǹ nɩ sɔkɔ. Ǹtɛ nɛ̂-à sɛ̃́-ńkɛ̃̂nɛ Liyel yõ, tɛ̃̀ mɛ Liyellɛ n pɩ mɩ̀nyolɛ, wǎh sɔ̃́npɩ́lɛ yahle sɛ̃́nɔ́lɛ Liyel tyíyóné mɛ̀ yõ, wǎh nɛ̂ yo ǹ Pídĩ́ tyɩ́ sɔkɔ. 11 Tyíyóné mɛ̀ wɛ yɔ̀ nɛ, Liyel-á tyɛ́-ńkɛ̃̂ minnɛ á kɔ̃, nɛ̂-á n wɛ ǹ Pídĩ́ gbõ̀ yõ sɔkɔ. 12 Névi nɛ̂-à mɛ Pídĩ́ tyɩ́ yõ, kénɛ min mɛ tɛ̃̀ wɔ tyɩ́. Ǹtɛ nɛ̂-à mɛ́-ńkɛ̃̂nɛ ǹ tyɩ́ yõ, min mɛ̀ náh mɛ tɛ̃̀ tyɩ́.

Tyɛ́-ńkɛ̃̂ min tyɩ́lɛ

13 Yépi nónó-á sɛ̃ Liyel Pídĩ́ yõ, mé ye tyi nɔ́pilɛ n wãrkɩ n tɛkɩ n mɔ yé tyɩ́, nɛ̂-á kɩ yé kɔ̃ yé kɩ pɩ̃ nɛ yáh tyɛ́-ńkɛ̃̂ min wɛ. 14 Ápi sɛ̃́nyĩnɔ-á mɛ Liyel yõ nɛ̂ tyɩ́ sɔkɔ képah ye yɔ̀ nɛ ńkɛ̃́, áyâh kwâh nɛ̂nɛ n ni ǹ tyɩ́ tɛ́ kè mɛ ǹ dyɔ yĩ́ĩ́nɛ, ǎ nóhnɔ́ pɩ á tyɩ́. 15 Tɛ́ áyáh fyɔ̀ kè pɩ̃ nɛ wǎh mɛ nóhnɔ́lɛ n pɩ á tyɩ́, á pɩ̃ yĩ́ĩ́ tɔlɛ nɛ, áyâh kwâh nɛ̂ ni ǹ tyɩ́, ǎ kè wɛ. 16 Ǹnɩ̂ yɔ́-à ǹ yṹnpi yɔ́ wɛ à mɛ tyípékèlɛ n pɩ, nɛ̂-á kè náh névi min tyɩ́lɛ n yɩkɩ Liyel yah sɔkɔ, tɛ̃̀ nírí pɩ ǹ tyɩ́, Liyel kɩ tyɛ́-ńkɛ̃̂ minnɛ tyípékè pɩ́-ò mɛ̀ kɔ̃, kàh mɛ nɛ tyípékè nɛ̂-á à pɩ, kè náh névi min tyɩ́lɛ n yɩkɩ Liyel yah sɔkɔ. Tɛ́ tyípékè yɔ́ mɛ nɛ̂-á névi min tyɩ́lɛ n yɩkɩ Liyel yah sɔkɔ, képah dùkù tyɩ́ náh mé n yo nɛ yé nírílɛ n pɩ ké tyɩ́ sɔkɔ dɛ́. 17 Tyi nónó pól tɛ̃̀-à fyɔ̀ mɛ tyíknɛ̌nɩ̀nɛ, tyípêl ye sélɛ. Ǹtɛ tyípêl pól náh névi min tyɩ́lɛ n yɩkɩ Liyel yah sɔkɔ.

18 Ápi pɩ̃ nɛ névi nɛ̂-à pɩ Liyel pilɛ, tɛ̃̀ náh tɔ̃ tyípékèlɛ n pɩ. Liyel Pídĩ́ ńkɛ̃́nɛ nɛ mɛ tɛ̃̀ yõlɛ n syɩkɩ, képah ye pèkè pɩ́-ò nɛ̂-á sétã̀n yõ̀tɛ̃̀nɛ, à náh fɛ̃ tir yɔ́ pɩ n pi tɛ̃̀ sɔkɔ.

19 Ápi pɩ̃ nɛ ápi-á mɛ Liyel tyɩ́ yõ, tɛ́ kèkõyṍ pól tɛ̃̀ wɔlɛ, pèkè pɩ́-ò mɛ̀ mɛ képahlɛ n fnɛ.

20 Ápi tɔ̃ pɩ̃ nɛ Liyel Pídĩ́-á pɔ, ànɛ̂ wǎh lékã́mnɛ á kɔ̃ á tɛ̃ wɛ Liyel yèsyɩ̀kɩ̀lɛ n pnɛ. Ǹmɔ Liyel nɛ̂-á yèsyɩ̀kɩ̀lɛ, ápi wrɔ́ mɛ kwrɔ́nmɔnɔlɛ ǹmɔlɛ ǹ Pídĩ́ Yesu Krista gbõ̀ yõ. Ǹmɔ ye Liyel yèsyɩ̀kɩ̀lɛ, ànɛ̂ tyɛ́-ńkɛ̃̂ minnɛ.

21 Ń wɛ̃́npì, yé yé gblɔ̌ynɛ n tɛ̃ sãh fálnɔ́ tyilɛ.

2 Nsyɔ̃

Nsyɔ̃-á sɛ́bɛ́y ní-ò nɛ̂ wãrkɩ tɛkɩ mɔ

1

Sɛ́bɛ́y-á tɛkɩ mɔ nɛ̂ tyɩ́ à wɛynɛ à kɔ̃

1 Ńmɔ nɛ̂-á nɛ́dyâhlɛ, ńmɔ ye n tõ sɛ́bɛ́y mɛ̀nɛ pi tyɩ́, nɛ̂-á Liyel yah tɔkɔ ànɛ̂ ǹ wɛ̃́npìlɛ;* pépi nónó tyɩ́-á nɔ yĩ́ĩ́ ń tyɩ́. Ǹtɛ pé tyɩ́ náh nɔ ńmɔ ó tyɩ́ dɛ́. Nónó pól-á gbɩlɛ n pnɛ, pé tyɩ́ nɔ pépi tɔ tyɩ́ 2 kénɛ gbɩ gbõ̀ yõ, képah nɛ̂-á mɛ tɛ̃̀nɔ́lɛ ápi sɔkɔ, tɛ́ kɩ n tɛ̃ n pi á sɔkɔ tyɛ́-ńkɛ̃̂nɛ. 3 Sú Liyel ànɛ̂ ǹ Pídĩ́ Yesu Krista kɩ yõ̀bènɔrɩ pɩ á tyɩ́, tɛ́ kɩ á yãm yah, tɛ́ kɩ yèvɩnɩnɛ á kɔ̃, nɛ̂-á kɩ á kɔ̃ á kɩ tɛ̃ gbɩ wɛ̃̀kɩ̀ yõ ànɛ̂ tyɩ́nɔnɔ sɔkɔ.

Kɔ́lɔ́lɛ gbɩ ànɛ̂ tyɩ́nɔnɔ wɛ̃̀kɩ̀ yõ

4 Kè pɩ nɩ̀vɩ̀nɩ̀ ǹgbɛ̃nɛ ńmɔ tyɩ́, máh kè kyɔmɩ wɛ nɛ áwɔ wɛ̃́npì túkù-á mɛ n kɔ gbɩ wɛ̃̀kɩ̀ yõ, à yɩ̃nɛ Sú Liyel-á kè kõ sah ápi tyɩ́ sɔ̃́. 5 Pi, máh mɛ nɛ̂nɛ n kõ n sah á tyɩ́ núkúnúkú, képah ye yɔ̀: Yé yɛ á tyɩ́ nɔ wɛ̃ tyɩ́. Tir kõ̀nsàhnɔ́ késã́n náh kélɛ mé n wãrkɩ n tɛkɩ n mɔ á tyɩ́ dɛ́. Nɛ̂-á mɛ ápi tyɩ́ tyah gbĩ́ dùkùlɛ képah ye. 6 Tyɩ́nɔnɔlɛ, Liyel tyi kõ̀nsàhnɔ́ wã̀l kɔ́lɔ́ ye kélɛ. Tir kõ̀nsàhnɔ́ mɛ̀ tyɩ́ ye yo yé tyɩ́ tyah gbĩ́ dùkùlɛ nɛ, yé yé minnɛ n pɩ tyɩ́nɔnɔ sɔkɔ.

7 Névye náhnáh mɛ wil kwɛ kèkõyṍ pól sɔkɔ, nónó-á mɛ névyelɛ n mɔ pílkínɔ́ wã̀l yõ sɔkɔ. Pépi náh mɛ kè fɛ̃ syi nɛ Yesu Krista-á pɩ névilɛ kègbɩ yõ sɔkɔ. Tɛ́ yah, sɛ̃́ntɛ̃̀ névilɛ, névye pílkí-ò ànɛ̂ Krista sépɛ ye tɛ̃̀nɛ. 8 Kǎh pɩ sɛ̃́, yé yé gblɔ̌ynɛ n kyɔmɩ, yè káh pɔ tɛkɩ yé tõ̀ pɩ́nɔ́† yõre sɔkɔ. Yé yɩ̃nɛ yè ké yõre wɛ n yĩ́ĩ́. 9 Krista-á kwɔ́nɔ́ nɛ̂ kɔ̃, névi nɛ̂-à n kɔ́-ńkɛ̃̂nɛ képah wɛ̃̀kɩ̀ yõ, tɛ́ kè fĩn mɔ, tɛ̃̀ wrɔ́ mɛ gbɛ́kɩ́nɔ́lɛ Liyellɛ. Ǹtɛ névi nɛ̂-à n kɔ Krista kwɔ́nɔ́ mɛ̀ wɛ̃̀kɩ̀ yõ, tɛ̃̀ wrɔ́ mɛ télnɔ́lɛ Sú Liyel ànɛ̂ ǹ Pídĩ́nɛ. 10 Ǹnɩ̂ yɔ́-à pɔ yé tĩ̀nnɛ, tɛ́ ǹ kwɔ́nɔ́ mɛ ké tyɩ́lɛ, yé káh fɛ̃ syi tɛ̃̀ twah yé tyɩ́. Yé káh wɛkɩ ǹ tyɩ́ póllɛ. 11 Névi nɛ̂-à wɛkɩ tɛ̃̀ tyɩ́, tɛ̃̀ tɔ vyãh mɛ ǹ tyítúkúnì nɔ́pi pɩ́nɔ́ sɔkɔ. 12 Tyi náhnáh mɛ ń tyɩ́ yo yo tɛ̃̀nɛ yé tyɩ́, ǹtɛ mé náh mɛ ké tyɩ́ nɛ mé sè wãrkɩ n tɛkɩ n mɔ yé tyɩ́ sɛ́bɛ́y sɔkɔ. Mé mɛ n yah n kɔ̃ nɛ mé pɔ n wil yé tyɩ́, mé mó sè yo yé tyɩ́ vyãhlɛ. Képah sɔkɔ, ápi nɩ̀vɩ̀nɩ̀ kɩ syɩ ké yĩ̀n tyɩ́. 13 Pi nɛ̂-á Liyel yah tɔkɔ ásõ̂, ǹ wɛ̃́npì n wɛkɩ á tyɩ́.

* 1:1 1.1 - Nɛ́dyâh nɛ̂ tyɩ́-á n yo ásõ̂ sɔkɔ yɔ̀, Nsyɔ̃ ye. Tɛ́ pi nɛ̂ wɔ tyɩ́-á n yo ásõ̂, Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkì ye.

† 1:8 1.8 - «Yé tõ̀ pɩ́nɔ́» nɛ̂ tyɩ́-á n yo yɔ̀, túkù nɛ: «Á tõ̀ pɩ́nɔ́-á».

3 Nsyɔ̃

Nsyɔ̃-á sɛ́bɛ́y tɔ̃́-ò nɛ̂ wãrkɩ tɛkɩ mɔ

1

Sɛ́bɛ́y-á tɛkɩ mɔ nɛ̂ tyɩ́ à wɛynɛ à kɔ̃

1 Ńmɔ nɛ̂-á nɛ́dyâhlɛ, ńmɔ ye n tɛkɩ n mɔ sɛ́bɛ́ynɛ ń nɛ́nɔ́nɩ́ Kayusi tyɩ́, ǹmɔ nɛ̂ tyɩ́-á nɔ ń tyɩ́ kègbɩ yõ. 2 Ń nɛ́nɔ́nɩ́, mé mɛ ké tyɩ́ nɛ á tyi pól nɛ n pɛkɩ, á mó nɛ n mɛ lènɔ sɔkɔ pallɛ, sɔ̃́-á á min pɩ dùkùlɛ pallɛ Liyel yah sɔkɔ.

3 Ń yṹnpyé yísyɔ́ pɔ yo ń tyɩ́ nɛ, áwɔ-á mɛ gbɩ koh tɛ̃ yĩn, tɛ́ mɛ n kɔ képah wɛ̃̀kɩ̀ yõ. Képah ń nɩ vɩ kègbɩlɛ. 4 Mâh n nohnɩ nɛ ń wɛ̃́npì-á mɛ n kɔ gbɩ wɛ̃̀kɩ̀ yõ, tir yɔ́ ńtɛ̃ náh ń nɩlɛ n vɩ n nɔ képahlɛ.

Kayusi ànɛ̂ Nɩ̀vɩ̀nɩ̀ tir yónkɔ̃pu tyɩ́ yónɔ́lɛ

5 Ń nɛ́nɔ́nɩ́, á mɛ ápi yṹnpyé Yesu yõ sɛ̃́púlɛ n tɛ̃ plɛ, wáh nónónɛ n pnɛ ànɛ̂ á náh nónó ńtɛ̃nɛ n pnɛ. Á mɛ n pɩ plɛ. 6 Tyɩ́nɔnɔ nɛ̂-á mɛ á sɔkɔ, pè ye ké dùkù yo Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkì yĩ́ yah. Mé kélɛ n yah n kɔ̃ á tyɩ́ nɛ, á yòhnɩ̀nmɔnɔ pɩ pé tyɩ́ pé kɔ́lɔ́ yĩnnɛ à yɩ̃nɛ kǎh yɩ̃nɛ kè nɛ n pɩ sɔ̃́ Liyel wɛ̃̀kɩ̀ sɔkɔ. 7 Á náh wɛ di, Yesu Krista yĩn ye pè n kɔ kɔ́lɔ́ mɛ̀nɛ, tɛ́ pè náh fɛ̃ syi Yesu yõ sɛ̃́-ńkɛ̃̂pú yòhnɩ̀nmɔnɔ yɔ́ ńtɛ̃ syi. 8 Kàh pɩ sɛ̃́, ápi ye yɩ̃nɛ à so mɔ sɛ̃́nknɔ névye tyɩ́ tõ̀ mɛ̀ sɔkɔ, á tɔ̂ɔ́ pɩ tõ̀ núkú pɩ́púlɛ pélɛ, à gbɩ wɛ̃̀kɩ̀lɛ névyelɛ n wɛ̃kɩ.

Dyotrɛfɩ ànɛ̂ Demetriyusi tyípɩ́nɩ̀nɛ

9 Mé vyãh wɛy kwéy yɔ́ tɔ wãrkɩ tɛkɩ mɔ Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkì tyɩ́. Ǹtɛ Dyotrɛfɩ náh mɛ n sah ń tyɩ́ yõ, ǹmɔ nɛ̂-á mɛ n yah n kɔ̃ pɩ́-ńsahlɛ tyi yah tɛ̃́-òlɛ kìrkìr. 10 Képah ye, mâh pɔ pɔ yé tĩ̀nnɛ, wǎh mɛ nɛ̂nɛ n pɩ ápi tyɩ́ á tyɩ́ yónyɩkɩnɔ sɔkɔ, mé kɩ sé pól yo wah yé syah. Tɛ́ à náh mɛ yĩn képah ó tyɩ́ dɛ́, à náh mɛ n fɛ̃ n syi á yṹnpyé Yesu yõ sɛ̃́pú wɛ̃̀kɔbɩ mɛ n twah ǹ tyɩ́. Tɛ́ nónó-à se tɔ̃ nɛ pé pélɛ n swah n syi, ǎ pé yah kõ ké pɩ́nɔ́lɛ, ǹ tɛ́ pè yĩni n wilki Yesu yõ sɛ̃́pú tĩ̀nkì sɔkɔ. 11 Ń nɛ́nɔ́nɩ́ Kayusi, káh pèkè pɩ́nɔ́lɛ n yah n pɩ, ǹtɛ pèpɛy wɔ pɩ́nɔ́lɛ n yah n pɩ. Nɛ̂-à pèpɛynɛ n pɩ, Liyel tyɩ́ névi ye tɛ̃̀nɛ. Tɛ́ nɛ̂-à pèkèlɛ n pɩ, tɛ̃̀ náh Liyellɛ n pnɛ. 12 Demetriyusi tɛ̃̀ wɔlɛ, no pól mɛ ǹmɔ yĩ́gbɩ́lɛ n yo. Gbɩ wɛ̃̀kɩ̀ nɛ̂ tɔ-á à n kɔ, yĩn pèpɛy ye ké tɔlɛ ǹ tyɩ́. Ápi tɔ mɛ ǹ yĩ́gbɩ́lɛ n yo, tɛ́ áwɔ pɩ̃ nɛ nɛ̂-á ápi n yo, gbɩ-á kélɛ.

Wɛy tyɛ́-ńsahlɛ

13 Tyi náhnáh mɛ ń tyɩ́ yo yo tɛ̃̀nɛ á tyɩ́, tɛ́ mé náh mɛ ké tyɩ́ nɛ mé sè wãrkɩ n tɛkɩ n mɔ á tyɩ́ sɛ́bɛ́y sɔkɔ. 14 Mé mɛ n yah n kɔ̃ nɛ mé ǹ wɛ kè káh tɔ̃ n mo. Áyâh pɔ wɛ̃ wɛ, á kɩ yãh sé tyɩ́ yõ vyãhlɛ. 15 Mé kélɛ n yah n kɔ̃ Liyel tyɩ́ nɛ à yèvɩnɩnɛ ǹ kɔ̃.

Á kódíbí n wɛkɩ á tyɩ́. Wɛkɩ ápi tɔ kódíbí tyɩ́ á kɔ̃ pé nɛ́núkù núkú póllɛ.